Niedziela Wydanie nr 43

Sygnatura akt
III SAB/Gd 592/26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Rodzaj
Wyrok
Data orzeczenia
5 listopada 2026 r.
Rozstrzygnięcie
Stwierdzono bezczynność postępowania
W serwisie od

Zestawienie z tego dnia
Kategorie
Sądy administracyjne
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
© autorzy OpenStreetMap

Sądy administracyjne

Wniosek o pobyt rezydenta czekał ponad rok. Wojewoda w rażącej bezczynności

Przejdź do orzeczenia, 17 min czytania

Spór

K. K. skarżyła się na bezczynność Wojewody Pomorskiego w sprawie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE. Organ powoływał się na zawieszenie terminów z art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy.

Ustalenia sądu

Wniosek z 29 kwietnia 2024 r. był kompletny od 24 lipca 2024 r., a sześciomiesięczny termin upłynął 24 stycznia 2025 r. Decyzję pozytywną organ wydał 25 sierpnia 2026 r.

Rozstrzygnięcie

Sąd stwierdził bezczynność organu z rażącym naruszeniem prawa, oddalił skargę w części dotyczącej grzywny i zasądził od organu 100 zł kosztów postępowania.

Dlaczego

Według orzecznictwa NSA zawieszenie terminów nie obowiązywało po 1 lipca 2024 r., a niewydolność organizacyjna nie usprawiedliwia długiej zwłoki. Grzywnę pominięto, bo organ zakończył sprawę przed wyrokiem.

Dla firm

Zawieszenie terminów z art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy nie chroni organu po 30 czerwca 2024 r., a przeciążenie urzędu nie usprawiedliwia bezczynności.

Więcej o sprawie

Wniosek kompletny był od 24 lipca 2024 r., a decyzję organ wydał 25 sierpnia 2026 r. Sąd oddalił żądanie grzywny, bo po skardze zezwolenie już zapadło, i zasądził 100 zł kosztów.

Organ przyjął dwa ponaglenia, z 2025 r. i z czerwca 2026 r., a powoływał się na przepis, który NSA uznał za niekonstytucyjny po 30 czerwca 2024 r.

Niewydolność organizacyjna związana z dużą ilość wniosków, w ocenie Sądu, nie usprawiedliwia długotrwałej bezczynności organu i nie może być argumentem przemawiającym za tym, aby określać zaistniałą bezczynność jako niemającą rażącego charakteru.

Z uzasadnienia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Rozstrzygnięcie
Stwierdzono bezczynność postępowania
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sygnatura
III SAB/Gd 592/26

Treść orzeczenia około 17 minut czytania

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Asesor sądowy WSA Maja Pietrasik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 listopada 2026 r. sprawy ze skargi K. K. na bezczynność Wojewody Pomorskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej 1. stwierdza, że Wojewoda Pomorski dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącej K. K. o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. oddala skargę w pozostałej części; 3. zasądza od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącej K. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie

K. K. (dalej: "skarżąca"), obywatelka Ukrainy, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na bezczynność Wojewody Pomorskiego (dalej: "organ") w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej. Wskazała, że wniosek o udzielenie jej zezwolenia pobytowego złożyła w dniu 29 kwietnia 2024 r., przed upływem ważności karty pobytu. W toku postępowania terminowo przedkładała wymagane dokumenty i uzupełniała braki. Do dnia wniesienia skargi organ nie wydał decyzji; postępowanie trwa już ponad dwa lata. W 2025 r. złożyła pierwsze ponaglenie, a kolejne w dniu 22 czerwca 2026 r. Skarżąca podniosła, że w Polsce mieszka od 2015 r., od wielu lat pracuje legalnie jako architekt i współtworzy projekty realizowane w wielu państwach UE. Pracodawca skarżącej również zwracał się do organu z prośbą o przyspieszenie postępowania z uwagi na konieczność mobilności zawodowej. Skarżąca zwróciła uwagę, że Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że kolejne przedłużenie obowiązywania art. 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa jest sprzeczne z konstytucyjną zasadą prawa do sądu i po dniu 30 czerwca 2024 r. nie może stanowić podstawy do zawieszenia biegu terminów. Postępowanie organu narusza art. 35 § 1 oraz art. 36 k.p.a., a także art. 112a i art. 222d ustawy o cudzoziemcach.

