Zaświadczenie psychologa nie odroczy szczepień dziecka, WSA oddalił skargę matki

1. Upomnieniem Nr 90/NEP/2024 z dnia 6 listopada 2024 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Świeciu (dalej: "PPIS", "organ I instancji") wezwał A. R. (dalej: "skarżąca") do wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym wynikającego z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i pkt 3 oraz ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 924 ze zm. – dalej: "u.z.z.z.") oraz § 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. poz. 2077 z późn. zm. – dalej "rozporządzenia w sprawie szczepień") dotyczącego realizacji szczepień ochronnych dziecka W. R. przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi, odrze, nagminnemu zapaleniu przyusznic (świnka) i różyczce. PPIS wyznaczył 7-dniowy termin od dnia doręczenia upomnienia do wykonania niniejszego obowiązku.

PPIS w dniu 21 listopada 2024 r. wydał tytuł wykonawczy nr 1/2024 zgodnie z którym skarżąca zobowiązana została do stawienia się z małoletnią córką w punkcie szczepień u wybranego przez skarżącą świadczeniodawcy, celem poddania dziecka szczepieniom ochronnym przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi, odrze, nagminnemu zapaleniu przyusznic (świnka) i różyczce.

Postanowieniem z dnia 6 maja 2025 r. Wojewoda Kujawsko-Pomorski nałożył na skarżącą grzywnę w kwocie 1000 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku określonego w ww. tytule wykonawczym oraz wezwał zobowiązaną do wykonania obowiązku w nim wskazanego pod rygorem nałożenia kolejnych grzywien w tej samej lub wyższej kwocie.

2. Pismem z dnia 16 maja 2025 r. skarżąca wniosła zarzuty nieistnienia obowiązku, określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, a także brak uprzedniego doręczenia upomnienia. W oparciu o tak skonstruowane zarzuty skarżąca wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego w całości.

Uzasadniając sformułowane zarzuty skarżąca wskazała, że wobec jej małoletniej córki nie zostało przeprowadzone stosowne badanie lekarskie, które wykluczałoby istnienie przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. W ocenie skarżącej ewentualne wyniki badań lekarskich przeprowadzonych w stosunku do małoletniej, w których posiadaniu być może znajduje się organ, a które nie zostały załączone ani do postanowienia, ani do tytułu wykonawczego, nie mogą zostać uznane za powstałe w wyniku przeprowadzenia lekarskiego badania kwalifikacyjnego. Skarżąca podkreśliła, że badania te nie uwzględniły występujących u jej córki przeciwwskazań do poddania jej obowiązkowym szczepieniom w postaci zaburzeń anoreksyjnych, a także licznych alergii, w tym potencjalnie na składniki preparatu szczepionkowego. Na potwierdzenie powyższego, skarżąca załączyła zaświadczenie psychologa i psychoterapeuty o uczęszczaniu przez jej córkę na terapię poznawczo-behawioralną w związku ze zdiagnozowaniem zaburzenia odżywiania w postaci anoreksji psychicznej. Zdaniem skarżącej obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu nie istnieje zważywszy na stan zdrowia jej córki, co przez organ zostało całkowicie pominięte. Ponadto skarżąca podniosła, że nie zostało jej doręczone stosowne upomnienie.

3. Postanowieniem z dnia 11 czerwca 2025 r. PPIS oddalił zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej podniesione na podstawie art. 33 § 2 pkt 1 (nieistnienie obowiązku), art. 33 § 2 pkt 2 lit. c (określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającą z przepisu prawa), art. 33 § 2 pkt 6 lit. c (brak wymagalności obowiązkuw przypadku wystąpienia innej przyczyny niż okreslona w lit. a i b) oraz art. 33 § 2 pkt 4 (brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia) ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2025 r. poz. 132 ze zm. – dalej: "u.p.e.a.").

