Ugór zamiast soczewicy na części działek. Sąd oddalił skargę rolnika na decyzję ARiMR

M. M. (dalej jako beneficjent, strona, skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie (dalej jako Dyrektor ARiMR, organ) z 19 maja 2026 r. w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego (WPR) na lata 2023-2027, na rok 2023.

Z przedstawionych wraz ze skargą akt administracyjnych sprawy wynika, że decyzją z dnia 19 maja 2026 roku Dyrektor ARiMR utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Z. z 18 grudnia 2025 roku w sprawie przyznania beneficjentowi płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 - na rok 2023, którą to decyzją odmówiono stronie przyznania: podstawowego wsparcia dochodów – 2023; płatności do roślin pastewnych – 2023; międzyplonów ozimych/wsiewek śródplonowych – 2023; opracowania i przestrzegania planu nawożenia wariant podstawowy – 2023; zróżnicowanej struktury upraw – 2023. Odmówiono również przyznania uzupełniającej płatności podstawowej. Przyznano zaś płatność redystrybucyjną - 2023 w wysokości 5 428,80 zł; płatność do roślin strączkowych na nasiona - 2023 w wysokości 19 485,47 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 3 147,34 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że gospodarstwo beneficjenta zostało wytypowane do kontroli na miejscu. Wizytację terenową w ramach kontroli przeprowadzono 03 listopada 2023 r., w wyniku której zgromadzono obszerną dokumentację fotograficzną będącą w aktach sprawy. Kontrola została przeprowadzona przez przedstawicieli firmy A. w S. Z kontroli został sporządzony raport, a w trakcie kontroli stwierdzono, że: na działce rolnej AB istnieje ugór zamiast deklarowanej soczewicy jadalnej (w tym z rośliną podporową; w dniu kontroli brak przeprowadzenia zabiegów agrotechnicznych przeciwdziałających występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów w bieżącym sezonie wegetacyjnym w tym na działce rolnej B stwierdzono nieużytek oraz ustalono, że działka jest nieużytkowana rolniczo, wyłączona z produkcji przez minimalny okres dwóch lat. Dokładniejsze określenie okresu nieużytkowania nie było możliwe ze względu na zróżnicowanie szaty roślinnej na obszarze całej działki (zakrzaczenia, obszary zachwaszczone roślinami wieloletnimi); na działce rolnej C w dniu kontroli stwierdzono brak przeprowadzenia zabiegów agrotechnicznych przeciwdziałających występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów w bieżącym sezonie wegetacyjnym zaś na działce rolnej G zamiast deklarowanej soczewicy jadalnej (w tym z rośliną podporową) stwierdzono trawy na gruntach ornych; na działce rolnej O zamiast deklarowanej soczewicy jadalnej (w tym z rośliną podporową) stwierdzono ugór; na działce rolnej S stwierdzono nieużytek oraz ustalono, że działka jest nieużytkowana rolniczo, wyłączona z produkcji przez minimalny okres dwóch lat. Dokładniejsze określenie okresu nieużytkowania nie było możliwe ze względu na zróżnicowanie szaty roślinnej na obszarze całej działki i zakrzaczenia, obszary zachwaszczone roślinami wieloletnimi); na działce rolnej U zamiast deklarowanej soczewicy jadalnej (w tym z rośliną podporową) stwierdzono ugór; na działce rolnej Y stwierdzono nieużytek oraz ustalono, że działka jest nieużytkowana rolniczo, wyłączona z produkcji przez minimalny okres dwóch lat. Dokładniejsze określenie okresu nieużytkowania nie było możliwe ze względu na zróżnicowanie szaty roślinnej na obszarze całej działki (zakrzaczenia. obszary zachwaszczone roślinami wieloletnimi).

