Zwolnienie nadpłaty podatku z egzekucji za świadczenia rodzinne. Sąd oddalił skargę

Skarżąca, S.M., wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] (organ II instancji, organ odwoławczy, DIAS) z dnia [...] czerwca 2026 r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] (organ I instancji, Naczelnik, NUS) z [...] kwietnia 2026 r. w przedmiocie odmowy zwolnienia z egzekucji wierzytelności.

W sprawie wystąpił następujący stan faktyczny.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] zmierzając do zaspokojenia należności z tytułu nienależnie pobranych przez Skarżącą świadczeń rodzinnych za okres od czerwca 2011 r. do stycznia 2016 r., objętych wnioskiem z [...] grudnia 2022 r. państwa członkowskiego Unii Europejskiej o odzyskanie należności - zawiadomieniem z [...] stycznia 2023 r., dokonał zajęcia wynagrodzenia Strony za pracę w Z.M.P sp.k. Na podstawie art. 62 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2026 r., poz. 268), dalej: "u.p.e.a.", z uwagi na zbieg egzekucji sądowej i administracyjnej, łączne prowadzenie egzekucji z przysługującego Stronie wynagrodzenia za pracę przejął Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] Spółka komandytowa Z.M.P. potrąceń egzekucyjnych z wynagrodzenia Skarżącej dokonuje od marca 2023 r. W toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na rzecz wierzyciela zagranicznego – F., NUS dokonał zajęcia również innej wierzytelności pieniężnej z tytułu nadpłaty w podatku przysługującej Stronie od Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...]. Podstawę tego zajęcia stanowiło zawiadomienie z [...] czerwca 2023 r. Na podstawie art. 62 § 2 ustawy u.p.e.a., z uwagi na zbieg egzekucji sądowej i administracyjnej, łączne prowadzenie egzekucji z innych wierzytelności pieniężnych z tytułu nadpłaty w podatku przejął Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...].

Organ egzekucyjny w prowadzonym postępowaniu uzyskał kwotę 43 001,75 zł (stan na 2 czerwca 2026 r.) Realizując zajęcie egzekucyjne NUS kolejnymi przelewami przekazał organowi egzekucyjnemu łącznie 15.194,24 zł, natomiast pracodawca Z.M.P. sp. k. - łącznie 27.807,51 zł.

Podaniem z [...] marca 2026 r., Skarżąca wystąpiła do Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z wnioskiem o uwzględnienie powstałej nadpłaty w podatku dochodowym za 2025 rok oraz odstąpienie od jej zajęcia.

Pismem z [...] kwietnia 2026 r. organ egzekucyjny poinformował Stronę o konieczności uzupełnienia podania z [...] marca 2026 r. poprzez uzasadnienie ważnego interesu w uzyskaniu zwolnienia z egzekucji innej wierzytelności pieniężnej z tytułu nadpłaty w podatku dochodowym za 2025 rok, nadesłanie oświadczenia o sytuacji finansowej i majątkowej oraz wskazanie majątku, z którego można prowadzić egzekucję i zaspokoić należności objęte przedmiotowym postępowaniem. Naczelnik wyjaśnił jednocześnie uznaniowy charakter rozstrzygnięcia wydawanego w przedmiocie zwolnienia z egzekucji składnika majątkowego oraz związaną z tą kwestią potrzebę udokumentowania przez wnioskodawcę sytuacji materialno-bytowej i wszelkich okoliczności sprawy przemawiających za udzieleniem wnioskowanej ulgi.

