Ponowne badanie tylko układu kierowniczego. Sąd uchylił cofnięcie uprawnień diagnoście

Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej zwany: "SKO", "Kolegium"), decyzją z dnia 6 marca 2026 r. nr [...], utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] (dalej: "Starosta") z dnia 1 września 2025 r. w przedmiocie cofnięcia P. M. (dalej zwany: "skarżący", "strona"), uprawnień diagnosty do przeprowadzania badań technicznych pojazdów.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 15 kwietnia 2025 r. Starosta przeprowadził kontrolę stacji kontroli pojazdów S. sp. z o.o. z siedzibą przy ul. [...] w S., która obejmowała prawidłowość przeprowadzania badań technicznych oraz dokumentacji sporządzanej przez diagnostów. W trakcie kontroli poddano analizie m.in. dokumentację pojazdu marki [...] o nr rej. [...]

W dniu 11 marca 2025 r. diagnosta M. F. przeprowadził okresowe badanie techniczne przedmiotowego pojazdu, wystawiając zaświadczenie nr [...] z wynikiem negatywnym, z uwagi na stwierdzenie usterki poważnej (UP) układu kierowniczego pojazdu - luzów na końcówkach drążków kierowniczych. Nadto diagnosta przeprowadził dodatkowe badanie techniczne pojazdu, które obejmowało czynności związane ze zmianami konstrukcyjnymi pojazdu oraz zmianą jego rodzaju z ciężarowego na osobowy. Z opisu zmian dokonanych w pojeździe, stanowiącego załącznik do zaświadczenia nr [...], wynika, że zdemontowano kratkę oddzielającą przestrzeń pasażerską od bagażowej i dokonano zmiany rodzaju pojazdu z ciężarowego na osobowy typu kombi, z 4 miejscami siedzącymi. Do zaświadczenia dołączono materiał fotograficzny, przedstawiający wnętrze pojazdu, w tym drugi rząd siedzeń. W "Uwagach" w zaświadczeniu diagnosta wpisał "okresowy (O), zmiany – dane DR(d). Termin badania poprawkowego mija w dniu:2025-03-25".

W dniu 20 marca 2025 r. diagnosta P. M. przeprowadził badanie techniczne polegające na ponownym sprawdzeniu układu kierowniczego, w którym stwierdzono usterki. Skarżący wystawił zaświadczenie z okresowego badania technicznego pojazdu nr [...] z wynikiem pozytywnym. W treści zaświadczenia w rubryce "uwagi" zamieszczono zapis: "Ponowne sprawdzenie pojazdu - badanie poprawkowe do badania nr [...] z dnia 2025-03-11; korekta do badania z dnia 10.04.2025 r.; prawidłowy rodzaj pojazdu samochód osobowy".

W protokole kontroli nr [...] stwierdzono w zaświadczeniu nr [...] – dokonanie zmiany rodzaju przedmiotowego pojazdu z ciężarowego na osobowy (bez zmiany liczby miejsc), pomimo spełnienia przez pojazd kryteriów kwalifikujących go do kategorii [...] oraz że dla przedmiotowego pojazdu zostało również wystawione zaświadczenie nr [...] (ponowne sprawdzenie pojazdu – badanie poprawkowe), poświadczające spełnianie wymagań dla samochodu osobowego.

W trakcie postępowania administracyjnego P. M. złożył pisemne oraz ustne wyjaśnienia, potwierdzając przeprowadzenie badania technicznego i wystawienie zaświadczenia nr [...] Jednocześnie oświadczył, że podczas badania i identyfikacji pojazdu stwierdził w drugim rzędzie siedzeń dwa miejsca siedzące spełniające warunki techniczne i zablokowanie środkowego miejsca. Skarżący wyjaśnił nadto, że diagnosta M. F. zakwalifikował przedmiotowy pojazd jako osobowy, czteromiejscowy, których to ustaleń skarżący nie negował, skupiając się na przeprowadzanym poprawkowym badaniu okresowym.

