Kierownik wentylacji po wypadku w kopalni bez zakazu pracy. NSA oddalił skargę Urzędu

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 9 grudnia 2025 r., (sygn. akt III SA/Gl 280/25) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach z dnia 28 marca 2014 r., nr PR.0233.3.2013, umorzył postępowanie administracyjne oraz zasądził od Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach na rzecz Z.N. (N.) 680 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania w sprawie ze skargi Z.N. (N.) (dalej przywoływany jako: "Skarżący", "Strona"), na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach (dalej przywoływany jako: "Organ") z dnia 30 stycznia 2025 r. nr PR.9121.1.2025 w przedmiocie zakazu wykonywania czynności osoby kierownictwa ruchu w podziemnych zakładach górniczych.

Za podstawę wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjął ustalenia faktyczne, z których wynika:

1. Decyzją z 28 marca 2014 r., wydaną na podstawie art. 77 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. – Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2011 r. Nr 163, poz. 981, ze zm., dalej przywoływana jako: "u.p.g.i.g.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 183, dalej przywoływana jako: "k.p.a."), Organ zakazał Skarżącemu wykonywania czynności osoby kierownictwa ruchu w podziemnych zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny i zakładach prowadzących działalność określoną w art. 2 ust. 1 pkt 2 lub 5 u.p.g.i.g. na okres 12 miesięcy od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna, w związku z tym, że w okresie od 21 sierpnia 2012 r. do 19 kwietnia 2013 r., jako kierownik działu górniczo-wentylacyjnego [...] w Z. wprowadził zmiany sposobu przewietrzania [...] (dopuszczając do nieefektywnego przewietrzania wyrobiska) i zezwolił na prowadzenie prac w [...] (dalej przywoływana jako: "[...]") bez zaktualizowania w tym zakresie "Projektu technicznego i technologii udrażniania, czyszczenia i mycia [...]" sporządzonego przez C. z o.o. w C., co spowodowało prowadzenie prac niezgodnie z zasadami techniki górniczej, co stanowi naruszenie art. 105 ust. 1 u.p.g.i.g., a także rażące naruszenie § 42 ust. 2 oraz rażące naruszenie § 10 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożarowego w podziemnych zakładach górniczych (Dz. U. Nr 139, poz. 1169, z późn. zm., dalej przywoływane jako: "rozporządzeniem bhp"). Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Organ, decyzją z 10 czerwca 2014 r. utrzymał w mocy decyzję z 28 marca 2014 r., wskazując, iż kierownik działu wentylacji jest odpowiedzialny za zapewnienie odpowiedniej ilości i jakości powietrza. Wskazał, iż Skarżący do 19 kwietnia 2013 r. nie wprowadził zmian do Projektu technicznego, a w konsekwencji nie organizował i nie prowadził prac w [...] w sposób zapewniający bezpieczeństwo zatrudnionym tam pracownikom. Po rozpoznaniu skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, wyrokiem z 27 listopada 2014 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Gl 1096/14, uchylił powyższą decyzję.

2. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Organ decyzją z 22 czerwca 2015 r. uchylił decyzję z 28 marca 2014 r. i zakazał Skarżącemu wykonywania czynności osoby kierownictwa ruchu w podziemnych zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny i zakładach prowadzących działalność określoną w art. 2 ust. 1 pkt 2 lub 5 u.p.g.i.g. na okres 12 miesięcy od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. Po rozpoznaniu skargi na powyższą decyzję, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, wyrokiem z 15 lutego 2016 r., w sprawie o sygn. akt III SA/Gl 1667/15, uchylił decyzję z 22 czerwca 2015 r., wskazując na: rozbieżności między poczynionymi przez Organ ustaleniami, a stwierdzeniami i konkluzjami zawartymi w zaskarżonej decyzji, ogólny charakter zapisów Projektu Technicznego i Technologii, brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, nieadekwatność kary nałożonej na Skarżącego do stwierdzonego przewinienia, wobec zmiany oceny zachowania Skarżącego i zmniejszenia zakresu jego zawinienia oraz na fakultatywny i uznaniowy charakter decyzji wydawanych na podstawie art. 77 u.p.g.i.g.

3. Decyzją z 18 października 2016 r., Organ uchylił w całości decyzję z 28 marca 2014 r. i, z uwagi na upływ okresu, na który orzeczono Skarżącemu zakaz, umorzył w całości postępowanie w sprawie orzeczenia zakazu wykonywania przez Skarżącego czynności osoby kierownictwa ruchu w podziemnych zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny i zakładach prowadzących działalność określoną w art. 2 ust. 1 pkt 2 lub 5 u.p.g.i.g. na okres 10 miesięcy. Wyrokiem z 11 kwietnia 2017 r. (sygn. akt III SA/Gl 1632/16) WSA w Gliwicach oddalił skargę Skarżącego na ww. decyzję z 18 października 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 22 listopada 2019 r. (sygn. akt II GSK 3210/17) uchylił zaskarżony wyrok WSA w Gliwicach z 11 kwietnia 2017 r. (sygn. akt III SA/Gl 1632/16) oraz decyzję Organu z 18 października 2016 r.

4. Ponownie rozpoznając sprawę, Organ decyzją z 26 maja 2020 r. uchylił własną decyzję z 28 marca 2014 r. i umorzył w całości postępowanie w sprawie orzeczenia wobec Skarżącego przedmiotowego zakazu, podając jako powód upływ terminu przedawnienia. Organ powołał się na przepis art. 77 u.p.g.i.g. i wyjaśnił, że bieg terminu przedawnienia orzeczenia zakazu wykonywania czynności zawodowych rozpoczął się od dnia zaistnienia zdarzenia, będącego podstawą odpowiedzialności zawodowej, czyli w tej sprawie w latach 2012 i 2013 r. i pięcioletni okres, w którym mógł zostać orzeczony przedmiotowy zakaz, upłynął odpowiednio w 2017 r. i w 2018 r. Skoro do tego czasu Organ nie zdołał wydać w sprawie ostatecznej decyzji kończącej postępowanie, to zdaniem Organu zachodzi konieczność zastosowania art. 77 ust. 3 u.p.g.i.g. i umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, wyrokiem z 16 września 2020 r. (sygn. akt III SA/Gl 440/20), oddalił skargę Skarżącego. NSA wyrokiem z 7 marca 2024 r. (sygn. akt II GSK 2/21) uchylił zaskarżony wyrok WSA z 16 września 2020 r., (sygn. akt III SA/Gl 440/202) i zaskarżoną decyzję z 26 maja 2020 r.

