Wymiana podkładów i szyn na bocznicy to remont, a nie budowa. Sąd oddalił skargę sąsiada

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2023 r., nr [...]Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...], powołując się na art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 682 ze zm. – dalej P.b.), nakazał Spółce z o.o. W.z siedzibą w [...] wstrzymać roboty budowlane prowadzone przy budowie odcinka bocznicy kolejowej na działce o nr ewid. [...]- oznaczenie wg Protokołu z kontroli okresowej z dnia [...] kwietnia 2022 r.) [...]- z powodu ich wykonywania bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę.

W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że w dniu [...] kwietnia 2023 r. przeprowadzono na ww. działce kontrolę w celu sprawdzenia legalności robót obejmujących budowę bocznicy kolejowej do zakładu W. Sp. z o.o. z siedzibą w [...]. W wyniku kontroli ustalono, że odcinek drogi szynowej (bocznica) łączący tenże zakład z ogólnokrajową siecią kolejową istnieje od 1963 roku i jest to tor o prześwicie normalnotorowym wynoszącym 1435 mm. Zgodnie z oświadczeniem przedstawiciela Spółki (właściciela bocznicy) na przełomie lat 2022- 2023 przeprowadzono prace zalecone w protokole z rocznej kontroli okresowej z dnia [...]kwietnia 2022r. dotyczące toru nr [...] o długości ogólnej 249 m (numeracja i parametry zgodne z zapisami wskazanego protokołu z kontroli okresowej). Ustalono, że zakres tych robót obejmował wymianę podsypki z pospółki na tłuczeń, wymianę podkładów kolejowych drewnianych na podkłady staroużyteczne strunobetonowe, a następnie ułożenie szyn. Poczynione w wyniku kontroli ustalenia stanowiły podstawę do wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie legalności budowy przedmiotowego odcinka bocznicy kolejowej na działce nr [...]. W wyniku kolejnych oględzin w dniu [...] maja 2023r. ustalono, że: "zakres robót przeprowadzonych na przełomie 2022 i 2023 roku obejmował rozbiórkę szyn i starych podkładów drewnianych, wymianę podsypki z pospółki na tłuczeń (usunięcie starej a następnie ułożenie nowej warstwy) ułożenie "staroużytecznych" podkładów strunbetonowych, ułożenie szyn na podkładach". W związku z tym PINB w [...] stwierdził, że: "W praktyce czynności polegały więc na całkowitym zdemontowaniu odcinka toru, usunięciu podsypki z pospółki. W kolejnym etapie ponownie wykonano wszystkie elementy odcinka bocznicy (podtorza i nawierzchni toru). Taki zakres prac stanowił więc rozbiórkę oraz odbudowę odcinka obiektu liniowego. Niemniej w ocenie inwestora wykonane roboty nie wymagały uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę lub dokonania zgłoszenia w organie administracji architektoniczno-budowlanej".

W ocenie PINB w [...] budowa, a więc odbudowa rozpatrywanego obiektu (będącego drogą "szynową" czyli budowlą i będącego też obiektem liniowym zaliczonym do XXV kategorii obiektów budowlanych według załącznika do ustawy Prawo budowlane) nie jest zwolniona z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Z tego względu zastosowanie ma tryb przewidziany w art. 48-49e ustawy Prawo budowlane, którego pierwszym etapem było wydanie postanowienia o wstrzymaniu robót.

Zażalenie na postanowienie PINB w [...] wniosła Spółka z o.o. W. zarzucając niewłaściwe zastosowanie norm z art. 48 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 49d ust. 1 ustawy Prawo budowlane oraz niewłaściwe przyjęcie, że remont odcinka toru [...] można kwalifikować jako budowę wymagającą decyzji o pozwoleniu na budowę. W zażaleniu zarzucono między innymi, że organ powiatowy nieprawidłowo zakwalifikował przedmiotowy zakres robót budowlanych jako budowę, podczas gdy prace faktycznie wykonywane na fragmencie toru [...] - będącym częścią składową budowli kolejowej - były zgodne z legalną definicją remontu.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2023 r., nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił w całości zaskarżone postanowienie uznając, iż opisane roboty budowlane były jedynie remontem, na który nie było wymagane pozwolenie.

W uzasadnieniu postanowienia w pierwszej kolejności omówiono definicję pojęcia "obszar kolejowy" - art. 4 pkt 8 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 602 ze zm.) oraz definicję "bocznicy kolejowej" - art. 4 pkt 10 tej ustawy. Organ odwoławczy nie podzielił przyjętej przez PINB w [...] kwalifikacji rozpatrywanych robót budowlanych jako budowy "odcinka bocznicy kolejowej" w rozumieniu art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, stanowiącego podstawę prawną zaskarżonego postanowienia. [...] WINB wskazał, że stosownie do art. 3 pkt 3a ustawy Prawo budowlane przez obiekt liniowy należy rozumieć między innymi drogę kolejową. Natomiast z definicji zawartej w art. 4 pkt 10 ustawy o transporcie kolejowym wynika, że bocznica kolejowa to wyznaczona przez zarządcę infrastruktury drom kolejowa, połączona bezpośrednio lub pośrednio z linią kolejową, służąca do wykonywania czynności ładunkowych, utrzymaniowych lub postoju pojazdów kolejowych albo przemieszczania i włączania pojazdów kolejowych do ruchu po sieci kolejowej. Z kolei załącznik nr 1 do ww. ustawy zawiera wykaz elementów infrastruktury kolejowej (pkt 1 -12). W świetle tych przepisów bocznica kolejowa, rozumiana jako obiekt liniowy, to nie tylko elementy wskazane przez PINB w [...], których dotyczyły rozpatrywane roboty budowlane, to jest: szyny kolejowe, podkłady kolejowe oraz podsypka. Niewątpliwie elementy te posiadają zasadnicze znaczenie, jeśli chodzi o funkcję bocznicy kolejowej, jako drogi kolejowej (bez tych elementów nie może funkcjonować droga kolejowa), to jednak nie stanowią one - bez jednoczesnego udziału innych elementów infrastruktury kolejowej wymienionych w załączniku do ustawy o transporcie kolejowym, posiadający charakter budowlany - o istnieniu drogi kolejowej w postaci bocznicy kolejowej. Nie wystarczy zatem wykonanie od podstaw (i jak ustalił organ powiatowy - po uprzedniej rozbiórce) wymienionych przez PINB w [...] elementów infrastruktury kolejowej, aby stwierdzić, że mamy do czynienia z budową obiektu liniowego w postaci drogi kolejowej - bocznicy kolejowej, czy też budowy samodzielnej funkcjonalnie i technicznie części takiego obiektu - odcinka bocznicy kolejowej. Z treści znajdującego się w aktach sprawy "Protokołu z okresowej - rocznej kontroli stanu sprawności technicznej i wartości użytkowej poszczególnych elementów drogi kolejowej (...) bocznicy kolejowej W. wynika, że rozpatrywany obiekt liniowy składa się z elementów infrastruktury kolejowej innych niż wskazane przez organ powiatowy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, a więc tych elementów w odniesieniu do których PINB w [...] nie stwierdził wykonywania żadnych robót budowlanych. Elementami tymi są: tory numer [...], podtorze, przejazdy (w tym dwa przejazdy w torze nr [...] w km 0, 086 i 0,188), sygnały i wskaźniki, kozły oporowe, obiekty współpracujące z torem i obiekty inżynieryjne.