W odpowiedzi na wezwanie, 17 kwietnia 2026 r. Strona złożyła pisemne wyjaśniania. Uzasadniając ważny interes w zwolnieniu z egzekucji wierzytelności pieniężnej z tytułu nadpłaty w podatku dochodowym za 2025 rok, Skarżąca podkreśliła własną trudną sytuację finansową wynikającą z samodzielnego wychowywania dwojga niepełnoletnich dzieci. Wyjaśniła, że uzyskiwane dochody w całości przeznacza na bieżące utrzymanie gospodarstwa domowego. Nie posiada oszczędności ani majątku, z którego możliwa byłaby spłata zobowiązań. Powyższą sytuację finansową rodziny potwierdza wyciąg z rachunku bankowego, który w pozycjach poprzedzających dzień zaksięgowania należnego Stronie wynagrodzenia za pracę, wskazuje saldo w kwocie oscylującej w granicach 30 zł. Istotną kwestią dla rodziny jest również zbliżające się wydarzenie rodzinne związane z przyjęciem przez jedno z dzieci sakramentu Pierwszej Komunii Świętej. Jednorazowe wydatki związane z wydarzeniem to koszt około sześciu tysięcy złotych.

W związku z powyższą sytuacją finansową rodziny, zajęcie nadpłaty podatku dochodowego, w ocenie Strony, doprowadzi do realnego zagrożenia podstawowych potrzeb życiowych rodziny. Do podania Strona załączyła oświadczenie o sytuacji finansowej i majątkowej zobowiązanego nie będącego przedsiębiorcą, wyciąg z rachunku bankowego oraz wydruki faktur potwierdzających ponoszone przez nią koszty utrzymania rodziny. W wyniku rozpatrzenia podania Naczelnik w dniu [...] kwietnia 2026 r. wydał postanowienie, w którym odmówił zwolnienia z egzekucji innej wierzytelności pieniężnej z tytułu nadpłaty w podatku dochodowym za 2025 rok, zajętej zawiadomieniem z [...] czerwca 2023 roku.

Dokonując oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, organ egzekucyjny stwierdził, że Skarżąca nie wykazała własnego ważnego interesu przemawiającego za zwolnieniem z egzekucji, na czas oznaczony lub nieoznaczony, w całości lub części wierzytelności pieniężnej z tytułu nadpłaty w podatku dochodowym. W ocenie Naczelnika zwolnienie z egzekucji zajętej wierzytelności byłoby nieuzasadnione. Z zgromadzonych akt sprawy wynika, że egzystencja Strony nie jest zagrożona, a zajęcie nie pozbawia jej możliwości opłacenia stałych wydatków związanych z utrzymaniem rodziny. Z uwagi na wysokość zaległości oraz brak innych składników majątkowych, z których można by szybko i skutecznie wyegzekwować zaległości z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, organ uznał, iż zwolnienie z egzekucji wierzytelności pieniężnej z tytułu nadpłaty w podatku dochodowym za 2025 rok miałoby negatywne konsekwencje dla wierzyciela.

Na skutek wniesionego przez Stronę zażalenia, postanowieniem z dnia [...] czerwca 2026 r. DIAS utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Organ II instancji nie stwierdził okoliczności uzasadniających uchylenie lub zmianę zaskarżonego postanowienia. Wydanie zaskarżonego postanowienia Naczelnik poprzedził analizą stanu faktycznego i prawnego sprawy. Na podstawie szczegółowej i nie budzącej wątpliwości analizy DIAS ocenił, że w omawianej sprawie nie jest możliwe uwzględnienie żądania Strony odnośnie zwolnienia z egzekucji innej wierzytelności pieniężnej z tytułu nadpłaty w podatku dochodowym za 2025 rok. W odniesieniu do argumentacji Strony opartej na pojęciu ważnego interesu zobowiązanego definiowanego jako ponoszenie stałych kosztów utrzymania w wysokości równej uzyskiwanym dochodom oraz braku środków wolnych - podkreślił, że każde postępowanie egzekucyjne wpływa niekorzystnie na sytuację finansową i ogranicza swobodę w dysponowaniu przez zobowiązanego zajętymi składnikami majątkowymi. Konieczność wywiązywania się z zobowiązań oraz ponoszenie wydatków związanych z utrzymaniem rodziny, w tym nieletnich dzieci - dotycząca ogółu społeczeństwa, nie jest wyjątkową, szczególną okolicznością i tym samym nie stanowi podstawy do zwolnienia z egzekucji określonego składnika majątkowego. W związku z brakiem dowodów stanowiących o konieczności ponoszenia przez Skarżącą nadzwyczajnych kosztów utrzymania czy leczenia, za słuszne organ odwoławczy uznał stanowisko organu egzekucyjnego, że w omawianej sprawie nie wystąpiła przesłanka ważnego interesu zobowiązanego przemawiająca za zwolnieniem z egzekucji na czas oznaczony lub nieoznaczony, w całości lub w części, wskazanego składnika majątkowego.

