Przedsiębiorca pogrzebowy chciał zawieszenia egzekucji z rachunków. Sąd oddalił skargę

Przedmiotem skargi R. S. (dalej: Skarżący, Strona) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej: DIAS, organ II instancji, organ odwoławczy) z dnia 5 lutego 2026 r. nr 0201-IEE1.7192.163.2025.6 utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Wrocław-Krzyki (dalej: NUS, organ I instancji, organ egzekucyjny) z dnia 20 listopada 2025 r. nr 0225 SEE.7113.1948.2025.8 w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

Postępowanie przed organami podatkowymi.

Z akt administracyjnych i z zaskarżonego postanowienia wynika, że NUS prowadzi wobec Strony postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych o nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...] wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Sochaczewie. W toku postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny zawiadomieniami z 15 i 16 września 2025 r. skierował zajęcia do rachunków bankowych Strony w I. S.A., P. S.A. i B. S.A. Pismami z 20 października 2025 r. (data wpływu 27 października 2025 r. oraz 28 października 2025 r.), w związku z dokonanymi przez organ egzekucyjny zajęciami rachunków bankowych, Skarżący wniósł, powołując się na ważny interes gospodarczy podatnika oraz interes publiczny, o:

- zawieszenie postępowania egzekucyjnego i ograniczenie egzekucji do kwoty po 9 000,00 zł płatnej co miesiąc, każdego 20 dnia miesiąca, na poczet należności objętych tytułami wykonawczymi, których dotyczą zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego z 15 września 2025 r., ewentualnie

- zajęcie ww. rachunku do kwoty 9 000,00 zł miesięcznie oraz uchylenie pozostałych zajęć.

Strona wskazała, że zajęcie wszystkich wpływów z rachunków bankowych, opiewających łącznie na kwotę około 900 000,00 zł, doprowadzi nieuchronnie do unicestwienia prowadzonego przedsiębiorstwa, albowiem spłata zobowiązań w takiej wysokości nie jest możliwa z dochodów, które generuje przedsiębiorstwo, z uwagi na jego wielkość i skalę działalności. Podniósł, że przychody przedsiębiorstwa stanowią wyłącznie środki uzyskiwane ze świadczenia usług pogrzebowych, finansowanych przez osoby trzecie u podatnika oraz środki pochodzące z zasiłków pogrzebowych. Dalej argumentował, że zajęcie wszystkich rachunków bankowych oraz wszelkich wpływów jakie uzyskuje firma z prowadzonej działalności gospodarczej może skutkować jej likwidacją, co w rażący sposób narusza interes podatnika, a także szeroko pojęty interes publiczny, pozostając w sprzeczności z zasadami prowadzenia postępowania egzekucyjnego w administracji. Oświadczył, że miesięczne koszty prowadzenia i utrzymania przedsiębiorstwa, zgodnie z dokumentacją księgową, wynoszą ok. 50 000,00 zł, natomiast średni przychód miesięczny kształtuje się na poziomie ok. 60 000,00 zł. W związku z tym Skarżący zadeklarował możliwość regulowania zobowiązania w kwocie 9 000,00 zł miesięcznie, co pozwoli na zachowanie ciągłości prowadzenia działalności gospodarczej, a jednocześnie zapewni realizację należności na rzecz Skarbu Państwa.

DIAS wyjaśnił, że kwestie dotyczące tej części wniosku, która obejmowała żądanie zwolnienia spod egzekucji wierzytelności pieniężnych z rachunków bankowych, zostały rozpatrzone w odrębnych postępowaniach i rozstrzygnięte przez organ egzekucyjny w wydanych w tym zakresie postanowieniach. Natomiast postanowieniem z 20 listopada 2025 r., organ egzekucyjny odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych. Uzasadniając odmowę zawieszenia postępowania, organ I instancji wskazał, że przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 132, dalej: u.p.e.a., ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) nie przewidują możliwości zawieszenia postępowania egzekucyjnego na wniosek zobowiązanego. Wyjaśnił, że organ egzekucyjny może zastosować instytucję zawieszenia postępowania egzekucyjnego wyłącznie w przypadkach wymienionych w art. 56 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis ten ustanawia zamknięty katalog przesłanek stanowiących podstawę do zawieszenia postępowania, które — w razie ich zaistnienia — obligują organ do jego zawieszenia. W ocenie organu I instancji żadna z tych przesłanek w sprawie nie wystąpiła.

Na postanowienie to Stroba wniosła zażalenie.