5. Decyzją z 30 stycznia 2025 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 77 ust. 3 i art. 78 ust. 1 pkt 2 u.p.g.i.g. oraz po uwzględnieniu wskazań zawartych w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 27 listopada 2014 r. (sygn. akt III SA/Gl 1096/14), i z 15 lutego 2016 r. (sygn. akt III SA/Gl 1667/15) i wyrokach NSA z 22 listopada 2019 r. (sygn. akt II GSK 3210/17) oraz z 7 marca 2024 r. (sygn. akt II GSK 2/21), Organ uchylił w całości decyzję własną z 28 marca 2014 r. i umorzył w całości postępowanie w sprawie orzeczenia Skarżącemu zakazu wykonywania czynności osoby kierownictwa ruchu w podziemnych zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny i zakładach prowadzących działalność określoną w art. 2 ust. 1 pkt 2 lub 5 u.p.g.i.g. z powodu jego bezprzedmiotowości, z uwagi na - wynikającą z art. 77 ust. 3 u.p.g.i.g. - niedopuszczalność wydania decyzji orzekającej wobec Skarżącego zakaz wykonywania czynności osoby kierownictwa ruchu w podziemnych zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny i zakładach prowadzących działalność określoną w art. 2 ust. 1 pkt 2 lub 5 u.p.g.i.g. na okres 10 miesięcy, w związku z tym, że jako kierownik działu górniczo-wentylacyjnego M. w Z.:

1) w okresie od 22 sierpnia 2012 r., od 17 stycznia 2013 r. i od 30 stycznia 2013 r. do 19 kwietnia 2013 r. nie naniósł - wprowadzonych: 20 i 21 sierpnia 2012 r. oraz 16 i 29 stycznia 2013 r. - zmian w sieci wentylacyjnej i regulacji przewietrzania [...] na mapy stanowiące załącznik nr 2 do "Projektu technicznego udrażniania, czyszczenia i mycia [...]", co stanowiło rażące naruszenie § 4 ust. 1, § 9 ust. 1 i § 222 rozporządzenia bhp, w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 105 ust. 1 i art. 224 u.p.g.i.g., § 10 pkt 1, § 40 ust. 1, § 42 ust. 2 i ust. 4 pkt 6 rozporządzenia bhp, § 2 pkt 3, § 3 zd. 1 i pkt 2, § 4 pkt I ppkt 2, 3, 4, 6, 17 i pkt II [Dział Górniczy] ppkt 2, 4, 5 i 6 oraz pkt II [Dział Wentylacji] ppkt 1, 2 i 3 zakresu czynności Skarżącego z 16 kwietnia 2012 r.;

2) w okresie od 21 września 2012 r. do 19 kwietnia 2013 r. tolerował prowadzenie w [...] robót polegających na jej udrażnianiu, czyszczeniu i myciu, na podstawie dokumentacji – "Projektu technicznego i technologii udrażniania, czyszczenia i mycia [...]", nieokreślającej w sposób szczegółowy sytuacji górniczej w zakresie przewietrzania, co stanowiło naruszenie art. 105 ust. 1 u.p.g.i.g. i rażące naruszenie § 9 ust. 1, § 10 pkt 1, § 40 ust. 1 rozporządzenia bhp w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 224 u.p.g.i.g., § 4 ust. 1, § 42 ust. 2 i ust. 4 pkt 6 rozporządzenia bhp, § 2 pkt 3, § 3 zd. 1 i pkt 2, § 4 pkt I ppkt 2, 3, 6, 17, pkt II [Dział Górniczy] ppkt 2, 4 i 6 oraz pkt II [Dział Wentylacji] ppkt 1 i 2 zakresu czynności Skarżącego z 16 kwietnia 2012 r.;

3) w okresie od stycznia do kwietnia 2013 r. prowadził ruch Z. w zakresie przewietrzania podziemnych wyrobisk [...] niezgodnie z zasadą techniki górniczej nakazującą przewietrzanie podziemnych wyrobisk prądami powietrza, które mają określony kierunek i nie są wrażliwe na zmianę ciśnienia barometrycznego ani na depresję naturalną, co stanowiło naruszenie art. 105 ust. 1 u.p.g.i.g. i rażące naruszenie § 7 ust. 3 w zw. z ust, 1 pkt 1, § 9 ust. 1, § 10 pkt 1 rozporządzenia bhp w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 224 u.p.g.i.g. oraz § 2 pkt 3, § 3 zd. 1 i pkt 2, § 4 pkt I ppkt 2, 3, 6, 17 i pkt II [Dział Wentylacji] ppkt 1, 2 i 3 zakresu czynności Skarżącego z 16 kwietnia 2012 r.

6. Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

7. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w przywoływanym na wstępie wyroku z dnia 9 grudnia 2025 r. orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 135 p.p.s.a. i art. 145 § 3 p.p.s.a. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej przywołana jako: "p.p.s.a.").

Sąd I instancji wskazał, że sprawa była przedmiotem rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z 7 marca 2024 r. (sygn. akt II GSK 2/21) uchylił wyrok WSA z dnia 16 września 2020 r. (sygn. akt III SA/Gl 440/202) i decyzję organu z 26 maja 2020 r. WSA zaznaczył, że w ww. wyroku NSA wskazał, że "Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organu będzie realizacja wskazań zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 listopada 2019 r. (sygn. akt II GSK 3210/17), jako nadal wiążących, na podstawie art. 153 p.p.s.a. Nie sposób wykluczyć, że organ odwoławczy merytoryczne badając sprawę dojdzie do innych wniosków niż tylko w kierunku zakazu wykonywania czynności zawodowych. Dopiero w sytuacji stwierdzenia jednoznacznych podstaw odpowiedzialności zawodowej Strony za czynności określone w rozdziałach 1 i 2 u.p.g.i.g., jako wykonywane z rażącym niedbalstwem, z naruszeniem ustawy lub rażącym naruszeniem wydanych na jej podstawie przepisów, organ będzie uprawniony do rozważenia zastosowania regulacji z art. 77 ust. 3 u.p.g.i.g. W toku postępowania organ, zachowując zasady postępowania administracyjnego, winien podjąć wszelkie działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, co nie ogranicza inicjatywy dowodowej Skarżącego."

