Zgłoszenie auta po terminie w czasie epidemii. Zawieszenie biegu nie objęło tego obowiązku

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 12 grudnia 2025 r., sygn. akt III SA/Łd 613/25, po rozpoznaniu skargi K. Sp. z o.o. w Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 13 maja 2025 r., w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu, w punkcie 1/ uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 15 kwietnia 2025 r., nr DOM-SOK-VIII.5410.4.623.2023.JW, postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 25 marca 2025 r., nr SKO.4121.25.2025 oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 31 stycznia 2025 r., nr DOM-SOK-Vlll.5410.4.623.2023. JW o odmowie przywrócenia terminu do złożenia zawiadomienia o nabyciu pojazdu, decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 26 listopada 2024 r., nr SKO.4141.1069.2024 i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 21 października 2024 r., nr DOM-SOK-VIII.5410.4.623.2023.JW; w punkcie 2/ umorzył postępowanie administracyjne; a w punkcie 3/ zasądził na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

W dniu 1 kwietnia 2020 r. do Wydziału Spraw Obywatelskich i Komunikacji Urzędu Miasta Łodzi skarżąca spółka złożyła zawiadomienie o nabyciu w dniu 28 lutego 2020 r. pojazdu marki [...], nr [...], nr rej. [...], załączając fakturę VAT nr [...], potwierdzającą nabycie.

W dniu 9 października 2023 r. organ rejestrujący wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie naruszenia art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1047 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.r.d.).

Decyzją z dnia 21 października 2024 r. Prezydent Miasta Łodzi nałożył na spółkę karę pieniężną w wysokości 200 zł z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia organu rejestrującego o nabyciu pojazdu w ustawowym terminie. Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 26 listopada 2024 r. SKO w Łodzi uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Skarżąca w dniu 13 stycznia 2025 r. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zawiadomienia o nabyciu wskazanego samochodu, informując, że dopełniła tej czynności 1 kwietnia 2020 r. We wniosku podniosła, że uchybienie terminu wyniosło kilka dni, a głównym powodem jego niedotrzymania była panująca wówczas epidemia COVID-19 oraz trudności organizacyjne w spółce powstałe w związku z ochroną zdrowia pracowników. Ponadto dostęp do jednostek samorządu terytorialnego był utrudniony.

Postanowieniem z dnia 31 stycznia 2025 r. Prezydent Miasta Łodzi odmówił przywrócenia terminu do złożenia przez stronę zawiadomienia o nabyciu przedmiotowego samochodu, uznając, że strona uchybiła terminowi z własnej winy.

Postanowieniem z dnia 25 marca 2025 r., po rozpoznaniu zażalenia, SKO w Łodzi utrzymało w mocy postanowienie o odmowie przywrócenia terminu.

Decyzją z dnia 15 kwietnia 2025 r. Prezydent Miasta Łodzi nałożył na spółkę karę pieniężną w wysokości 200 zł z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia o nabyciu wskazanego pojazdu o nr rej. [...] w terminie 30 dni od dnia nabycia.

Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi decyzją z dnia 13 maja 2025 r. utrzymało w mocy ww. decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 15 kwietnia 2025 r. o nałożeniu kary pieniężnej. Organ odwoławczy wyjaśnił, że zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 140mb p.r.d. w brzmieniu sprzed nowelizacji wprowadzonej ustawą z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczania niektórych skutków kradzieży tożsamości (Dz. U. poz. 1394). Zdaniem SKO, strona nie wywiązała się z nałożonego na nią obowiązku wynikającego z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d., z czym art. 140mb pkt 2 tej ustawy wiąże konsekwencje w postaci nałożenia kary pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł. Zaznaczono przy tym, że na wymiar nałożonej zgodnie z art. 140n ust. 4 kary wpływ ma zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy. W ocenie kolegium, organ I instancji nakładając najniższy wymiar kary uwzględnił te przesłanki, czemu dał wyraz w uzasadnieniu decyzji. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia pozostają zaś okoliczności, z powodu których strona nie wywiązała się z obowiązku, bowiem nie budzi wątpliwości fakt, że strona nie złożyła zawiadomienia o nabyciu pojazdu w ustawowym terminie.