Za niezasadny organ II instancji uznał postawiony w zażaleniu zarzut pozbawienia Strony i dzieci środków finansowych na opłatę bieżących oraz nieprzewidzianych kosztów utrzymania. Podkreślono, iż składając wniosek o zwolnienie z egzekucji innej wierzytelności pieniężnej z tytułu nadpłaty w podatku dochodowym za 2025 rok, Strona udokumentowała sytuację materialno-bytową trzyosobowej rodziny, która mimo skromnych dochodów, systematycznie reguluje wszystkie koszty utrzymania. Wraz z dowodami ponoszenia wszelkich niezbędnych wydatków Skarżąca nie przedstawiła dokumentów potwierdzających fakt korzystania przez rodzinę z pomocy społecznej udzielanej rodzinom w trudnej sytuacji finansowej. Rodzina Skarżącej posiada stałe miejsce zamieszkania. Wydatki związane z wychowaniem i edukacją dzieci pokrywa z otrzymywanych od Państwa świadczeń wychowawczych. Część środków pozostających do dyspozycji rodziny przeznacza na utrzymanie i ubezpieczenie samochodu. Przedstawiona i udokumentowana sytuacja nie świadczy o ubóstwie rodziny, a jedynie jej tymczasowych, ograniczonych możliwościach finansowych związanych z koniecznością uregulowania ciążących na Stronie zobowiązaniach z tytułu nienależnie pobranych świadczeń. Konieczność ponoszenia dodatkowych kosztów związanych np. z organizacją wydarzeń rodzinnych przy skromnych funduszach będących w dyspozycji rodziny - jest konsekwencją decyzji Skarżącej i nie stanowi o wystąpieniu w sprawie przesłanki ważnego interesu zobowiązanego, której zaistnienie stwarza możliwość zwolnienia z egzekucji wskazanego składnika majątkowego. Celem postępowania egzekucyjnego jest skuteczne i szybkie doprowadzenie do wyegzekwowania należności. Instytucja określona w art. 13 § 1 u.p.e.a. ma na celu ochronę interesów zobowiązanego, jednak jej zastosowanie nie może prowadzić do sytuacji, w której postępowanie egzekucyjne stanie się bezskuteczne.

Mając na uwadze powyższe ustalenia DIAS stwierdził, że okoliczności wskazywane przez Stronę we wniosku i w zażaleniu stanowią o trudnej sytuacji materialnej trzyosobowej rodziny. Jednak w kontekście stanu faktycznego i prawnego rozważanej sprawy zwolnienie z egzekucji wierzytelności pieniężnej z tytułu nadpłaty w podatku dochodowym za 2025 rok, skutkowałoby naruszeniem interesu wierzyciela, na rzecz którego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Jak wynika z raportu stanu omawianej sprawy, z przysługującego Skarżącej wynagrodzenia na rzecz organu egzekucyjnego od marca 2023 r. do maja 2026 r. wyegzekwowana została łącznie kwota 27.807,51 zł. W toku omawianego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny uzyskał również środki pieniężne w łącznej kwocie 10.152,16 zł z tytułu przysługującego Stronie zwrotu nadpłaty w podatku wynikającego z zeznań podatkowych za lata: 2022, 2023, 2024 oraz w kwocie 5.039,08 zł z tytułu przysługującego zwrotu nadpłaty w podatku dochodowym za 2025 rok. Wyegzekwowane środki zgodnie z przepisami u.p.e.a. rozliczono proporcjonalnie na należność główną (38.548,29 zł) oraz koszty egzekucyjne (4.453,46 zł). Kwota podlegającej wyegzekwowaniu z majątku Strony należności głównej na dzień 2 czerwca 2026 r. wyniósł jeszcze 52.693,63 zł. Powyższe oznacza, że w ciągu trzech lat egzekucji doprowadzono do spłaty zaledwie 42% z należności głównej przysługującej wierzycielowi F.