WSA stwierdził, że analiza treści zaskarżonej decyzji z 30 stycznia 2025 r. prowadzi do wniosku, że w jego ocenie w sprawie ziściły się przesłanki z art. 77 ust. 1 u.p.g.i.g. dotyczące możliwości wydania wobec Skarżącego zakazu wykonywania czynności zawodowych, lecz z uwagi na treść art. 77 ust. 3 u.p.g.i.g. należało umorzyć postępowanie.

Zdaniem Sądu I instancji zaskarżona decyzja jest błędna, ponieważ jako przyczynę umorzenia wskazuje art. 77 ust. 3 u.p.g.i.g., a więc niedopuszczalność wydania decyzji orzekającej karę, podczas gdy przyczyną umorzenia powinno być niestwierdzenie przewinień, które uzasadniałyby wymierzenie kary na podstawie art. 77 ust. 1 u.p.g.i.g.

WSA zaznaczył, że z prawidłowo ustalonego stanu faktycznego wynika, iż 18 czerwca 2012 r. L.Ż. - kierownik ruchu Z. zatwierdził dokument: Projekt Techniczny i Technologia Udrażniania, Czyszczenia i Mycia [...] Dokument ten składa się z dwóch części: "Projektu Technicznego" oraz "Technologii Udrażniania, Czyszczenia i Mycia [...]". W pkt 7 Projektu Technicznego określono sposób przewietrzania. Zgodnie z tym pkt "[...] posiada połączenia z powierzchnią poprzez udrożnione częściowo szyby C. i W.. System wentylacji sztolni przewietrzany jest za pomocą wentylatorów lutniowych, zabudowanych [w] rejonie przedmiotowych szybów. W czasie wykonywania robót osoby dozoru ruchu i przodowy zespołu na każdej zmianie obowiązani są do ciągłego pomiaru i kontroli składu atmosfery za pomocą detektorów gazu lub lampy wskaźnikowej LB-1, w którą należy wyposażyć przodek pobierki osadu. Podczas pobierania przyrządu w punkcie należy go dokładnie sprawdzić, a w przypadku stwierdzenia jakiejkolwiek usterki należy zdać go i pobrać sprawny przyrząd. W razie wystąpienia zagrożenia, gdy przyrząd sygnalizuje pojawienie się atmosfery niezgodne z przepisami należy natychmiast przerwać prowadzone prace, wycofać załogę na powierzchnię, zagrodzić dostęp do wyrobiska, powiesić tablicę informacyjną o zakazie wejścia do wyrobiska oraz powiadomić osobę dozoru ruchu nadzorującą roboty na danej zmianie. Załoga [...] zatrudniona wyrobiskach [...] wyposażona zostanie w sprzęt izolujący układ oddechowy aparaty regeneracyjne ucieczkowe." W załącznikach do Projektu Technicznego wskazano m.in. załącznik nr 2 - mapy wyrobisk podziemnych poziom 40m [...] w skali 1:1000 sekcja 1 i 2, zwane dalej "mapami nr 2/1 i nr 2/2". W sierpniu 2012 r. i styczniu 2013 r. na polecenie Skarżącego dokonano zmian w sieci wentylacyjnej i regulacji przewietrzania. Zmiany te nie zostały przez Skarżącego naniesione na mapy nr 2/1 i 2/2 w ciągu doby od chwili ich dokonania. W toku przesłuchania 9 stycznia 2014 r., Skarżący na pytanie: "Czy w związku [z] wprowadzonymi w styczniu 2013 r. zmianami w systemie wentylacji, tj. likwidacją tamy wentylacyjnej w chodniku podstawowym w pokładzie 510, skróceniu lutniociągu w tym wyrobisku została zaktualizowana dokumentacja?" odpowiedział: "nie wprowadzono żadnych zmian w projekcie technicznym oraz projekcie technologii prowadzonych robót przez firmę (...) W związku z prowadzeniem robót przez tę firmę w warunkach drugiego stopnia zagrożenia wodnego, zgodnie z wymaganiami przepisów jako kierownik działu górniczo-wentylacyjnego ustalałem miejsca zabudowy sygnalizatorów, systemu łączności na drodze dojścia do pracy oraz dróg wycofania załogi, co było przedstawiane na schemacie przewietrzania. Schemat ten znajdujący się w miejscu podziału załogi na bieżąco określał sposób przewietrzania rejonu." (protokół przesłuchania Strony z 9 stycznia 2014 r. s. 7). Organ przyznał, że Skarżący częściowo wykonał obowiązki z art. 222 rozporządzenia bhp, gdyż przedstawił zmiany sposobu przewietrzania na "schemacie przewietrzania znajdującym się w miejscu podziału załogi", co jednak w jego ocenie nie było wystarczające, gdyż zobowiązany był nanieść zmiany na ww. mapach. W sprawie nie jest sporne, że mapy 2/1 i 2/2 nie zawierają sieci wentylacyjnej ani regulacji przewietrzania.

Wobec powyższego zdaniem WSA zarzut Organu, aby Skarżący naniósł zmiany w sieci wentylacyjnej i regulacji przewietrzania na te mapy nie ma umocowania prawnego. W ocenie Sądu I instancji nie sposób jednoznacznie stwierdzić, że mapy, które Skarżący zobowiązany był aktualizować (zmienić) zgodnie z art. 222 rozporządzenia bhp, to mapy 2/1 i 2/2, skoro mapy te nie dokumentują sieci wentylacyjnej ani regulacji przewietrzania. W pkt 7 Projektu Technicznego nie wskazano, że sieć wentylacyjną należy nanieść na mapach. Co istotne mapy te stanowią załącznik do Projektu Technicznego, który jako całość został zatwierdzony przez L.Ż - kierownika ruchu [...].