Decyzją z 1 września 2025 r. Starosta cofnął skarżącemu uprawnienie do wykonywania badań technicznych pojazdów. Zdaniem Starosty skarżący, przeprowadzając badanie techniczne pojazdu, wskazał w sposób nieprawidłowy na rodzaj pojazdu i tym samym dokonał naruszenia pkt 3.6. Części A załącznika I do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/858 z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie homologacji i nadzoru rynku pojazdów silnikowych i ich przyczep oraz układów, komponentów i oddzielonych zespołów technicznych przeznaczonych do tych pojazdów, zmieniające rozporządzenie (WE) nr 715/2007 i (WE) nr 595/2009 oraz uchylające dyrektywę 2007/46/WE (Dz. U. UE. L. z 2018 r. Nr 151, str. 1 z późn. zm. dalej "rozporządzenie nr 2018/858") oraz § 2 Działu II załącznika nr 2 do rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 26 czerwca 2012 r. w sprawie zakresu i sposobu przeprowadzania badań technicznych pojazdów oraz wzorów dokumentów stosowanych przy tych badaniach (Dz. U, z 2024 r. poz. 141, dalej "rozporządzenie"), z jednoczesnym naruszeniem definicji "samochodu osobowego" i "samochodu ciężarowego" wskazanych w ustawie z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2024 r. poz. 1251 ze zm. dalej zwana "p.r.d."). Organ stwierdził, że w momencie przeprowadzenia badania przez skarżącego liczba miejsc siedzących w pojeździe wynosiła 5, a nie jak stwierdził diagnosta 4, o czym świadczy widoczny na fotografiach, w drugim rzędzie pojazdu, trzeci zagłówek i zamontowany pas bezpieczeństwa.

W odwołaniu pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie decyzji oraz o umorzenie postępowania, zarzucając organowi naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 84 ust. 3 p.r.d. polegające na cofnięciu uprawnień przy braku dowodów rażącej i świadomej nierzetelności diagnosty, a także błąd w ustaleniach faktycznych oraz naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. przez niewyczerpujące wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i błędne rozpatrzenie materiału dowodowego.

SKO utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego decyzja Starosty jest prawidłowa zarówno w zakresie ustalonego stanu faktycznego, jak i zebranego i ocenionego materiału dowodowego. Skarżący natomiast, określając, w sposób nieprawidłowy, rodzaj pojazdu, dopuścił się dwóch rodzajów naruszeń z art. 84 ust. 3 p.r.d., tj. przeprowadził badanie niezgodnie z określonym zakresem i sposobem jego wykonania oraz wydał zaświadczenie niezgodnie ze stanem faktycznym i przepisami. W sytuacji zatem, gdy przepis art. 84 ust. 3 p.r.d. ma charakter bezwzględnie obowiązujący i wobec stwierdzenia przeprowadzenia badania technicznego niezgodnego z określonym zakresem i wydania przez stronę zaświadczenia niezgodnego ze stanem faktycznym i przepisami, organ nie oceniał podnoszonych w odwołaniu okoliczności, tj. stopień zawinienia czy świadomość dokonanego przez diagnostę naruszenia.

W skardze wniesionej do tut. Sądu pełnomocnik skarżącego zaskarżył decyzję w całości, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego:

- załącznika nr 1 do rozporządzenia nr 2018/858 (Dz.U. j.w.) przez błędne przyjęcie, że o istnieniu miejsca siedzącego decyduje wyłącznie obecność elementów konstrukcyjnych;

- § 6 pkt 6 rozporządzenia (Dz.U. j.w.), w sytuacji gdy podczas badania z 11 marca 2025 r. stwierdzono usterkę układu kierowniczego, a zatem zakres ponownego badania przedmiotowego pojazdu przez skarżącego ograniczał się jedynie do oceny, czy samochód nadal posiada usterkę, w związku z którą wydano negatywne zaświadczenie;

- art. 84 ust. 3 p.r.d. przez błąd w ustaleniach faktycznych polegający na bezpodstawnym przyjęciu tożsamości stanu faktycznego pomiędzy badaniem technicznym wykonanym przez innego diagnostę a badaniem skarżącego.

Nadto pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, art. 8, 77 § 1, art. 80 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a., naruszenie zasady indywidualizacji odpowiedzialności administracyjnej, naruszenie zasady prawdy obiektywnej, pominięcie faktu, że właściwy dla diagnosty organ nadzoru nie dopatrzył się żadnych naruszeń w jego działaniu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie pełnomocnik skarżącego wniósł i wywiódł jak w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Podstawą materialnoprawną wydanej decyzji był przepis art. 84 ust. 3 p.r.d. (Dz.U. j.w.). zgodnie z którym starosta cofa diagnoście uprawnienie do wykonywania badań technicznych, jeżeli w wyniku przeprowadzonej kontroli, o której mowa w art. 83b ust. 2 p.r.d. stwierdzono przeprowadzenie przez diagnostę badania technicznego niezgodnie z określonym zakresem i sposobem wykonania (pkt 1); wydanie przez diagnostę zaświadczenia albo dokonanie wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami (pkt 2).