Uwzględnienie wniosku Strony o zwolnienie z egzekucji innej wierzytelności pieniężnej z tytułu nadpłaty w podatku dochodowym za 2025 rok oznaczałoby znaczne wydłużenie postępowania egzekucyjnego zmierzającego do całkowitej spłaty ciążących na Stronie zobowiązań. W ocenie DIAS w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ egzekucyjny słusznie zaznaczył również istotną okoliczność sprawy zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej do przedmiotowej wierzytelności pieniężnej z tytułu nadpłaty w podatku przysługującej Skarżącej od NUS. Skutkiem zwolnienia z egzekucji tej wierzytelności (nadpłaty w podatku za 2025 rok) przez administracyjny organ egzekucyjny byłoby jedynie przejęcie tej wierzytelności przez innego wierzyciela, a nie przekazanie kwoty 5.039,08 zł do dyspozycji Skarżącej. W świetle opisanych okoliczności za prawidłową uznał dokonaną przez organ I instancji ocenę sprawy, zgodnie z którą zwolnienie z egzekucji wskazanego przez Stronę składnika majątkowego byłoby dokonane z pokrzywdzeniem interesu wierzyciela. Ciążący na Stronie obowiązek spłaty zaległych należności jest wymagalny. Zastosowane dotychczas środki egzekucyjne nie doprowadziły do spłaty zaległości, a w chwili obecnej poza wynagrodzeniem za pracę oraz wierzytelnościami z tytułu nadpłaty w podatku, Strona nie posiada innych składników majątkowych, z których można by prowadzić skuteczną egzekucję. Zdaniem DIAS zastosowanie w rozważanej sprawie wnioskowanego zwolnienia byłoby nieuzasadnione. Głównym celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do przymusowego wykonania obowiązków ciążących na zobowiązanym. Postępowanie egzekucyjne musi być skuteczne i efektywne, a jakiekolwiek ulgi dla zobowiązanych powinny być udzielane w sposób rozważny, po dogłębnej analizie okoliczności sprawy i sytuacji majątkowej zobowiązanego. Stosowanie instytucji zwolnienia, przewidzianej w art. 13 § 1 u.p.e.a. nie może prowadzić do pozbawienia wierzycieli możliwości realizacji dochodzonych obowiązków. Z tego względu organ egzekucyjny może udzielić zwolnienia z egzekucji określonych składników majątkowych wyłącznie w przypadku istnienia ważnego interesu zobowiązanego z zastrzeżeniem, że niniejszym stanie faktycznym i prawnym sprawy, Naczelnik rozpatrując podanie Strony zawierające wniosek o wyłączenie spod egzekucji wierzytelności pieniężnej z tytułu nadpłaty w podatku dochodowym za 2025 rok, prawidłowo odniósł się do ustawowych przesłanek umożliwiających zastosowanie instytucji zwolnienia z egzekucji określonych w art. 13 u.p.e.a. Dokonując rzetelnej analizy, organ egzekucyjny wykazał, że zgromadzone w sprawie dowody nie potwierdzały konieczności ponoszenia przez Skarżącą nadzwyczajnych kosztów utrzymania czy leczenia, co przesądziło o odmowie zwolnienia.

Skargę na powyższe postanowienie złożyła Skarżąca, która zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie:

a) art. 13 § 1 u.p.e.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i zbyt zawężające rozumienie pojęcia "ważnego interesu zobowiązanego";

b) naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 u.p.e.a., poprzez niewyczerpujące ustalenie stanu faktycznego oraz nieuwzględnienie całokształtu istotnych okoliczności sprawy;

c) oparcie rozstrzygnięcia na nieaktualnym lub co najmniej niewystarczająco wyjaśnionym założeniu, że zwolnienie nadpłaty podatku skutkowałoby przekazaniem środków innemu wierzycielowi w ramach egzekucji sądowej, mimo umorzenia postępowania egzekucyjnego [...];

d) nierozpoznanie w sposób rzeczywisty mojego wniosku przed wykonaniem zajęcia nadpłaty podatku.