W ocenie WSA, Organ nie wykazał, że Skarżący rażąco naruszył art. 222 rozporządzenia bhp, skoro nawet nie udowodnił, że na tych właśnie mapach Skarżący zobowiązany był nanieść zmiany w sieci wentylacyjnej i regulacji przewietrzania. Organ przyznał, że usytuowanie wentylatorów, tam wentylacyjnych oraz położenie klap nie było określone w Projekcie Technicznym, w szczególności na mapach nr 2/1 i 2/2.

Sąd I instancji zauważył, że za dowolne, bez uzasadnienia prawnego należy uznać stanowisko Organu, że Skarżący powinien każdorazowo zaznaczyć na mapach nr 1/2 i 2/2 aktualny system wentylacji, w szczególności strzałkami kierunki prądów powietrza świeżego (kolorem czerwonym) i zużytego (niebieskim) oraz znakami umownymi wszelkie urządzenia wentylacyjne, a więc wentylatory, tamy regulacyjne i inne, skoro mapy te od początku nie określały tych elementów.

Następnie WSA wskazał, że w sprawie Organ nie wykazał rażącego naruszenia przez Skarżącego zakresu obowiązków. Organ powołał się na zapisy zakresu obowiązków Skarżącego, jednak nie wskazał, które obowiązki w sposób rażący naruszył. Skarżący zasadnie podniósł w skardze, że w zakresie jego czynności wymienione zostały szczegółowo rodzaje dokumentacji za opracowanie których i bieżącą aktualizację był on odpowiedzialny. Dotyczy to opracowania Planu Ruchu, wniosków i dodatków do Planu Ruchu (§ 4 pkt II [Dział Górniczy] ppkt 3) oraz opracowywanie planu ratownictwa i jego aktualizowanie (§ 4 pkt II [Dział Wentylacji] ppkt 4). Wśród tych dokumentów nie ma Projektu Technicznego, dlatego należy zgodzić się ze Skarżącym, że twierdzenie Organu, iż zakres czynności wskazuje "w szczególności na Projekt", jest gołosłowne i nieuprawnione.

Zdaniem WSA również zarzut naruszenia art. 105 u.p.g.i.g. jako na podstawę odpowiedzialności zawodowej Skarżącego jest chybiony. Przepis ma charakter ogólny i nie wymienia konkretnych obowiązków Skarżącego. Wbrew stanowisku Organu podniesiona przez Skarżącego okoliczność przeprowadzenia przez Prezesa Okręgowego Urzędu Górniczego w Gliwicach 6–7 listopada 2012 r. (czyli po dokonaniu przez Skarżącego zmian wentylacyjnych) kontroli robót firmy [...] ma istotne znaczenie w sprawie i nie powinna być marginalizowana. W trakcie kontroli dokonano bowiem wizji lokalnej rejonu robót w sztolni, wykonano pomiary parametrów przewietrzania oraz skontrolowano m.in. Projekt Techniczny i Technologię wraz z mapami oraz dokumentację działu wentylacji. W protokole poinspekcyjnym [...] z 7 listopada 2012 r. (w aktach sprawy) nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości w zakresie dokumentacji i dokonanych pomiarów. Stwierdzono, że wyniki dokonanych pomiarów nie różniły się w sposób zasadniczy od wyników pomiarów udokumentowanych w głównej książce przewietrzania, a ilość powietrza w przodku wyrobiska była zgodna z ustaloną w projekcie technicznym.

Zdaniem Sądu I instancji kolejny zarzut - tolerowanie prowadzenia w [...] robót polegających na jej udrażnianiu, czyszczeniu i myciu na podstawie dokumentacji - Projektu Technicznego i Technologii Udrażniania, Czyszczenia i Mycia [...], nieokreślającej w sposób szczegółowy sytuacji górniczej w zakresie przewietrzania nie stanowi przesłanki odpowiedzialności z art. 77 ust. 1 u.p.g.i.g. - nie jest synonimem: rażącego niedbalstwa, naruszenia ustawy lub rażącego naruszenia wydanych na jej podstawie przepisów. Według Wielkiego Słownika wyrazów bliskoznacznych PWN pod redakcją [...], Warszawa 2005, "tolerować" (kogoś, coś) oznacza: zgadzać się, pobłażać, znosić. Odnosząc się do zarzutów rażącego naruszenia przez Skarżącego wskazanych przepisów rozporządzenia bhp, Sąd I instancji stwierdził, że po pierwsze, tolerowanie nie jest tożsame z naruszeniem lub rażącym naruszeniem przepisów prawa. Po drugie, z ustalonego stanu faktycznego wynika, że roboty były prowadzone w oparciu o Projekt Techniczny i Technologię Udrażniania, Czyszczenia i Mycia [...] opracowane na polecenie kierownika ruchu L.Ż. i przez niego zatwierdzone; Skarżący nie opracował tego Projektu. Sposób przewietrzania został określony w pkt 7 Projektu Technicznego, zatem nie można uznać, że doszło do rażącego naruszenia przez Skarżącego § 42 ust. 4 pkt 6 rozporządzenia bhp.

Odnosząc się do trzeciego zarzutu Organu, tj. prowadzenia przez Skarżącego ruchu [...] w zakresie przewietrzania niezgodnie z zasadą techniki górniczej nakazującą przewietrzanie podziemnych wyrobisk prądami powietrza, które mają określony kierunek i nie są wrażliwe na zmianę ciśnienia barometrycznego ani na depresję naturalną, co stanowiło naruszenie art. 105 ust. 1 u.p.g.i.g., to WSA wskazał, że system przewietrzania [...] został określony w Projekcie Technicznym, zatwierdzonym 18 czerwca 2012 r. przez L.Ż. - kierownika ruchu [...]. Zatem, zdaniem WSA, należy uznać, że system wentylacji został zaprojektowany zgodnie z zasadami techniki górniczej. Dopiero w późniejszym czasie, w trakcie pracy w [...], okazało się, że system wentylacji nie zawsze działa poprawnie. Z zebranych w sprawie dowodów nie wynika, że Skarżący był bierny i nie podjął żadnych działań w celu poprawy skuteczności przewietrzania. Organ w zaskarżonej decyzji wskazał, że zmian w sieci wentylacyjnej i regulacji przewietrzania dokonano na polecenie Skarżącego dwukrotnie – w sierpniu 2012 r. i styczniu 2013 r. Organ przyznał, że nie kwestionuje zasadności i konieczności wprowadzonych zmian. Zatem należy uznać, że wprowadzone zmiany w sieci wentylacyjnej i regulacji przewietrzania zostały poczynione zgodnie z zasadami techniki górniczej, skoro zostały zaakceptowane przez Organ.