DIAS, po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem z dnia 5 lutego 2026 r. utrzymał w mocy postanowienie NUS. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu egzekucyjnego uznając je za prawidłowe. DIAS wyjaśnił, że organ egzekucyjny może zawiesić postępowanie egzekucyjne wyłącznie w przypadkach wskazanych w art. 56 § 1 u.p.e.a. Przepis ten zawiera zamknięty katalog przesłanek, które obligują organ do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W sprawie żadna z tych przesłanek nie wystąpiła. Organ odwoławczy ocenił, iż podniesione przez Stronę argumenty - zarówno we wniosku, jak i w zażaleniu - dotyczące ważnego interesu podatnika oraz ważny interes zobowiązanego, które według Strony miały przemawiać za zawieszeniem postępowania egzekucyjnego, nie stanowią przesłanek określonych w przywołanym przepisie i tym samym nie mogą stanowić podstawy do zastosowania instytucji zawieszenia postępowania.

DIAS wyjaśnił, że organ egzekucyjny, dokonał całościowej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Rozstrzygnięcie podjęte w wyniku tej oceny zostało wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Organ odwoławczy podkreślił, że skoro w sprawie nie ziściła się żadna z przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego, wymienionych w art. 56 § 1 pkt 1-5 u.p.e.a., a wskazane przez Stronę okoliczności nie mieszczą się w ustawowym katalogu organ egzekucyjny zasadnie odmówił zawieszenia postępowania.

Postępowanie przed Sądem.

W skardze do Sądu Podatnik zaskarżył postanowienie organu II instancji w całości, zarzucając:

1. naruszenie przepisów postępowania egzekucyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

- art. 13 § 1 u.p.e.a. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na utrzymaniu zajęcia egzekucyjnego środków pieniężnych, które nie stanowią majątku Skarżącego (zobowiązanego), lecz są własnością osób trzecich (zleceniodawców usług pogrzebowych), co w konsekwencji doprowadziło do niedopuszczalnej egzekucji z prawa majątkowego nie należącego do dłużnika;

- art. 13 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 77 i 78 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1749 z późn. zm.; ustawa o emeryturach i rentach z FUS), poprzez błędne przyjęcie, że wpływ zasiłku pogrzebowego na rachunek bankowy zakładu pogrzebowego zmienia charakter prawny tych środków i czyni je składnikiem majątku przedsiębiorcy, podczas gdy środki te mają charakter celowy i są ściśle przypisane do osoby uprawnionej (członka rodziny zmarłego), a Skarżący występuje jedynie w roli technicznego pośrednika (dysponenta) w ich przekazaniu,

- art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1691; dalej: k.p.a.) oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, co skutkowało błędnym przyjęciem, że środki wpływające z ZUS na rachunek Skarżącego stanowią jego przychód z tytułu zapłaty za usługi, podczas gdy rzetelna analiza doprowadziłaby do wniosku, że Skarżący pełnił jedynie rolę technicznego dysponenta tych środków;

- art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów, polegającej na bezpodstawnym uznaniu, iż całość kwoty zasiłku pogrzebowego (4.000 zł) stanowi wynagrodzenie Skarżącego, z całkowitym pominięciem okoliczności, że Skarżący nie jest wykonawcą wszystkich usług składowych pochówku i musi rozliczyć się z tych środków z podmiotami trzecimi oraz osobami uprawnionymi,

2. Naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności przepisów dotyczących zasiłku pogrzebowego, poprzez przyjęcie, że zakład pogrzebowy może być jego właścicielem, podczas gdy zasiłek ten z mocy prawa przysługuje wyłącznie osobie, która poniosła koszty pogrzebu:

- art. 77 ust. 1 oraz art. 78 ust. 1 i 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że podmiot prowadzący zakład pogrzebowy może stać się beneficjentem (właścicielem) zasiłku pogrzebowego, podczas gdy z brzmienia tych przepisów jednoznacznie wynika, że prawo do zasiłku jest ściśle związane z osobą, która pokryła koszty pogrzebu (członkiem rodziny lub inną osobą), a nie z wykonawcą usługi;

- art. 81 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, poprzez zignorowanie faktu, że przekazanie zasiłku na rachunek bankowy zakładu pogrzebowego na podstawie upoważnienia osoby uprawnionej, nie stanowi przeniesienia wierzytelności (cesji), lecz jest jedynie formą uproszczonego rozliczenia, która nie pozbawia tych środków ich pierwotnego, socjalnego charakteru.