Na podstawie ww. sformułowanych zarzutów Strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia DIAS oraz uchylenie poprzedzającego je postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] kwietnia 2026 r., przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenia na rzecz Skarżącej kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi Strona wskazała, że w dniu 31 marca 2026 r. wystąpiła z wnioskiem o zwolnienie z egzekucji wierzytelności z tytułu nadpłaty podatku dochodowego za 2025 r. Pismem z [...] kwietnia 2026 r. organ wezwał ją do uzupełnienia wniosku, w szczególności do przedstawienia informacji i dokumentów dotyczących sytuacji finansowej i majątkowej oraz okoliczności uzasadniających ważny interes zobowiązanej, wyznaczając termin 7 dni. W dniu 10 kwietnia 2026 r. nadpłata w łącznej kwocie 5 039,08 zł została przekazana w związku z zajęciem wierzytelności. Następnie, w dniu 17 kwietnia 2026 r., Skarżąca uzupełniła wniosek, przedkładając wymagane oświadczenia i dokumenty.

Skarżąca zarzuciła, że przekazanie nadpłaty nastąpiło przed upływem terminu wyznaczonego przez organ na uzupełnienie wniosku i przed rozpoznaniem przedstawionych przez nią okoliczności. Podniosła ponadto, że przy rozstrzyganiu sprawy organ przyjął, iż ewentualne zwolnienie nadpłaty nie doprowadziłoby do przekazania środków do jej dyspozycji, lecz do ich przejęcia przez wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez komornika sądowego. Wskazała jednak, że postępowanie to zostało umorzone postanowieniem z [...] maja 2026 r., a zatem przed wydaniem zaskarżonego postanowienia z [.] czerwca 2026 r., i zarzuciła organowi niewyjaśnienie aktualnego stanu tego postępowania.

Skarżąca zakwestionowała również ocenę jej sytuacji materialnej. Wskazała, że prowadzi trzyosobowe gospodarstwo domowe, samodzielnie utrzymuje dwoje dzieci, nie posiada oszczędności ani nieruchomości, a po poniesieniu podstawowych kosztów utrzymania pozostaje jej około 30 zł miesięcznie. Powołała się także na zajęcie wynagrodzenia oraz wydatek w kwocie 5 800 zł związany z Pierwszą Komunią Świętą dziecka. W jej ocenie okoliczności te uzasadniały przyjęcie istnienia ważnego interesu zobowiązanej. Skarżąca wskazała ponadto na niespójność uzasadnienia zaskarżonego postanowienia w zakresie daty wniesienia zażalenia, w którym wskazano zarówno 18 maja 2026 r., jak i 13 marca 2026 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., zwaną dalej P.p.s.a.), uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Jeżeli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy skargę uwzględnia (art. 145 §1 pkt 1 P.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala w całości albo w części (art. 151 P.p.s.a.).

Skarga jest niezasadna.

Przypomnieć należy, że stosownie do art. 13 § 1 u.p.e.a.: "Organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes, może zwolnić, na czas oznaczony lub nieoznaczony, z egzekucji w całości lub części określone składniki majątkowe zobowiązanego."

Przepis ten statuuje instytucję o charakterze fakultatywnym (uznaniowym). Użycie słowa "może" wskazuje, że nawet stwierdzenie przesłanek do zastosowania zwolnienia nie zobowiązuje organu do wydania rozstrzygnięcia na korzyść wnioskodawcy.