Nadto WSA stwierdził, że zarzuty stawiane Skarżącemu nie obejmują związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy jego zachowaniem a zaistnieniem 19 kwietnia 2013 r. wypadku zbiorowego. Z materiału dowodowego wynika, że dopiero po wypadku (który miał miejsce 19 kwietnia 2013 r.) [...] zleciło P. sp. z o.o. w R. opracowanie dokumentacji wentylacji w wyrobiskach [...] w Z., w celu realizacji Decyzji Okręgowego Urzędu górniczego w Gliwicach z 24 kwietnia 2013 r. o wstrzymaniu ruchu zakładu. Efektem tych prac było sporządzenie ww. dokumentu pt "Badanie i ocena stanu wentylacji w wyrobiskach [...].

Następnie WSA wskazał, że z uwagi na stwierdzony charakter naruszenia art. 77 ust. 1 u.p.g.i.g. (błąd w subsumpcji) brak było podstaw do dalszego prowadzenia postępowania administracyjnego i Sąd I instancji na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. postępowanie umorzył.

Nadto Sąd I instancji zauważył, że Skarżący zasadnie zarzucił Organowi naruszenie art. 8 i art. 15 k.p.a. poprzez formułowanie wobec Skarżącego nowych, nieznanych w postępowaniu przed Organem pierwszej instancji zarzutów na etapie postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz pozbawienie Skarżącego tym samym instancji odwoławczej od nowych zarzutów. Takie postępowanie Organu należy ocenić negatywnie. Skarżący słusznie podnosi, iż składając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie powinien obawiać się, iż w wyniku zaskarżenia Organ sformułuje nowe nieznane na etapie pierwszej instancji zarzuty. Miał również prawo sądzić, że Organ jedynie oceni, czy uprzednio przedstawione zarzuty były zasadne czy też nie. W sprawie Organ postawił Skarżącemu nowe zarzuty, a nie jedynie je zmodyfikował. Pierwotnie bowiem zarzucono Skarżącemu, że wprowadził zmiany sposobu przewietrzania [...], dopuszczając do nieefektywnego przewietrzania wyrobiska. Z tych zarzutów Organ ostatecznie się wycofał, uznając wprowadzone przez Skarżącego zmiany sieci wentylacyjnej i regulacji przewietrzania za zasadne. Organ, co należy podkreślić, ostatecznie stwierdził, że zarzuty stawiane Skarżącemu nie obejmują związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy jego zachowaniem a zaistnieniem 19 kwietnia 2013 r. wypadku zbiorowego.

8. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Organ, zaskarżając ww. wyrok w całości i wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, a w razie nieuwzględnienia tego żądania, stosownie do art. 185 § 1 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponowne go rozpoznania Sądowi pierwszej instancji i zasądzenie kosztów postępowania (w tym koszów zastępstwa procesowego) według norm przepisanych. Organ:

I. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. na uchylenie decyzji Organu i umorzenie postępowania administracyjnego:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 k.p.a. przez ich niewłaściwe zastosowanie przez Sąd pierwszej instancji i błędne zarzucenie Organowi, że nie wykazał stwierdzenia przez Stronę przewinień, które uzasadniałyby wymierzenie "kary" na podstawie art. 77 ust. 1 u.p.g.i.g. w sytuacji, gdy w uzasadnieniu decyzji z 30 stycznia 2025 r. Organ w sposób jednoznaczny wykazał, że Strona dopuściła się przewinień, które uzasadniałyby orzeczenie zakazu wykonywania czynności osoby kierownictwa ruchu w podziemnych zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny i zakładach prowadzących działalność określoną w art. 2 ust. 1 pkt 2 lub 5 u.p.g.i.g.;

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 8 i art. 15 k.p.a. przez ich niewłaściwe zastosowanie przez Sąd pierwszej instancji i błędne zarzucenie Organowi, że naruszył wynikające z tych przepisów zasady zaufania do władzy publicznej i dwuinstancyjności postępowania, formułując wobec Strony "nowe", nieznane w postępowaniu przed Organem pierwszej instancji, zarzuty na etapie postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz pozbawiając go tym samym instancji odwoławczej od "nowych" zarzutów w sytuacji, gdy Organ jedynie "zmodyfikował" na tym etapie postępowania zarzuty postawione Stronie i nie miał możliwości uchylenia decyzji z 28 marca 2014 r. w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia - na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. - celem zapewnienia stronie instancji odwoławczej od zmodyfikowanych zarzutów, z uwagi na - wynikające z art. 127 § 3 k.p.a. - niestosowanie do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy art. 138 § 2 k.p.a.;

3) art. 145 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. przez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że w stanie faktycznym sprawy nie było podstaw do zastosowania art. 77 ust. 1 u.p.g.i.g., co skutkowało umorzeniem postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy w sprawie zaistniały określone w art. 77 ust. 1 u.p.g.i.g. przesłanki do wydania przez Organ decyzji zakazującej Skarżącemu wykonywania czynności osoby kierownictwa ruchu w podziemnych zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny i zakładach prowadzących działalność określoną w art. 2 ust. 1 pkt 2 lub 5 u.p.g.i.g.

II. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego:

1) § 4 ust. 1, § 9 ust. 1 i § 222 rozporządzenia bhp, w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 105 ust. 1 i art. 224 u.p.g.i.g., § 10 pkt 1, § 40 ust. 1, § 42 ust. 2 i ust. 4 pkt 6 rozporządzenia bhp, § 2 pkt 3, § 3 zd. 1 i pkt 2, § 4 pkt 1 ppkt 2, 3, 4, 6, 17 i pkt II [Dział Górniczy] ppkt 2, 4, 5 i 6 oraz pkt II [Dział Wentylacji] ppkt 1, 2 i 3 zakresu czynności Skarżącego z 16 kwietnia 2012 r., przez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż zarzut Organu, aby Skarżący naniósł zmiany w sieci wentylacyjnej i regulacji przewietrzania na mapy wyrobisk podziemnych poziom 40m GKSD w skali 1:1000 sekcja 1 i 2, będące załącznikiem nr 2 (nr 2/1 i nr 2/2) do Projektu technicznego, nie ma umocowania prawnego w sytuacji, gdy z powyższych przepisów wynikał ciążący na kierowniku działu wentylacji, obowiązek naniesienia na przedmiotowe mapy wprowadzonych zmian w sieci wentylacyjnej i regulacji przewietrzania;

2) art. 77 ust. 1 w zw. z art. 105 ust. 1 u.p.g.i.g. i § 9 ust. 1, § 10 pkt 1, § 40 ust. 1 rozporządzenia bhp, w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 224 u.p.g.i.g., § 4 ust. 1, § 42 ust. 2 i ust. 4 pkt 6 rozporządzenia bhp, § 2 pkt 3, § 3 zd. 1 i pkt 2, § 4 pkt I ppkt 2, 3, 6, 17, pkt II [Dział Górniczy] ppkt 2, 4 i 6 oraz pkt II [Dział Wentylacji] ppkt 1 i 2 zakresu czynności przez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż zarzut organu, że Skarżący w okresie od 21 września 2012 r. do 19 kwietnia 2013 r. tolerował prowadzenie w [...] robót polegających na jej udrażnianiu, czyszczeniu i myciu, na podstawie dokumentacji – "Projektu technicznego i technologii udrażniania, czyszczenia i mycia [...]", nieokreślającej w sposób szczegółowy sytuacji górniczej w zakresie przewietrzania, nie stanowi przesłanki odpowiedzialności z art. 77 ust. 1 u.p.g.i.g. i nie jest synonimem rażącego niedbalstwa, naruszenia ustawy lub rażącego naruszenia wydanych na jej podstawie przepisów w sytuacji, gdy z powyższych przepisów wprost wynikał ciążący na kierowniku działu wentylacji, obowiązek zapewnienia, pracownikom prowadzącym roboty polegające na udrażnianiu, czyszczeniu i myciu [...] dostępu do dokumentacji określającej w sposób szczegółowy sytuację górniczą w zakresie przewietrzania, zawierającej dane, które należy uwzględnić przy prowadzeniu tych robót, a niewywiązanie się z tego obowiązku stanowiło naruszenie art. 105 ust. 1 u.p.g.i.g. i rażące naruszenie § 9 ust. 1, § 10 pkt 1, § 40 ust. 1 rozporządzenia bhp w zw. z ww. przepisami;

3) art. 105 ust. 1 u.p.g.i.g. i § 7 ust. 3 w zw. z ust. 1 pkt 1, § 9 ust. 1, § 10 pkt 1 rozporządzenia bhp, w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 224 u.p.g.i.g. oraz § 2 pkt 3, § 3 zd. 1 i pkt 2, § 4 pkt I ppkt 2, 3, 6, 17 i pkt II [Dział Wentylacji] ppkt 1, 2 i 3 zakresu czynności przez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż zarzut Organu, że Skarżący prowadził ruch [...] niezgodnie z zasadą techniki górniczej jest chybiony w sytuacji, gdy Skarżący w okresie od stycznia do kwietnia 2013 r. prowadził ruch [...] w zakresie przewietrzania podziemnych wyrobisk [...] niezgodnie ze stałą i niezmienną zasadą techniki górniczej nakazującą przewietrzanie podziemnych wyrobisk prądami powietrza, które mają określony kierunek i nie są wrażliwe na zmianę ciśnienia barometrycznego ani na depresję naturalną, a moc obowiązująca zasad techniki górniczej wynika wprost z art. 105 u.p.g.i.g.

9. Skarżący w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od Organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

10. Na wstępie należy przypomnieć, że stosownie do art. 190 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji, rozpoznając sprawę po raz kolejny, był związany oceną prawną wyrażoną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 marca 2024 r. (sygn. akt II GSK 2/21). W orzeczeniu tym Naczelny Sąd Administracyjny wskazał wprost, że pierwszym i fundamentalnym zadaniem Organu jest jednoznaczne ustalenie, czy ziściły się przesłanki z art. 77 ust. 1 u.p.g.i.g., a dopiero w razie stwierdzenia, że konkretna osoba dopuściła się rażącego niedbalstwa, naruszenia ustawy lub rażącego naruszenia przepisów wykonawczych, Organ może rozważać zastosowanie regulacji z art. 77 ust. 3 u.p.g.i.g. Sięgnięcie po instytucję przedawnienia bez uprzedniego jednoznacznego stwierdzenia podstaw odpowiedzialności zawodowej Naczelny Sąd Administracyjny uznał za przedwczesne.

Wykonując to wskazanie, Organ w decyzji z dnia 30 stycznia 2025 r. rzeczywiście podjął próbę wykazania istnienia przesłanek z art. 77 ust. 1 u.p.g.i.g. Zagadnieniem, które pozostawało do rozstrzygnięcia przed Sądem pierwszej instancji, było więc to, czy próba ta się powiodła. Sąd pierwszej instancji, oceniając merytoryczną zawartość decyzji z dnia 30 stycznia 2025 r. w świetle całego zebranego materiału dowodowego, uznał, że nie. Ocena ta nie wykracza poza granice kognicji sądu administracyjnego. Sąd administracyjny nie zastąpił organu w ustaleniach faktycznych, lecz zbadał, czy ustalone przez Organ fakty odpowiadają przyjętej kwalifikacji prawnej - a to jest istota kontroli legalności decyzji administracyjnej.

11. Odnosząc się do zarzutów dotyczących punktu 1 decyzji (nienaniesienie zmian na mapy nr 2/1 i 2/2), Organ zarzuca Sądowi pierwszej instancji błędną wykładnię § 4 ust. 1, § 9 ust. 1 i § 222 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 28 czerwca 2002 r. (rozporządzenia bhp), a w konsekwencji bezpodstawne przyjęcie, że Skarżący nie miał obowiązku naniesienia zmian w sieci wentylacyjnej na mapy nr 2/1 i 2/2, stanowiące załącznik do Projektu technicznego.

Zarzut ten jest częściowo trafny, co jednak nie prowadzi do uwzględnienia skargi kasacyjnej.