Skarżąca wniosła o: 1/ zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi akt sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem, 2/ stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3/ wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. oraz 4/ zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z uwagi na treść art. 100d ust. 1 pkt 1c, ust. 3 pkt 1 oraz ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 103). W przypadku przyjęcia skargi do rozpoznania i uznania, że organ dopuścił się bezczynności wniósł o: 1/ stwierdzenie, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania nie miały charakteru rażącego z uwagi na obowiązek działania na podstawie obowiązujących przepisów prawa (art. 6 k.p.a. w zw. art. 100d ust. 1 pkt 1c, ust. 3 pkt 1 i ust. 4 ustawy pomocowej), 2/ nienakładanie sumy pieniężnej ani grzywny z uwagi na treść art. 100d ust. 3 pkt 2 ustawy pomocowej oraz na niezawinione przyczyny. Organ powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lutego 2024 r. w sprawie II OSK 2362/23, w którym wyrażono pogląd, że przepisy art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa stanowią rozwiązania generalne dotyczące wszystkich cudzoziemców, niezależnie od ich narodowości, a okres zawieszenia i nierozpoczęcia w ogóle biegu terminu do załatwienia sprawy powinien być jednakowo uwzględniany przy ustalaniu okresu bezczynności, jak i przy ocenie stanu przewlekłości. Nadto organ powołał się na stanowisko WSA w Poznaniu przedstawione w wyroku z dnia 27 listopada 2025 r. sygn. akt IV SAB/Po 188/25 w kwestii braku rażącego charakteru bezczynności organu z uwagi na zasadę praworządności. Przytoczył także uzasadnienie rządowego projektu do ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu weryfikacji prawa do świadczeń na rzecz rodziny dla cudzoziemców oraz o warunkach pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, zamieszczonym na oficjalnej stronie Sejmu RP (Druk nr 1685 z 9 września 2025 r.).

W dniu 28 sierpnia 2026 r. organ poinformował Sąd o udzieleniu skarżącej zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE decyzją z dnia 25 sierpnia 2026 r., której kopię załączył.

Skarżąca w piśmie procesowym z dnia 3 września 2026 r. oświadczyła, że w związku z wydaniem decyzji pobytowej zobowiązanie organu do wydania decyzji stało się bezprzedmiotowe oraz podtrzymała żądania skargi dotyczące stwierdzenia bezczynności organu z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądzenia kosztów postępowania, nie wypowiadając się w przedmiocie wymierzenia organowi grzywny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 53 § 2b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), szczególnym wymogiem dla skutecznego wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenia postępowania jest poprzedzenie skargi ponagleniem skierowanym do właściwego organu.

Skarżąca wniosła ponaglenie w dniu 5 marca 2025 r. (data stempla pocztowego).

Przechodząc do merytorycznej oceny zasadności skargi wskazać należy, że kwestie związane z udzielaniem zezwoleń na pobyt czasowy normuje ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach.

Istotna jest też okoliczność, że w dniu 12 marca 2022 r., z mocą obowiązującą od dnia 24 lutego 2022 r. (art. 116 ustawy), weszła w życie ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (dalej: "ustawa o pomocy"). Następnie na mocy art. 1 pkt 44 ustawy z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r., poz. 830, dalej: "ustawa zmieniająca"), wprowadzono do ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy art. 100c, który stanowi, że:

1. W okresie do dnia 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących:

1) udzielenia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej,

2) zmiany: a) zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, b) zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji;

3) cofnięcia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej

- w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres.

2. Czynności dokonane w okresie, o którym mowa w ust. 1, w postępowaniach w sprawach, o których mowa w ust. 1, są skuteczne.

3. W okresie, o którym mowa w ust. 1:

1) przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się;

2) organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa.

4. Zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki.

Analogiczne rozwiązanie na dalszy okres do dnia 24 sierpnia 2023 r. przewidywała norma art. 100d ustawy o pomocy, wprowadzona ustawą z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku

z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 r., poz. 185), a konkretnie przez art. 1 pkt 32 tej ustawy, który wszedł w życie z mocą wsteczną z dniem 1 stycznia 2023 r.

Przepis art. 100d ustawy o pomocy był parokrotnie nowelizowany; na dzień wydania niniejszego wyroku art. 100d ustawy o pomocy określał przywołany okres "do dnia 4 marca 2027 r." (art. 17 pkt 50 ustawy z dnia 23 stycznia 2026 r.; Dz.U. 2026 r. poz. 203 – zmieniającej niniejszą ustawę z dniem 5 marca 2026 r.).