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie PPIS stwierdził, że obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym wynika wprost z mocy przepisów prawa – art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.z. i wyjaśnił, że wskazał podstawę prawną obowiązku w pozycji 1 w części B tytułu wykonawczego. Następnie PPIS wskazał, że w rozporządzeniu w sprawie szczepień określono wiek, w którym powstaje obowiązek szczepienia oraz termin wykonania szczepienia, po upływie którego obowiązek staje się wymagalny i podlega egzekwowaniu aż do terminu wygaśnięcia obowiązku szczepień. Dalej organ zauważył, że do skarżącej skierowano pismo informacyjne oraz upomnienie wzywające do wykonania obowiązku stawienia się z córką w punkcie szczepień celem podjęcia obowiązku realizacji szczepień ochronnych. PPIS wyjaśnił, że to na rodzicu spoczywa prawny obowiązek zgłoszenia się z małoletnim dzieckiem do właściwego lekarza celem przeprowadzenia badań kwalifikacyjnych do wykonania szczepienia ochronnego. W ocenie organu I instancji zaświadczenie przedłożone przez skarżącą nie stanowi podstawy do uznania małoletniej jako osoby odroczonej od obowiązkowych szczepień ochronnych, ponieważ podstawę taką daje jedynie zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu lekarskim kwalifikowanym, w którym lekarz stwierdza przeciwwskazania do przeprowadzenia obowiązkowego szczepienia ochronnego. Odnosząc się do zarzutu braku doręczenia upomnienia PPIS wskazał, że iż zostało ono doręczone w dniu 13 listopada 2024 r. o czym świadczy zwrotne potwierdzenie odbioru znajdujące się w aktach sprawy.

4. Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie wnosząc o jego zmianę i umorzenie postępowania egzekucyjnego w całości. Ponadto skarżąca wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z zaświadczenia lekarza psychologa i psychoterapeuty z dnia 18 lutego 2025 r. dotyczącego stanu zdrowia jej córki. Skarżąca wniosła także o zawieszenie postępowania egzekucyjnego z urzędu.

W uzasadnieniu zażalenia skarżąca podtrzymała dotychczasowe stanowisko zaprezentowane w zarzutach w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.

5. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Bydgoszczy (dalej: "PWIS", "organ odwoławczy") postanowieniem z dnia 24 lipca 2025 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie PPIS.

W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy w pierwszej kolejności wskazał, że obowiązek szczepień wynika wprost z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.z. i organ I instancji zapisał ten obowiązek w części B.1 tytułu wykonawczego. PWIS podkreślił, że z przepisu tego wynika prawna powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu. Z kolei rozporządzenie w sprawie szczepień konkretyzuje ten obowiązek poprzez uszczegółowienie kręgu podmiotów zobowiązanych do poddania się temu obowiązkowi oraz katalog chorób, przeciwko którym stosowane są szczepienia. Ponadto lekarskie badanie kwalifikacyjne jest integralnym elementem przeprowadzenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, bez którego nie może ono zostać przeprowadzone. Tym samym obowiązek szczepień jest nierozerwalnie związany z obowiązkiem poddania dziecka lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu. Zdaniem PWIS skarżąca – nie zgłaszając się z córką do lekarza celem wykonania szczepień ochronnych – nie dała możliwości zweryfikowania stanu zdrowia córki przez lekarza. Z tego też względu zarzut określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisów prawa organ odwoławczy uznał za bezzasadny.

Odnosząc się do kolejnych zarzutów PWIS wyjaśnił, że możliwe jest odroczenie szczepień ochronnych po spełnieniu szeregu kryteriów. Przede wszystkim lekarz może dokonać odroczenia dopiero na podstawie dokumentacji medycznej sporządzonej zgodnie z przepisami o dokumentowaniu szczepień ochronnych. W przypadku gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą tym obowiązkiem do konsultacji specjalistycznej. Dopiero po stwierdzeniu przez lekarza przeprowadzającego konsultację specjalistyczną podstaw do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia odnotowuje się tę informację w dokumentacji medycznej wraz ze wskazaniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia. Organ odwoławczy uznał, że zaświadczenie wystawione przez psychologa i psychoterapeutę nie stanowi dokumentu, na podstawie którego można by odroczyć szczepienie córki skarżącej. Ponadto organ odwoławczy wskazał, że PPIS przesłał skarżącej upomnienie nr 90/NEP/2024, którego zostało jej skutecznie doręczone w dniu 13 listopada 2024 r.