Pierwsza wydana w tym zakresie decyzja Kierownika z 31 lipca 2024 r. została uchylona decyzją z 13 lutego 2025 r. Dyrektora ARiMR, a sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik Biura Powiatowego ARiMR 17 marca 2025 r. wydał decyzję, od której 07 kwietnia 2025 r. strona wniosła odwołanie, uzupełniając je w dniu 14 kwietnia 2025 r. i dołączając kopię raportu z kontroli jednostki certyfikującej C. z 2023 roku. Ze złożonego dokumentu wynikało, że wyniki kontroli przeprowadzonej przez Jednostkę Certyfikującą C. pozostają w pełni zgodne z deklaracją złożoną przez producenta we wniosku o przyznanie pomocy na 2023. Organ II instancji wystąpił z wnioskiem do ww. jednostki certyfikującej, by odniosła się do rozbieżności między protokołem z kontroli przeprowadzonej przez jednostkę a wynikami z kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie strony na zlecenie ARiMR. W odpowiedzi na powyższy wniosek Jednostka Certyfikująca C. sp. z o.o. odpowiedziała, iż kontrola pełnoroczna w gospodarstwie strony odbyła się 15 października 2023 r. po zbiorach. Inspektor przeprowadził kontrolę w oparciu o rejestry. Z kwestionowanych działek potwierdzono wytworzenie plonu na poziomie: działka rolna AB - plon nasion w ilości 0,7 tony; działka rolna B - plon nasion w ilości 0.2 tony; działka rolna C - plon nasion w ilości 6 ton; działka rolna O - plon nasion w ilości 7 ton; działka rolna U - plon nasion w ilości 3,5 tony; działka rolna V - plon sianokiszonki w ilości 5 ton; działka rolna Y - plon sianokiszonki w ilości 5 ton.

W celu dodatkowej weryfikacji w dniu 14 czerwca 2025 r. w gospodarstwie strony przeprowadzono dodatkową kontrolę. Inspektor potwierdził, na podstawie dokumentacji udostępnionej przez rolnika, że uprawy były zgodne z dobrymi praktykami rolnymi i zgadzały się z deklaracją we wniosku obszarowym składanym do ARiMR. Decyzją z 24 września 2025 r., Dyrektor Warmińsko-Mazurskiego OR ARiMR uchylił decyzję z 17 marca 2025 r. w sprawie przyznania płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027. wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Z. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Z. wystąpił o ponowną weryfikację raportu z kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie strony w 2023 roku. Organ I instancji zwrócił się z wnioskiem o odniesienie się do rozbieżności dotyczących stanu faktycznego stwierdzonego w czynnościach kontrolnych (kontrola na miejscu przeprowadzona przez ARiMR a kontrola przeprowadzona przez Jednostkę Certyfikującą). W odpowiedzi na pismo w sprawie ponownej weryfikacji raportu z kontroli przeprowadzonej w 2023 roku została przeprowadzona ponowna analiza dokumentacji pokontrolnej. Organ uznał, że dokumentacja pokontrolna została wykonana w sposób prawidłowy, zgodny z zasadami przeprowadzania kontroli i uznał jako dowód w sprawie raport z tej kontroli wraz z dokumentacją fotograficzną sporządzoną w jej trakcie. W wyniku przeprowadzenia kontroli administracyjnej wniosku (kontrola wykonywana za pośrednictwem Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli (lACSplus, z ang.: Integrated Administration and Control System), z uwzględnieniem wyników kontroli na miejscu, stwierdzono nieprawidłowości polegające na zadeklarowaniu do płatności powierzchni większych niż powierzchnie uprawnione (Maksymalny Kwalifikowalny Obszar - MKO) do uzyskania płatności powierzchniowych, na poszczególnych działkach ewidencyjnych oraz zgłoszeniu powierzchni, na których nie były prowadzone zabiegi agrotechniczne w sezonie (2023) oraz zadeklarowaniu nieprawidłowych/niezgodnych ze stanem faktycznym upraw na poszczególnych działkach rolnych.