W wyroku z dnia 19 maja 2025 r. sygn. akt II OSK 2926/24 Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na epizodyczny (czasowy) charakter regulacji art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy, których wprowadzenie do ustawy spowodowane było kryzysem migracyjnym, związanym z rozpoczęciem przez Rosję działań zbrojnych na terytorium Ukrainy, a zatem sytuacją nadzwyczajną. NSA stwierdził, że ponad dwuletni okres – od 15 kwietnia 2022 r. do 30 czerwca 2024 r. – należało uznać za wystarczający do zapewnienia przez państwo (administrację rządową) rozwiązań pozwalających na terminową obsługę wniosków pobytowych. W powołanym wyroku NSA przyjął, że dopiero po czwartym przedłużeniu obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy, tj. po dniu 30 czerwca 2024 r., zachodzi sprzeczność tej regulacji z konstytucyjną zasadą prawa do sądu, w związku z czym nie powinna być ona stosowana.

Stanowisko to jest już utrwalone w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. przykładowo wyroki NSA z dnia 19 maja 2025 r., sygn. akt II OSK 2921/24, II OSK 2927/24, II OSK 2587/24, II OSK 2930/24, II OSK 2924/24, II OSK 2926/24, II OSK 2740/24, II OSK 2817/24; z dnia 12 czerwca 2025 r., sygn. akt II OSK 3096/24; z dnia 13 czerwca 2025 r., sygn. akt II OSK 2940/24).

Zgodnie zatem z powyższym poglądem ograniczenia wynikające z art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy nie mogły być stosowane po 1 lipca 2024 r. Od tej daty podlega zatem ocenie sposób działania organu (lub jego brak).

Pojęcie "bezczynności" należy rozumieć jako niewydanie w terminie decyzji lub postanowienia (względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.). Chodzi o przekroczenie terminu określonego na podstawie art. 35 k.p.a. lub wynikającego z przepisów szczególnych (do których odsyła art. 35 § 4 k.p.a.), względnie terminu przedłużonego zgodnie z art. 36 k.p.a. Zgodnie z legalną definicją bezczynności, zawartą w k.p.a., stan ten zachodzi, jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.).

Wskazać należy, że art. 35 § 1-3 k.p.a. stanowi rozwinięcie zasady szybkości postępowania, zobowiązując organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie winny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego winno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Zgodnie z art. 36 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. Terminy te jednak mogą być modyfikowane przez przepisy szczególne (art. 35 § 4 k.p.a.).

Ustawa o cudzoziemcach zawiera przepisy określające czas, w jakim postępowanie w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy powinno się zakończyć. Przepisy regulujące tę materię stanowią lex specialis w stosunku do ogólnych uregulowań k.p.a.

Wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej skarżąca złożyła w dniu 29 kwietnia 2024 r.

W tym czasie przepisy ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 769, dalej: "u.o.c."), stanowiły, że decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej wydaje się w terminie 6 miesięcy (art. 210 ust. 1 w zw. z art. 223 u.o.c.). Termin ten, zgodnie z art. 210 ust. 2 u.o.c., biegł od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń:

1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub

2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub

3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 203 ust. 2 pkt 2, lub upłynął bezskutecznie wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 203 ust. 2a.

Na marginesie jedynie zaznaczyć należy, że powołana regulacja uległa zmianie na podstawie art. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2025 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2025 r. poz. 1794) i – zgodnie z art. 19 tej ustawy – obowiązuje od dnia 27 kwietnia 2026 r., przy czym do postępowań w sprawach uregulowanych w ustawach zmienianych niniejszą ustawą wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie art. 1 stosuje się przepisy dotychczasowe, o czym stanowi art. 12 tej ustawy.

Po złożeniu przez skarżącą wniosku z dnia 29 kwietnia 2024 r., organ pismem z dnia 12 czerwca 2024 r. wezwał skarżącą do dopełnienia obowiązku osobistego złożenia wniosku i złożenia odcisków linii papilarnych. Skarżąca uczyniła zadość wezwaniu w dniu 24 lipca 2024 r. Od tego dnia przedmiotowy wniosek był kompletny, nie zawierał braków formalnych (k. 89 akt administracyjnych). W dniu 9 sierpnia 2024 r. organ zwrócił się do właściwych organów w trybie art. 207 ust. 1 w zw. z art. 223 u.o.c. o przekazanie informacji, czy wjazd skarżącej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i jej pobyt na tym terytorium mogą stanowić zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego (k. 90 akt administracyjnych). W dniu 21 sierpnia 2024 r. do organu wpłynął wynik sprawdzeń dokonanych przez Komendanta Morskiego Oddziału Straży Granicznej (k. 94 akt administracyjnych).