W rezultacie, zdaniem WINB, ustalony przez organ powiatowy zakres robót budowlanych stanowi remont w rozumieniu art. 3 pkt 8 Prawa budowlanego jednak przy założeniu, że przebieg trasy rozpatrywanego odcinka bocznicy kolejowej pozostał bez zmian. Ewentualną zmianę trasy, niebędącą jednak odchyłką montażową, lecz zmianą przebiegu trasy w granicach działki zajętej przez bocznicę kolejową, w świetle art. 3 pkt 7a zdanie drugie ustawy Prawo budowlane posiłkowo można by zakwalifikować jako przebudowę wskazanego odcinka drogi kolejowej (zgodnie z ww. przepisem: "w przypadku dróg są dopuszczalne zmiany charakterystycznych parametrów w zakresie niewymagającym zmiany granic pasa drogowego"). Jakkolwiek w wyniku dotychczasowych ustaleń organ powiatowy stwierdził w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że nie jest możliwe ustalenie, czy "nowo wybudowany" odcinek biegnie po tej samej trasie co tor "poddany rozbiórce", to jednak okoliczność ta pozostaje bez wpływu na ocenę, że przedmiotowych robót nie można było zakwalifikować jako budowy (odbudowy) obiektu liniowego - drogi kolejowej - bocznicy kolejowej. Zarówno remont, jak i przebudowa obiektu nie są budową (odbudową) obiektu budowlanego i do ewentualnych naruszeń prawa w tym zakresie nie mogą mieć zastosowania przepisy art. 48 obowiązującej ustawy Prawo budowlane, lecz przepisy art. 50 i 50 tej ustawy.

Zdaniem [...] WINB powyższe okoliczności powodowały, iż należało uwzględnić zażalenie Spółki z o.o. W. i na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 k.p.a. postanowienie PINB w [...] uchylić w całości.

Postanowienie WINB zostało zaskarżone w całości skargą wniesioną przez S. K., w której zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. - poprzez niezebranie i nierozważenie całego materiału dowodowego, a w konsekwencji niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy - które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało błędnym uznaniem przez organ, że przedmiotowa bocznica zbudowana na działkach [...] nie jest samowolą budowlaną. Zdaniem skarżącego nie sposób podzielić stanowiska organu odwoławczego, że przeprowadzone roboty budowlane były jedynie remontem, na który nie było wymagane pozwolenie, bowiem w urządzonej dla działki nr [...]księdze wieczystej działka ta figuruje jako teren niezabudowany i jako taka została sprzedana przez Urząd Miasta [...] dla firmy A. (w akcie notarialnym działka była wskazana jako niezabudowana - kw nr [...]). Kolejna sprzedaż działki [...] dla firmy W. również obejmowała działkę niezabudowaną (vide kw nr [...]). Trudno zatem przyjąć, że miał miejsce remont budowli, która nie była ujawniona w księdze wieczystej.

Skarżący podkreślił, iż przedmiotem skargi i prośby o przeprowadzenie kontroli budowy z dnia [...] marca 2023 nie była cała bocznica kolejowa firmy W. z różnorodnymi elementami infrastruktury kolejowej, a jedynie prace na odcinku stycznym z działką [...]. W trakcie kontroli PINB w [...] okazało się, że prace budowlane przebiegały również na działce [...]będącej własnością Gminy [...] oraz działce [...]. Ustalono, że na żadną z ww. działek nie wystąpiono o pozwolenie na budowę, nie dokonano też żadnego zgłoszenia prac do Starostwa Powiatowego. Te trzy wymienione działki składają się na inwestycję nazywaną przez przedstawicieli W. torem [...] w obrębie nieruchomości przy ulicy [...]. Kolejnym argumentem przemawiającym za tym, że spółka W. przystąpiła do budowy bocznicy jest fakt, że rozpoczynając budowę, usunęła słupek graniczny między działką [...], a działką [...], jak również wyrwała całkowicie bednarkę (urządzenia odgromowe) z działki [...]. Świadczy to również o budowie, a nie remoncie bocznicy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. wyrokiem z dnia 15 listopada 2023 r., sygn. akt: II SA/Go 505/23 oddalił skargę S. K. na ww. postanowienie z dnia [...] lipca 2023 r. nr [...][...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. W uzasadnieniu wyroku Sąd zaznaczył, że wyznaczenie kręgu stron postępowania w sprawach samowoli budowlanej następuje zatem na zasadach ogólnych, tj. przy zastosowaniu art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm. – dalej k.p.a.), zgodnie z którym stroną postępowania jest podmiot, którego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo ten podmiot, który ze względu na swój interes prawny lub obowiązek żąda czynności organu. postępowaniach dotyczących samowoli budowlanej źródłem interesu prawnego, oprócz norm prawa administracyjnego, mogą być również normy prawa cywilnego odnoszące się do treści prawa własności tzw. prawa sąsiedzkiego - art. 140 i 144 Kodeksu cywilnego (przedmiotem postępowania przed organami nadzoru były prace budowlane przeprowadzone na położonej w [...] działce o nr ewid. [...], polegające na całkowitym zdemontowaniu odcinka toru, wymianie podsypki z pospółki na tłuczeń, wymianie podkładów kolejowych drewnianych na podkłady staroużyteczne strunobetonowe, a następnie ułożeniu szyn. Spór nie dotyczył zakresu wykonanych robót, lecz wyłącznie tego, czy powinny być one zakwalifikowane jako remont, jak to przyjął organ odwoławczy, czy też jako odbudowa, jak przyjął organ pierwszej instancji i z czym zgadza się skarżący.