W oparciu o ww. zarzuty Strona wniosła o:

- uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości,

- zawieszenia postępowania egzekucyjnego,

- zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepianych od organu na rzecz skarżącego.

W uzasadnieniu skargi Strona zarzuciła, że organy niesłusznie przyjęły, że wszelkie wpływy z ZUS na rachunek Skarżącego w bankach P., I. oraz B. stanowią jego przychód podlegający egzekucji. Skarżący podkreślił, że żaden z zasiłków pogrzebowych na tych rachunkach bankowych nigdy nie został mu przyznany decyzją organu rentowego - ich adresatami były są osoby trzecie (zleceniodawcy usług pogrzebowych). W niniejszej sprawie, zdaniem Strony, zajęte środki w ogóle nie powinny stać się przedmiotem egzekucji, gdyż nie stanowią mienia Skarżącego.

W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga jest bezzasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie postanowienia następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przeciwnym wypadku sąd skargę oddala na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Badając kontrolowaną sprawę, Sąd nie stwierdził naruszenie prawa, które skutkowało koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia.

Istota sporu w kontrolowanej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy w niniejszej sprawie wystąpiły przesłanki uzasadniające, jak oczekiwała Strona, zawieszenie postępowania egzekucyjnego.

Wobec powyższego wskazać należy na przepis art. 56 § 1 u.p.e.a., w którym ustawodawca wskazał przesłanki uzasadniające zawieszenie postępowania. Zgodnie z tym przepisem postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części;

1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej;

2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany ze zobowiązanym, a jest prowadzona egzekucja z rzeczy lub prawa majątkowego, które nie wygasło wskutek śmierci zobowiązanego;

3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego;

4) na żądanie wierzyciela;

5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Zaistnienie jednej z przesłanek zawartych w art. 56 § 1 u.p.e.a. nakłada na organ egzekucyjny obowiązek zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Jednocześnie jednak żadne inne przyczyny nie mogą skutkować jego zawieszeniem. Organ jest związany katalogiem przyczyn zawieszenia postępowania egzekucyjnego zawartym w cytowanym przepisie. Podkreślić trzeba, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z racji samodzielnych, charakterystycznych dla tego postępowania, przesłanek jego zawieszenia, uniemożliwia stosowanie w zakresie instytucji zawieszenia postępowania egzekucyjnego przepisów ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 18 u.p.e.a. jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej:

1) do czynności wierzyciela podejmowanych przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego na podstawie niniejszej ustawy,

2) w postępowaniu egzekucyjnym

- przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się odpowiednio.

Wykładając przepis art. 56 § 1 u.p.e.a. uwypuklić należy, że organ egzekucyjny wydaje postanowienie o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 § 1 pkt 1-3 i 5 u.p.e.a. bądź z urzędu, bądź na wniosek wierzyciela, a na podstawie art. 56 § 1 pkt 4 - wyłącznie za żądanie wierzyciela. Z omawianego przepisu wynika jasno, że zobowiązany nie jest uprawniony do złożenia takiego wniosku, może jedynie przedstawić informacje świadczące o konieczności zawieszenia postępowania z urzędu, które następnie rozważy organ egzekucyjny wydając postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

W świetle art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a., tylko żądanie wierzyciela w sprawie zawieszenia postępowania ma charakter wiążący dla organu egzekucyjnego. Natomiast wniosek zobowiązanego o zawieszenie postępowania egzekucyjnego podlega uwzględnieniu tylko wówczas, gdy organ egzekucyjny stwierdzi zaistnienie jednej z przesłanek zawieszenia tego postępowania, wskazanych w ustawie (vide. wyrok NSA z 25 maja 2023 r., sygn. akt II OSK 1900/20 - dostępny, tak jak inne orzeczenia krajowych sądów administracyjnych powołane w niniejszym uzasadnieniu, w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, organy poddały analizie ustalony stan faktyczno-prawny pod kątem zaistnienia wszystkich z wymienionych ww. przepisie przesłanek. Końcowo doszły do zasługujących na uwzględnienie ocen, wykazały, bowiem, że na dzień wydania zaskarżonego postanowienia obowiązek objęty przedmiotowymi tytułami wykonawczymi podlegał wykonaniu ponieważ nie zostało wstrzymane jego wykonanie, termin jego wykonania nie został odroczony, jak również spłata należności pieniężnej nie została rozłożona na raty (art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a.). Nie zaistniała przesłanka dotycząca śmierci zobowiązanego (art. 56 § 1 pkt 2 u.p.e.a.). Zobowiązany nie utracił zdolności do czynności prawnych (art. 56 § 1 pkt 3 u.p.e.a.). Z żądaniem zawieszenia postępowania egzekucyjnego nie wystąpił wierzyciel (art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a.). Nie zaistniały również przypadki, przewidziane w innych ustawach, które uzasadniałyby zawieszenie postępowania egzekucyjnego (art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a.).

