Gospodarstwo rolne w egzekucji podatku. Sąd oddalił skargę na odrzucenie zarzutu

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. postanowieniem

z 6 lutego 2026 r., nr [...] utrzymało w mocy postanowienie

Burmistrza R. z 12 listopada 2025 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zarzutu Z. R. w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w C.

na podstawie tytułu wykonawczego z 15 lipca 2025 r., nr [...]

W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Pismem z 9 października 2025 r. zobowiązany wniósł zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. na podstawie tytułu wykonawczego z 15 lipca 2025 r., nr [...]

Organ I instancji na podstawie art. 34 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r.

o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2025 poz. 132 ze zm.;

dalej: "u.p.e.a.") stwierdził niedopuszczalność zarzutu zobowiązanego.

Natomiast organ II instancji po rozpoznaniu zażalenia wywiedzionego przez zobowiązanego, postanowienie organu I instancji utrzymał w mocy.

Organ II instancji, powołując treść przepisów stanowiących proceduralną

i materialnoprawną podstawę wydanego rozstrzygnięcia, tj. art. 23 § 1, § 4,

art. 18 pkt 2, art. 33 § 1, § 2, art. 34 u.p.e.a. oraz art. 138 § 1, § 2, § 2a, art. 144

ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

(Dz.U. z 2025 r., poz. 1691; dalej: "k.p.a."). wskazał, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów

zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym.

Organ II instancji wskazał, że w ramach postępowania w sprawie rozpatrzenia zarzutów, organ nie rozpatruje sprawy pod względem merytorycznym, ani też nie może dokonywać oceny decyzji będącej podstawą wystawienia tytułu wykonawczego. Postępowanie w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym może

toczyć się jedynie w ramach zarzutów nakreślonych przez zgłaszającego te zarzuty. Organ w postępowaniu wywołanym wniesionymi zarzutami, jest nimi związany

i zarzuty te ograniczają zakres orzekania. Organ podkreślił, że rado legis regulacji

art. 34 § 2 pkt 3 lit. a i b u.p.e.a. jest wyeliminowanie konkurencji w zakresie

rozpatrywania tych samych kwestii, w ramach dwóch postępowań, tj. zwykłego postępowania administracyjnego, w tym także podatkowego, bądź sądowego,

a jednocześnie postępowania egzekucyjnego czy zabezpieczającego, których głównym

i podstawowym celem jest doprowadzenie do wykonania konkretnego obowiązku.

Zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej jest środkiem obrony przed egzekucją, niekonkurencyjnym w stosunku do środków prawnych przysługujących zobowiązanemu w ramach odrębnych postępowań: podatkowego, administracyjnego lub sądowego.

Przenosząc teoretyczne podstawy analizy na grunt rozpoznawanej sprawy, organ orzekł o niedopuszczalności zarzutu. Zdaniem organu pismo z 9 października

2026 r. stanowi próbę zakwestionowania przez zobowiązanego wymagalności zobowiązania w podatku rolnym na tej podstawie, że ani on, ani jego matka (O. R.) nie byli posiadaczami gospodarstwa rolnego. Innymi słowy zobowiązany podważa wymagalność należności podatkowych pobieranych w formie łącznego zobowiązania pieniężnego ustalonych w decyzji Burmistrza R. z 28 stycznia 2025 r., nr [...], kwestionując ich wysokość w całości.

W piśmie z 23 lutego 2026 r. skarżący zaskarżył postanowienie organu

II instancji w całości, kwestionując zasadność obciążającego go zobowiązania.

Skarżący nie sformułował jasnych i jednoznacznych zarzutów naruszenia przepisów prawa przez organ.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko zaprezentowane w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Na wstępie należy zauważyć, że rozpoznanie niniejszej

sprawy nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym,

na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu

przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.;

dalej: "p.p.s.a.").mNa podstawie tego przepisu, sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu

administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie,

a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie

wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy

zażalenie. W niniejszej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy

w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii,

o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Natomiast zgodnie z art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny rozstrzyga

w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi

oraz powołaną podstawą prawną.