Końcowo PWIS wyjaśnił, że ewentualne wyjście poza granice zarzutów rozpoznawanych przez wierzyciela przy procedowaniu przez organ odwoławczy jest niedopuszczalne zaś zarzuty naruszenia art. 17 u.z.z.z. oraz art. 17 ust. 2 u.z.z.z. w zw. z art. 6 k.p.a. zostały podniesione przez skarżącą dopiero na etapie zażalenia.

6. Na powyższe rozstrzygnięcie skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy żądając uchylenia postanowień organów obu instancji.

Ponadto skarżąca wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci zaświadczenia lekarza psychologa i psychoterapeuty z dnia 18 lutego 2025 r. dotyczącego stanu zdrowia córki skarżącej.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu skarżąca zarzuciła naruszenie:

- art. 33 § 2 pkt 1 w zw. z art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a. poprzez wydanie przez PPIS tytułu wykonawczego i wszczęcie na jego podstawie egzekucji administracyjnej prowadzonej przez Wojewodę Kujawsko-Pomorskiego pomimo faktycznego nieistnienia obowiązku, którego wykonanie dochodzone jest w ramach egzekucji administracyjnej, tj. obowiązku szczepiennego małoletniej córki skarżącej, a co za tym idzie określenie tego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa;

- art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. poprzez wszczęcie egzekucji w administracji pomimo braku wymagalności obowiązku objętego egzekucją w administracji, tj. obowiązku szczepiennego małoletniej córki skarżącej, w sytuacji, gdy w stosunku do małoletniej nie zostało wykonane przewidziane normą wynikającą z art. 17 ust. 2 u.z.z.z. lekarskie badanie kwalifikacyjne, które to badanie powinno być wykonane w stosunku do małoletniej córki skarżącej, celem wykreowania względem niej obowiązku szczepiennego i fakt którego wykonania nie został wykazany w tytule wykonawczym stanowiącym podstawę prowadzonej egzekucji w administracji;

- art. 17 ust. 1 i 2 u.z.z.z. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że lekarskie badanie kwalifikacyjne ustanowione w art. 17 ust. 2 u.z.z.z. jest integralnym elementem obowiązkowego szczepienia ochronnego, podczas gdy zgodnie z dyspozycją art. 17 ust. 2 u.z.z.z. lekarskie badanie kwalifikacyjne stanowi odrębną od obowiązkowego szczepienia ochronnego instytucję prawną, której realizacja poprzedza i warunkuje przeprowadzenie obowiązkowego szczepienia;

- art. 8 ust. 1 i 2 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 w zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP poprzez uznanie, że zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego małoletniej córce skarżącej prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia, w sytuacji, gdy nie została spełniona żadna z wymienionych w art. 8 ust. 2 ww. konwencji, a także art. 31 ust. 3 Konstytucji RP przesłanek dopuszczalności ingerencji władzy publicznej w korzystanie z tych praw, a ponadto wyegzekwowanie szczepienia na córce skarżącej może wiązać się z trwałą szkodą w jej stanie zdrowia, co narusz tym samym normę z art. 68 Konstytucji.

W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła argumentację wspierającą podniesione zarzuty.

7. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymując dotychczasowe stanowisko wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył co następuje:

8. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm. – dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

9. Przechodząc do kontroli legalności zaskarżonego postanowienia w świetle kryteriów wskazanych na wstępie, sąd w niniejszym składzie stwierdził, że nie narusza ono przepisów prawa procesowego, ani prawa materialnego w stopniu, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli Sądu stanowi postanowienie PWIS z dnia 24 lipca 2025 r. utrzymujące w mocy postanowienie PPIS z dnia 11 czerwca 2025 r. w przedmiocie podniesionych przez skarżącą zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W sprawie organ I instancji orzekł o oddaleniu w całości zgłoszonych zarzutów egzekucyjnych, a organ odwoławczy utrzymał w mocy to postanowienie, nie znajdując podstaw do uwzględnienia argumentacji zażalenia.

Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że upomnieniem z dnia 6 listopada 2024 r. PPIS wezwał skarżącą do wykonania obowiązku realizacji szczepień ochronnych małoletniej córki przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi, odrze, nagminnemu zapaleniu przyusznic (świnka) i różyczce. Następnie PPIS w dniu 11 listopada 2024 r. wydał tytuł wykonawczy nr 1/2024, zgodnie z którym skarżąca zobowiązana została do stawienia się z córką w punkcie szczepień u wybranego przez siebie świadczeniodawcy celem poddania dziecka ww. szczepieniom ochronnym. Po wszczęciu egzekucji administracyjnej (nałożeniu grzywny w celu przymuszenia) skarżąca wniosła zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej.

W ocenie skarżącej zgłoszone przez nią zarzuty z art. 33 § 2 pkt 1 (nieistnienie obowiązku), art. 33 § 2 pkt 2 lit. c (określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającą z przepisu prawa) oraz art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. (brak wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b) powinny zostać przez organy uwzględnione i uznane za uzasadnione. Po drugie, z całokształtu wypowiedzi skarżącej wynika, że dokonana przez organy ocena zgłoszonych przez nią zarzutów jest nieprawidłowa i nie uwzględnia podnoszonej przez nią argumentacji.

Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się zatem do ustalenia, czy podniesione przez skarżącą zarzuty związane z egzekucją prowadzoną w celu wyegzekwowania obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym powinny podlegać uznaniu, czy też oddaleniu i czy dokonana przez organy w tym zakresie ocena była uzasadniona i nie narusza prawa w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania postanowienia z obrotu prawnego.

Egzekucję obowiązków wynikających z norm prawa administracyjnego reguluje ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zarzut określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie (art. 33 § 4 u.p.e.a.). W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4 u.p.e.a.,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1 u.p.e.a.,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Zgodnie natomiast z art. 33 § 5 u.p.e.a. zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wnosi się nie później niż:

1) w terminie 30 dni od dnia wyegzekwowania w całości obowiązku, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;

2) do dnia wykonania w całości obowiązku o charakterze niepieniężnym lub zapłaty w całości należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;

3) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w całości albo w części.

Wymienione w art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawy zarzutów stanowią katalog zamknięty. Zobowiązany może więc wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w tym przepisie. Wskazanie innych przyczyn nie uprawnia organu egzekucyjnego do rozpatrywania zarzutów. Zarzuty są sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny.

Wskazać należy, że podstawą prawną do nałożenia obowiązku szczepień przeciw wybranym chorobom zakaźnym jest art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.z., który zobowiązuje osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym na zasadach określonych w ustawie, przy czym zgodnie z art. 5 ust. 2 u.z.z.z., w odniesieniu do osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych (m.in. dziecka) odpowiedzialność za wypełnienie tego obowiązku ponosi osoba sprawująca nad tą osobą prawną pieczę, albo jej opiekun faktyczny (zwykle są to rodzice).

Natomiast z art. 17 ust. 1 u.z.z.z. wynika obowiązek poddania się przez określone osoby obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Z kolei art. 17 ust. 2 u.z.z.z. stanowi, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5). Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Realizacja tego obowiązku obciąża zobowiązanego. Niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu (zob. wyroki NSA z dnia 21 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 3322/17, II OSK 43/18).

Jednocześnie w art. 17 ust. 11 u.z.z.z. przewidziano, że Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 i art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu.

Wskazać należy, że w wyroku z dnia 9 maja 2023 r., SK 81/19 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Co istotne, na dzień wystawienia tytułu wykonawczego obowiązywało już jako akt powszechnie obowiązujący, podjęte w wyniku powołanego powyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego, rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, które weszło w życie w dniu 1 października

2023 r. Rozporządzenie to zostało wydane na podstawie delegacji zawartej w art. 17 ust. 10 u.z.z.z. Przepis ten stanowi, że minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia:

1) wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych,

2) osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę powstania obowiązku szczepień ochronnych,

2a) schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia,

3) kwalifikacje osób przeprowadzających szczepienia ochronne,

4) sposób przeprowadzania szczepień ochronnych,

5) tryb przeprowadzania konsultacji specjalistycznej, o której mowa w ust. 5,

6) wzory zaświadczenia, o którym mowa w ust. 4, książeczki szczepień oraz karty uodpornienia,