W kontrolowanej sprawie organ stwierdził zaistnienie obu ww. przesłanek, tj. zarówno z art. 84 ust. 3 pkt 1 p.r.d., jak i z art. 84 ust. 3 pkt 2 p.r.d.

Na wstępie należy wskazać, że odpowiedzialność diagnosty ma charakter obiektywny, a decyzja wydana w oparciu o przepis art. 84 ust. 3 jest decyzją związaną, co oznacza, że w razie stwierdzenia uchybień wymienionych w tym przepisie, organ ma obowiązek zastosowania przewidzianej w nim sankcji.

Dokonując zatem kontroli sądowoadministracyjnej decyzji o cofnięciu diagnoście uprawnień, należało ocenić, czy organy prawidłowo stwierdziły istnienie przesłanek z art. 84 ust. 3 p.r.d. W orzecznictwie wskazuje się przy tym na konieczność oceny legalności decyzji o cofnięciu uprawnień diagnostycznych w świetle wymogu wnikliwego i starannego badania każdej tego rodzaju sprawy przez organy administracji publicznej oraz z uwzględnieniem wszelkich jej okoliczności (por. m.in. wyrok NSA z dnia 31 sierpnia 2006 r., I OSK 1151/05, LEX nr 275441; wyrok NSA z dnia 14 października 2008 r., II GSK 375/08, LEX nr 1043023; wyrok NSA z dnia 20 października 2009 r., II GSK 87/09, LEX nr 573546).

W ocenie Sądu, w kontrolowanej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia, że diagnosta przeprowadził badanie techniczne niezgodnie z określonym zakresem i sposobem wykonania, czy też, że wydał zaświadczenie niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami, a zatem, że spełnione zostały przesłanki z art.. 84 ust. 3 do cofnięcia skarżącemu, jako diagnoście posiadanych uprawnień.

Należy przede wszystkim zauważyć, że zgodnie z art. 81 ust. 2 p.r.d. (Dz.U. j.w.) badania techniczne dzieli się na badania: okresowe, dodatkowe oraz co do zgodności z warunkami technicznymi.

W rozpoznawanej sprawie, jak wynika z akt administracyjnych sprawy, przedmiotem kontroli przeprowadzonej przez Starostę były zaświadczenia o przeprowadzeniu okresowego badania technicznego przedmiotowego pojazdu. Jedno z nich zostało wystawione z wynikiem negatywnym badania technicznego przeprowadzonego przez diagnostę M. F. 11 marca 2025 r., w wyniku którego stwierdzono poważne usterki w układzie kierowniczym. Jednocześnie przeprowadzono dodatkowe badanie techniczne pojazdu, w związku ze zmianami konstrukcyjnymi pojazdu oraz zmianą jego rodzaju. Drugie natomiast z wystawionych zaświadczeń przez skarżącego dotyczyło poprawkowego badania technicznego pojazdu, w związku ze stwierdzonymi usterkami poważnymi układu kierowniczego.

Szczegółowe warunki przeprowadzania poszczególnych rodzajów badań technicznych określa rozporządzenie. W szczególności przepis § 6 ust. 2 rozporządzenia przewiduje, że w przypadku, gdy w pojeździe stwierdzono poważne usterki, diagnosta, oprócz tego, że wydaje zaświadczenie z negatywnym wynikiem badania technicznego, to informuje również posiadacza pojazdu o konieczności przeprowadzenia badania technicznego pojazdu, o którym mowa w § 6 ust. 6 rozporządzenia. Zgodnie z tym przepisem badania technicznego pojazdu, polegającego na ponownym sprawdzeniu zespołów i układów, w którym stwierdzono usterki, dokonuje się w zakresie ich usunięcia, jeżeli w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia badania sprawdzenia dokonuje stacja, w której te usterki stwierdzono. Po wykonaniu badania polegającego na ponownym sprawdzeniu zespołów i układów uprawniony diagnosta, po stwierdzeniu, że wszystkie usterki poważne oraz usterki niebezpieczne zostały usunięte, wpisuje do dowodu rejestracyjnego kolejny termin okresowego badania technicznego. Przepis zatem § 6 ust. 6 rozporządzenia znalazł zastosowanie w niniejszej sprawie, gdyż skarżący przeprowadzał ponowne badanie techniczne pojazdu, po stwierdzeniu poważnych usterek układu kierowniczego pojazdu.