Z przepisów p.p.s.a. wynika, że zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 p.p.s.a.). W razie zaś stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, sąd oddala skargę w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Skarga w niniejszej sprawie nie zasługiwała na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli sądu było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. wydane w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zarzutu. Postępowanie w tym przedmiocie było wynikiem złożenia przez skarżącego pisma z 14 października 2025 r. (opatrzonego datą – 9 października 2025 r.).

Skarżący zakwestionował wymagalność zobowiązania w podatku rolnym na tej podstawie, że ani on, ani jego matka nie byli posiadaczami gospodarstwa rolnego.

Organy uznały, że ewidentnie z pisma wynika, że twierdzenia skarżącego zmierzają do podważenia wymagalności należności podatkowych pobieranych

w formie łącznego zobowiązania pieniężnego ustalonych w decyzji Burmistrza R.

z 28 stycznia 2025 r., nr [...], kwestionując wysokość w całości,

od której przysługiwało odwołanie.

Z ww. oceną należy się zgodzić. Zaznaczyć bowiem trzeba, że przewidziane w przepisach u.p.e.a. środki ochrony prawnej zostały ukształtowane w taki sposób,

aby ich podstawy nie mogły być powielane, tzn. by nie zaistniała sytuacja, kiedy dany zarzut byłby rozpatrywany w ramach kilku środków ochrony prawnej. Środki zaskarżenia

w postępowaniu egzekucyjnym nie są względem siebie konkurencyjne i nie można ich stosować zamiennie. Każdy z nich, np. skarga na czynności egzekucyjne i zarzuty, dotyczy konkretnych uchybień, jest wnoszony w różnym terminie i rozpoznawany z zastosowaniem innych przesłanek. Rodzajowa tożsamość przedmiotu zaskarżenia skargi oraz innych środków prawnych nie oznacza, że określonemu podmiotowi przysługuje możliwość wyboru środka prawnego. Dyferencjacja środków prawnych następuje bowiem nie tylko poprzez zróżnicowanie przedmiotu zaskarżenia, ale także poprzez zastosowanie kryteriów odnoszących się do innych elementów konstrukcji środków prawnych. Zasadą jest zatem wniesienie jednego środka prawnego,

a nie dwóch konkurujących wobec siebie (por. wyrok WSA w Białymstoku z 9 września 2025 r., sygn. akt I SA/Bk 226/25).

Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowiły przepisy ustawy

o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a w szczególności jej art. 33 § 1,

zgodnie z którym zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela,

za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W myśl § 2 tego przepisu podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Zawarte w art. 33 § 2 u.p.e.a. wyliczenie podstaw zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej ma charakter enumeratywny. Zobowiązany jest bowiem uprawniony

do wniesienia zarzutów tylko w zakresie podstaw przewidzianych w art. 33 u.p.e.a. Oznacza to, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej mogą być tylko i wyłącznie okoliczności ściśle określone przez ustawodawcę

w tym przepisie (por. wyrok WSA w Gliwicach z 26 stycznia 2022 r.,

sygn. akt I SA/Gl 1421/21).

Ponadto, zarzuty to sformalizowany środek zaskarżenia także z tego powodu,

że korzystanie z tego środka ochrony związane jest z inicjatywą zobowiązanego.

Procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 u.p.e.a. Zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej są sformalizowanym środkiem prawnym, a ich wniesienie wszczyna postępowanie zmierzające do rozpoznania sprawy i wydania rozstrzygnięcia o zasadności bądź bezzasadności, czy też niedopuszczalności zarzutów.

Zgodnie natomiast z art. 34 § 2 pkt 3 lit. a u.p.e.a. wierzyciel wydaje postanowienie, w którym stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym.

Dostrzeżenie zatem, że wystąpiła okoliczność, o której mowa w art. 34 § 2 pkt 3 u.p.e.a., obliguje do wydania postanowienia o stwierdzeniu niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, a nie o jego nieuwzględnieniu.

