Fundacja chciała udziału w sprawie farmy fotowoltaicznej. Sąd uchylił odmowę

Zaskarżonym do tut. Sądu postanowieniem z dnia 9 marca 2026r. nr KO.703/15/26 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Suwałkach (dalej w skrócie: "SKO") utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy Filipów z dnia 16 stycznia 2026 r. o odmowie dopuszczenia Fundacji D. z siedzibą w M. (dalej w skrócie: "Fundacja" lub "skarżąca"), reprezentowanej przez J. G. (Prezesa Zarządu) do udziału w postępowaniu administracyjnym w sprawie wszczętej na wniosek E. Sp. z.o.o. (dalej: "inwestor") dotyczącej wydania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowaniu terenu dla inwestycji obejmującej budowę farmy fotowoltaicznej o mocy do 35 MW na działkach nr [...] obręb M., gm. Filipów.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia oraz akt administracyjnych sprawy, Prezes Fundacji wnioskiem z dnia 8 stycznia 2026r. zwrócił się do Wójta gminy Filipów z wnioskiem o dopuszczenie Fundacji jako organizacji społecznej do udziału w postępowaniu dotyczącym wydania decyzji o warunkach zabudowy dla ww. inwestycji powołując się na cele statutowe Fundacji określone w § 7 ust. 12, ust. 13 i ust. 17 Statutu.

Wójt Gminy Filipów postanowieniem z dnia 16 stycznia 2026r. odmówił dopuszczania Fundacji do udziału w ww. postępowaniu argumentując, że w przedmiotowym postępowaniu została już wydana decyzja o warunkach zabudowy z dnia 30 grudnia 2025 r. znak IR.6730.116.2925.PA. Dalej powołując się na treść art. 31 §1 pkt 2 k.p.a. oraz orzecznictwo sądów administracyjnych organ stwierdził, że dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu może nastąpić wyłącznie w trakcie toczącego się postępowania, a zatem od momentu jego wszczęcia do dnia wydania decyzji kończącej postępowanie. Jeżeli zatem, tak jak w przedmiotowej sprawie, postępowanie zostało zakończone przed organem I instancji wydaniem decyzji o warunkach zabudowy z dnia 30 grudnia 2025r., brak jest podstaw prawnych do dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu. Z tego względu organ uznał, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki określone przepisem art. 31 § 1 k.p.a. za dopuszczeniem Fundacji do udziału w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym na prawach strony.

Zażalenie na to postanowienie wniosła Fundacja zarzucając mu naruszenie art. 31 k.p.a. Skarżąca Fundacja wskazała, że decyzja o warunkach zabudowy dla inwestycji "Budowa farmy fotowoltaicznej o mocy do 35 MW wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną obejmującą działki [...] w miejscowości M., gmina Filipów" z dnia 30 grudnia 2025r. nie została skutecznie wprowadzona do obrotu prawnego, a zatem na moment zgłoszenia się organizacji społecznej, postępowania przed Wójtem Gminy Filipów nie zostało zakończone. Obwieszczenie o wydaniu decyzji zostało wydane dnia 30 grudnia 2025 r., a zatem na dzień zgłoszenia organizacji społecznej, nie zostało skutecznie doręczone stronom. Tym samym, organizacja dopuszczona do udziału w postępowaniu, mogłaby min. złożyć odwołanie od wydanej decyzji. Skarżąca wskazała dodatkowo, że organizacja społeczna może zgłosić swój udział w postępowaniu na dowolnym etapie postępowania administracyjnego, a zatem również na etapie postępowania przed organem odwoławczym (w tym przypadku SKO w Suwałkach). Na dzień wydania przez Wójta Gminy Filipów postanowienia w przedmiocie odmowy dopuszczenia Fundacji na prawach strony do toczącego się postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy warunków zabudowy dla opisanej inwestycji do organu wpłynęły odwołania od ww. decyzji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Suwałkach opisanym na wstępie postanowieniem z dnia 9 marca 2026 r. utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy Filipów.

W pierwszej kolejności za niezasadny Kolegium uznało zarzut, że w dacie złożenia wniosku o dopuszczenie Fundacji do udziału w postępowaniu nie weszła do obrotu prawnego decyzja Wójta Gminy Filipów z dnia 30 grudnia 2025 r. W tym zakresie podkreśliło, że błędne jest stanowisko, że doręczenie ww. decyzji nastąpiło w trybie art. 49 k.p.a., tj. poprzez publiczne obwieszczenie. Wprawdzie po wydaniu decyzji Wójt Gminy Filipów dokonał obwieszczenia o wydaniu decyzji, jednak obwieszczenie to miało wyłącznie charakter informacyjny, wynikający z art. 66a ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W dacie złożenia wniosku przez Fundację o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu, tj. w dniu 8 stycznia 2026 r., decyzja ta była w więc już doręczona większości stron postępowania. Wobec tego zasadnie uznał organ I instancji, że wniosek Fundacji o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu został złożony już po zakończeniu postępowania.

Powyższa okoliczność, zdaniem SKO, nie była jednak przesądzająca dla oceny złożonego wniosku albowiem w dniu 15 stycznia 2026 r. wniesione zostało odwołanie przez jedną ze stron postępowania. Oznacza to, że uruchomione zostało postępowanie odwoławcze, a zatem niezbędne były rozważenie, czy wystąpiły pozostałe przesłanki wynikające z art. 31 § 1 k.p.a. pozwalające na dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu. Dalej powołując się na art. 31 § 1 k.p.a. Kolegium wyjaśniło, że dla dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w sprawie koniecznym jest wykazanie, że jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji, a za dopuszczeniem do udziału w postępowaniu przemawia interes społeczny. W ocenie Kolegium, Fundacja nie wykazała istnienia związku zachodzącego między celami statutowymi tej Fundacji, a materialnoprawnym przedmiotem sprawy oraz nie wykazała istnienia interesu społecznego, który przemawia za dopuszczeniem jej do udziału w prowadzonym postępowaniu administracyjnym na prawach strony.

Jak pokreślono Fundacja w swoim wniosku z dnia 8 stycznia 2026r. wskazała, że cele statutowe tej organizacji wskazane w § 7 ust. 12, 13, 17 Statutu uzasadniają jej udział w postępowaniu na prawach strony. Z zapisów tych wynika, że celem Fundacji jest promowanie, wspieranie i realizowanie działań na rzecz ochrony dziedzictwa historycznego, kulturowego i naturalnego oraz zrównoważonego rozwoju Polski i świata, a w szczególności: działania na rzecz nauki, edukacji, kultury i sztuki, zrównoważonego rozwoju i ekologii (ust. 12), działania na rzecz ochrony środowiska naturalnego, w tym dziedzictwa przyrodniczego i agrarnego, bioróżnorodności oraz krajobrazu kulturowego zarówno w Polsce, jak i na świecie, ze szczególnym uwzględnieniem ratowania, przywracania oraz pielęgnowania ginących i dawnych gatunków i odmian zwierząt oraz roślin uprawnych, w tym odtwarzania dawnych sadów i upraw (ust. 13); promowanie zasad zrównoważonego rozwoju miast i wsi. planowania przestrzennego oraz architektury tradycyjnej (ust. 17). Cele te, zdaniem Kolegium, nie będą mogły być jednak zrealizowane w postępowaniu, do którego akces zgłosiła Fundacja. Postępowanie w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie farmy fotowoltaicznej, a więc instalacji odnawialnego źródła energii, ma za zadanie ustalenie czy planowana przez inwestora zmiana sposobu zagospodarowania terenu jest zgodna z przepisami obowiązującego prawa w ściśle określonym zakresie. W toku przedmiotowego postępowania nie jest zaś możliwe analizowanie okoliczności służących wyżej wskazanym celom propagowanym przez organizację społeczną żądającą udziału w postępowaniu.

W ocenie Kolegium za przyznaniem praw strony Fundacji w postępowaniu dotyczącym ustalenia warunków zabudowy nie przemawia również interes społeczny. Uwzględniając ramy prawne postępowania w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy Kolegium nie doszukało się istnienia jakichkolwiek okoliczności mogących przemawiać za istnieniem interesu społecznego w udziale Fundacji w tymże postępowaniu. Takich też, zdaniem Kolegium, ani we wniosku ani w zażaleniu nie wskazała organizacja społeczna. Zdaniem Kolegium istotnym jest w tym przypadku, że decyzja o warunkach zabudowy jest decyzją związaną, co oznacza, że w przypadku spełnienia wszystkich warunków ustawowych organ nie ma swobody w orzekaniu, a winien ustalić warunki zabudowy. Analizując zaś spełnienie tychże przesłanek organ obowiązany jest uwzględnić obowiązujące na danym terenie przepisy, a następnie zobowiązany jest poddać projekt decyzji uzgodnieniom z organami wyspecjalizowanymi. Zatem w toku postępowania występuje element kontroli nad działaniem organu administracji, co stanowi gwarancję uwzględnienia wszystkich uwarunkowań prawnych. W przedmiotowym postępowaniu zapewniony musi być również udział podmiotów, na których prawa lub obowiązki może wpływać lokalizowana inwestycja. Ochronie praw tych osób służą też odpowiednie instrumenty procesowe, z których strony adekwatnie do sytuacji korzystają, przykładowo wnosząc uwagi w toku postępowania, czy też składając odwołanie od decyzji. Końcowo Kolegium zwróciło też uwagę, że postępowanie w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy jest już kolejnym etapem procesu inwestycyjnego, bowiem poprzedzony był on uzyskaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. To w tamtym postępowaniu było możliwe analizowanie szerszego spektrum wpływu inwestycji na środowisko przyrodnicze oraz zrównoważony rozwój wsi. W tych okolicznościach brak jest podstaw do przyjęcia, że zapewnienie Fundacji udziału w postępowaniu dotyczącym ustalenia warunków zabudowy, znajduje uzasadnienie w interesie społecznym.

Skargę na to postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wniosła Fundacja zarzucając mu naruszenie: art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. polegające na przyjęciu, że: (a) decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu z dnia 30 grudnia 2025 r. została wprowadzona do obrotu prawnego w dniu złożenia wniosku przez Fundację o dopuszczenie jej do postępowania, tj. w dniu 8 stycznia 2026 r., podczas gdy skarżąca wykazała, iż obwieszczenie o wydaniu decyzji zostało wydane dnia 30 grudnia 2025 r., a zatem na dzień zgłoszenia organizacji społecznej, nie zostało skutecznie doręczone stronom, (b) skarżąca nie wykazała zaistnienia przesłanek dopuszczenia do udziału w postępowaniu, podczas, gdy skarżąca wykazała zaistnienie obu przesłanek dopuszczenia do udziału w postępowaniu. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez SKO.

W motywach skargi pełnomocnik Fundacji rozwinął postawione zarzuty, wskazując w szczególności, iż w dacie złożenia wniosku o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu decyzja Wójta Gminy Filipów nie została jeszcze skutecznie doręczona z uwagi na brak terminu przewidzianego dla skutecznego doręczenia decyzji w trybie obwieszczenia. Ponadto skarżąca zwróciła uwagę na to, że w momencie złożenia jej wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu przed Wójtem Gminy Filipów, do organu wpłynęły już odwołania od decyzji. Fundacja stwierdziła także, że dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu jest w pełni uzasadnione jej celami statutowymi, gdyż prowadzi ona działalność m.in. w zakresie ochrony środowiska naturalnego, dziedzictwa przyrodniczego i krajobrazowego, wspierania zrównoważonego rozwoju, a także promowania prawidłowego kształtowania ładu przestrzennego. Zdaniem skarżącej realizacja inwestycji objętej postępowaniem wiąże się z istotną ingerencją w przestrzeń i potencjalnym oddziaływaniem na środowisko przyrodnicze i krajobraz, w tym na sposób użytkowania gruntów i ich otoczenie, a tym samym zakres sprawy pokrywa się z obszarem działalności Fundacji, której statutowym celem jest m.in. podejmowanie działań na rzecz ochrony tych wartości. Ponadto – jak zaakcentował pełnomocnik skarżącej - wbrew stanowisku organu, postępowanie w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy nie ma charakteru wyłącznie formalno-technicznego. W konsekwencji udział Fundacji w niniejszym postępowaniu umożliwia realizację jej celów statutowych poprzez przedstawienie stanowiska w zakresie wpływu planowanej inwestycji na środowisko, krajobraz oraz ład przestrzenny. Tym samym istnieje wyraźny, funkcjonalny związek pomiędzy zakresem działalności Fundacji a przedmiotem sprawy, co spełnia przesłankę określoną w art. 31 § 1 k.p.a.

Nie godząc się ze stanowiskiem organu, iż postępowanie w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy nie dotyka interesu społecznego, Fundacja stwierdziła, że interes społeczny w niniejszej sprawie przejawia się w konieczności zapewnienia społecznej kontroli nad procesem lokalizacji inwestycji mogącej wywołać istotne skutki dla otoczenia, w szczególności w zakresie zagospodarowania przestrzennego, ochrony przyrody oraz jakości życia mieszkańców. Według skarżącej związany charakter decyzji nie eliminuje potrzeby zapewnienia udziału podmiotów reprezentujących interes społeczny, gdyż również w takim postępowaniu organ dokonuje szeregu ocen i ustaleń faktycznych oraz prawnych, które mogą podlegać kontroli społecznej. Udział skarżącej, której działalność koncentruje się na ochronie środowiska, dziedzictwa przyrodniczego oraz ładu przestrzennego, służy zatem realizacji interesu społecznego poprzez umożliwienie przedstawienia argumentów odnoszących się do wpływu planowanej inwestycji na te wartości i uzasadnia dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując uprzednio powołaną argumentację. Dodatkowo Kolegium stwierdziło, że w urzędu wiadomym jest mu, że osoby pełniące funkcję członków Zarządu Fundacji – J. G. i A. T., jako właściciele nieruchomości (działki nr [...] w obrębie M.) położonych w niedalekim sąsiedztwie od terenu inwestycji, lecz poza obszarem oddziaływania inwestycji, są zainteresowane losami przedmiotowej inwestycji, albowiem składali odwołanie od decyzji środowiskowej. Uzasadniając swoją legitymację do udziału w owym postępowaniu, wskazywali wówczas na prowadzoną przez nich działalność w ramach Fundacji i wpływ inwestycji na jej funkcjonowanie obiektu w Mieruniszkach. Zdaniem SKO powstaje zatem wątpliwość czy zgłoszony wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu ma służyć ochronie interesu społecznego, czy jednak ma na celu ochronę partykularnych interesów osób reprezentujących Fundację, którzy jako właściciele nieruchomości, na której zamieszkują i siedzibę ma też Fundacja, zainteresowani są sposobem zagospodarowania terenów położonych w sąsiedztwie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli sądu jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Suwałkach, którym utrzymano w mocy postanowienie Wójta Gminy Filipów w przedmiocie odmowy dopuszczenia Fundacji do udziału w prowadzonym przez ten organ postępowaniu administracyjnym w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji obejmującej budowę farmy fotowoltaicznej o mocy do 35 MW na działkach nr [...] obręb M., gm. Filipów.

Kolegium odmówiło dopuszczenia Fundacji do udziału w tym postępowaniu na podstawie art. 31 § 1 i 2 k.p.a. wskazując, że cele statutowe Fundacji nie uzasadniają dopuszczenia jej do udziału w toczącym się postępowaniu w przedmiocie warunków zabudowy, które ma ograniczony zakres badania, odnoszący się tylko do przesłanek wynikających z ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 538 - dalej też jako u.p.z.p.). Ponadto za dopuszczeniem Fundacji do udziału w postępowaniu nie przemawia interes społeczny. Kolegium zaakcentowało dodatkowo, że z racji zwolnienia instalacji odnawialnych źródeł energii ze spełnienia warunku tzw. dobrego sąsiedztwa (art. 61 ust. 3 u.p.z.p.), racje przemawiające za zachowaniem tzw. ładu przestrzennego, które chce chronić w niniejszym przypadku skarżąca, nie mogą mieć w niniejszej sprawie przesądzającego znaczenia.

Jak stanowi art. 31 § 1 k.p.a., organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem: (1) wszczęcia postępowania, (2) dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Przepis ten ma więc charakter bardzo ogólny, bowiem odwołuje się do pojęcia celów statutowych organizacji, które mogą być różnie ujęte w statucie, jak też do niezwykle lakonicznego sformułowania "interes społeczny". Dlatego też ich odkodowanie na gruncie badanej sprawy musi się odwoływać do konkretnych, związanych z nią okoliczności, co winno znaleźć wyraz w odpowiednio obszernym uzasadnieniu podjętego przez organ rozstrzygnięcia.

Brzmienie cytowanego wyżej art. 31 § 1 k.p.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że przesłanki dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w danym postępowaniu administracyjnym są dwie i muszą być one spełnione łącznie. Decydując w tym przedmiocie organ musi więc mieć na względzie, że zasadniczo w postępowaniu administracyjnym winny brać udział jego strony, które mają w tym własny interes prawny. Natomiast uczestnictwo w nim jakiegoś dodatkowego podmiotu jest od tej reguły wyjątkiem, dlatego organ nie może dokonywać rozszerzającej interpretacji brzmienia powołanego przepisu. Nie da się bowiem nie zauważyć, że uczestnictwo organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym nie jest obojętne dla jego stron, zwłaszcza gdy reprezentują one przeciwstawne interesy. Udział takiej organizacji ma natomiast służyć realizacji postulatu społecznej kontroli wykonywania administracji publicznej. Organizacja społeczna powinna być więc dopuszczona do udziału w postępowaniu, gdy będzie to przyczyniało się do lepszego wypełnienia przez postępowanie administracyjne jego istotnych funkcji. Innymi słowy, dopuszczenie do postępowania administracyjnego organizacji społecznej, której statutowe cele są zbieżne z celem (przedmiotem) konkretnego postępowania administracyjnego może niejako "przełożyć się" na zwiększenie prawdopodobieństwa lepszego wyjaśnienia okoliczności faktycznych kluczowych dla sprawy. Za udziałem organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym interes społeczny będzie zatem przemawiał tylko wtedy, gdy będzie ona dysponowała wiedzą merytoryczną w kwestiach objętych swoimi celami statutowymi, jak też rozeznaniem w sprawie, w której ma zamiar uczestniczyć. Udział organizacji społecznej jako podmiotu na prawach strony w postępowaniu administracyjnym nie może natomiast służyć partykularnym interesom samej organizacji, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych i działaniem w nim organów administracyjnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 września 2025 r., II OSK 708/23, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 12 kwietnia 2024 r. VII SA/Wa 2836/23, oba dostępne w CBOSA).

Mając to na względzie w powiązaniu z okolicznościami faktycznymi niniejszej sprawy sąd uznał, że wydane w sprawie postanowienia zapadły bez dostatecznej analizy wystąpienia przesłanek z art. 31 § 1 k.p.a., a zatem z naruszeniem przepisów o postępowaniu wyjaśniającym zawartych w art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.

W ocenie sądu, a wbrew przekonaniu Kolegium, zakres działalności statutowej Fundacji i jej cele, na które powołała się we wniosku z 8 stycznia 2026r., tj. § 7 ust. 12, 13 i 17 Statutu wskazujące m.in. na promowanie, wspieranie i realizowanie działań na rzecz zrównoważonego rozwoju i ekologii, ochrony środowiska naturalnego, dziedzictwa przyrodniczego i agrarnego, bioróżnorodności oraz kulturowego, jak również promowanie zasad zrównoważonego rozwoju miast i wsi, planowania przestrzennego oraz architektury tradycyjnej, pozostają w bezpośrednim i konkretnym związku z przedmiotem prowadzonego postępowania. Przypomnieć należy, że postępowanie w ramach którego skarżąca Fundacja złożyła wniosek o dopuszczenie jej do udziału prowadzone jest w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji obejmującej budowę farmy fotowoltaicznej o mocy do 35 MW na działkach nr [...] (pow. 44,76 ha), [...] (pow. 19,36 ha) obręb M., gm. Filipów.

Decyzja o warunkach zabudowy nie jest zatem rozstrzygnięciem pozbawionym znaczenia dla ochrony środowiska, ładu przestrzennego, krajobrazu czy sposobu zagospodarowania terenów wiejskich, a na takich właśnie terenach planowana jest inwestycja. Przeciwnie, określenie warunków realizacji wielkopowierzchniowej (łącznie ponad 64 ha) instalacji służącej produkcji energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych wiąże się z oceną szeregu uwarunkowań przestrzennych i środowiskowych, w tym charakteru i sposobu użytkowania terenu, jego relacji z terenami sąsiednimi, wpływu planowanego zagospodarowania na krajobraz oraz zgodności zamierzenia z zasadami prawidłowego kształtowania przestrzeni. Związek ten, zdaniem sądu, jest tym wyraźniejszy, ze statut Fundacji nie ogranicza jej działalności do ogólnie rozumianej ochrony środowiska, lecz wprost wskazuje również na zrównoważony rozwój miast i wsi oraz planowanie przestrzenne, co zdaje się pominęło Kolegium. Są to zatem wartości pozostające w bezpośrednim związku z przedmiotem postępowania o ustalenie warunków zabudowy. Ponadto co istotne, art. 31 § 1 k.p.a. nie wymaga aby przedmiot konkretnego postępowania odpowiadał wszystkim celom statutowym organizacji społecznej. Wystarczające jest, aby istniał rzeczywisty, merytoryczny związek pomiędzy zakresem działalności statutowej, a przedmiotem postępowania.

W niniejszej sprawie związek taki wydaje się być niezaprzeczalny. Na ocenę istnienia interesu społecznego wpływa również fakt, że skarżąca Fundacja ma charakter lokalny i prowadzi działalność na obszarze, którego dotyczy planowane zamierzenie inwestycyjne. Jej działalność statutowa odnosi się do ochrony konkretnych wartości środowiskowych, przyrodniczych, agrarnych i krajobrazowych występujących w miejscu realizacji inwestycji, a zatem organizacja ta jest w stanie "wnieść" do prowadzonego postępowania wiedzę oraz perspektywę dotyczącą lokalnych uwarunkowań, co zresztą trafnie akcentuje pełnomocnik skarżącej. W tym kontekście udział Fundacji nie stanowi realizacji prywatnego interesu jej członków (nawet wówczas, gdy członkowie jej zarządu są właścicielami nieruchomości zlokalizowanych w sąsiedztwie planowanej inwestycji), lecz formę społecznej kontroli nad prawidłowością procesu stosowania prawa w sprawie dotyczącej istotnych wartości wspólnych.

W tym kontekście badania przesłanek z art. 31 § 1 k.p.a. nie sposób też nie zwrócić uwagi na charakter oraz skalę planowanego przedsięwzięcia. Jak trafnie zaakcentowano w skardze, przedmiotem postępowania nie jest bowiem inwestycja o niewielkiej skali, lecz zamierzenie obejmujące budowę farmy fotowoltaicznej o mocy do 35 MW. Tego rodzaju przedsięwzięcie, z uwagi na swój charakter, wymaga zajęcia znaczącego obszaru terenu i wiąże się z trwałym lub długotrwałym przekształceniem sposobu jego zagospodarowania i użytkowania. Skala inwestycji powoduje, że jej znaczenie wykracza poza indywidualny interes inwestora, a potencjalne skutki przestrzenne, środowiskowe i krajobrazowe mogą dotyczyć szerszej społeczności lokalnej.

Ze względu właśnie na charakter i skalę inwestycji istnieją obiektywne podstawy do uznania, że kwestia ta ma znaczenie społeczne, a skarżąca Fundacja, której statut obejmuje ochronę wskazanych wartości, może przyczynić się do ich należytego uwzględnienia w postępowaniu. Z tych też względów nie sposób zgodzić się z organem, że postępowanie w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy ma charakter wyłącznie techniczno-prawny i nie dotyka interesu społecznego, skoro – jak wykazano wyżej - dotyczy ono inwestycji o znacznej skali, ingerującej w przestrzeń oraz potencjalnie oddziałującej na środowisko i krajobraz. Jak prawidłowo wywodzi pełnomocnik skarżącej interes społeczny w niniejszej sprawie przejawia się właśnie w konieczności zapewnienia społecznej kontroli nad procesem lokalizacji inwestycji mogącej potencjalnie wywoływać skutki dla otoczenia, w szczególności w zakresie zagospodarowania przestrzennego, ochrony przyrody oraz jakości życia mieszkańców.

W ocenie sądu okoliczność, iż decyzja o warunkach zabudowy ma charakter związany, nie eliminuje potrzeby zapewnienia udziału podmiotów reprezentujących interes społeczny, albowiem również w tym postępowaniu organ dokonuje szeregu ocen i ustaleń faktycznych oraz prawnych, które mogą podlegać kontroli społecznej. Ponadto, jak wynika z art. 1 ust. 2 u.p.z,p. w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym uwzględnia się m.in. wymagania ładu przestrzennego, ochrony środowiska, walory architektoniczne i krajobrazowe, wymagania ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków, walory ekonomiczne przestrzeni, potrzeby interesu publicznego oraz potrzeby w zakresie rozwoju infrastruktury technicznej. W szczególności definicja ładu przestrzennego zawarta w art. 2 pkt 1 u.p.z.p. wskazuje na konieczność takiego ukształtowania przestrzeni, które tworzy harmonijną całość oraz uwzględnia uporządkowane relacje uwarunkowań funkcjonalnych, społeczno-gospodarczych, środowiskowych, kulturowych i kompozycyjno-estetycznych. Pod pojęciem interesu publicznego należy zaś rozumieć uogólniony cel dążeń i działań, uwzględniających zobiektywizowane potrzeby ogółu społeczeństwa lub lokalnych społeczności, związanych z zagospodarowaniem przestrzennym (art. 2 pkt 4 u.p.z.p.). Ustawodawca tak kształtując pojęcie interesu publicznego zobligował organy stosujące przepisy u.p.z.p. aby w swych działaniach kierowały się nie tylko potrzebami ogółu społeczeństwa, ale także potrzebami lokalnych społeczności. W ocenie sądu zakres celów statutowych Fundacji odpowiada wprost wartościom, które ustawodawca nakazuje uwzględniać w procesie planowania przestrzennego.

Argumentem przeciwko dopuszczeniu Fundacji do postępowania w sprawie o ustalenie warunków zabudowy nie może być też fakt, że organy prowadzące postępowanie - działając w myśl zasady legalności - czuwają nad przestrzeganiem obowiązującego prawa. Oczywiście rację ma Kolegium, iż prawodawca przewidział określoną procedurę kontroli działań administracji publicznej. Równocześnie jednak dopuścił możliwość udziału w prowadzonych postępowaniach administracyjnych organizacji społecznych. Rolą tych ostatnich jest zaś - co już podkreślano - zapewnienie lepszego wyjaśnienia okoliczności faktycznych kluczowych dla sprawy, a zatem właśnie zmierzanie do tego, by dane postępowanie było należycie prowadzone. Udział organizacji społecznej w postępowaniu jest zatem formą społecznej jego kontroli, która jest niezależna od tej sprawowanej przez organ wyższej instancji czy sąd. To więc, że organ prowadząc postępowanie związany jest zasadą legalności nie wyklucza udziału w takim postępowaniu organizacji społecznej. Poza tym, ład przestrzenny, co też już wskazano, nie tylko musi być uwzględniany w określonych działaniach organów, ale też stanowi uniwersalną wartość, będącą w obszarze społecznego zainteresowania i dbanie o którą wpisane jest w cel statutowy skarżącej Fundacji.

Dlatego też nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem Kolegium o braku wykazania przez skarżącą Fundację przesłanek dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, którego niniejsza sprawa dotyczy. Zdaniem sądu skarżąca wskazała w sposób wystarczająco konkretny na potencjalność oddziaływania tego postępowania na wartości chronione przepisami ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym tj. planowanie i ład przestrzenny, które to wartości mieszczą się w celach statutowych Fundacji i społecznym zainteresowaniu.

Z tych względów sąd uznał, że rozstrzygające sprawę organy naruszyły przepisy dotyczące należytego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego (art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.), co skutkowało koniecznością eliminacji z obrotu prawnego wydanych przez nie rozstrzygnięć celem ponownego odniesienia się do wniosku Fundacji - z uwzględnieniem stanowiska przedstawionego w niniejszym uzasadnieniu.

W tych okolicznościach, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143, dalej jako: "p.p.s.a."), sąd orzekł jak pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach orzeczono w punkcie 2 sentencji wyroku, na podstawie art. 200 p.p.s.a. i 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w prawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1935). Na zasądzone na rzecz strony skarżącej koszty postępowania złożyła się kwota 100 zł tytułem uiszczonego przez stronę skarżącą wpisu od skargi oraz wynagrodzenie reprezentującego skarżącą pełnomocnika (480 zł).

Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nastąpiło zgodnie z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a.

Małgorzata Roleder Anna Bartłomiejczuk Elżbieta Trykoszko