Rację ma Organ, że okoliczność nieuczestniczenia przez Skarżącego w tworzeniu i zatwierdzaniu Projektu technicznego nie zwalniała go, jako kierownika działu wentylacji, z obowiązku późniejszej aktualizacji dokumentacji prowadzenia ruchu zakładu w zakresie, w jakim obowiązek taki wynikał z § 222 rozporządzenia bhp. Twierdzenie Sądu pierwszej instancji idące w tym kierunku, że brak udziału w tworzeniu dokumentu ma decydujące znaczenie dla zakresu obowiązku jego późniejszej aktualizacji, nie znajduje wystarczającego wsparcia w treści powołanych przepisów. Kompetencja do zatwierdzenia dokumentu i obowiązek jego bieżącej aktualizacji przez osobę kierownictwa działu, którego dokument dotyczy, to dwie odrębne kwestie.

Nie oznacza to jednak, że przypisane Skarżącemu zaniechanie wyczerpuje znamię "rażącego" naruszenia przepisów w rozumieniu art. 77 ust. 1 u.p.g.i.g. Z materiału dowodowego bezspornie wynika, że:

- Projekt techniczny, którego częścią były mapy nr 2/1 i 2/2, miał od samego początku, co przyznał sam Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, charakter ogólnikowy i nie przedstawiał w sposób szczegółowy sieci wentylacyjnej ani sposobu przewietrzania;

- zmiany wprowadzone w sierpniu 2012 r. i styczniu 2013 r. zostały przedstawione na schemacie przewietrzania znajdującym się w miejscu podziału załogi, z którym zapoznawano pracowników wykonujących roboty;

- kontrola przeprowadzona przez Okręgowy Urząd Górniczy w Gliwicach w dniach 6–7 listopada 2012 r., obejmująca m.in. Projekt techniczny wraz z mapami, nie wykazała żadnych nieprawidłowości, a wyniki dokonanych pomiarów odpowiadały wynikom udokumentowanym w głównej książce przewietrzania.

W tym stanie rzeczy proste zestawienie treści zastosowanego przepisu z ustalonym stanem faktycznym nie wskazuje na oczywistą niezgodność, która zgodnie z ugruntowanym rozumieniem pojęcia rażącego naruszenia prawa, przyjmowanym również na tle art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. - jest konieczna do przypisania naruszeniu charakteru rażącego. Jeżeli sam dokument źródłowy był, w ocenie organu nadzoru, ogólnikowy od chwili jego zatwierdzenia i tolerowany w tym stanie przez organy kontrolne, to formalne niedopełnienie obowiązku naniesienia zmian na jego załącznik mapowy nie może być oceniane surowiej niż sam ten dokument był oceniany przez organ w chwili jego zatwierdzenia i kontrolowania. Innymi słowy, zaniechanie Skarżącego pozostawało adekwatne do pierwotnego poziomu ogólnikowości dokumentacji, za którą nie on odpowiadał.

Z tych względów Sąd pierwszej instancji, choć w części niedokładnie umotywował wykładnię § 4, § 9 i § 222 rozporządzenia bhp, doszedł do trafnego wniosku końcowego, że czyn opisany w punkcie 1 decyzji nie wyczerpuje znamion rażącego naruszenia przepisów. Uchybienie w motywacji, które nie miało wpływu na wynik sprawy, nie może prowadzić do uwzględnienia skargi kasacyjnej (art. 184 in fine p.p.s.a. per analogiam do oceny wpływu uchybienia na wynik postępowania sądowego).

12. Zarzuty dotyczące punktu 2 decyzji (tolerowanie robót na podstawie ogólnikowej dokumentacji), a mianowicie naruszenia art. 77 ust. 1 w związku z art. 105 ust. 1 u.p.g.i.g. oraz § 9 ust. 1, § 10 pkt 1 i § 40 ust. 1 rozporządzenia bhp, odniesione do czynu określonego w punkcie 2 decyzji, są bezzasadne.

Trzeba zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, że "tolerowanie" nie jest synonimem naruszenia ani rażącego naruszenia przepisów prawa. Zarzut postawiony Skarżącemu sprowadzał się w istocie do tego, że nie skorygował on ogólnikowości dokumentu, którego sam nie sporządzał, nie zatwierdzał i który, zgodnie z ustaleniami samego Organu, nie musiał zawierać szczegółowego opisu sytuacji górniczej w zakresie przewietrzania, ponieważ żaden przepis prawa nie nakładał takiego wymogu na Projekt techniczny sporządzany fakultatywnie na podstawie § 42 ust. 2 rozporządzenia bhp. Zadaniem Skarżącego nie było korygowanie decyzji swojego przełożonego co do zakresu dokumentu, którego sam nie tworzył.

Nie można też pominąć, że kontrola robót przeprowadzona w listopadzie 2012 r. nie stwierdziła żadnych nieprawidłowości w dokumentacji ani w dokonanych pomiarach, co, jak zasadnie zauważył Sąd pierwszej instancji, stawia w niekorzystnym świetle konsekwencję Organu, który tę samą dokumentację, niekwestionowaną przez własnych pracowników nadzoru w czasie właściwym, ocenia po latach jako podstawę rażącego naruszenia prawa wyłącznie po stronie kierownika działu wentylacji, z wyłączeniem odpowiedzialności osób opiniujących Projekt i pracowników nadzoru górniczego, którzy go kontrolowali.

13. Zarzuty dotyczące punktu 3 decyzji (zasada stabilności kierunku przepływu powietrza), stanowią najsilniejszy element skargi kasacyjnej.

Organ ma rację, że zasada techniki górniczej, nakazująca przewietrzanie podziemnych wyrobisk prądami powietrza o stałym kierunku, niewrażliwymi na zmiany ciśnienia barometrycznego i depresji naturalnej, nie jest zasadą o zmiennej treści, lecz elementarnym standardem bezpieczeństwa, którego respektowanie nie zależy od tego, czy naruszenie skutkowało konkretną szkodą. Z zeznań świadków (P.K., M.N., G.L.) oraz z treści ekspertyzy sporządzonej po wypadku wynika, że system przewietrzania [...], przy braku stabilnej pracy wszystkich urządzeń, nie gwarantował zachowania kierunku przepływu powietrza, a sam Skarżący przyznał w toku przesłuchania, że kopalnia nie posiadała w spornym okresie środków technicznych do szybkiego przeciwdziałania wrażliwości układu przewietrzania na nagłe zmiany ciśnienia barometrycznego oraz że system miał charakter tymczasowy, docelowy dopiero po zabudowaniu nowych wentylatorów.