Należy podkreślić, że zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej jest środkiem obrony przed egzekucją, niekonkurencyjnym w stosunku do środków prawnych przysługujących zobowiązanemu w ramach odrębnych postępowań: podatkowego, administracyjnego lub sądowego. Kontrola postępowania zainicjowanego wniesionymi przez skarżącego zarzutami nie jest kolejną instancją, z wykorzystaniem której strona mogłaby podważać podstawy wszczęcia postępowania egzekucyjnego, poprzez dążenie do wyeliminowania jego źródła. Celem (ratio legis) art. 34 § 2 pkt 3 u.p.e.a. jest usprawnienie postępowania egzekucyjnego. Przepis ten pozbawia organ możliwości merytorycznego badania zarzutu wniesionego w postępowaniu egzekucyjnym, jeśli dana kwestia była już lub jest przedmiotem rozpoznania w innym postępowaniu dotyczącym tego samego obowiązku. Stwierdzenie, że taka okoliczność miała miejsce, obliguje organ do wydania postanowienia o stwierdzeniu niedopuszczalności zarzutów. Uregulowanie

to wprowadza wyżej wspomnianą zasadę niekonkurencyjności środków prawnych

(por. wyrok NSA z 4 czerwca 2014 r., sygn. akt II FSK 1535/12).

Jednocześnie nie ma uzasadnienia do merytorycznego rozpatrywania zarzutów dotyczących danej kwestii, jeżeli została ona określona lub ustalona w orzeczeniu,

od którego przysługują odrębne środki zaskarżenia lub zarzut był lub będzie

przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu (por. wyrok NSA z 18 stycznia 2018 r., sygn. akt II FSK 3478/15). Drugą z przesłanek wydania przez wierzyciela postanowienia o niedopuszczalności zarzutu w sprawie egzekucyjnej jest,

że zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, uznać należało, że organ rozstrzygając o niedopuszczalności zgłoszonego przez stronę zarzutu braku wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b u.p.e.a., tj. zarzutu określonego w wart. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a., zasadnie orzekł

o niedopuszczalności zarzutu.

Z akt sprawy wynika bowiem, że Burmistrz R. decyzją z 28 stycznia 2025 r., nr [...] ustalił skarżącemu wymiar podatku rolnego oraz podatku

od nieruchomości na 2025 r pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego. Decyzja ta stała się ostateczna, ponieważ nie wniesiono od niej odwołania.

Następnie na podstawie tytułu wykonawczego z 15 lipca 2025 r., nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. wszczęto i jest prowadzone wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne w zakresie II raty łącznego zobowiązania pieniężnego.

Podsumowując stwierdzić należy, że postępowanie egzekucyjne nie może wkraczać w kompetencję organu, który w postępowaniu rozpoznawczym w sposób władczy rozstrzygnął o prawach i obowiązkach strony, wynikających z przepisów prawa materialnego. Zatem wierzyciel przy rozpatrywaniu i rozstrzyganiu zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej nie może wykraczać poza przedmiot sprawy, a więc poza przesłanki egzekucji. Tym bardziej nie jest uprawniony do ingerowania w inne postępowania, inne rozstrzygnięcia, w przesłanki faktyczne i prawne, które doprowadziły do wydania decyzji ostatecznej, stanowiącej podstawę wystawienia przez wierzyciela tytułu wykonawczego.

Mając na uwadze przepis art. 34 § 2 pkt 3 lit. b u.p.e.a., zasadnie orzeczono o niedopuszczalności zarzutów strony zgłoszonych pismem z 9 października 2025 r. Prowadzenie sporu o treść ostatecznej decyzji organu I instancji z 28 stycznia 2025 r.

nie jest dopuszczalne w trybie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Służyło temu odwołanie od decyzji organu I instancji, którego skarżący nie złożył.

Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności,

sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

Wszystkie ww. orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.