Organ podkreślił, że system identyfikacji działek rolnych ustanawia się w oparciu o mapy, dokumenty ewidencji gruntów, lub też inne dane kartograficzne. Korzysta się z technik opartych na skomputeryzowanym systemie informacji geograficznej, w tym ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność, co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10 000. a od 2016 roku w skali 1:5 000, przy uwzględnieniu obwodu i stanu działki. Oznacza to że organy ARiMR są uprawnione przede wszystkim do prowadzenia w formie skomputeryzowanej systemu identyfikacji obszarów rolnych kwalifikujących się do płatności oraz do prowadzenia, niejako w pierwszej kolejności, administracyjnych kontroli wniosków o płatność (vide: uzasadnienie wyroku NSA z 7.08.2013 r. w sprawie II GSK 526/12), a dostępna w Zintegrowanym Systemie Zarządzania i Kontroli ortofotomapa jest najlepszym źródłem dokonywania pomiarów powierzchni. Pomiary wykonywane na ortofotomapie pozwalają na kompleksową ocenę powierzchni kwalifikowanej w ramach działki referencyjnej oraz dokonanie na jej podstawie pomiarów z dokładnością 0,25 m lub 0,50 m (dokładność ortofotomapy uzależniona od wielkości piksela). Ta dokładność pomiaru powierzchni jest od 2 do 4 razy wyższa niż dokładność pomiaru realizowana w toku kontroli na miejscu przy wykorzystaniu urządzeń GPS, których dokładność pomiaru punktu oscyluje w zakresie od 0.75 m do 1.5 m. Ortofotomapa zawiera także dodatkowe dane jak chociażby linie granic działek ewidencyjnych. Lokalizacja i pomiary poszczególnych działek rolnych tą metodą wspierane są dodatkowo materiałem graficznym tzw. spersonalizowanymi załącznikami graficznymi z wyrysowanymi przez rolnika deklarowanymi poszczególnymi działkami rolnymi i wpisanymi tam uprawami oraz dokumentacją fotograficzną w postaci zdjęć z terenu potwierdzających występujące na działce uprawy, przebieg jej granic, stwierdzone wyłączenia lub zmiany sposobu użytkowania. Zdaniem organu System Identyfikacji Działek Rolnych to system pozwalający na jednoznaczną identyfikację położenia działki rolnej w przestrzeni, kontrolę zadeklarowanej powierzchni pod względem kwalifikowalności. tzn. powierzchni uprawnionej do dopłat w odniesieniu do danego schematu pomocy oraz kontrolę w zakresie nakładania się deklaracji dla poszczególnych działek rolnych, zadeklarowanych przez jednego beneficjenta. W odniesieniu do podniesionych przez stronę w odwołaniu zarzutów, iż jednostka certyfikująca potwierdziła, iż uprawy były zgodne z dobrymi praktykami rolnymi i zgadzały się z deklaracją we wniosku obszarowym składanym do ARiMR organ podkreślił, że z pisma Jednostki Certyfikującej wynika, iż inspektor przeprowadził kontrolę gospodarstwa w dniu 15 października 2023 r. czyli po terminie zbioru upraw deklarowanych w plonie głównym. Swoją kontrolę oparł wyłącznie na podstawie wizualnej oceny dokumentacji rolnika, tj. na podstawie częściowego Rejestru działalności ekologicznej (Wykaz działań agrotechnicznych). Nie wizytował działek rolnych bezpośrednio w terenie, nie zweryfikował zgodności upraw zadeklarowanych z pozostałościami roślinnymi, występującymi na polach w dniu kontroli. W piśmie Jednostki Certyfikującej nie podano na podstawie jakiego dokumentu Jednostka potwierdziła wymóg wytworzenia plonu, w ilościach podanych w piśmie. Zarówno Jednostka Certyfikująca jak i strona nie udostępnili Agencji rejestru zbiorów lub oświadczenia rolnika o wielkości uzyskanych plonów w 2023 roku na spornych działkach. W przeciwieństwie do kontroli na zlecenie Jednostki Certyfikującej, inspektor terenowy wykonujący kontrolę na zlecenie Agencji, był obecny na wszystkich skontrolowanych działkach rolnych wyszczególnionych w raporcie z kontroli i sporządził bardzo obszerną dokumentację fotograficzną podczas wizytacji terenowej.

Organ podkreślił, iż we wniosku o przyznanie pomocy rolnik ma obowiązek wymienić szczegóły pozwalające na identyfikację wszystkich działek rolnych w jego gospodarstwie, ich powierzchnię, położenie oraz użytkowanie. Jeżeli nastąpiły jakiekolwiek zmiany w zakresie danych wpływających na kwalifikowalność do pomocy, w tym zmiany danych w porównaniu z danymi podanymi rolnikowi we wstępnie zadrukowanym formularzu wniosku - rolnik winien te zmiany zgłosić, wprowadzając we wniosku o pomoc odpowiednie poprawki np. poprzez podanie nowych danych liczbowych powierzchni poszczególnych działek, zakreślenie prawidłowych granic działek rolnych na załączniku graficznym. Powierzchnia działki rolnej wykorzystywana rolniczo to powierzchnia pod uprawy rolne, a więc należy od niej odliczyć powierzchnie zadrzewione, zakrzaczone, drogi z wyjątkiem dróg technologicznych i dojazdowych do pól o nawierzchni gruntowej, powierzchnie zabudowane, wody, odłogi i inne powierzchnie przeznaczone pod użytkowanie pozarolnicze. Organ wskazał, że ponowna weryfikacja dokumentacji pokontrolnej potwierdzała, że do powierzchni działek rolnych na których stwierdzono przedeklarowanie powierzchni zakwalifikowano wszystkie obszary, które na dzień kontroli były użytkowane rolniczo oraz te, które wskazywały, że były przedmiotem użytkowania w okresie wegetacyjnym w roku 2023.