Te okoliczności rzeczywiście stawiają pod znakiem zapytania tezę, że system przewietrzania w całym objętym zarzutem okresie odpowiadał zasadzie techniki górniczej przywołanej przez Organ. Sąd pierwszej instancji zbyt kategorycznie ocenił ten zarzut jako w całości chybiony. Nie zmienia to jednak końcowej oceny sprawy, z następujących przyczyn.

Po pierwsze, sam system przewietrzania został zaprojektowany i zatwierdzony przez kierownika ruchu zakładu, L.Ż., w Projekcie technicznym z dnia 18 czerwca 2012 r. Skarżący nie miał wpływu na przyjęcie tego systemu w fazie projektowej, a doprowadził z własnej inicjatywy, wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej deprecjonującym znaczenie tej okoliczności, do wcześniejszego o rok zakupu wentylatorów głównego przewietrzania o większej wydajności, których zamontowanie zostało wstrzymane decyzją kierownika ruchu zakładu, a nie Skarżącego.

Po drugie, Organ sam przyznał w toku postępowania, że nie kwestionuje zasadności i konieczności wprowadzonych przez Skarżącego zmian w systemie przewietrzania z sierpnia 2012 r. i stycznia 2013 r. oraz że przypisane mu uchybienia nie obejmują związku przyczynowo-skutkowego z zaistnieniem wypadku zbiorowego z dnia 19 kwietnia 2013 r. Z materiału dowodowego wynika ponadto, że bezpośrednią przyczyną destabilizacji przepływu powietrza w dniach bezpośrednio poprzedzających wypadek było bezprawne, dokonane bez zgody kopalni, zastosowanie przez firmę zewnętrzną urządzenia spalinowego pod ziemią (okoliczność, o której Skarżący nie wiedział i na którą nie miał wpływu, i której Organ nigdy mu nie zarzucił).

Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 77 ust. 1 u.p.g.i.g. musi cechować się kwalifikowaną wagą, pozostającą w oczywistej i wyraźnej sprzeczności z treścią naruszonego przepisu; taką miarę przyjął już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w uzasadnieniu wyroku z dnia 27 listopada 2014 r., a stanowisko to nie zostało w całym toku postępowania przez Organ skutecznie zakwestionowane. Skoro sam Organ konsekwentnie odmawiał łączenia zachowania Skarżącego z zaistnieniem wypadku i z zastosowaniem urządzenia spalinowego, a jednocześnie nie wskazał żadnej innej szkody, która wynikła z przejściowej niestabilności kierunku powietrza w okresach, gdy system pracował niestabilnie, to przypisanie temu zaniechaniu najwyższej kwalifikacji z art. 77 ust. 1 u.p.g.i.g., uzasadniającej zastosowanie sankcji porównywanej przez sam Organ do środka karnego zakazu wykonywania zawodu - nie znajduje dostatecznego uzasadnienia w ustalonym stanie faktycznym.

Z tych względów, mimo częściowo trafnych zarzutów co do oceny materiału dowodowego przez Sąd pierwszej instancji, końcowy wniosek tego Sądu, że czyn opisany w punkcie 3 decyzji nie wyczerpuje znamion rażącego naruszenia prawa uzasadniającego zastosowanie art. 77 ust. 1 u.p.g.i.g. należy uznać za prawidłowy.

14. Skoro żaden z trzech czynów przypisanych Skarżącemu nie wyczerpuje znamion odpowiedzialności zawodowej z art. 77 ust. 1 u.p.g.i.g., rozważanie zarzutu dotyczącego prawidłowości modyfikowania zarzutów w toku wieloletniego postępowania i zachowania zasady dwuinstancyjności (art. 8, art. 15 i art. 139 k.p.a.), traci znaczenie dla wyniku sprawy. Zarzut ten obok materialnej bezpodstawności odpowiedzialności, stanowił dla Sądu pierwszej instancji dodatkową, niesamodzielną podstawę oceny nieprawidłowości postępowania Organu, lecz nie był konieczny do uchylenia zaskarżonej decyzji. Rozpoznawanie tego zarzutu w ramach niniejszej skargi kasacyjnej jest zatem bezprzedmiotowe.

15. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 145 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 105 § 1 k.p.a. należy wskazać, że wobec prawidłowego stwierdzenia przez Sąd pierwszej instancji, że w sprawie nie zaistniały materialnoprawne podstawy do przypisania Skarżącemu odpowiedzialności zawodowej z art. 77 ust. 1 u.p.g.i.g., to zasadnie przyjęto, że postępowanie administracyjne było bezprzedmiotowe od chwili jego wszczęcia, a nie stało się bezprzedmiotowe następczo wskutek upływu terminu przedawnienia z art. 77 ust. 3 u.p.g.i.g. Rozróżnienie to ma istotne znaczenie dla sytuacji prawnej Strony: decyzja wskazująca jako przyczynę umorzenia niedopuszczalność wydania rozstrzygnięcia z powodu przedawnienia pozostawiałaby otwartą kwestię, czy przewinienia w ogóle miały miejsce, czego Strona zasadnie się domagała przez cały czas trwania postępowania.

Skoro brak było podstaw do dalszego prowadzenia postępowania administracyjnego, Sąd pierwszej instancji prawidłowo skorzystał z uprawnienia przewidzianego w art. 145 § 3 p.p.s.a. i samodzielnie umorzył postępowanie administracyjne, definitywnie kończąc sprawę bez potrzeby ponownego angażowania Organu wyłącznie w celu wydania decyzji o umorzeniu. Takie rozstrzygnięcie odpowiada zasadzie ekonomiki procesowej, zwłaszcza w sytuacji, w której postępowanie toczy się od ponad dwunastu lat, a wydawane w jego toku decyzje były już wielokrotnie uchylane przez sądy administracyjne z przyczyn merytorycznych.

16. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 wyroku.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 w związku z art. 205 § 1 i 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 118).

Przywołane w treści uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych pochodzą z bazy dostępnej pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl