Właściciele domu na osuwisku bez szamba i oczyszczalni. Sąd oddalił skargę na plan

W dniu 20 listopada 2013 r. Rada Miasta Krakowa podjęła uchwałę nr XC/1325/13 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Rajsko". Uchwałę opublikowano w Dzienniku Urzędowym Województwa Małopolskiego z 2013 r. poz. 7003.

Na powyższą uchwałę - w zakresie § 8 ust. 3 pkt 4 i 5 - E. Ł. i D. Ł. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, żądając stwierdzenia nieważności w/w uchwały w zakresie § 8 ust 3 pkt 4 w części dotyczącej słów "za wyjątkiem terenów osuwisk" oraz § 8 ust. 3 pkt 5, odnośnie nieruchomości położonej w K., składającej się z działki nr [...] obr. ewidencyjny nr [...] P. objętej księgą wieczystą nr [...] oraz z działki nr [...], obr. ewidencyjny [...], objętej księgą wieczystą nr [...]

Zaskarżonej uchwale zarzucono naruszenie:

- art. 15 ust. 1 w zw. z art. 20 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu

i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. 2012 poz. 647) w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. 1399) poprzez uchwalenie miejscowego planu zagospodarowania. przestrzennego obszaru "RAJSKO", którego ustalenia w zakresie ograniczenia budowy terenie nieruchomości będącej własnością skarżących bezodpływowego zbiornika na nieczystości ciekłe (szamba) lub przydomowej oczyszczalni ścieków pozostają w sprzeczności z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa,

- art. 6 ust. 1 i 2 u.p.z.p. w zw. z art. 140 KC poprzez przekroczenie granic ustawy

z przysługującego gminie władztwa planistycznego i nadmierne ograniczenie uprawnień skarżących, jako właścicieli nieruchomości położonej na terenie objętym planem miejscowym, a to poprzez pozbawienie możliwości budowy na terenie tej nieruchomości bezodpływowego zbiornika na nieczystości ciekłe (szamba) lub przydomowej oczyszczalni ścieków, przy jednoczesnym braku zapewnienia alternatywnej możliwości odprowadzania tych nieczystości m.in. do kanalizacji sanitarnej zbiorowej,

- art. 87 ust. 1 i 2 i art. 94 Konstytucji RP poprzez uchwalenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "RAJSKO" z pominięciem postanowień aktu wyższego rzędu (ustawy), z którą zapisy tego planu miejscowego powinny być zgodne tj. art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

W skardze zauważono, że została ona poprzedzona wezwaniem Rady Miasta Krakowa do usunięcia naruszenia prawa (pismo z dnia 19 stycznia 2026 r.). Do dnia wniesienia skargi skarżący nie uzyskali stanowiska Rady Miasta Krakowa dotyczącego ww. wezwania.

Uzasadniając swój interes prawny do wniesienia skargi skarżący podali, że zaskarżona uchwała ogranicza sposób wykonywania przez nich prawa własności, a to poprzez brak możliwości zrealizowania na ich nieruchomościach infrastruktury służącej gromadzeniu lub oczyszczaniu ścieków bytowych, przy jednoczesnym braku możliwości podłączenia nieruchomości do gminnej sieci kanalizacyjnej. Skarżący podali, że są współwłaścicielami nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] obr. ew. [...] P. oraz nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], położonej w K., obręb ew. [...]. Nieruchomość zabudowana jest budynkiem jednorodzinnym oznaczonym w ewidencji gruntów i budynków nr [...] przy ul. G. w K.. Przed wykonaniem zamierzenia budowlanego skarżący uzyskali decyzję o warunkach zabudowy, gdyż na terenie położenia nieruchomości nie obowiązywał wówczas żaden miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. W dniu 29 lipca 2005 r. Prezydent Miasta Krakowa wydał decyzję o pozwoleniu na budowę obiektu budowlanego pn. budynek mieszkalny jednorodzinny wraz z wjazdem i wewnętrznymi instalacjami: wodno-kanalizacyjną, gazu elektryczną (znak: AU-01-2.KLI-73531-452/05). Skarżący po zakończeniu budowy i uzyskaniu w 2007 r. pozwolenia na użytkowanie wprowadzili się do budynku i zamieszkują go do chwili obecnej.

Zgodnie z częścią graficzną planu miejscowego obszaru "Rajsko", stanowiącą załącznik nr 1 do w/w uchwały, nieruchomość skarżących jest w części położona w obszarze oznaczonym symbolem Z.23 tj. tereny zieleni nieurządzonej z dopuszczeniem funkcji rolniczej (na tej części zlokalizowany jest budynek mieszkalny skarżących), w części na obszarze oznaczonym symbolem ZL.19 tj. tereny lasów, a w części na obszarze oznaczonym symbolem Zw.7 tj. tereny zieleni nieurządzonej - obudowa biologiczna cieków naturalnych i rowów. W części zaś (głównie działka nr [...]) położona jest w obszarze określonym przez plan miejscowy jako osuwisko aktywne - OA, a drugiej zaś części (głównie działka nr [...]) w obszarze określonym przez plan miejscowy jako osuwisko aktywne okresowo - OAO. Jako podstawowe przeznaczenie obszaru oznaczonego symbolem Z.23 wskazano tereny zieleni nieurządzonej z dopuszczeniem funkcji rolniczej. W ramach ustalonego przeznaczenia terenów dopuszczono utrzymanie istniejących terenów rolniczych, w tym sadów i ogrodów przydomowych. W wyznaczonym terenie dopuszczono nadto utrzymanie istniejącej legalnie zabudowy w obrębie istniejących działek, z dopuszczeniem remontu i przebudowy istniejących obiektów, z zastrzeżeniem § 5 ust. 1 pkt 1 (§ 16 ust. 1-3 planu). W terenie Z.23 dopuszczono nadto lokalizację m.in. obiektów infrastruktury technicznej (§ 16 ust. 4). W terenie oznaczonym symbolem Zw.7, gdzie znajduje się obszar całej działki nr [...] obowiązuje zakaz zabudowy, z dopuszczeniem lokalizacji m.in. obiektów infrastruktury technicznej (§ 17 ust. 3). W terenie oznaczonym symbolem ZL.19, gdzie znajduje się obszar części działki nr [...], obowiązuje zakaz lokalizacji zabudowy niezwiązanej z gospodarką leśną (§ 18 ust. 2). Dla całego obszaru objętego w/w miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego zastosowanie ma m.in. § 8 ust. 1 i 3 ww. uchwały. Zgodnie z § 8 ust. 3 pkt 4 planu: w terenach nieobjętych kanalizacją sanitarną, za wyjątkiem terenów osuwisk, dopuszcza się tymczasowo (do czasu realizacji kanalizacji sanitarnej) zastosowanie szczelnych bezodpływowych, odpornych na mogące nastąpić odkształcenia gruntu zbiorników nieczystości ciekłe, opróżnianych okresowo, przy czym w terenach inwestycyjnych, w których jest możliwe wskazanie terenów o spadkach niższych niż 12%, szamba należy lokalizować poza terenami o spadkach powyżej 12%; 5) na całym obszarze objętym planem zakazuje się lokalizacji przydomowych oczyszczalni ścieków.