W skardze do Sądu strona domagała się uchylenia decyzji organów obu instancji zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj:

art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1691; dalej jako: "k.p.a.") w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023- 2027 (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1741 z póżn. zm.; dalej jako: "Ustawa o Planie Strategicznym") polegające na tym, że organy obu instancji nie rozpatrzyły wszechstronnie całego materiału dowodowego oraz dokonały jego oceny w sposób wybiórczy, nielogiczny i sprzeczny z doświadczeniem życiowym, w konsekwencji ustaliły stan faktyczny w sposób nieprawidłowy, błędnie przyjmując powierzchnię działek rolnych kwalifikującą się do uzyskania pomocy finansowej;

art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 11 k.p.a. poprzez wadliwe uzasadnienie decyzji, brak omówienia przez Organ II instancji przykładowych zdjęć z kontroli, które zostały przedstawione w uzasadnieniu decyzji, w konsekwencji naruszenie zasady przekonywania, z której wynika obowiązek organów administracji publicznej wyjaśniania stronom w sposób jasny, zrozumiały i logiczny przyczyn podejmowania określonych działań przez te organy.

Zarzucono także naruszenie przepisów prawa materialnego tj:

1. § 1 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2023 r. w sprawie kryteriów uznawania użytków rolnych za pozostające w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy (Dz. U. poz. 461 z póżn. zm.; dalej jako: "Rozporządzenie z dnia 9 marca 2023 r") poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że utrzymanie użytków rolnych w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy wymaga, aby skutki wykonanego zabiegu agrotechnicznego (usunięcia lub zniszczenia niepożądanej roślinności) były widoczne:

a) przez cały okres do zakończenia roku oraz

b) w dacie przeprowadzania kontroli, podczas gdy z treści wskazanego przepisu wynika, że istotne znaczenie ma sam fakt przeprowadzenia co najmniej jednego zabiegu agrotechnicznego w wymaganym terminie, a nie stan roślinności istniejący kilka miesięcy po wykonaniu tego zabiegu,

2. § 1 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków uznawania gruntów za kwalifikujące się hektary (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 757 z póżn. zm.; dalej jako: Rozporządzenie z dnia 10 marca 2023 r.") poprzez przyjęcie błędnej powierzchni działek rolnych kwalifikujących się do uzyskania pomocy finansowej,

3. § 45 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty podstawowego wsparcia dochodów, płatności redystrybucyjnej, płatności dla młodych rolników, płatności związanych z produkcją do powierzchni upraw i płatności związanych z produkcją do zwierząt, płatności dla małych gospodarstw i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023 - 2027 z dnia 10 marca 2023 r. (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1186 z póżn. zm.; dalej jako "Rozporządzenie ws. płatności") poprzez błędne przyjęcie, że pomoc finansowa w ramach: podstawowego wsparcia dochodów za rok 2023, płatności do roślin pastewnych za rok 2023, międzyplonów ozimych/ wsiewek śródplonowych za rok 2023,opracowania i przestrzegania planu nawożenia wariant podstawowy za rok 2023, a także zróżnicowania struktur upraw za rok 2023 i uzupełniającej płatności podstawowej nie należy się, podczas gdy powierzchnia działek stwierdzona w toku prowadzonego postępowania powinna być tożsama z powierzchnią działek deklarowanych przez beneficjenta;

4. § 45 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia ws. płatności przez błędne przyjęcie, że pomoc finansowa w ramach płatności do powierzchni upraw roślin strączkowych na nasiona za rok 2023 powinna być zmniejszona, podczas gdy powierzchnia działek stwierdzona w toku prowadzonego postępowania powinna być tożsama z powierzchnią działek deklarowanych przez beneficjenta.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie. W uzasadnieniu odpowiedzi podkreślono, że organy obu instancji podejmowały dodatkowe czynności mające na celu wyjaśnienie rozbieżności podnoszonych przez stronę w trakcie postępowania przed organami oraz, że ostatecznie zostały one wyeliminowane, a stan faktyczny przedstawiony w decyzji nie budzi wątpliwości. Strona nie przedstawiła - wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 66 ustawy o Planie Strategicznym, żadnych dowodów, które pozwoliłyby na skuteczne podważenie ustaleń dokonanych przez organy, w tym także w oparciu o raport z kontroli na miejscu.

Wojewódzki Sąd administracyjny zważył, co następuje.

Skargę uznać należało za nieuzasadnioną, nie zachodzą bowiem podstawy do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja ostateczna nie odpowiada przepisom prawa. Zasadniczą kwestią sporną w sprawie jest prawidłowość weryfikacji przez organy kwalifikowalności części powierzchni działek rolnych deklarowanych przez stronę do płatności. Według organów na zakwestionowanym obszarze działek występują zadrzewienia, zakrzewienia, brak upraw, nieużytki. Z kolei skarżący uważa, że organy Agencji bezpodstawnie wykluczyły zakwestionowane powierzchnie działek bowiem sporny obszar jest użytkowany rolniczo, a błędnie "odczytano" na ortofotomapie, dokumentacji fotograficznej jako zadrzewienia, nieużytki, zakrzewienia obszary zgodne z powierzchnia zadeklarowaną do płatności.

Nie ulega wątpliwości, że jednym z warunków uzyskania płatności jest złożenie prawidłowo wypełnionego wniosku i oznaczenie przez stronę wnioskującą działki (działek) oraz powierzchni zadeklarowanych działek użytkowanych rolniczo, co do której strona ubiega się o przyznanie płatności. Zadeklarowany w ten sposób obszar podlega weryfikacji organu i dopiero wówczas stanowi podstawę przyznania płatności. Narzędziem do tej weryfikacji jest kontrola administracyjna przeprowadzana w głównej mierze przy wykorzystaniu dostępnych organom narzędzi informatycznych (ortofotomapa, zdjęcia satelitarne), ale też przy pomocy kontroli na miejscu, deklaracji i wyjaśnień rolników. Nie można też zaprzeczyć, że organ wyposażony przez prawodawcę (unijnego i krajowego) w odpowiednie, wysokospecjalistyczne i kosztowne narzędzia weryfikacji prawidłowości wniosków o płatność, ma nie tylko prawo, ale przede wszystkim obowiązek z nich korzystać. Podkreślić należy, że postępowanie w ramach przyznania płatności toczy się wedle odmiennych reguł niż klasyczne postępowanie administracyjne z Kodeksu postępowania administracyjnego. Przede wszystkim widoczne jest to na tle ciężaru dowodzenia, który w niniejszym przypadku spoczywał na skarżącym. Przekonuje o tym treść art. 66 ust. 1 i 2 ustawy o Planie Strategicznym, zgodnie z którym, w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się (ust. 1). Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (ust. 2).

Na wstępie wymaga podkreślenia, że to rolnik podejmuje suwerenną decyzję co do wyboru gruntów rolnych deklarowanych do danej płatności, dokonując wyrysu granic działki rolnej na załączniku graficznym dołączanym do wniosku o płatność. Nie ma zatem znaczenia, czy i jaki inny, aniżeli deklarowany (obrysowany w załączniku wniosku) obszar rolnik użytkuje rolniczo, choćby przylegał do deklarowanej do płatności działki rolnej. Nie ulega wątpliwości, że jednym z warunków uzyskania płatności jest złożenie prawidłowo wypełnionego wniosku i oznaczenie przez stronę wnioskującą działki (działek) oraz powierzchni zadeklarowanych działek użytkowanych rolniczo, co do której strona ubiega się o przyznanie płatności. Zadeklarowany w ten sposób obszar podlega weryfikacji organu i dopiero wówczas stanowi podstawę przyznania płatności.

W tak zakreślonym sporze rację należy przyznać orzekającym w sprawie organom, bowiem ustalenia na których bazowały są prawidłowe i głęboko zakorzenione w zgromadzonym materiale dowodowym.

W zaskarżonym rozstrzygnięciu organ odwoławczy szeroko opisał metody ustalania powierzchni działek do płatności. Sąd nie kwestionuje wskazań organu dotyczących narzędzi do ustalania maksymalnego kwalifikowalnego obszaru (MKO), w tym stosowania ortofotomap czy zdjęć satelitarnych. Niebudzącą wątpliwości w orzecznictwie zasadą, opartą na przepisach prawa unijnego i krajowego, jest stwierdzanie MKO za pomocą narzędzi kontroli administracyjnej (por. wyrok NSA z 24 czerwca 2009, II GSK 1069/08; postanowienie NSA z 15 listopada 2018 r., I GSK 799/18; wyrok NSA z 27 lutego 2018 r., II GSK 4956/16; wyrok NSA z 20 lutego 2020 r., I GSK 1992/19). Wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały wszechstronnie rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Z decyzji musi zatem wynikać między innymi, iż organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Uzasadnienie realizować winno, wyrażoną w art. 11 k.p.a. zasadę przekonywania, zgodnie z którą, organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu (por. np. wyrok WSA w Rzeszowie z 22 stycznia 2029 r., I SA/Rz 1011/18; wyrok WSA w Białymstoku z 18 czerwca 2020 r., II SA/Bk 137/20;

W odniesieniu do podniesionych przez stronę zarzutów, iż jednostka certyfikująca potwierdziła, iż uprawy były zgodne z dobrymi praktykami rolnymi i zgadzały się z deklaracją we wniosku obszarowym składanym do ARiMR. Zarzuty te uznać należy za nieskuteczne. Z pisma Jednostki Certyfikującej wynika bowiem wprost, iż inspektor przeprowadził kontrolę gospodarstwa w dniu 15.10.2023 r. czyli po terminie zbioru upraw deklarowanych, a swoją kontrolę oparł wyłącznie na podstawie wizualnej oceny dokumentacji rolnika, tj. na podstawie częściowego Rejestru działalności ekologicznej Wykazu działań agrotechnicznych. Nie wizytował działek rolnych bezpośrednio w terenie, nie zweryfikował zgodności upraw zadeklarowanych z pozostałościami roślinnymi, występującymi na polach w dniu kontroli. Co więcej nie podano na podstawie jakiego dokumentu Jednostka Certyfikująca potwierdziła wymóg wytworzenia plonu, w ilościach podanych w piśmie wskazując jedynie na oświadczenia rolnika o wielkości uzyskanych plonów w 2023 roku na spornych działkach. Zarówno Jednostka Certyfikująca jak i strona nie udostępnili organowi rejestru zbiorów. Nie bez znaczenia jest również fakt, iż Jednostka Certyfikująca ostatecznie podzieliła stanowisko Agencji, wprost wskazując, iż pierwotne ustalenia zostały dokonane w oparciu o dokumentację prowadzoną przez stronę, nie zaś wizytację spornych działek.

Przywołany art. 66 ustawy o Planie Strategicznym statuuje zasadę, że organy ARiMR zostały zobowiązane jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, w miejsce obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Obowiązkiem ich nie jest już wymóg działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Obowiązki organu określone w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. ograniczone zostały zatem do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. To natomiast strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; zaś ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Przyjęto zatem zasadę, iż ciężar dowodu ciąży na osobie, która z tego faktu będzie wywodzić skutki prawne. Inicjatywa dowodowa obu organów potwierdziła jedynie, iż organy w sposób rzetelny i dokładny zebrały materiał dowodowy i go oceniły. Każdy dowód został przez organ oceniany nie tylko z osobna pod względem jego wiarygodności, ale przede wszystkim w powiązaniu z innymi zebranymi dowodami, które miały znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Obowiązek udowodnienia spełnienia warunków do przyznania płatności spoczywa na stronie występującej o ich przyznanie. Organ nie jest zobowiązany do podjęcia wszechstronnych czynności dowodowych w celu załatwienia sprawy ani też z własnej inicjatywy pouczania strony, czy też informowania strony o przysługujących jej prawach. Obowiązująca w postępowaniu administracyjnym zasada prawdy materialnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.) została bowiem w postępowaniu o przyznanie płatności zredukowana do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Jednym z warunków uzyskania płatności jest zaś złożenie prawidłowo wypełnionego wniosku i oznaczenie przez stronę wnioskującą działki (działek) oraz powierzchni zadeklarowanych działek użytkowanych rolniczo, co do której strona ubiega się o przyznanie płatności. Zadeklarowany w ten sposób obszar podlega weryfikacji organu i dopiero wówczas stanowi podstawę przyznania płatności.

Wskazać należy, w świetle art. 100 ust. 1 i 2 ustawy o Planie Strategicznym, kontrole administracyjne są równoprawnym środkiem weryfikacji spełniania przez rolników warunków przyznania i wypłaty pomocy i przeprowadzane są w odniesieniu do wszystkich wniosków o przyznanie pomocy. W ramach tej kontroli organy Agencji korzystają z instrumentów, które umożliwiają weryfikację wniosków, zwłaszcza ortofotomap cyfrowych uzyskanych ze zdjęć lotniczych o odpowiedniej rozdzielczości. Ortofotomapy cyfrowe stanowią najlepsze ogólnie dostępne źródło dokonywania pomiarów powierzchni oraz interpretacji w zakresie zagospodarowania gruntami i ich użytkowania. Stanowią podstawowy dokument do wykonywania pomiarów i kompleksowej oceny powierzchni kwalifikowanej w ramach działki (por. wyrok NSA z 13 grudnia 2016 r., II GSK 1229/15).

Zatem, wbrew zarzutom skargi, ustalenie powierzchni do płatności przy użyciu systemu komputerowej identyfikacji, narzędzi informatycznych, jest wystarczające i nie ma potrzeby weryfikowania otrzymanego wyniku poprzez kontrolę na miejscu (por. wyrok NSA z 20 czerwca 2018 r., I GSK 721/18). Pomiar na podstawie ortofotomap jest aktualny i precyzyjny. Dlatego też dla skutecznego zakwestionowania wiarygodności ustaleń poczynionych na podstawie ortofotomapy konieczne jest wskazanie przez rolnika konkretnych i racjonalnych argumentów oraz dowodów, a takich sprawach jak niniejsza skarżący, nie może ograniczać się wyłącznie do negacji ustaleń organów dokonanych na podstawie pomiarów przy wykorzystaniu odpowiednich narzędzi informatycznych. Stosownie do treści art. 66 ust. 2 ustawy o Planie Strategicznym, to strony są obowiązane przedstawiać dowody oraz jak już wyżej podkreślono, dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy, a ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Wyraźnego podkreślenia wymaga, że strona, jako producent rolny prowadzący zróżnicowaną działalność rolniczą, powinna posiadać profesjonalną wiedzę, w tym m.in. o zasadach dotyczących przyznawania pomocy, z której może, ale nie musi korzystać. Beneficjent płatności, składając wniosek o przyznanie płatności, składa m.in. oświadczenie o znajomości prawa i reguł związanych z przyznawaniem płatności. Złożenie takiej deklaracji pozwala organom przyjąć, że rolnik zna przepisy prawa i reguły dotyczące uzyskiwania płatności. Zatem stronie powinny być również znane konsekwencje dokonywanych zmian dokumentacji agrotechnicznej w toku niezakończonego postępowania.

Nie sposób zgodzić się z zarzutami podniesionym w skardze, dotyczącymi naruszenia przez organ przepisów postępowania administracyjnego. Nie jest trafnym zarzut naruszenia przepisu art. 80 k.p.a. jak również art. 107 k.p.a. przez brak odniesienia się przez organ w sposób wystarczający do zarzutów zawartych w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Wbrew twierdzeniom strony, lektura uzasadnienia zaskarżonej decyzji ostatecznej wskazuje na to, że wszelkie okoliczności oraz twierdzenia strony były kilkukrotnie przedmiotem oceny organów, które kilkukrotnie oceniały i odnosiły się do dowodów zgromadzonych w sprawie. Jak również w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odniosły się wyczerpująco – wskazując jakie okoliczności uznają za udowodnione, jakim dowodom dają wiarę, a którym nie dają wiary i dlaczego.

Zdaniem Sądu, organy rozstrzygając przedmiotową sprawę prawidłowo przeprowadziły postępowanie dowodowe i prawidłowo dokonały subsumpcji prawa. Strona skarżąca, pomimo ciążącego na niej ciężaru dowodu, nie podważyła w sposób skuteczny ustaleń organów.

Nie znajdując, w tych warunkach, podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja ostateczna nie odpowiada przepisom prawa, stosownie do postanowień art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026r. poz. 143 ze zm.) orzec należało o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej.

Powoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w CBOSA, http://orzeczenia.nsa.gov.pl)/