7) sposób prowadzenia dokumentacji, o której mowa w ust. 8 pkt 1, i jej obiegu,

8) wzory sprawozdań z przeprowadzonych obowiązkowych szczepień ochronnych oraz tryb i terminy ich przekazywania,

9) papierową lub elektroniczną formę raportu o przypadkach niewykonania obowiązkowych szczepień ochronnych oraz terminy i sposób jego przekazywania

- uwzględniając dane epidemiologiczne dotyczące zachorowań, aktualną wiedzę medyczną oraz zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia.

W aktualnie obowiązującym stanie prawnym nie budzi zatem wątpliwości, że obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom ochronnym, wynikający z regulacji ustawowej (art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 17 ust. 1 u.z.z.z.), skonkretyzowany został w ww. rozporządzeniu w sprawie szczepień, wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego. Na podstawie delegacji zawartej w art. 17 ust. 10 u.z.z.z. Minister Zdrowia został upoważniony do określenia osób lub grupy osób obowiązanych do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wieku i innych okoliczności stanowiących przesłankę powstania obowiązku szczepień ochronnych (pkt 2), a także schematu szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmującego liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia (pkt 2a).

Należy zauważyć, że w § 2 rozporządzenia wskazano, że obowiązkiem szczepień ochronnych są objęte następujące choroby zakaźne: błonica; gruźlica; inwazyjne zakażenie Haemophilus influenzae typu b, inwazyjne zakażenia Streptococcus pneumoniae, krztusiec, nagminne zakażenie przyusznic (świnka), odra, ospa wietrzna, ostre nagminne porażenie dziecięce (poliomyelitis), różyczka, tężec, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wścieklizna, zakażenia wywołane przez rotawirusy. W rozporządzeniu tym wskazano również, w jakim okresie życia dzieci i młodzież podlegają szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie. Z kolei w § 3 ust. 1 rozporządzenia określone zostały grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek. Te grupy to:

1) dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 15 roku życia – szczepieniom przeciwko gruźlicy,

2) dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 19 roku życia – szczepieniom przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B,

3) dzieci i młodzież od ukończenia 6 tygodnia życia do ukończenia 19 roku życia - szczepieniom przeciwko: błonicy, krztuścowi oraz tężcowi,

4) dzieci i młodzież od ukończenia 6 tygodnia życia do ukończenia 19 roku życia - szczepieniom przeciwko ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis),

5) dzieci i młodzież od ukończenia 12 miesiąca życia do ukończenia 19 roku życia - szczepieniom przeciwko: odrze, nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince) oraz różyczce.

10. Jak wynika z akt sprawy skarżąca mimo kierowanej do niej korespondencji oraz upomnienia nie zgłosiła się z dzieckiem na badanie kwalifikacyjne do przychodni lekarskiej. Jednocześnie w toku całego postępowania zobowiązana nie przekazała wierzycielowi dokumentacji potwierdzającej wykonanie obowiązkowych szczepień ochronnych przeciwko chorobom zakaźnym wskazanym w tytule wykonawczym nr 1/2024 z dnia 21 listopada 2024 r. Nie dostarczyła również aktualnego zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, uzasadniającego czasowe lub stałe przeciwwskazania do realizacji szczepień ochronnych u dziecka lub stwierdzającego przeciwwskazania do przeprowadzenia obowiązkowych szczepień dające podstawy do długotrwałego odroczenia wykonania szczepień i skierowania na konsultację specjalistyczną dziecka.

Jak już wcześniej wskazano, ewentualne przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie, stwierdzone mogą być jedynie w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego. Do odroczenia obowiązku szczepienia nie jest zatem wystarczające przedłożenie zaświadczenia psychologa i psychoterapeuty stwierdzającego zaburzenia odżywiania w postaci anoreksji psychicznej, ani tym bardziej oświadczenia skarżącej o obciążeniu małoletniej licznymi alergiami. Powyższe przeszkody musiałyby zostać stwierdzone na podstawie lekarskiego badania kwalifikacyjnego, w innym wypadku nie mogę stanowić przesłanki odroczenia obowiązku szczepienia.