W ocenie Sądu z poczynionych przez organy ustaleń odnośnie do zakresu wykonanych robót budowlanych na działce o nr ewid. [...]nie wynika, aby w ich następstwie nastąpiła zmiana stanu faktycznego skutkująca zmienionym oddziaływaniem na należącą do skarżącego działkę nr ewid. [...], bądź też nie istniejącymi wcześniej ograniczeniami w zabudowie tej działki. W sprawie nie jest sporne, że działka nr [...], której właścicielem jest skarżący, sąsiaduje (graniczy) bezpośrednio z działką nr [...]i niewątpliwie jest poddana ograniczeniom i immisjom związanym z wykorzystywaniem działki nr ewid. [...]jako odcinka bocznicy kolejowej. Jednak wywodzenie istnienia interesu prawnego skarżącego w postępowaniu dotyczącym legalności wykonanych na działce sąsiedniej robót budowlanych wyłącznie z faktu sąsiedztwa nie jest uzasadnione, skoro roboty te nie miały żadnego wpływu na korzystanie z działki należącej do skarżącego. Na skutek wykonanych robót nie zmieniło się bowiem wykorzystanie działki nr ewid. [...] jako odcinka bocznicy kolejowej i nie zmienił się zakres immisji bezpośrednich i pośrednich wynikających z takiego wykorzystywania tej działki. Wykonane roboty nie spowodowały żadnych zmian w sposobie korzystania z działki skarżącego, ani też nie doszło do zmiany okoliczności mogących inaczej kształtować ograniczenia w zabudowie na należącej do niego działce. Jeżeli chodzi o stan prawny działki nr ewid. [...] to nie mają znaczenia podnoszone w skardze okoliczności związane z określeniem jej w księdze wieczystej jako działki niezabudowanej. Należy bowiem wskazać, że wynikające z art. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1984) domniemanie zgodności wpisu prawa z rzeczywistym stanem prawnym obejmuje jedynie prawa i roszczenia wpisane w działach II-IV księgi wieczystej, a nie dane faktyczne wpisane w dziale I-O, takie jak położenie nieruchomości, obszar, sposób korzystania z nieruchomości (por. uchwała Sądu Najwyższego z 29 lutego 1996 r., III CZP 16/96). Domniemanie z art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece nie oznacza zatem, że nieruchomość, dla której jest prowadzona księga wieczysta, posiada cechy wynikające z jej opisu zawartego w dziale I-O. Ponadto, jak zauważono w odpowiedzi na skargę, w dziale I-O księgi wieczystej prowadzonej dla działki nr ewid. [...]jako sposób korzystania wskazano "TK-Tereny kolejowe", co jest zgodne ze stanem faktycznym. Zdaniem Sądu na skutek wykonanych na działce nr ewid. [...] robót budowlanych nie uległ zmianie stan faktyczny i prawny, w porównaniu z tym jaki istniał przed przeprowadzeniem robót, nie ma żadnych przesłanek do stwierdzenia, że ewentualne wykonanie tych robót w warunkach samowoli mogłoby naruszać interes prawny skarżącego. Od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, czyli sytuację, w której podmiot jest zainteresowany rozstrzygnięciem, ale nie może tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, dającymi podstawę skierowanego żądania w celu podjęcia stosownych czynności przez organ administracji. Taki interes faktyczny skarżącego, jak zwrócono uwagę w odpowiedzi na skargę, wynika z prowadzonych negocjacji w sprawie wydzierżawienia należącej do skarżącego działki nr ewid. [...]właścicielowi działki nr ewid. [...], jednak nie stanowi o posiadaniu interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. Nie ma w obowiązującym systemie prawa normy prawa materialnego, z której wynikałby taki interes prawny skarżącego. Sąd stwierdził, że skutkiem braku uprawnień o charakterze materialnoprawnym jest brak legitymacji skargowej, o której mowa w art. 50 § 1 z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), czyli prawa żądania oceny zaskarżonego aktu w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Tylko podmiot rzeczywiście legitymujący się interesem prawnym może bowiem dochodzić ochrony prawnej przed sądem administracyjnym.

W rezultacie, wobec braku interesu prawnego skarżącego, Sąd kierując się dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. i nie będąc związany zarzutami skargi, wbrew intencjom skarżącego zobowiązany był do podważenia jego uprawnienia do udziału w postępowaniu administracyjnym odnoszącym się do badania legalności robót budowlanych na działce nr ewid. [...].

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli S. K. i A. K., zarzucając naruszenie art. 50 § 1 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie, interpretację i uznanie, że skarżący nie wykazał interesu prawnego do zaskarżenia postanowienia organu administracji, mimo że ze zgromadzonego materiału postępowania wynika wprost, że interes taki istniał. Skarżący kasacyjnie wnieśli zarazem o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim. W odpowiedzi na skargę kasacyjną W.sp. z o.o. wniosła o jej oddalenie i zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania. Spółka wniosła również o przeprowadzenie rozprawy. Zgodziła się z Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, że S. K. w niniejszej sprawie nie legitymował się interesem prawnym w rozumieniu art. 50 § 1 P.p.s.a., a legitymował się wyłącznie interesem faktycznym.