W dniach 7 marca 2025 r. oraz 22 czerwca 2026 r. wpłynęły do organu ponaglenia złożone przez skarżącą.

Pismem z dnia 8 lipca 2026 r. organ, na podstawie art. 219 ust. 2 pkt 2 u.o.c., wezwał skarżącą do przedłożenia dokumentów potwierdzających wysokość oraz źródła dochodów i ubezpieczenie społeczne za ostatnie 3 lata.

Jak już wskazano w świetle orzecznictwa NSA termin zawieszenia biegu terminów do załatwienia wniosku przestał obowiązywać z dniem 1 lipca 2024 r. W rozpoznawanej sprawie sześciomiesięczny termin na załatwienie wniosku skarżącej (wydanie decyzji pozytywnej bądź odmownej) rozpoczął bieg w dniu 24 lipca 2024 r. (od tego dnia przedmiotowy wniosek nie zawierał braków formalnych), a upłynął z dniem 24 stycznia 2025 r.

Termin ten nie został zachowany. Organ wydając decyzję pobytową w dniu 25 sierpnia 2026 r. przekroczył go o rok i siedem miesięcy.

Powyższe okoliczności świadczą o bezczynności organu i to o rażącym charakterze. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, niemożliwe do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne.

Dokonując oceny czy bezczynność organu miała charakter rażący Sąd orzekający miał na uwadze, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 sierpnia 2026 r. sygn. akt II OSK 493/26 uznał, że Wojewoda Pomorski dopuścił się bezczynności, ale bez rażącego naruszenia prawa, jak przyjął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 26 listopada 2025 r.

NSA wskazał, że "co prawda organ przekroczył wielokrotnie termin 60 dni, ale działał na zasadzie legalizmu (art. 6 k.p.a. oraz art. 7 Konstytucji RP) i w zaufaniu do normy prawa. W krajowym porządku prawnym obowiązywał bowiem art. 100d u.o.p. w brzmieniu po kolejnej nowelizacji dokonanej na mocy art. 1 pkt 3 ustawy z 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw, czyli przedłużał działanie art. 100d u.o.p. do 30 września 2025 r. Dopiero linia orzecznicza zapoczątkowana wyrokami NSA z 19 maja 2025 r. (sygn. akt wymienione wyżej) oraz konsekwentnie kolejne wyroki tegoż sądu, zwróciła uwagę na kwestie niekonstytucyjności przedmiotowego przepisu. Po sporządzeniu uzasadnień do tych wyroków, na które p.p.s.a. przewiduje termin 30 dni (art. 193 p.p.s.a.), podpisaniu ich przez skład orzekający oraz umieszczeniu w bazie orzecznictwa sądów administracyjnych (CBOSA), możliwe było zapoznanie się poszczególnych Wojewodów oraz sądów wojewódzkich z aktualnym stanowiskiem sądu kasacyjnego. W tej trudnej sytuacji procesowej i materialnej niedochowanie przez organ terminu załatwienia sprawy nie może być uznane za rażąco naruszające prawo".

Należy zatem zwrócić uwagę, że w niniejszej sprawie stan faktyczny jest już odmienny. Stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w przywołanym powyżej wyroku z dnia 19 maja 2025 r., zaakceptowane w kolejnych wyrokach NSA, zgodnie z którym po czwartym przedłużeniu obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy, tj. po dniu 30 czerwca 2024 r., zachodzi sprzeczność tej regulacji z konstytucyjną zasadą prawa do sądu i nie powinna być ona stosowana, powinno być znane organowi przynajmniej od roku.