Nie budzi więc wątpliwości, że małoletnia córka skarżącej powinna zostać poddana szczepieniom ochronnym przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym. Powodem wszczęcia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego był właśnie brak wykonania tych szczepień. Terminy wymagalności poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych wskazuje przywołany § 3 pkt 1 rozporządzenia w sprawie szczepień, zgodnie z którym wymagalność obowiązkowych szczepień ochronnych brakujących u córki skarżącej wygasa z chwilą ukończenia 15. bądź 19. roku życia.

W świetle powyższego w dacie wystawienia tytułu wykonawczego wszystkie wymienione w jego treści szczepienia były w stosunku do dziecka skarżącej wymagalne, zatem wynikające z art. 33 § 2 pkt 1, pkt 2 lit. c oraz pkt 6 lit. c u.p.e.a. zarzuty są nieuzasadnione.

Nie ulega również wątpliwości, że nie znajduje uzasadnienia również podniesiony w piśmie z dnia 16 maja 2026 r. zarzut naruszenia art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. poprzez brak uprzedniego dostarczenia skarżącej upomnienia. Z akt administracyjnych wynika wprost, że w dniu 13 listopada 2024 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru – k. 36 akt administracyjnych) doręczono skarżącej upomnienie Nr 90/NEP/2024 z dnia 6 listopada 2024 r. wzywające do wykonania obowiązków o charakterze niepieniężnym dotyczących podjęcia obowiązku realizacji szczepień ochronnych.

Niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 17 ust. 1 i 2 u.z.z.z. stwierdzający, że lekarskie badanie kwalifikacyjne stanowi odrębną od obowiązkowego szczepienia ochronnego instytucje prawną. Jak już wcześniej wskazano, dopiero stwierdzenie przeciwskazań przez lekarza rodzi skutek w postaci odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego. Dopóki takie przeciwskazanie nie zostanie potwierdzone we właściwej formie obowiązkowe szczepienie jest wymagalne. NSA w wyrokach z dnia 21 listopada 2019 r. o sygn. akt II OSK 3322/17 i sygn. akt II OSK 43/18 przesądził już, że obowiązek poprzedzenia szczepienia dziecka badaniem kwalifikacyjnym nie stanowi odrębnego od szczepienia obowiązku, który miałby być wymieniony w tytule wykonawczym. Kwestia ta nie budzi zresztą żadnych wątpliwości w aktualnym orzecznictwie sądów administracyjnych. Tym samym z samego tylko obowiązku wykonania szczepienia ochronnego wynika również obowiązek przeprowadzenia lekarskiego badania kwalifikacyjnego.

Nie można także podzielić argumentacji, że doszło do naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz art. 31 ust. 1

w związku z art. 47 w związku z art. 68 Konstytucji RP poprzez uznanie, że zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego skarżącemu prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia. W ocenie Sądu, chroniona Konstytucją wolność decydowania o swoim życiu osobistym nie ma charakteru absolutnego i doznaje stosownych ograniczeń m.in. ze względu na ochronę zdrowia (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP). Zgodnie z art. 68 ust. 1 Konstytucji RP każdy ma prawo do ochrony zdrowia,

a władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom (art. 68 ust. 3 Konstytucji RP). Nie wymaga pogłębionych wyjaśnień,

że obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym realizuje wskazywane wyżej powinności państwa względem jednostki oraz ogółu społeczeństwa. W rozpoznawanej sprawie nie bez znaczenia pozostaje także to, że - jak stanowi art. 95 § 3 k.r.o. - władza rodzicielska powinna być wykonywana tak, jak tego wymaga dobro dziecka i interes społeczny. W realiach demokratycznego państwa prawnego tak dobro dziecka,