Na powyższą decyzję strona wniosła skargę do WSA w Łodzi.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 12 grudnia 2025 r. uwzględnił skargę spółki, uchylając wskazane na wstępie akty administracyjne, umarzając postępowanie administracyjne oraz zasądzając na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku stwierdził, że organy nie wzięły pod uwagę normy wynikającej z art. 15zzr ust. 1 ustawy z 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 568; powoływanej dalej jako: ustawa z 31 marca 2020 r.). Jak wyjaśnił WSA, strona skarżąca nabyła pojazd 28 lutego 2020 r., co oznacza, że była zobowiązana dokonać zgłoszenia, o którym mowa w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d., w terminie nieprzekraczającym 30 dni, tj. do 29 marca 2020 r. Zawiadomienie o nabyciu pojazdu zostało złożone 1 kwietnia 2020 r., co skutkowało nałożeniem na spółkę kary pieniężnej. WSA podkreślił jednak, że pominięto regulację art. 15zzr ust. 1 ustawy z 31 marca 2020 r. Zdaniem Sądu, skoro norma ta odsyła do "okresu obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19", wiążąc z tą okolicznością skutek w postaci nierozpoczęcia biegu lub zawieszenia terminów przewidzianych przepisami prawa administracyjnego, to należało przyjąć, że od 14 marca 2020 r. z mocy prawa nastąpiło zawieszenie biegu tych terminów z uwagi na obowiązujący od tej daty stan zagrożenia epidemicznego.

Sąd I instancji wskazał, że wykładnia językowa art. 15zzr ust. 1 ustawy z 31 marca 2020 r. prowadzi do wniosku, iż intencją ustawodawcy było uregulowanie biegu terminu przedawnienia zarówno w odniesieniu do uchylonego już i wymienionego w treści przepisu stanu zagrożenia epidemicznego, jak i trwającego stanu epidemii. Ograniczenie mocy obowiązującego art. 15zzr do okresu od jego wejścia w życie (tj. 31 marca 2020 r.), stanowiłoby zaprzeczenie racjonalności ustawodawcy, który wyraźnie wskazał, że nierozpoczęcie biegu terminów i zawieszenie terminów już rozpoczętych obowiązuje w czasie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii. Skoro zatem stan zagrożenia epidemicznego obowiązywał na obszarze RP od 14 marca 2020 r., to należało przyjąć, że od tej daty z mocy prawa nastąpił skutek wynikający z tej normy prawnej.

Reasumując WSA podniósł, że na podstawie art. 15zzr ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 31 marca 2020 r. w zw. z art. 68 ust. 2 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r., poz. 875; powoływanej dalej jako: ustawa z 14 maja 2020 r.) bieg terminu, o którym mowa w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d., uległ zawieszeniu na okres od 14 marca 2020 r. do 23 maja 2020 r. Skoro zatem skarżąca złożyła zawiadomienie o nabyciu pojazdu w okresie zawieszenia biegu terminu, a czynność ta była prawnie skuteczna z mocy art.15zzr ust. 5 ustawy z 31 marca 2020 r., Sąd uznał, że zachowała termin do złożenia zawiadomienia. W jego ocenie, nie było żadnych podstaw do wszczęcia postępowania i nałożenia kary pieniężnej z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu. Zdaniem WSA, art. 15zzr ust. 1 ustawy z 31 marca 2020 r. ma zastosowanie do regulacji zawartych w prawie administracyjnym w szerokim znaczeniu, w tym także do przepisów p.r.d. Intencją ustawodawcy było objęcie zakresem tego przepisu wszystkich przepisów prawa administracyjnego, w tym również prawa materialnego, aby obywatel nie ponosił negatywnych konsekwencji nieterminowego dopełnienia obowiązków w nadzwyczajnej sytuacji spowodowanej epidemią COVID-19. Sąd podkreślił, że termin zawiadomienia organu o nabyciu lub zbyciu pojazdu, o którym mowa w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d., ma charakter materialny. Niezachowanie tego terminu wywołuje ujemny dla strony skutek w świetle p.r.d., którym jest obowiązek wszczęcia przez organ z urzędu postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej. WSA uznał za konieczne wyeliminowanie z obrotu prawnego wszystkich aktów wskazanych w sentencji wyroku, ponieważ brak było podstaw do nałożenia na skarżącą kary pieniężnej z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu, a także do rozważania możliwości przywrócenia terminu do dokonania czynności, któremu nie uchybiła. Jak skonstatował WSA, prowadzenie postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu było bezprzedmiotowe.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, zaskarżając orzeczenie w całości oraz wnosząc o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji. Ponadto skarżący kasacyjnie organ wniósł o orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego, w tym o kosztach zastępstwa procesowego.

Na podstawie art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

1. prawa materialnego, tj.:

a) art. 15zzr ust. 1 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczeniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych w zw. z art. 78 ust. 2 pkt 1 i art. 140mb pkt 2 p.r.d., poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż do oceny zachowania terminu do złożenia zawiadomienia o nabyciu pojazdu ma zastosowanie art. 15zzr ust. 1 ustawy z 2 marca 2020 r., zawieszający bieg terminów przewidzianych przepisami prawa administracyjnego dla terminów pomiędzy 14 marca 2020 r. a 30 marca 2020 r., w sytuacji gdy art. 15zzr ust. 1 został do ustawy z 2 marca 2020 r. wprowadzony art. 1 pkt 14 ustawy z 31 marca 2020 r., która weszła w życie 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy, która weszła w życie w dniu 31 marca 2020 r., a dla art. 15zzr ustawodawca nie przewidział mocy wstecznej obowiązywania tego przepisu, przy czym w niniejszej sprawie termin do złożenia zawiadomienia minął przed 31 marca 2020 r., tj. 29 marca 2020 r., co oznacza, że przepis ten do terminu na złożenie zawiadomienia zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. nie ma zastosowania;

b) art. 1 pkt 14 i art. 101 ustawy z 31 marca 2020 r. w zw. z art. 5 ustawy z 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1461) w zw. z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1276; dalej jako: p.u.s.a.), poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przypisaniu Sądowi I instancji kompetencji do nadania aktowi normatywnemu wstecznej mocy obowiązującej wbrew regulacjom tego aktu i zastosowanie tak błędnie zinterpretowanego przepisu przy orzekaniu w przedmiotowej sprawie, w sytuacji gdy w art. 101 ustawy z 31 marca 2020 r. ustawodawca wyraźnie wskazał przypadki, kiedy nadawana jest moc wsteczna do określonych przepisów tej ustawy, a takiego przepisu nie ma w odniesieniu do art. 15 ust. 1 zzr ustawy z 2 marca 2020 r.;

2. przepisów postępowania mających wpływ na wynik postępowania, tj.:

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 135, art. 141 § 4, art. 145 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1691; powoływanej dalej jako: k.p.a.) w zw. z art. 59 § 2 k.p.a. w zw. z art. 16 § 2 k.p.a., poprzez uchylenie decyzji SKO w Łodzi z dnia 13 maja 2025 r. nr SKO.4141.213.2025, decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 15 kwietnia 2025 r. nr DOM-SOK-VIII.5410.4.623.2023.JW, postanowienia SKO w Łodzi z dnia 25 marca 2025 r. nr SKO.4121.25.2025, postanowienia Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 31 stycznia 2025 r. nr DOM-SOK-VIIT.5410.4.623.2023.JW, decyzji SKO w Łodzi z dnia 26 listopada 2024 r. nr SKO.4141.1069.2024 oraz decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 21 października 2024 r. nr DOM-SOK-VIII.5410.4.623.2023.JW oraz umorzenie postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu, w sytuacji gdy Sąd, orzekając o uchyleniu wydanych postanowień w sprawie przywrócenia terminu, wyszedł poza granice przedmiotowej sprawy, zaś dokonanie oceny prawidłowości wydania postanowienia SKO w Łodzi z 25 marca 2025 r., nr SKO.4121.25.2025 o utrzymaniu w mocy postanowienia Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 31 stycznia 2025 r., nr DOM-SOK-VIII.5410.4.623.2023.JW było nieuprawnione, gdyż postanowienie Kolegium z dnia 25 marca 2025 r. nie zostało zaskarżone do WSA w Łodzi i korzysta na mocy art. 16 § 1 i § 3 k.p.a. z art. 126 k.p.a. z waloru ostateczności i prawomocności;

b) art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 w zw. z art. 145 § 3 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 58 k.p.a. w zw. z art. 59 § 2 k.p.a. w zw. z art. 16 § 2 k.p.a., poprzez naruszenie obowiązku orzekania w granicach rozpoznawanej sprawy dotyczącej skargi na decyzję SKO w Łodzi w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu i nieuprawnioną kontrolę legalności postanowienia SKO z 25 marca 2025 r. o utrzymaniu w mocy postanowienia Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 31 stycznia 2025 r., które jest ostateczne, prawomocne i na które strona nie wniosła skargi do WSA.

Argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżąca wniosła o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę sądowoadministracyjną w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu – niezależnie od powyższych granic – nieważność postępowania przed sądem pierwszej instancji. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i skonkretyzowane podstawy kasacyjne. Stosownie do art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od strony skarżącej kasacyjnie konkretyzacji poprzez sformułowanie zarzutów kasacyjnych.

Wobec niestwierdzenia określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. podstaw nieważności postępowania sądowego, jak również przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył rozpoznanie sprawy sądowoadministracyjnej do weryfikacji podniesionych zarzutów kasacyjnych, uznając, że – w świetle podstaw wskazanych w art. 174 p.p.s.a. – są one w zasadniczej części uzasadnione, co stanowi konieczną i wystarczającą przesłankę do wzruszenia zaskarżonego wyroku.

Należy zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego kasacyjnie organu, że kontrolowany Sąd Wojewódzki dokonał błędnej wykładni i wadliwego zastosowania regulacji materialnoprawnej wynikającej z art. 15zzr ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych w zw. z art. 101 i art. 1 pkt 14 ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw w zakresie dodawanego art. 15zzr.

W dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego na tle jednostkowych spraw przyjmowano niekiedy – bez dokonania odpowiedniego rozróżnienia i uzasadnienia – że przepis art. 15zzr ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. (dodany na mocy ustawy zmieniającej z dnia 31 marca 2020 r.) miał zastosowanie do przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów, których bieg powinien był się rozpocząć lub być kontynuowany, jednak ze względu na treść powyższej regulacji, w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii, z mocy prawa początek ich biegu został wstrzymany lub bieg zawieszony (zob. np. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2021 r., sygn. akt III OSK 3191/21, LEX nr 3119519; wyrok NSA z dnia 5 października 2021 r., sygn. akt I OSK 456/21, LEX nr 3326376; wyrok z dnia 21 marca 2024 r., sygn. akt II GSK 2040/21, LEX nr 3710357; wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2025 r., sygn. akt II GSK 1012/22, LEX nr 4019014).

Powyższy pogląd został jednak sformułowany w oderwaniu od konieczności wyjaśnienia i ustalenia jego normatywnych podstaw w odniesieniu do precyzyjnego oraz jednoznacznego uregulowania przez ustawodawcę w art. 101 ustawy zmieniającej z dnia 31 marca 2020 r. zakresu retroaktywnego działania nowego prawa.

Z treści powyższego przepisu końcowego wynika tymczasem, że wsteczna moc obowiązująca została nadana jedynie enumeratywnie wymienionym nowym przepisom zmienianych ustaw (zob. art. 101 pkt 2 lit. a-h), wśród których nie wskazano art. 15zzr ustawy z dnia 2 marca 2020 r.

Tożsamy wniosek został wywiedziony już w wyroku NSA z dnia 18 stycznia 2024 r., sygn. akt II GSK 568/23, LEX nr 3691841 (orzeczenie tezowane), w którym przyjęto w sposób kategoryczny, że regulacja art. 101 ustawy zmieniającej z dnia 31 marca 2020 r. nie nadała wstecznej mocy obowiązującej nowododanemu do ustawy z dnia 2 marca 2020 r. przepisowi art. 15zzr z tego powodu, że wprowadziła ona enumerację pozytywną wyjątków w zakresie przepisów wprowadzanych z mocą retroaktywną, do których przepis ten nie należał. Pogląd przeciwny w tym zakresie musiałby podważyć jednoznaczną i zamkniętą treściowo regulację wynikającą z przepisu intertemporalnego końcowego, co nie znajduje uzasadnienia na gruncie reguł wykładni prawa. Nie można również twierdzić, że temporalny zakres zastosowania powyższego przepisu nie obejmował stanów faktycznych trwających w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego, ogłoszonego z powodu COVID-19, przed dniem wejścia w życie tego przepisu (31 marca 2020 r.). Tego rodzaju stany faktyczne związane z upływem czasu (otwarte terminy określone w przepisach prawa administracyjnego) zostały jedynie retrospektywnie objęte zakresem zastosowania nowych unormowań, natomiast nie doszło względem nich do powstania jakichkolwiek skutków prawnych z mocą wsteczną. Wprowadzając do ustawy z dnia 2 marca 2020 r. nowy przepis art. 15zzr, ustawa zmieniająca poddała m.in. biegnące w dniu jej wejścia w życie (w okresie trwającego już stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19) terminy materialnoprawne działaniu instytucji zawieszenia ich biegu ze względu na zakłócenie funkcjonowania administracji publicznej w związku z wystąpieniem nadzwyczajnych okoliczności epidemicznych, jednak nie objęła zakresem swego działania tych terminów administracyjnoprawnych, których bieg zakończył się przed dniem jej wejścia w życie.

W związku z powyższym, uwzględniając zakaz wykładni rozszerzającej wyjątków (exceptiones non sunt extendendae) oraz nakaz wykładni restryktywnej (literalnej) przepisów walidacyjnych i intertemporalnych, nie można zaaprobować wprowadzenia odstępstwa od językowo klarownego brzmienia powyższych kategorii reguł w drodze odwołania się do reguł wykładni pozajęzykowej (w tym celowościowej lub funkcjonalnej) bez wykazania dostatecznego uzasadnienia aksjonormatywnego na poziomie konstytucyjnym. Wystarczającym uzasadnieniem dla tego rodzaju operacji, skutkującej przekroczeniem granic wykładni językowej oraz naruszeniem uznanych dyrektyw interpretacyjnych, nie jest w szczególności ogólne odwołanie się do zasad cząstkowych klauzuli demokratycznego państwa prawnego (zob. np. postanowienie NSA z dnia 23 lutego 2021 r., sygn. akt III OZ 99/21, LEX nr 3242796; wyrok z dnia 21 marca 2024 r., sygn. akt II GSK 2040/21, LEX nr 3710357).

Wskazane wyżej ograniczenia wykładnicze nie mają natomiast zastosowania, jak zasadnie wskazano w wyroku NSA z dnia 18 stycznia 2024 r., sygn. akt II GSK 568/23 (LEX nr 3691841), do konstrukcji retrospektywności, pozwalającej na powiązanie treściowe nowych przepisów z powstałymi w okresie obowiązywania dawnego prawa stanami faktycznymi, które – jako niezakończone w momencie wejścia w życie nowego prawa – nie wywołały jeszcze właściwych skutków prawnych. W tym zakresie trzeba jednak precyzyjnie oddzielić retrospektywność od retroaktywności.

Jeżeli więc do dnia wejścia w życie (31 marca 2020 r.) ustawy zmieniającej z dnia 31 marca 2020 r. określone terminy administracyjnoprawne, o których mowa w art. 15zzr ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. (w tym terminy określone w art. 15 ust. 1 pkt 5 tej ustawy), nie zakończyły jeszcze biegu, to jest oczywiste, że przewidziana w powyższym przepisie instytucja zawieszenia biegu terminu miała do nich zastosowanie. Nie mogła natomiast mieć ona zastosowania, z przyczyn wyżej wskazanych, do tych terminów, które najpóźniej w dniu 31 marca 2020 r. zakończyły swój bieg i zgodnie z nieretroaktywnym działaniem art. 15zzr ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. w zw. z art. 101 ustawy zmieniającej z dnia 31 marca 2020 r. skutki z tym związane zostały wyznaczone przez przepisy prawa dawnego.

Odnosząc powyższe uwagi do stanu faktycznego przedmiotowej sprawy, należy zatem przyjąć, że skoro wyznaczony w art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym maksymalny termin 30-dniowy do wykonania obowiązku zawiadomienia właściwego starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu upłynął bezskutecznie dla skarżącej – jako nabywcy pojazdu – w dniu 29 marca 2020 r., to przepis art. 15zzr ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 2 marca 2020 r., zawieszający bieg tego rodzaju terminów zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, jako regulacja, która weszła w życie z mocą od dnia 31 marca 2020 r. na podstawie art. 101 ustawy zmieniającej z dnia 31 marca 2020 r., nie mógł mieć w sprawie zastosowania.

W konsekwencji zastosowanie pozytywne art. 140mb pkt 2 w zw. z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r. (zob. art. 26 pkt 8 w zw. z art. 16 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczania niektórych skutków kradzieży tożsamości, Dz. U. poz. 1394 ze zm.), było w pełni prawidłowe.

W tym stanie rzeczy, wobec stwierdzenia zasadności podstawowych zarzutów kasacyjnych oraz uznania, że istota sprawy sądowoadministracyjnej została dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny – działając na podstawie art. 188 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. oraz art. 207 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 203 pkt 2 p.p.s.a. – orzekł o uchyleniu zaskarżonego wyroku i oddaleniu skargi oraz o odstąpieniu w całości od zasądzenia od strony skarżącej na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania sądowego.