Duchowny nie dostał umorzenia składek, bo ma udział w mieszkaniu i dwa auta

Zaskarżoną decyzją z 9 lutego 2026 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: organ, ZUS, Zakład) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691), zwanej dalej "k.p.a.", w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 350 ze zm.), zwanej dalej "u.s.u.s.", po rozpatrzeniu wniosku J. N. (dalej: strona, skarżący) utrzymał w mocy własną decyzję z 16 grudnia 2025 r. nr [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu składek. Jak wynika z akt sprawy oraz zaskarżonej decyzji, 30 października 2025 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynął wniosek, w którym skarżący zwrócił się z prośbą o umorzenie należności z tytułu składek. Wskazał, że zaległość nie powstała z jego winy. Zakład Ubezpieczeń Społecznych po przeprowadzeniu postępowania w sprawie umorzenia decyzją z 16 grudnia 2025 r. odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek za osobę [...] (płatnika opłacającego składki na własne ubezpieczenie) w łącznej kwocie 14 260,05 zł w tym: a) ubezpieczenia społeczne - za okres 4/2023-9/2025 w kwocie 3 496,41 zł z tytułu składek, b) ubezpieczenie zdrowotne - za okres 9/2021-9/2025 w łącznej kwocie 10 763,64 zł, z tytułu: - składek - 9 418,64 zł, - odsetek za zwłokę naliczonych na dzień 30 października 2025 roku przypadających od ww. składek - 1 345,00 zł. Organ wskazał, że: - nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl zapisu art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s.; - skarżący nie wykazał, że zgodnie z zapisem art. 28 ust. 3a ww. ustawy, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych gospodarstwa domowego strony; - nie wykazał, że powstanie zadłużenia było następstwem szczególnych zdarzeń; - nie wykazał, że stan zdrowotny lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiły stronę możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, skarżący wyraził swoje niezadowolenie z wydanej decyzji. Oznajmił, że zgadza się sprzedać nieruchomość za cenę wskazaną w decyzji, tj. 876.300,00 zł. Jeśli należności nie zostaną umorzone, a ZUS kupi nieruchomość od strony za ww. cenę to od razu skarżący będzie mógł spłacić zadłużenie. Po rozpatrzeniu wniosku, zaskarżoną decyzją Zakład utrzymał w mocy decyzję z 16 grudnia 2025 r. W uzasadnieniu decyzji, organ powołał treść art. 28 ust. 2,ust. 3 pkt 1-6, ust. 3a w związku z art. 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, dalej: "Rozporządzenie". Organ wskazał, że z przedłożonego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej z 30 października 2025 r. (data wpływu) wynikało, że: skarżący jest żonaty, od 1 lipca 1998 r. jest zatrudniony w Parafii [...] w R. ([...] ), gdzie otrzymuje wynagrodzenie z "tacy" od 146 członków oraz na umowę o pracę w: Szkole Podstawowej w N. , gdzie wysokość wynagrodzenia brutto wynosi 345,06 zł brutto, tj. 275,02 zł netto, umowa została zawarta od 1 września 2025 r. do 31 sierpnia 2026 r. oraz Zespole Szkolno-Przedszkolnym w R. od 1 września 1998 r., gdzie wysokość wynagrodzenia brutto wynosi 828,13 zł brutto, tj. 679,30 zł netto. Skarżący nie pobiera renty ani emerytury, nie posiada dochodu z innych źródeł, nie pobiera zasiłku ani świadczenia z Urzędu Pracy, nie pobiera zasiłku z pomocy społecznej oraz nie korzysta z innych form pomocy. Skarżący ponosi wydatki z tytułu opłat eksploatacyjnych w wysokości 1.027,00 zł i prowadzi gospodarstwo domowe z żoną, która nie uzyskuje żadnego dochodu. Posiada zobowiązania finansowe z tytułu podatków za okres 2025 r. w kwocie 396,00 zł, które są spłacane w układzie ratalnym w wysokości 33,00 zł miesięcznie. Strona posiada mieszkanie o powierzchni 70 m2 w P. przy ulicy [...], (spadek). Skarżący nie posiada domu, gospodarstwa rolnego, innych nieruchomości, praw majątkowych oraz wierzytelności. Organ wskazał, że skarżący posiada środki transportu (marki Ford model [...], rok produkcji 2003, marki Fiat model [...], rok produkcji 2017). Strona posiada inne składniki mienia ruchomego: (laptop o wartości około 1.000,00 zł, lodówkę o wartości około 600,00 zł, pralkę o wartości około 500,00 zł, zmywarkę o wartości około 300,00 zł). Skarżący wskazał, że nie widzi prognozy poprawy sytuacji materialnej, z uwagi na coraz mniej lekcji religii w szkołach, zaś zaległość została wykazana we wrześniu na PUE, nie powstała z winy strony, zmniejszyły się bowiem godziny zatrudnienia z tytułu prowadzenia lekcji religii. Z ustaleń Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wynikało, że: skarżący nie prowadził działalności gospodarczej, figuruje jako duchowny, nieprowadzący pozarolniczej działalności gospodarczej, opłacający składkę od minimalnej podstawy wymiaru, na umowę o pracę jest zatrudniony w: - Szkole Podstawowej w N. w wymiarze 1/18 etatu, gdzie podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne wyniosły w listopadzie 2025 r., grudniu 2025 r., styczniu 2026 r. - 407,17 zł, - Zespole Szkolno-Przedszkolnym w R. w wymiarze 2/18 etatu, gdzie podstawy wymiaru składek wyniosły w listopadzie 2025 r., grudniu 2025 r.- 828,13 zł, styczniu 2026 r. - 828,13 zł. Odnosząc się do sytuacji rodzinnej i majątkowej skarżącego, organ wskazał, że skarżący jest żonaty z M. N. , która nie podlega do ubezpieczeń społecznych w ZUS, jest zgłoszona przez stronę do ubezpieczenia zdrowotnego jako członek rodziny pozostający we wspólnym gospodarstwie domowym. Skarżący ma troje dorosłych dzieci. Strona jest współwłaścicielem w 2/9 części lokalu mieszkalnego o powierzchni 70,79 m2 w P. przy ulicy [...], posiada 2 zarejestrowane pojazdy: Ford [...] z 2003 r. oraz Fiat [...] z 2017 r., którego wartość umożliwia dokonanie zastawu skarbowego. Powołując się na treść art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. organ uznał, że: - przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. nie wystąpiła z przyczyn oczywistych;

- przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c u.s.u.s. nie mają zastosowania w niniejszej sprawie - wniosek dotyczy zaległości za osobę duchowną nie prowadzącą działalności gospodarczej; - przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. nie zachodzi – skarżący podlega do ubezpieczeń społecznych jako osoba [...] nieprowadząca pozarolniczej działalności gospodarczej, opłacająca składkę od minimalnej podstawy wymiaru; jednocześnie nie wystąpiła przesłanka braku majątku podlegającego egzekucji, gdyż posiada majątek ruchomy i nieruchomy; - przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. nie zachodzi w niniejszej sprawie, ponieważ wysokość nieopłaconych składek, o których umorzenie skarżący wnosił przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym - zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 5 stycznia 2021 r. w sprawie wysokości kosztów upomnienia doręczanego zobowiązanemu przed wszczęciem egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2021 r., poz. 67) wysokość kosztów upomnienia wynosi 16,00 zł; - przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. nie zachodzi - gdyż Naczelnik Urzędu Skarbowego bądź Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję; - przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. nie zachodzi - nie jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, gdyż wobec strony nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne, skarżący dysponuje jednak składnikami majątkowymi mogącymi podlegać egzekucji; na obecną chwilę nie został ustalony brak możliwości dochodzenia egzekucyjnego przez uprawnione w tym zakresie organy egzekucyjne. W ocenie organu, dopóki istnieje możliwość prowadzenia działań egzekucyjnych organ rentowy działając jako wierzyciel nie może stwierdzić, że zachodzi przesłanka nieściągalności zadłużenia i zaniechać prób jego wyegzekwowania. Nieściągalność należności z tytułu składek bowiem związana jest generalnie z całkowitą, aktualną i przyszłą niemożnością skutecznego ich dochodzenia w postępowaniu egzekucyjnym oraz nieracjonalnością wszczęcia takiego postępowania. nie zachodzą żadne przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Uniemożliwia to pozytywne rozstrzygnięcie wniosku w żądanym zakresie na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Następnie Zakład podjął czynności zmierzające do ustalenia, czy w przedmiotowej sprawie występują przesłanki umorzenia określone w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 Rozporządzenia. Podniósł, że przesłanka wskazana w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia nie ma zastosowania, ponieważ skarżący nie prowadził działalności gospodarczej. Wystąpienie natomiast przesłanki dotyczącej stanu zdrowia uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby osoby zobowiązanej lub członka jej rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskania dochodu uniemożliwiającego opłacenie należności. Skarżący nie informował o problemach zdrowotnych. Oznajmił, że korzysta z medycyny alternatywnej, która jest tańsza od leczenia prywatnego. Nie powołał się na konieczność sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny. W przypadku skarżącego, nie zachodzi również przesłanka o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, gdyż skarżący jest aktywny zawodowo. Nie posiada orzeczenia o niezdolności do pracy ani dokumentacji medycznej potwierdzającej ograniczenie zdrowotne wpływające na możliwość wykonywania pracy zarobkowej w większym wymiarze czasu niż dotychczas. Organ wyjaśnił, że przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych należności, lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny. ZUS rozpatrując niniejszą sprawę ustalił, że skarżący uzyskuje dochód z [...] w Parafii [...] w R. z tzw. "tacy", której wysokości skarżący nie określił. Fakt ten jednak wskazuje na istnienie rzeczywistych źródeł dochodu. Ponadto jest zatrudniony w dwóch miejscach pracy uzyskując - według danych zawartych w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym - 954,32 zł łącznie netto miesięcznie. Organ podkreślił, że skarżący nie przedłożył dokumentów pozwalających na rzetelną ocenę faktycznej sytuacji finansowej, w szczególności w zakresie dochodów uzyskiwanych z "tacy". Materiał dowodowy nie daje podstaw do uznania, że sytuacja materialna strony jest ciężka. W niniejszej sprawie, skarżący nie wyjaśnił i nie udokumentował istotnych okoliczności, które mogą kształtować sytuację finansową strony. Pozostała nie wyjaśniona kwestia faktycznej wysokości kosztów utrzymania gospodarstwa domowego. Skarżący pomimo osiągania bardzo niskiego dochodu z tytułu zatrudnienia (954,32 zł) nie podejmuje żadnych działań w celu znalezienia lepiej płatnej pracy. Osiągany zatem dochód z "tacy" jest dla strony wystarczający do zaspokojenia potrzeb życiowych swoich i rodziny. Skarżący oświadczył, że nie korzysta z żadnych form wsparcia skierowanych do osób znajdujących się w niedostatku i brak jest dowodów, aby ubiegał się o nie, co prowadzi do wniosku, że niezbędne potrzeby bytowe rodziny skarżącego są zaspokojone bez konieczności zwracania się do instytucji socjalnych. ZUS nie znalazł zatem podstaw do umorzenia żądanych należności w oparciu o zapisy rozporządzenia oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s. W ocenie organu okoliczności w nich wymienione nie zachodzą. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skarżący wyraził swoje niezadowolenie z zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy podnieść, że sprawa rozpoznawana przed Sądem dotyczy, znajdującego się w aktach kontrolowanej sprawy (k. 19 akt administracyjnych) - negatywnie rozpoznanego przez Zakład wniosku skarżącego o umorzenie należności z tytułu składek. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. z 2026 r., poz. 143 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę (por. wyrok NSA z 19.06.2026 r., I FSK 192/26, LEX nr 4133241). Wobec powyższego konieczne jest wskazanie treści regulacji stanowiącej podstawę tego wniosku. Zgodnie bowiem z art. 28 ust. 2 z zastrzeżeniem art. 30 u.s.u.s. należności z tytułu składek (w tym składki, odsetki za zwłokę, koszty upomnienia, opłata dodatkowa) mogą być umarzane tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności. Przypadki wystąpienia całkowitej nieściągalności zostały określone w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 ww. ustawy. Całkowita nieściągalność ma miejsce m.in. wówczas, gdy: 1. zobowiązany zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie, 2. sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2025 r., poz. 614 ze zm.), 3. nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.), 4. nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, 4a. wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, 4b. nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym, 4c. ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe, 5. naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję, 6. jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Przytoczone powyżej przypadki stanowią zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że występuje całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Podkreślić również należy, że użycie przez ustawodawcę zwrotu "może umorzyć" oznacza, że w sytuacji gdy nawet w rozpoznanej sprawie wystąpią przewidziane w tym przepisie przesłanki, to organ ma prawo do odmowy umorzenia odsetek za zwłokę. Z tego względu, decyzje wydawane na podstawie powołanego przepisu określane są mianem decyzji uznaniowych, co oznacza, że sądowa kontrola tego rodzaju decyzji sprowadza się do stwierdzenia, czy organ uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających uzasadniać umorzenie odsetek za zwłokę w całości lub w części w przypadku ich całkowitej nieściągalności oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów. Istotne staje się więc zbadanie, czy postępowanie przeprowadzone zostało zgodnie z przepisami proceduralnymi i czy rozważono w sposób przekonujący wszystkie zgłoszone przez skarżącego okoliczności.

Organ prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie jest bowiem zobowiązany do podejmowania w toku postępowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy; zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego; dokonania na podstawie zebranego materiału dowodowego oceny, czy dana okoliczność została faktycznie udowodniona oraz ujawnienia w uzasadnieniu decyzji przesłanek jakimi kierował się organ wydając rozstrzygnięcie, a w szczególności wskazania faktów uznanych za udowodnione, przyczyn dla których innym dowodom odmówiono wiarygodności oraz przepisów prawa zastosowanych w sprawie. W ocenie Sądu, treść zaskarżonej decyzji wyraźnie wskazuje, że organ w pełni zastosował się również do wyżej wymienionych obowiązków. W pierwszej kolejności, podjął czynności mające na celu ustalenie, czy w przypadku skarżącego zachodzą przesłanki wystąpienia całkowitej nieściągalności zawarte w art. 28 ust.3 pkt 1-6 ww. ustawy. W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy organ ustalił, że nie występują żadne przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. W szczególności organ zwrócił uwagę, że nie wystąpiła przesłanka braku majątku podlegającego egzekucji, gdyż: skarżący posiada majątek ruchomy i nieruchomy; wysokość nieopłaconych składek, o których umorzenie skarżący wnosił przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym - zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 5 stycznia 2021 r. w sprawie wysokości kosztów upomnienia doręczanego zobowiązanemu przed wszczęciem egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2021 r., poz. 67); Naczelnik Urzędu Skarbowego bądź Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję nie jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, gdyż wobec strony nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne. Organ zasadnie zwrócił uwagę, że skarżący dysponuje składnikami majątkowymi mogącymi podlegać egzekucji; na obecną chwilę nie został ustalony brak możliwości dochodzenia egzekucyjnego przez uprawnione w tym zakresie organy egzekucyjne. Z materiału dowodowego wynika, że skarżący jest współwłaścicielem w 2/9 części lokalu mieszkalnego o powierzchni 70,79 m2 w P. przy ulicy [...], posiada 2 zarejestrowane pojazdy: Ford [...] z 2003 r. oraz Fiat [...] z 2017 r., którego wartość umożliwia dokonanie zastawu skarbowego. Ponadto skarżący jest zatrudniony na umowę o pracę jest zatrudniony w: - Szkole Podstawowej w N. w wymiarze 1/18 etatu, gdzie podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne wyniosły w listopadzie 2025 r., grudniu 2025 r., styczniu 2026 r. -407,17 zł, - Zespole Szkolno-Przedszkolnym w R. w wymiarze 2/18 etatu, gdzie podstawy wymiaru składek wyniosły w listopadzie 2025 r., grudniu 2025 r.- 828,13 zł, styczniu 2026 r. - 828,13 zł. Zebrany przez organ materiał dowodowy wskazywał zatem, że istnieje prawna możliwość wyegzekwowania zaległych należności, a w związku z tym, Zakład miał prawo stwierdzić, że umorzenie należności z tytułu składek byłoby przedwczesne. Organ poprawnie wywiódł, że brak jest podstaw dla uznania całkowitej nieściągalności zadłużenia. W świetle przywołanego wyżej przepisu nieściągalność należności związana jest generalnie z brakiem majątku umożliwiającego skuteczne ich dochodzenie w postępowaniu egzekucyjnym oraz racjonalnością wszczęcia takiego postępowania. W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie występuje. Należy dodatkowo wskazać, iż dopóki istnieją niewykorzystane dotychczas możliwości wyegzekwowania zaległości podatkowej, dopóty jej umorzenie przed ich wyczerpaniem byłoby sprzeczne z interesem publicznym. Nieściągalność należności z tytułu składek bowiem związana jest generalnie z całkowitą, aktualną i przyszłą niemożnością skutecznego ich dochodzenia w postępowaniu egzekucyjnym oraz nieracjonalnością wszczęcia takiego postępowania. Z akt kontrolowanej sprawy wynika również, że organ dokonał analizy sytuacji skarżącego w kontekście przesłanek zawartych w § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003r., Nr 141, poz. 1365). Zgodnie z ww. przepisem, Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć wskazane należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie ich opłacić, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych: 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. W ocenie Sądu, organ przeprowadził szczegółową analizę sytuacji rodzinnej, materialnej i finansowej skarżącego i jego rodziny, jak również przedstawił wnioski, do jakich te okoliczności doprowadziły organ. Przede wszystkim uwzględnił że skarżący jest aktywny zawodowo. Nie posiada orzeczenia o niezdolności do pracy ani dokumentacji medycznej potwierdzającej ograniczenie zdrowotne wpływające na możliwość wykonywania pracy zarobkowej w większym wymiarze czasu niż dotychczas. Skarżący uzyskuje dochód z [...] w Parafii [...] w R. z tzw. "tacy", której wysokości skarżący nie określił. Ponadto jest zatrudniony w dwóch miejscach pracy uzyskując - według danych zawartych w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym - 954,32 zł łącznie netto miesięcznie. Zakład w oparciu o zgromadzony materiał uznał, że skarżący nie przedłożył dokumentów pozwalających na rzetelną i wiarygodną ocenę faktycznej sytuacji finansowej, w szczególności w zakresie dochodów uzyskiwanych z "tacy". W niniejszej sprawie, skarżący nie wyjaśnił i nie udokumentował istotnych okoliczności, które mogą kształtować sytuację finansową strony. Pozostała bowiem nie wyjaśniona kwestia faktycznej wysokości kosztów utrzymania gospodarstwa domowego.

W ocenie Sądu zasadnie zatem organ uznał aktualną sytuację finansową skarżącego za niejednoznaczną, co uniemożliwiło odniesienie jej do poziomu minimum socjalnego lub minimum socjalnego. Skarżący oświadczył przy tym, że nie korzysta z żadnych form wsparcia skierowanych do osób znajdujących się w niedostatku i materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy brak jest dowodów, aby ubiegał się o nie, co doprowadziło organ do wniosku, że niezbędne potrzeby bytowe rodziny skarżącego są zaspokojone bez konieczności zwracania się do instytucji socjalnych.

W związku z powyższym Sąd uznał, iż organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji uwzględnił wszystkie okoliczności faktyczne mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, wskazał potwierdzające je dowody, a także przytoczył przepisy prawa stanowiące podstawę rozstrzygania w niniejszej sprawie. Natomiast dokonana przez organ ocena dowodów była oceną swobodną, ale nie dowolną. W konsekwencji, Sąd nie stwierdził naruszenia prawa procesowego, w tym art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.

W przedmiotowej sprawie organ, nie negując trudnego położenia wnioskodawcy, prawidłowo akcentował, że sytuacja strony nie ma charakteru definitywnego i nieodwracalnego. Ponadto, mimo deklarowanego niskiego dochodu, skarżący nie korzysta z pomocy państwa. Sąd nie znajduje podstaw do zakwestionowania prawidłowości ustaleń poczynionych w zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie. Przedstawione okoliczności potwierdzają, że w sprawie doszło do rozpatrzenia całości materiału dowodowego. Wbrew zarzutom skargi, ocena dowodów dokonana przez organ, nie jest oceną dowolną, ale podjętą zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów określoną w art. 80 k.p.a. Zajęte stanowisko organ przedstawił w uzasadnieniu decyzji spełniającej wymogi z art. 107 § 3 K.p.a. Odmienna zaś ocena dowodów i zanegowanie przez stronę skarżącą treści rozstrzygnięcia nie może oznaczać, że przeprowadzone postępowanie było niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa.

Końcowo należy zauważyć, że umorzenie w całości zaległości, czego domaga się strona skarżąca nie jest jedyną przewidzianą prawem formą udzielenia pomocy w jej spłacie. Możliwe są bowiem inne rodzaje ulg, których udzielenie nie unicestwia istoty obowiązku publicznoprawnego i zarazem zmniejsza obciążenia finansowe. Dokonane przez organy ustalenia wskazują, że istnieje możliwość spłaty zadłużenia w dłuższej perspektywie czasu. Sąd podkreśla, że strona skarżąca w zaistniałej sytuacji, ma możliwość choćby złożenia alternatywnego wniosku o rozłożenie zaległości na raty, który być może pozwoliłby na uwzględnienie argumentów podnoszonych przez nią. Nie można też pominąć, że umorzenie stanowi ostateczną formę rezygnacji organów z przysługujących budżetowi należności. Udzielenie ulgi w spłacie zaległości podatkowej nie może być traktowane, jako sposób na rozwiązywanie problemów finansowych podatnika, co skutkuje przerzuceniem ciężarów podatkowych na resztę społeczeństwa. Godzi się również zauważyć, że rozstrzygnięć w zakresie udzielania ulg nie dotyczy zasada powagi rzeczy osądzonej (res iudicata). Oznacza to, że brak jest przeszkód do złożenia ponownego wniosku o ulgę do organu w przypadku wystąpienia nowy okoliczności.

Stwierdzając zatem, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego ani procedury administracyjnej w stopniu uzasadniającym jej uchylenie, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2026 r., poz. 143 ze zm.), orzekł jak w sentencji.