jak i interes społeczny jednoznacznie wymagają, aby rodzice dziecka korzystali

z osiągnięć współczesnej medycyny w sposób wolny od ideologicznych uprzedzeń

i dobrowolnie poddawali dziecko szczepieniom ochronnym, m.in. po to, by uniknąć stosowania przez organy państwa przymusu dla wykonania tego obowiązku, nakazanego w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.z., i równocześnie, by chronić prawa dziecka, których ochronę zapewnia Rzeczpospolita Polska, o czym stanowi art. 72 ust. 1 Konstytucji RP (por. wyrok NSA z 12 lipca 2017 r., sygn. akt II GSK 3542/15). Nadto, jak już wyżej wskazano, ustawodawca przewidział odpowiedni mechanizm poprzedzający wykonanie szczepienia, tj. badanie kwalifikacyjne celem stwierdzenia, czy nie istnieją w danym indywidualnym przypadku przeciwwskazania do wykonania szczepienia. Nie można przyjąć, aby tego rodzaju rozwiązanie miało prowadzić do naruszenia praw i wolności obywatelskich (por. wyrok NSA z dnia 22 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 389/16).

Wskazać również należy, że w wyroku Wielkiej Izby Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 8 kwietnia 2021 r. (sprawa nr 47621/13 - Vavřička i inni), zapadłym na tle stosowania czeskich przepisów dotyczących szczepień ochronnych Trybunał wskazał, że obowiązek szczepienia stanowi ingerencję w integralność fizyczną osoby

i jako przymusowa interwencja medyczna wchodzi w zakres gwarancji prawa

do poszanowania życia prywatnego i art. 8 Konwencji. Zdaniem jednak Trybunału ustawowy nakaz szczepień i wynikające stąd sankcje administracyjne realizują ważne cele społeczne, to jest ochronę zdrowia publicznego i ochronę praw innych osób: szczepienia chronią zarówno osoby zaszczepione, jak i osoby, które z powodów medycznych nie mogą się zaszczepić, a tym samym polegają na tzw. "stadnej" odporności całego społeczeństwa. Wskazano, iż ustawowy obowiązek szczepień stanowczo poparły w pozwanym państwie wszelkie autorytety medyczne, a obowiązkowe szczepienia mogą zostać uznane za prawidłową reakcję organów państwowych wobec pilnej potrzeby ochrony zdrowia publicznego i indywidualnych osób przed ciężkimi chorobami. Trybunał podkreślił również, że w przypadku dziecka nadrzędną przesłanką jest jego dobro, a zaszczepienie i ochrona przed groźnymi chorobami bezsprzecznie leżą w interesie dziecka. Celem polityki szczepień jest ochrona każdego dziecka -

czy to zaszczepionego indywidualnie, czy w drodze odporności "stadnej" - przed poważnymi chorobami. Tym samym ingerencja w prawo do poszanowania prywatności skarżących nie mogła zostać uznana za naruszoną ze względu na ważne interesy społeczne, które realizowała. Nie doszło zatem do naruszenia art. 8 Konwencji (por. K. Warecka, Obowiązek szczepienia a Konwencja Praw Człowieka. Omówienie wyroku Wielkiej Izby ETPC z dnia 8 kwietnia 2021 r., nr 47621/13, System Informacji Prawnej LEX/el 2021).

11. Końcowo odnosząc się do wniosku zawartego w skardze o przeprowadzenie na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. dowodu uzupełniającego, Sąd wskazuje, że brak było przesłanek uzasadniających przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego z tego dokumentu. Sąd podkreśla, że zgodnie z treścią art. 133 § 1 p.p.s.a. rozpoznał niniejszą sprawę na podstawie całokształtu akt sprawy: akt administracyjnych

i sądowych, jeżeli mogłyby przyczynić się do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie. Takie akta organ był zobowiązany przedłożyć razem ze skargą i odpowiedzią organu na skargę (art. 54 § 2 p.p.s.a.). Postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym ma jedynie uzupełniający charakter, na co wskazuje w sposób jednoznaczny brzmienie przepisu art. 106 § 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające tylko z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie celem jej merytorycznego rozstrzygnięcia. Dokument, z którego skarżąca wnioskował o przeprowadzenie dowodu znajduje się w aktach administracyjnych sprawy przedłożonych Sądowi do rozpoznania niniejszej sprawy.

12. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, nie podzielając zarzutów skargi oraz nie stwierdzając naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu I instancji, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.