Art. 100 d ustawy o pomocy nigdy nie stanowił zakazu sprawnego prowadzenia postępowań w przedmiocie udzielenia zezwoleń na pobyt cudzoziemców, nie zobowiązywał też organów do powstrzymania się od dokonywania niezbędnych czynności. Nie eliminował także obowiązku przestrzegania zasady szybkości postępowania wynikającej z art. 12 k.p.a. Stanowisko NSA, kwestionujące konstytucyjność kolejnych przedłużeń obowiązywania tej regulacji po 1 lipca 2024 r. podkreślało ten obowiązek i dostosowanie działania organu do tego stanowiska nie wymagało bynajmniej od organu działania wbrew zasadom legalizmu i praworządności. Zasady te należałoby natomiast odnieść do wynikającego z przepisów prawa obowiązku przestrzegania wyznaczonych prawem terminów (których ustawodawca nigdy nie przedłużył) i obowiązku prowadzenia postępowań zgodnie z art. 12 k.p.a. Zdaniem Sądu, demokratyczne państwo prawne, jakim jest Rzeczpospolita Polska nie powinno unikać odpowiedzialności za uchybienie obowiązkowi załatwiania spraw w przewidzianych prawem terminach, również wówczas, gdy uchybienie to wynika ze znacznej liczby wpływających spraw. Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego przepis art. 100 d ustawy o pomocy pozwalał wprawdzie na to z uwagi na szczególne okoliczności, lecz tylko do 30 czerwca 2024 r. Natomiast przez 4 i pół roku mijające od daty rozpoczęcia rosyjskiej agresji przeciwko Ukrainie rzeczą administracji publicznej było znalezienie systemowego rozwiązania zapobiegającego sytuacji, gdy wnioskodawcy czekają latami na wydanie decyzji pobytowych istotnych z punktu widzenia ich podstawowych interesów życiowych.

Niewydolność organizacyjna związana z dużą ilość wniosków, w ocenie Sądu, nie usprawiedliwia długotrwałej bezczynności organu i nie może być argumentem przemawiającym za tym, aby określać zaistniałą bezczynność jako niemającą rażącego charakteru. Okoliczność ta może być, zdaniem Sądu rozważana jedynie w kontekście zastosowania środków dyscyplinująco-represyjnych.

W związku z powyższym należało przyjąć, że opisana zwłoka organu była znaczna i nieuzasadniona, co musiało skutkować uznaniem przez Sąd stwierdzonej bezczynności za stanowiącą rażące naruszenie prawa.

Mając zatem powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 §1 pkt 3 p.p.s.a. stwierdził, że Wojewoda Pomorski dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącej (punkt 1. sentencji wyroku).

Jednocześnie Sąd, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (punkt 1. sentencji wyroku).

W niniejszej sprawie stan bezczynności jest oczywisty, okres prowadzenia tego rodzaju postępowania jest zbyt długi. Wniosek skarżącej był kompletny w dniu 24 lipca 2024 r. Organy wymienione w art. 207 ust. 2 u.o.c. (Komendant Wojewódzki Policji i Naczelnik ABW), do których organ zwrócił się o opiniowanie w dniu 9 sierpnia 2024 r., nie przekazały informacji ani też nie wniosły o przedłużenie 30-dniowego terminu (milczenie organów należy uznać za brak przeszkód do procedowania wniosku), a Komendant Morskiego Oddziału Straży Granicznej przekazał organowi żądaną informację w dniu 21 sierpnia 2024 r.

Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę w części dotyczącej wymierzenia organowi grzywny (punkt 2. sentencji wyroku).

Zaznaczyć należy, że w przepisie 149 § 2 p.p.s.a. ustawodawca określił, że sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec przyznaniu stronie skarżącej sumy pieniężnej lub o wymierzeniu organowi grzywny. Przyznanie sumy pieniężnej jak i wymierzenie organowi grzywny pozostawiono zatem uznaniu sądu.

Zauważyć trzeba, że przed rozpoznaniem skargi organ zakończył postępowanie z wniosku skarżącej – w całości uwzględnił żądanie skarżącej i decyzją z dnia 25 sierpnia 2026 r. udzielił jej zezwolenia pobytowego. Brak jest zatem podstaw, aby wymierzać organowi grzywnę, która ma charakter dyscyplinujący.

O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie 3. sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącej 100 zł tytułem zwrotu wpisu sądowego od skargi.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, albowiem przedmiotem skargi była bezczynność organu administracji publicznej (art. 119 pkt 4 p.p.s.a.).

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podstawa prawna: Dz.U. 2023 poz 103 art. 100d; Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t. j.)

Hasła tematyczne: Cudzoziemcy

Pełny tekst i metryka orzeczenia: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA). Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.