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi kasacyjnej wyrokiem z dnia 10 czerwca 2026 r., sygn. akt: II OSK 504/24 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wlkp. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że stanowisko przedstawione w zaskarżonym wyroku przez Sąd pierwszej instancji o braku posiadania przez skarżącego interesu prawnego jest przedwczesne. W sprawie dotyczącej robót przy odcinku toru bocznicy kolejowej istotne znaczenie może mieć bowiem także to, czy przedmiot tych robót, jego przebieg, oś toru, skrajnia budowli oraz wynikające z przepisów dotyczących kolei ograniczenia przestrzenne pozostają w prawnie relewantnej relacji do nieruchomości sąsiedniej. Tego aspektu Sąd pierwszej instancji nie rozważył w stopniu wystarczającym. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że nie przesądza o legitymacji skargowej samo to, że S. K. był w postępowaniu administracyjnym traktowany jako strona i że doręczono mu zaskarżone postanowienie. Doręczenie decyzji lub postanowienia osobie, która nie ma interesu prawnego, nie tworzy po jej stronie takiego interesu. Skarżący kasacyjnie nie mogą więc skutecznie wywodzić legitymacji skargowej wyłącznie z faktu kierowania do S. K. pism i rozstrzygnięć. Okoliczność ta nie jest jednak obojętna dla oceny sprawy. Jeżeli organ nie przez pomyłkę, lecz ewidentnie w związku z prawem użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w bezpośrednim otoczeniu obiektu objętego postępowaniem traktował daną osobę jako stronę (w aktach administracyjnych utrwalono informację z rejestru gruntów dotyczącą działki nr [...], a następnie włączono A. K. i S. K. do kręgu stron postępowania, zawiadamiając ich o wszczęciu postępowania administracyjnego), to późniejsze odmówienie jej legitymacji skargowej przez Sąd administracyjny wymaga szczególnie starannego uzasadnienia. Dochodzi bowiem w takim przypadku do zakwestionowania interesu prawnego skarżącego i zamknięcia drogi do sądowej kontroli aktu, który został wnoszącemu skargę doręczony jako stronie postępowania administracyjnego. Sąd I instancji nie rozważył jednak, czy w realiach sprawy znaczenie mogą mieć również przepisy dotyczące problematyki kolei określające relacje przestrzenne między bocznicą kolejową a jej otoczeniem. Chodzi w szczególności o przepisy ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2025 r. poz. 1234 oraz z 2026 r. poz. 41- dalej u.t.k.), definiujące drogę kolejową, obszar kolejowy i bocznicę kolejową oraz określające zasady sytuowania budowli, budynków i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowych, bocznic kolejowych i przejazdów kolejowych (art. 4 pkt 1a, art. 4 pkt 8, art. 4 pkt 10, art. 53 ust. 1-4). Istotne mogły być także przepisy rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 10 września 1998 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie (Dz. U. z 1998 r. Nr 151, poz. 987 z późn. zm.), dotyczące definicji skrajni budowli i zakazu sytuowania w niej trwałych elementów obiektu budowlanego lub urządzenia (§ 3 pkt 9, § 9 ust. 1-3). W związku z twierdzeniami skarżących kasacyjnie o żądaniu nieprowadzenia prac ziemnych w odległości mniejszej niż 4 m od granicy z działką nr [...] znaczenie mogą mieć również przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 1247), określające minimalną odległość wykonywania robót ziemnych od granicy obszaru kolejowego oraz obowiązek uzgadniania takich robót z zarządcą infrastruktury (§ 4 ust. 1-3). Przepisy te mogą wpływać na sposób wykonywania prawa własności (użytkowania wieczystego) nieruchomości sąsiedniej, w tym na możliwość jej zabudowy albo prowadzenia na niej robót ziemnych. Dlatego, zwłaszcza przy przyjętym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny kierunku rozstrzygnięcia zmierzającym do zakwestionowania legitymacji skargowej z powołaniem na art. 50 § 1 p.p.s.a., nie mogły zostać pominięte. Sąd kasacyjny zwrócił uwagę na argumentację skarżących kasacyjnie, że skrajnia toru nr [...] wchodzi na działkę nr [...]. S. K. i A. K. wskazali, że w regulaminie pracy bocznicy podpisanym dnia [...] lutego 2023 r., na stronie 13 w pkt 2.18, mowa jest o niezachowaniu skrajni budowli ze względu na zabudowę płotu na torze nr [...] na długości od km 0,086 do km 0,181. Według skarżących kasacyjnie płot ten znajduje się w całości na działce nr [...]. Twierdzą oni także, że W.sp. z o.o. złożyła dnia 8 lutego 2023 r. zawiadomienie do Inspektora Powiatowego dotyczące nieprawidłowości przy stawianiu ogrodzenia działki nr [...], oprotestowała wniosek o zagospodarowanie tej nieruchomości przez budowę hali magazynowej oraz wystąpiła do Urzędu Transportu Kolejowego w piśmie nr [...], domagając się ograniczenia sposobu korzystania z części działki nr [...]. Ograniczenia te miały polegać między innymi na utworzeniu tak zwanych trójkątów widoczności, demontażu trwałego ogrodzenia oraz nieprowadzeniu prac ziemnych w odległości mniejszej niż 4 m od granicy z działką nr [...]. Zdaniem NSA jeżeli w sprawie sporny tor pozostaje w tak bliskiej relacji przestrzennej z działką skarżącego, że może zachodzić wejście skrajni toru nr [...] w przestrzeń działki nr [...], a na tym tle ujawniły się nawet spory dotyczące ogrodzenia oraz ograniczeń w planowanym zagospodarowaniu tej nieruchomości, to są to zagadnienia, które nie mogły być pominięte przy ocenie legitymacji skargowej S. K. Nie wystarczało w tej sytuacji stwierdzenie, że nie doszło do zmiany sposobu korzystania z działki nr [...]. Przedmiotem oceny powinno być również to, czy tor nr [...] objęty postępowaniem pozostaje w określonej relacji przestrzennej (relewantnej normatywnie) w stosunku do otoczenia, w tym działki sąsiedniej. Relacja ta uzasadniać może interes prawny po stronie użytkowników wieczystych działki nr [...]. Status S. K. jako strony postępowania w rozumieniu art. 28 K.p.a. i jako legitymowanego do zaskarżenia wydanego postanowienia do sądu administracyjnego na podstawie art. 50 § 1 p.p.s.a. łączyć należy właśnie z posiadaniem przez niego takiego interesu, a nie dodatkowo jego naruszeniem. Zdaniem Naczelnego Sadu Administracyjnego odmowa legitymacji skargowej została dokonana przedwcześnie i bez rozważenia wszystkich prawnie istotnych aspektów relacji między działką nr [...]a torem nr [...]. Sąd pierwszej instancji powinien był zbadać, czy zespół regulacji dotyczących bocznic kolejowych, obszaru kolejowego, skrajni budowli, odległości od osi skrajnego toru oraz ewentualnie zasad wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie infrastruktury kolejowej może stanowić podstawę zidentyfikowania interesu prawnego użytkownika wieczystego nieruchomości sąsiedniej. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny oceni legitymację skargową S. K. z uwzględnieniem powyższych wskazań. Jeżeli uzna, że legitymacja skargowa istnieje, rozpozna zarzuty skargi dotyczące legalności postanowienia Wojewódzkiego Inspektora.

W piśmie procesowym z dnia [...] września 2026 r. uczestnik postępowania W.sp. z o.o. wniósł o odrzucenie skargi, ewentualnie o jej oddalenie. W ocenie uczestnika skarżący legitymuje się co najwyżej interesem faktycznym związanym z sąsiedztwem nieruchomości pozostającej w użytkowaniu wieczystym W.sp. z o.o., nie zaś interesem prawnym w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na mocy art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa. W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny miał na uwadze art. 190 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

W pierwszej kolejności w ocenie Sądu S. K. legitymuje się legitymacją skargową w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a. w związku z posiadaniem przez skarżącego interesu prawnego w rozumieniu 28 k.p.a. W sprawie jest bezsporne, że zakres tych robót budowlanych dotyczących toru nr [...] obejmował wymianę podsypki z pospółki na tłuczeń, wymianę podkładów kolejowych drewnianych na podkłady staroużyteczne strunobetonowe, a następnie ułożenie szyn. Z akt sprawy wynika, że tor nr [...] pozostaje w bliskiej relacji przestrzennej z działką nr [...], której użytkownikiem wieczystym jest skarżący. Nadto skarżący podniósł, że skrajnia toru nr [...] wchodzi w przestrzeń działki [...], co znajduje potwierdzenie w regulaminie pracy bocznicy z dnia [...] lutego 2023 r., w którym mowa jest o niezachowaniu skrajni budowli ze względu na zabudowę płotu na torze nr [...] na długości od km 0,086 do km 0,181 (strona 13 w pkt 2.18). W sprawie nie można zatem pominąć przepisów dotyczących relacji przestrzennych między bocznicą kolejową a otoczeniem. Zgodnie z art. 4 pkt 1a u.t.k. droga kolejowa to tor kolejowy albo tory kolejowe wraz z elementami wymienionymi w pkt 2-12 załącznika nr 1 do ustawy, o ile są z nimi funkcjonalnie połączone, niezależnie od tego, czy zarządza nimi ten sam podmiot. Według art. 4 pkt 10 u.t.k. bocznica kolejowa to wyznaczona przez zarządcę infrastruktury droga kolejowa, połączona bezpośrednio lub pośrednio z linią kolejową, służąca do wykonywania czynności ładunkowych, utrzymaniowych lub postoju pojazdów kolejowych albo przemieszczania i włączania pojazdów kolejowych do ruchu po sieci kolejowej. Przepis art. 53 ust. 1 u.t.k. stanowi, że usytuowanie budowli, budynków, drzew i krzewów oraz wykonywanie robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowych, bocznic kolejowych i przejazdów kolejowych może mieć miejsce w odległości niezakłócającej ich eksploatacji, działania urządzeń związanych z prowadzeniem ruchu kolejowego, a także niepowodującej zagrożenia bezpieczeństwa ruchu kolejowego. Przepis art. 53 ust. 2-4 u.t.k. zawiera szczegółowe regulacje w tym zakresie. W orzecznictwie przyjęto, że definicja ustawowa "obszaru kolejowego" nie pozwala na żadne odstępstwa od ściśle określonego charakteru tego obszaru, w definicji tej określono w sposób pozytywny wszelkie obiekty, które mogą się na nim znajdować, co oznacza zakaz sytuowania wszelkich innych, a próby rozszerzenia tego pojęcia nie znajdują uzasadnienia (zob. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2022 r., II OSK 732/21, z dnia 23 kwietnia 2020 r., II OSK 1866/19, www.orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej CBOSA). § 3 pkt 9 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej (Dz. U. z 1998 r., Nr 151, poz. 987 ze zm., aktualnie rozporządzenie z dnia 17 września 2026 r., Ministra Infrastruktury z dnia 17 września 2026 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie, Dz. U. z 2026 r., poz. 1225) wprowadza definicję skrajni budowli - rozumie się przez to wolną przestrzeń określoną linią wyznaczającą minimalne odległości pomiędzy pojazdem kolejowym a obiektami i urządzeniami infrastruktury kolejowej, niezbędne dla zapewnienia bezpiecznego i bezkolizyjnego prowadzenia ruchu pojazdów kolejowych. Z kolei według § 9 ust. 1 w skrajni budowli nie może znajdować się żaden trwały element obiektu budowlanego lub urządzenia, z wyjątkiem toru oraz urządzeń przeznaczonych do bezpośredniego współdziałania z pojazdem kolejowym (urządzeń: sterowania ruchem kolejowym, sieci trakcyjnej, telekomunikacyjnych). Należy także zwrócić uwagę na przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1247). Zgodnie z § 4 ust. 1 ww. rozporządzenia roboty ziemne mogą być wykonywane w odległości nie mniejszej niż 4 m od granicy obszaru kolejowego, z zastrzeżeniem ust. 2. Przepisu ust. 1 nie stosuje się do robót ziemnych związanych z budową, utrzymaniem, remontem i modernizacją linii kolejowej (§4 ust. 2). Z kolei według § 4 ust. 3 cyt. rozporządzenia wykonywanie robót ziemnych w odległości od 4 do 20 m od granicy obszaru kolejowego powinno być każdorazowo uzgadniane z zarządcą infrastruktury. Zważyć trzeba, że przepisy te mogą wpływać na sposób wykonywania prawa własności (użytkowania wieczystego) nieruchomości sąsiedniej (skarżącego), w tym na możliwość jej zabudowy albo prowadzenia na niej robót ziemnych. W tym kontekście należy wskazać, że pomiędzy skarżącym a uczestnikiem postępowania W. sp. z o.o. istnieją spory dotyczące ogrodzenia oraz ograniczeń w planowanym zagospodarowaniu nieruchomości będącej w użytkowaniu wieczystym skarżącego. Nie można zatem podzielić stanowiska ww. uczestnika postępowania, który podnosi, że realizacja robót budowlanych na działce nr [...] (tor nr [...]) nie wpływała bezpośrednio na zakres praw i obowiązków skarżącego jako użytkownika wieczystego działki nr [...]. W świetle przedstawionych powyżej okoliczności sprawy nie jest wystarczające stwierdzenie, że nie doszło do zmiany sposobu korzystania z działki nr [...].

Zdaniem Sądu całokształt okoliczności sprawy uzasadniają twierdzenie, że przedmiot robót budowlanych objętych postępowaniem, przebieg i oś toru nr [...], skrajnia budowli, a także wynikające z wyżej wskazanych przepisów dotyczących kolei ograniczenia przestrzenne pozostają w prawnie relewantnej relacji do nieruchomości sąsiedniej (działka nr [...]). Relacja ta uzasadnia przyjęcie, że skarżący jako użytkownik wieczysty działki nr [...] (art. 233 k.c.) posiada interes prawny (art. 28 k.p.a.), a także legitymację skargową (art. 50 § 1 p.p.s.a.) rozumianą jako istnienie związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków, a zaskarżonym aktem, czynnością lub innym działaniem administracji publicznej (wyrok NSA z dnia 18 czerwca 2025 r., II OSK 1909/24, CBOSA). Organy administracji również uznały skarżącego za stronę postępowania. Należy podzielić również stanowisko organu II instancji, że w sprawie organem właściwym do załatwienia sprawy dotyczącej robót budowlanych związanych z odcinkiem bocznicy kolejowej na działce nr ewid. [...]przy ul. [...], jest Powiatowy Inspektor Nadzoru budowlanego w [...]. Organ odwoławczy wskazał, że bocznice kolejowe nie są zaliczone do obszarów kolejowych oraz zwrócił uwagę na treść art. 4 pkt 1 c u.t.d.

Po dokonaniu kontroli merytorycznej zaskarżonego postanowienia Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie WINB opisane w części wstępnej jest zgodne z prawem. Zgodnie z art. 48 ust. 1 P.b. organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę (pkt 1) albo bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia (pkt 2). W orzecznictwie wskazuje się, że postanowienie o wstrzymaniu budowy otwiera postępowanie w sprawie legalizacji samowoli budowlanej, określając ramy tego postępowania. Na tym etapie postępowania legalizacyjnego organ nadzoru budowlanego ma obowiązek zbadać, czy doszło do samowoli budowlanej w rozumieniu art. 48 ust. 1 P.b., tj. ustalić, czy budowany lub wybudowany obiekt budowlany wymagał uzyskania pozwolenia na budowę lub zgłoszenia oraz, czy takie pozwolenie lub zgłoszenie zostało pozyskane przed rozpoczęciem realizacji inwestycji lub też nie został wniesiony sprzeciw do zgłoszenia. Ponadto na tym etapie istnieje obowiązek organu pouczenia inwestora o możliwości legalizacji samowolnie realizowanego lub wykonanego obiektu budowlanego lub jego części, o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej i o zasadach jej obliczenia. Postanowienie o wstrzymaniu budowy nie kończy postępowania legalizacyjnego i nie załatwia co do istoty kwestii legalizacji samowoli budowlanej. Zatem na tym etapie postępowania kwestią kluczową jest zidentyfikowanie samowoli budowlanej, jej przedmiotu oraz dokonanie jej kwalifikacji prawnobudowlanej z punktu widzenia wymogów Prawa budowlanego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 marca 2026 r., II OSK 2554/23, CBOSA). Zasadą w prawie budowlanym jest to, że roboty budowlane można prowadzić jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 28 ust. 1 P.b.). Wyjątkiem od tej zasady jest uproszczona forma reglamentacji (zgłoszenie) lub zwolnienie z jakiejkolwiek formy reglamentacji.

Kwestią wymagającą rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności i stanowiącą istotę sporu w sprawie jest kwalifikacja prawna robót budowlanych prowadzonych przez W.sp. z o.o. przy budowie odcinka bocznicy kolejowej na działce nr ewid. [...] (tor nr [...]). Sąd podziela stanowisko WINB, że w ustalonym stanie faktycznym nie miała miejsca – jak przyjął to organ I instancji - budowa "odcinka bocznicy kolejowej", lecz był to remont. Zgodnie z definicją legalną, zawartą w art. 3 pkt 6 P.b., przez obiekt budowlany należy rozumieć budynek, budowlę bądź obiekt małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych. Przez budowlę należy rozumieć każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak m.in. obiekty liniowe (art. 3 pkt 3 P.b.). Obiekt liniowy to obiekt budowlany, którego charakterystycznym parametrem jest długość, w szczególności droga wraz ze zjazdami, droga kolejowa (art. 3 pkt 3a P.b.). Z kolei przez budowę należy rozumieć wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego (art. 3 pkt 6 P.b.). Przebudowa to wykonywanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji; w przypadku dróg są dopuszczalne zmiany charakterystycznych parametrów w zakresie niewymagającym zmiany granic pasa drogowego (art. 3 pkt 7a). Z kolei z treści art. 3 pkt 8 P.b. wynika, że przez remont należy rozumieć wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym.

Zakwalifikowanie konkretnych robót budowlanych jako remontu wymaga ustalenia, że obiekt budowlany istniał wcześniej, a w toku przeprowadzonych prac jedynie odtworzono stan pierwotny. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że istotą remontu jest utrzymanie obiektu w odpowiednim stanie technicznym. Remont to bowiem rodzaj naprawy, wymiana lub odnowienie niektórych elementów. W związku z tym zauważa się, że przy remoncie następuje najczęściej wymiana tylko poszczególnych elementów obiektu i zastąpienie ich nowymi. Remont to zatem nic innego jak rodzaj naprawy, wymiana czy odnowienie niektórych elementów, są to roboty niezbędne do utrzymania obiektu w odpowiednim stanie technicznym ( wyroki NSA m. in. z 20 maja 2021 r., II OSK 2375/18; z 19 października 2023 r., II OSK 144/21, CBOSA oraz powoływane tam dalsze orzecznictwo). Za remont nie mogą być uznane roboty budowlane polegające na rozbiórce istniejącego obiektu budowlanego i wzniesieniu obiektu nowego, nawet w tym samym miejscu i odpowiadającego gabarytami pierwotnemu, a nawet z wykorzystaniem tych samych materiałów (por. wyrok NSA z 20 maja 2021 r., II OSK 2353/18 i cyt. tam orzecznictwo). Remont nie może prowadzić do zmiany charakterystycznych parametrów, jak np. powierzchnia zabudowy, zmiana ilości kondygnacji, jest to bowiem zakres prac objętych pojęciem "budowa" (nadbudowa, rozbudowa). Remont nie może także być utożsamiany z odbudową, o której stanowi przepis art. 3 pkt 6 P.b., a która również jest formą "budowy". Prace budowlane należy uznać za odbudowę, gdy konieczna jest wymiana lub naprawa wszystkich lub prawie wszystkich elementów obiektu. Zwykle jest to konsekwencja uznania, że nie spełnia on już swoich funkcji użytkowych na skutek nadmiernego zużycia lub zniszczenia. W praktyce oznacza to, że nastąpi rozbiórka obiektu (w całości lub znacznej części) i ponownie wzniesienie obiektu (por. wyrok NSA z 26 stycznia 2023 r., II OSK 226/20, CBOSA i cyt. tam orzecznictwo).

Zgodnie z art. 4 pkt 10 u.t.k. bocznica kolejowa to wyznaczona przez zarządcę infrastruktury droga kolejowa, połączona bezpośrednio lub pośrednio z linią kolejową, służąca do wykonywania czynności ładunkowych, utrzymaniowych lub postoju pojazdów kolejowych albo przemieszczania i włączania pojazdów kolejowych do ruchu po sieci kolejowej. Z kolei infrastruktura kolejowa to elementy określone w załączniku nr 1 do ustawy (art. 4 pkt 1 u.t.k.). Droga kolejowa - tor kolejowy albo tory kolejowe wraz z elementami wymienionymi w pkt 2-12 załącznika nr 1 do ustawy, o ile są z nimi funkcjonalnie połączone, niezależnie od tego, czy zarządza nimi ten sam podmiot (art. 4 pkt 1a u.t.k.). W myśl załącznika nr 1 do ww. ustawy w skład infrastruktury kolejowej wchodzą następujące elementy, pod warunkiem że tworzą część linii kolejowej, bocznicy kolejowej lub innej drogi kolejowej, lub są przeznaczone do zarządzania nimi, obsługi przewozu osób lub rzeczy, lub ich utrzymania:

1) tory kolejowe, w tym rozjazdy i skrzyżowania torów, wchodzące w ich skład szyny, szyny żłobkowe, kierownice, odbojnice, prowadnice, zwrotnice, krzyżownice i inne elementy rozjazdów, podkłady kolejowe i przytwierdzenia, drobne elementy nawierzchni kolejowej, podsypka w tym tłuczeń i piasek;

2) obrotnice i przesuwnice;

3) podtorze, w szczególności nasypy i przekopy, systemy kanałów i rowów odwadniających, rowy murowane, ściany osłonowe, roślinność posadzona w celu ochrony skarp;

4) obiekty inżynieryjne: mosty, wiadukty, przepusty i inne konstrukcje mostowe, tunele, przejścia nad i pod torami, mury oporowe i umocnienia skarp;

5) nastawnie, urządzenia sterowania ruchem kolejowym, w tym urządzenia zabezpieczające, sygnalizacyjne i łącznościowe na szlaku, w stacjach i stacjach rozrządowych, urządzenia służące do wytwarzania, przetwarzania i dystrybucji prądu elektrycznego do celów sygnalizacji i łączności; budynki, w których takie urządzenia lub instalacje się znajdują; przytorowe urządzenia kontroli bezpiecznej jazdy pociągów i wykrywania stanów awaryjnych w przejeżdżającym taborze; hamulce torowe; urządzenia do ogrzewania rozjazdów;

6) perony wraz z infrastrukturą umożliwiającą dotarcie do nich pasażerom, pieszo lub pojazdem, z drogi publicznej lub dworca kolejowego;

7) rampy towarowe, w tym w terminalach towarowych, wraz z drogami dowozu i odwozu towarów do dróg publicznych;

8) drogi technologiczne i przejścia wzdłuż torów, mury ogradzające, żywopłoty, ogrodzenia, pasy przeciwpożarowe, zasłony odśnieżne;

9) przejazdy kolejowo-drogowe i przejścia w poziomie szyn, w tym urządzenia i systemy służące zapewnieniu bezpieczeństwa ruchu drogowego i pieszego;

10) systemy oświetleniowe do celów ruchu kolejowego i bezpieczeństwa;

11) urządzenia przetwarzania i rozdziału energii elektrycznej na potrzeby zasilania trakcyjnego: podstacje, kable zasilające pomiędzy podstacjami i przewodami jezdnymi, sieć trakcyjna wraz z konstrukcjami wsporczymi, trzecia szyna z konstrukcjami wsporczymi;

12) grunty, oznaczone jako działki ewidencyjne, na których znajdują się elementy wymienione w pkt 1-11.

Bocznica kolejowa nie może być utożsamiana z linią kolejową. Na linii kolejowej odbywa się ruch ciągły pojazdów kolejowych, natomiast bocznica kolejowa jest wprawdzie połączona z linią kolejową, lecz jest to teren przeznaczony do wykonywania załadunku i wyładunku wagonów, dokonywania konserwacji pojazdów kolejowych, postoju tych pojazdów i włączania ich do ruchu kolejowego (wyrok NSA z dnia 19 lutego 2014 r., II OSK 2309/12, CBOSA). WINB zasadnie wskazał, że bocznica kolejowa, rozumiana jako obiekt liniowy, to nie tylko elementy wskazane przez PINB w [...], których dotyczyły rozpatrywane roboty budowlane, to jest: szyny kolejowe, podkłady kolejowe oraz podsypka. Wskazane elementy posiadają zasadnicze znaczenie jeśli chodzi o funkcję bocznicy kolejowej, jako drogi kolejowej (bez tych elementów nie może funkcjonować droga kolejowa), to jednak nie stanowią one - bez jednoczesnego udziału innych elementów infrastruktury kolejowej wymienionych w załączniku do ustawy o transporcie kolejowym, posiadających charakter budowlany - o istnieniu drogi kolejowej w postaci bocznicy kolejowej. Nie można uznać zatem za wystarczające wykonanie od podstaw (i jak ustalił organ I instancji - po uprzedniej rozbiórce) wymienionych przez PINB elementów infrastruktury kolejowej, aby przyjąć, że mamy do czynienia z budową obiektu liniowego w postaci drogi kolejowej - bocznicy kolejowej czy też budowy samodzielnej funkcjonalnie i technicznie części takiego obiektu - odcinka bocznicy kolejowej. Nadto z treści znajdującego się w aktach sprawy "Protokołu z okresowej - rocznej kontroli stanu sprawności technicznej i wartości użytkowej poszczególnych elementów drogi kolejowej (...) bocznicy kolejowej W. sp. z o.o. w [...] (protokół sporządzono w dniu [...].04.2022r., a jego kopię dołączono go do protokołu kontroli przeprowadzonej przez PINB w [...] w dniu [...].04.2023r. - dokument nr 3 w aktach PINB) wynika, że rozpatrywany obiekt liniowy składa się z elementów infrastruktury kolejowej innych niż wskazane przez organ powiatowy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, a więc tych elementów w odniesieniu do których PINB w [...] nie stwierdził wykonywania żadnych robót budowlanych. Elementami tymi są: tory numer [...], podtorze, przejazdy (w tym dwa przejazdy w torze nr [...] w km 0,086 i 0,188), sygnały i wskaźniki, kozły oporowe, obiekty współpracujące z torem i obiekty inżynieryjne. Należy mieć na uwadze, że z akt sprawy wynika, że doszło do naprawy starej nawierzchni kolejowej, czyli nastąpiło odtworzenie istniejącego stanu pierwotnego bez zmiany parametrów techniczno-budowlanych.