W zaświadczeniu wystawionym przez diagnostę M. F. zawarto również pouczenie o przepisach § 6 ust. 1, 3 i 6 rozporządzenia oraz o obowiązku właściciela pojazdu dotyczącym zawiadomienia o zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych zamieszczonych w dowodzie rejestracyjnym, wynikającym z art. 78 ust. 2 pkt 2 p.r.d. Świadczy to niewątpliwie o tym, że badanie techniczne wykonywane przez skarżącego miało ograniczony, względem badania przeprowadzonego przez poprzedniego diagnostę zakres, który określał § 6 ust. 6 rozporządzenia. Literalna treść ww. przepisu w zakresie obowiązków formalnoprawnych diagnosty jest przy tym jednoznaczna i nie budzi wątpliwości – odnoszą się one bowiem wyłącznie do cyt. "ponownego sprawdzenia zespołów i układów, w którym stwierdzono usterki, dokonuje się w zakresie ich usunięcia".

Skarżący przeprowadzając 20 marca 2025 r. tj. przed upływem 14 dnia od badania, w tej samej stacji diagnostycznej, w której był zatrudniony M. F., ponowne badanie kontrolne pojazdu, nie był zatem zobowiązany do wykonania całego badania okresowego, zgodnie z wymogami § 2 ust. 1 rozporządzenia, ani też do przeprowadzenia dodatkowego badania technicznego pojazdu , w którym dokonano zmian konstrukcyjnych zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia, w tym do sprawdzenia dokumentu jednostki uprawnionej lub poświadczenia producenta. Skarżący nie miał również obowiązku odnoszenia się do stwierdzonych przez poprzedniego diagnostę zmian konstrukcyjnych w pojeździe.

Obowiązkiem skarżącego było jedynie, zgodnie z brzmieniem § 6 ust. 6 rozporządzenia, ponowne sprawdzenie układu kierowniczego, w którym stwierdzono usterki. Nie można zatem stwierdzić, że skarżący uchybił ciążącym na nim obowiązkom. Wręcz przeciwnie, w ocenie Sądu, wywiązał się z nich przez dokonanie sprawdzenia układu kierowniczego i wydanie zaświadczenia o okresowym badaniu technicznym pojazdu z wynikiem pozytywnym, w którym określił również termin kolejnego badania okresowego pojazdu.

Wobec stwierdzenia braku podstaw do cofnięcia skarżącemu uprawnień diagnosty doszło do naruszenia zarówno przez Starostę, jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze, przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (art. 84 ust. 3 p.r.d.), co spowodowało konieczność uchylenia, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143 t.j. dalej "p.p.s.a."), zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Starosty z 1 września 2025 r.

Nadto Sąd stwierdził, że z uwagi na brak materialnoprawnych podstaw do cofnięcia skarżącemu uprawnień diagnosty należało, kierując się zasadami ekonomiki procesowej, umorzyć postępowanie administracyjne w oparciu o przepis art. 145 § 3 p.p.s.a.

We wskazanym przepisie art. 145 § 3 p.p.s.a ustawodawca umożliwił, aby wyrok sądu administracyjnego definitywnie załatwiał sprawę administracyjną bez potrzeby ponownego angażowania organu administracji publicznej tylko po to, żeby wydał orzeczenie o umorzeniu postępowania. Z uwagi na stwierdzony charakter naruszenia prawa, tj. niezasadne cofnięcie diagnoście uprawnień, brak jest natomiast podstaw do dalszego prowadzenia postępowania administracyjnego.

Mając na względzie powyższe Sąd orzekł jak w pkt. II wyroku.

O kosztach postępowania, obejmujących wpis od skargi w kwocie 200 zł oraz koszty zastępstwa procesowego pełnomocnika strony skarżącej w kwocie 480 zł, opłatę skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł, Sąd orzekł w pkt III sentencji wyroku zgodnie z art. 200 p.p.s.a. oraz z art. 205 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U.2026 r. poz. 215 t.j.).