Uwzględniając powyższe rozważania uwypuklić należy, że Strona może złożyć wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego jednakże wniosek taki nie obliguje organu do jego uwzględnienia a w następstwie do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, jeżeli przedstawione przez Stronę informacje, okoliczności nie świadczą o konieczności zawieszenia postępowania z urzędu. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Jak wynika z akt administracyjnych, pism Strony i uzasadnienia zaskarżonego postanowienia występując o zawieszenie postępowania Strona wskazała na okoliczności dotyczące ważnego interesu podatnika i interesu publicznego, zagrożenie dla dalszego funkcjonowania prowadzonej działalności gospodarczej oraz nieprawomocność decyzji stanowiących podstawę wystawienia tytułów wykonawczych.

Nie kwestionując, iż wskazane okoliczności są istotne z punktu widzenia Strony nie można pominąć, że żadna z nich nie uzasadnia zawieszenia postępowania egzekucyjnego z urzędu. Rację ma DIAS wywodząc, że ww. okoliczności wykraczają poza ramy prawne określone w art. 56 § 1 u.p.e.a. Podkreślić trzeba, że Sąd nie poddaje krytyce przedstawionych przez Stronę okoliczności, oczywistym jest, że dla Strony stanowią okoliczności istotne mające wpływ na interes prawny Strony. Niemniej, co zostało już zaakcentowane, w przepisie art. 56 § 1 u.p.e.a. ustawodawca zawarł katalog przesłanek uzasadniających zawieszenie postępowania a wśród nich brak jest zarówno przesłanki w postaci wniosku zobowiązanego, jak i przesłanki w postaci wystąpienia ważnego interesu podatnika i interesu publicznego. Przedstawione zaś przez Stronę okoliczności, jak zasadnie oceniły organy, nie uzasadniały zawieszenia postępowania egzekucyjnego z urzędu.

Z tych wszystkich względów na aprobatę zasługuje zaskarżone rozstrzygnięcie. Podobnie jak wyjaśnienie organu odwoławczego, iż argument dotyczący nieprawomocności decyzji nie podważa podstaw prowadzenia egzekucji, ponieważ decyzje ostateczne, na podstawie których wystawiono tytuły wykonawcze, podlegają wykonaniu z dniem doręczenia, o ile nie została wstrzymana ich wykonalność; natomiast w przedmiotowej sprawie nie wykazano istnienia postanowienia o wstrzymaniu wykonania tego obowiązku. Sam fakt zaskarżenia decyzji ostatecznej do Sąd Administracyjnego lub oczekiwania na prawomocne zakończenie postępowania sądowoadministracyjnego nie stanowi więc przeszkody egzekucyjnej w rozumieniu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Twierdzenia o zagrożeniu funkcjonowania działalności gospodarczej nie mogą zastąpić przesłanek ustawowych z art. 56 u.p.e.a.

Zaznaczyć należy, że wystąpienie z wnioskiem o zawieszenie postępowania egzekucyjnego zakreśla granice prowadzonej sprawy, co oznacza, że tylko w zakresie tego żądania wypowiada się organ egzekucyjny. Stąd też w kwestii – poruszanej w skardze – dotyczącej naruszenia art. 13 § 1 u.p.e.a. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na utrzymaniu zajęcia egzekucyjnego środków pieniężnych, które nie stanowią majątku Skarżącego, wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w odrębnym wyroku z dnia 18 sierpnia 2026 r. sygn. akt I SA/Wr 308/26, uchylając postanowienia DIAS i NUS w przedmiocie odmowy zwolnienia spod egzekucji środków pieniężnych otrzymywanych z zasiłków pogrzebowych.

Końcowo, mając na uwadze sformułowany w skardze wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, należy wyjaśnić, iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z uwagi na powyższe Sąd nie był uprawniony do uwzględnienia żądania Strony i zawieszenie postępowania egzekucyjnego.

Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności i nie dopatrując się naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa, jak również innych naruszeń, które Sąd jest zobligowany brać pod uwagę z urzędu, a zatem nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.