Przesłanka "ważnego interesu zobowiązanego" stanowi klauzulę generalną, której znaczenie należy rozpatrywać w kontekście okoliczności faktycznych konkretnej sprawy. O istnieniu ważnego interesu po stronie zobowiązanego nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz zobiektywizowane kryteria (por. wyrok NSA z 16 października 2009 r., II FSK 789/08; wyrok NSA z 1 września 2011 r., II FSK 489/10).

Organy obu instancji dokonały wszechstronnej analizy sytuacji Skarżącej w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy. Ustaliły, że Skarżąca samodzielnie wychowuje dwoje dzieci, uzyskuje skromne dochody, nie posiada oszczędności ani majątku.

Jednocześnie organy trafnie wskazały, że: - sama trudna sytuacja materialna, polegająca na ponoszeniu stałych kosztów utrzymania w wysokości równej uzyskiwanym dochodom, nie stanowi okoliczności wyjątkowej ani szczególnej; - Skarżąca nie wykazała konieczności ponoszenia nadzwyczajnych kosztów utrzymania czy leczenia; - wydatki związane z organizacją wydarzeń rodzinnych (Pierwsza Komunia Święta) są konsekwencją decyzji Skarżącej i nie stanowią przesłanki ważnego interesu w rozumieniu art. 13 § 1 u.p.e.a.; - rodzina Skarżącej posiada stałe miejsce zamieszkania, korzysta ze świadczeń wychowawczych, a część środków przeznacza na utrzymanie i ubezpieczenie samochodu – sytuacja ta nie świadczy o ubóstwie, lecz o tymczasowych, ograniczonych możliwościach finansowych.

Sąd podziela stanowisko, że pojęcia "ważnego interesu" nie można ograniczać wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych czy zdarzeń losowych – obejmuje ono również normalną sytuację ekonomiczną strony (por. wyrok NSA z 10 marca 2010 r., I FSK 31/08). Jednakże w niniejszej sprawie Skarżąca nie wykazała, aby zwolnienie z egzekucji nadpłaty podatku było niezbędne dla ochrony jej podstawowych potrzeb życiowych. Zgromadzony materiał dowodowy potwierdza, że egzystencja Skarżącej i jej rodziny nie jest zagrożona, a zajęcie nie pozbawia jej możliwości opłacenia stałych wydatków związanych z utrzymaniem rodziny.

Ponadto, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, zobowiązany ubiegający się o zwolnienie z egzekucji musi nie tylko wykazać swój ważny interes, ale także wykazać, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z innych jego składników majątkowych. Uwzględnienie wniosku o zwolnienie z egzekucji nie może bowiem prowadzić do bezskuteczności egzekucji (por. wyroki NSA: z 1 czerwca 2016 r., II GSK 154/15).

Skarżąca nie wykazała, aby poza wynagrodzeniem za pracę i wierzytelnościami z tytułu nadpłaty w podatku posiadała inne składniki majątkowe, z których można by prowadzić skuteczną egzekucję. Wręcz przeciwnie – z akt sprawy wynika, że takich składników nie posiada. Zwolnienie z egzekucji nadpłaty podatku dochodowego za 2025 rok prowadziłoby zatem do bezskuteczności egzekucji w zakresie tej wierzytelności.

Organy prawidłowo zatem zinterpretowały i zastosowały art. 13 § 1 u.p.e.a., dokonując oceny przesłanki ważnego interesu w oparciu o zobiektywizowane kryteria i wszechstronnie rozważając wszystkie okoliczności sprawy.

Organy obu instancji zgromadziły i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, w tym: wniosek Skarżącej, oświadczenie o sytuacji finansowej i majątkowej, wyciąg z rachunku bankowego, faktury potwierdzające koszty utrzymania, a także dane dotyczące przebiegu postępowania egzekucyjnego (raport stanu sprawy, informacje o wyegzekwowanych kwotach).

Ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, bez elementów dowolności. Organy szczegółowo przeanalizowały sytuację finansową Skarżącej, dochody, wydatki, posiadany majątek oraz perspektywy spłaty zadłużenia. W uzasadnieniach postanowień wskazały, które dowody uznały za wiarygodne i jakie okoliczności na ich podstawie ustaliły.

Nie można zatem zarzucić organom naruszenia art. 7 k.p.a. (zasada praworządności i pogłębiania zaufania), art. 77 § 1 k.p.a. (obowiązek wyczerpującego zebrania materiału dowodowego) ani art. 80 k.p.a. (swobodna ocena dowodów).

Skarżąca podniosła, że organ przyjął, iż zwolnienie nadpłaty nie doprowadziłoby do przekazania środków do jej dyspozycji, lecz do ich przejęcia przez wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez komornika sądowego, podczas gdy postępowanie to zostało umorzone postanowieniem z 19 maja 2026 r.

Niezależnie od stanu postępowania egzekucyjnego [...], podstawową i samodzielną przyczyną odmowy zwolnienia z egzekucji był brak wykazania przez Skarżącą przesłanki ważnego interesu zobowiązanego oraz ryzyko bezskuteczności egzekucji administracyjnej. Nawet gdyby argument dotyczący zbiegu egzekucji okazał się nieaktualny, nie podważa to zasadniczych motywów rozstrzygnięcia, które opierały się na ocenie przesłanek z art. 13 § 1 u.p.e.a.

Ponadto, jak wynika z akt sprawy, w dacie wydania zaskarżonego postanowienia ([...] czerwca 2026 r.) organ odwoławczy mógł pozostawać w usprawiedliwionym przekonaniu co do istnienia zbiegu egzekucji, a okoliczność ta – nawet gdyby była nieaktualna – nie miała decydującego znaczenia dla rozstrzygnięcia. Podkreślić należy, że organ drugiej instancji dokonywał oceny postanowienie organu pierwszej instancji z dnia [...] kwietnia 2026 r., czyli z daty, w której postepowanie egzekucyjne [...] nie było jeszcze umorzone.

Skarżąca zarzuciła, że nadpłata została przekazana przed upływem terminu wyznaczonego na uzupełnienie wniosku i przed rozpoznaniem przedstawionych przez nią okoliczności.

Należy wskazać, że samo wykonanie zajęcia (przekazanie nadpłaty) nie przesądza o niezgodności z prawem postanowienia odmawiającego zwolnienia z egzekucji. Organ rozpoznał wniosek skarżącej merytorycznie, dokonał oceny zgromadzonego materiału dowodowego i wydał rozstrzygnięcie w przedmiocie zwolnienia z egzekucji. Ewentualne uchybienia proceduralne związane z terminem przekazania nadpłaty nie wpływają na ocenę zasadności samej odmowy zwolnienia z egzekucji, która została oparta na przesłankach materialnoprawnych.

Wskazać należy, że rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego w trybie art. 13 § 1 u.p.e.a. opiera się na uznaniu administracyjnym. Oznacza to, że nawet stwierdzenie przesłanek do zastosowania zwolnienia z egzekucji nie zobowiązuje organu do wydania rozstrzygnięcia na korzyść wnioskodawcy. Takie postanowienia podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli sądu nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy postanowienie zostało podjęte zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano je w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz, czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności.

W poddanej kontroli Sądu sprawie organy obu instancji:

1) prawidłowo zidentyfikowały przesłanki zastosowania art. 13 § 1 u.p.e.a.;

2) zgromadziły i rozpatrzyły cały materiał dowodowy dotyczący sytuacji finansowej i majątkowej skarżącej;

3) dokonały oceny przesłanki "ważnego interesu" w oparciu o zobiektywizowane kryteria, odnosząc ją do konkretnych okoliczności sprawy;

4) rozważyły interes wierzyciela i ryzyko bezskuteczności egzekucji;

5) wskazały, że Skarżąca nie wykazała możliwości prowadzenia egzekucji z innych składników majątkowych.

Sąd nie znajduje podstaw do kwestionowania swobody uznania administracyjnego, które zostało wykonane w granicach wyznaczonych przez przepisy prawa i zasady postępowania administracyjnego.

Z tych tez powodów oraz na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd oddalił skargę.