Z przytoczonych względów, zdaniem Sądu należy uznać, że ustalony przez organy zakres robót budowlanych stanowi remont w rozumieniu art. 3 pkt 8 P.b. jednak przy założeniu, że przebieg trasy rozpatrywanego odcinka bocznicy kolejowej pozostał bez zmian. Jak już wyżej wskazano remont to zatem nic innego jak rodzaj naprawy, wymiana czy odnowienie niektórych elementów, są to roboty niezbędne do utrzymania obiektu w odpowiednim stanie technicznym. Zasadnie również organ odwoławczy stwierdził, że ewentualną zmianę trasy, niebędącą jednak odchyłką montażową, lecz zmianą przebiegu trasy w granicach działki zajętej przez bocznicę kolejową, w świetle art. 3 pkt 7a zdanie drugie P.b. posiłkowo można by zakwalifikować jako przebudowę wskazanego odcinka drogi kolejowej (zgodnie z w/w przepisem: "w przypadku dróg są dopuszczalne zmiany charakterystycznych parametrów w zakresie niewymagającym zmiany granic pasa drogowego"). Należy dodać, że PINB stwierdził w uzasadnieniu postanowienia, że nie jest możliwe ustalenie, czy " nowo wybudowany" odcinek biegnie po tej samej trasie co tor "poddany rozbiórce ". Jednakże jak trafnie uznał WINB w zaskarżonym postanowieniu ta okoliczność nie może zmienić stanowiska, że wykonanych robót budowlanych nie można było zakwalifikować jako budowy (odbudowy) obiektu liniowego - drogi kolejowej - bocznicy kolejowej. Wynika to z faktu, że remont, jak i przebudowa obiektu nie są budową (odbudową) obiektu budowlanego i do ewentualnych naruszeń prawa w tym zakresie nie mogą mieć zastosowania przepisy art. 48 P.b., lecz przepisy art. 50 i 50 P.b.

W kontekście wykonanych robót budowlanych i ich kwalifikacji prawnobudowlanej organ odwoławczy przytoczył również utrwalone stanowisko w orzecznictwie odnośnie kwalifikacji robót budowlanych dotyczących innych obiektów liniowych, w tym między innymi napowietrznych linii energetycznych. Wskazuje się, że wymiana słupa elektroenergetycznego, stanowiącego element składowy linii elektroenergetycznej, prowadząca do posadowienia w miejscu dotychczasowym nowego słupa (m.in. wykonanego z nowego materiału, w nowej technologii), może być kwalifikowana jako remont pod warunkiem, że zostaną zachowane dotychczasowe parametry techniczne i użytkowe powyższego urządzenia i związanych z nim przewodów oraz przebieg samej trasy linii elektroenergetycznej. Jest racjonalne, że zamiast przestarzałych technologii (drewniane słupy, nieizolowane przewody) przy remoncie stosuje się nowsze technologie (np. betonowe słupy z żerdzi wirowanej, izolowane przewody o większej średnicy). Zatem działania planowane przez inwestora, polegające na wymianie zużytych jej elementów – przewodów i słupów, stanowią co do zasady remont w rozumieniu art. 3 pkt 8 P.b. Na linię energetyczną trzeba patrzeć jak na pewną całość i w tym kontekście oceniać, czy mamy do czynienia z remontem, czy przebudową. Sama wymiana słupów i lin na części linii czy trakcji elektrycznej będzie spełniała definicję remontu, o ile nie dojdzie do zmiany parametrów technicznych takich jak zmiana napięcia, długości linii napowietrznej, zmiana jej przebiegu, zmiana wysokości lub rozstawu, miejsca lub sposobu posadowienia poszczególnych słupów, zwiększenie mocy lub zwiększenie pola elektromagnetycznego. Zmiana tych parametrów oznaczać będzie, że nie jest to remont, choć znowu nie każda zmiana będzie go wykluczać. Przykładowo wymiana słupów i lin na części linii czy trakcji elektrycznej będzie spełniała definicję remontu nawet gdy zmianie ulegnie średnica przewodów instalacji lub słupy zostaną wykonane w innej konstrukcji i technologii, ale nie ulegną zmianie w/w parametry techniczne, a planowane roboty nie obejmą obiektu budowlanego, lecz określony jego fragment. Także planowanie prac remontowych (remontu kapitalnego) w stosunku do całej linii, nie oznacza jednoczesnego demontażu całej linii przesyłowej, choć z czasem, w wyniku przeprowadzenia prac dojdzie do całkowitej wymiany słupów, fundamentów, przewodów, izolatorów itp. na nowe, a nawet do zamontowania nowych urządzeń zabezpieczających. Jeżeli następuje to bez zamiany długości i przebiegu linii, posadowienia słupów, parametrów technicznych i użytkowych obiektu liniowego, to nie oznacza, że mamy do czynienia z przebudową lub odbudową obiektu (zob.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2020 r., I OSK 1603/18; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 stycznia 2022 r., I OSK 59/19; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 września 2022 r., sygn. I OSK 1758/19,CBOSA).

Jeżeli chodzi o stan prawny działki nr ewid. [...] to nie mają znaczenia podnoszone w skardze okoliczności związane z określeniem jej w księdze wieczystej jako działki niezabudowanej. Należy bowiem wskazać, że wynikające z art. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1984) domniemanie zgodności wpisu prawa z rzeczywistym stanem prawnym obejmuje jedynie prawa i roszczenia wpisane w działach II-IV księgi wieczystej, a nie dane faktyczne wpisane w dziale I-O, takie jak położenie nieruchomości, obszar, sposób korzystania z nieruchomości (por. uchwała Sądu Najwyższego z 29 lutego 1996 r., III CZP 16/96). Domniemanie z art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece nie oznacza zatem, że nieruchomość, dla której jest prowadzona księga wieczysta, posiada cechy wynikające z jej opisu zawartego w dziale I-O. Ponadto, jak zauważono w odpowiedzi na skargę, w dziale I-O księgi wieczystej prowadzonej dla działki nr ewid. [...]jako sposób korzystania wskazano "TK-Tereny kolejowe", co jest zgodne ze stanem faktycznym. Również podnoszone w skardze okoliczności związane z zakresem wykonanych robót budowlanych nie znajdują odzwierciedlenia w zebranym w sprawie materiale dowodowym (protokół kontroli).

W ocenie Sądu zarzuty skargi nie są uzasadnione. Należy stwierdzić, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie narusza art. 107 § 3 k.p.a. i przedstawia wszystkie fakty istotne dla rozstrzygnięcia oraz źródła ich ustaleń, jak również w sposób przekonujący przedstawia argumenty prawne, które zadecydowały o takim, a nie innym rozstrzygnięciu sprawy. WINB w sposób wyczerpujący wyjaśnił z jakich przyczyn roboty budowlane zostały uznane za remont. WINB wskazał z jakich powodów uzasadnione jest wyłącznie wyeliminowanie postanowienia organu I instancji z obrotu prawnego (art. 138 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a.).

Mając powyższe na uwadze, nie znajdując podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.