Skarżący podnieśli, że teren, w którym znajduje się ich nieruchomość, nie jest objęty dostępem do kanalizacji sanitarnej. W 2007 r. przystępując do budowy budynku jednorodzinnego skarżący uzyskali opinię środowiskową Wydziału Gospodarki Komunalnej i Ochrony Środowiska Urzędu Miasta Krakowa oraz zgłosili do Wydziału Architektury i Urbanistyki Urzędu Miasta Krakowa zamiar budowy przydomowej oczyszczalni ścieków, następnie ją zrealizowali. W dniu 27 września 2007 r. skarżący zgłosili do nadzoru budowlanego zakończenie budowy obiektu budowlanego i rozpoczęli jego użytkowanie (w tym zaczęli korzystanie z przydomowej oczyszczalni ścieków). W zakreślonym terminie nie dokonali jednak zgłoszenia eksploatacji instalacji zgodnie z art. 152 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska. W październiku 2024 r. przedstawiciele Straży Miejskiej Miasta Krakowa przeprowadzili na terenie nieruchomości kontrolę gospodarki ściekowej. Wówczas skarżący powzięli wiedzę, że nie dopełnili wszelkich przewidzianych prawem formalności. W lutym 2025 r., na wezwanie organu złożyli stosowne wyjaśnienia, w kwietniu 2025 r. złożyli do Prezydenta Miasta Krakowa dwa zgłoszenia - jeden w sprawie eksploatacji biologicznej przydomowej oczyszczalni ścieków o wydajności maksymalnej 0.78 mVd., drugi w sprawie zamiaru wykonania robót budowlanych polegających na budowie zbiornika bezodpływowego na nieczystości ciekłe o pojemności 10 m3 na terenie działki nr [...] obr. [...]. Uprzednio skarżący pozyskali informację z Wodociągów Miasta Krakowa o braku możliwości podłączenia aktualnie lub w przyszłości budynku przy ul. [...] do miejskiej sieci kanalizacyjnej. Decyzjami z dnia 29 kwietnia 2025 r. oraz z dnia 14 maja 2025 r. Prezydent Miasta Krakowa wniósł sprzeciw od ww. zgłoszeń.

W zakresie zgłoszenia eksploatacji przydomowej oczyszczalni Prezydent Miasta Krakowa wskazał, że na działkach nr [...] oraz nr [...] obr. [...], na których zlokalizowana jest nieruchomość skarżących, znajduje się aktywne osuwisko o numerze identyfikacyjnym [...] ujęte w Rejestrze terenów zagrożonych ruchami masowymi ziemi oraz terenów, na których ruchy te występują, prowadzonym przez Prezydenta Miasta Krakowa. Dodatkowo w/w działki położone są w granicach miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "RAJSKO", zgodnie z którym (§ 8 ust. 3 pkt 5) na całym obszarze zakazuje się lokalizacji przydomowych oczyszczalni ścieków.

W zakresie zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych polegających na budowie zbiornika bezodpływowego na nieczystości ciekłe, Prezydent Miasta Krakowa wskazał, że na działkach skarżących znajduje się aktywne osuwisko o numerze identyfikacyjnym [...] ujęte w Rejestrze terenów zagrożonych ruchami masowymi ziemi oraz terenów, na których ruchy te występują, prowadzonym przez Prezydenta Miasta Krakowa. Wobec powyższego inwestycja, polegająca na budowie zbiornika bezodpływowego (szamba) na terenie aktywnego osuwiska narusza ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "RAJSKO". Wojewoda Małopolski decyzją z dnia 29 października 2025 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Skarżący podnieśli, że pomimo iż do zabudowy nieruchomości budynkiem mieszkalnym doszło w sposób legalny i budynek ten zamieszkują, to z uwagi na obowiązujące prawo miejscowe nie mogą w pełni korzystać z tej nieruchomości, a to z uwagi na brak możliwości odprowadzania ścieków bytowych. Plan miejscowy obszaru "RAJSKO" zabrania bowiem lokalizacji na tym terenie zarówno przydomowej oczyszczalni ścieków, jak i zbiornika na nieczystości stałe. Brak jest ponadto możliwości podłączenia aktualnie lub w przyszłości budynku przy ul. [...] w Krakowie do miejskiej sieci kanalizacyjnej, gdyż budowa takowej nie jest w ogóle przez gminę planowana.

Skarżący podali, że zgodnie z § 26 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie działka budowlana przewidziana pod zabudowę budynkami przeznaczonymi na pobyt ludzi powinna mieć zapewnioną możliwość przyłączenia uzbrojenia działki lub bezpośrednio budynku do sieci wodociągowej, kanalizacyjnej, elektroenergetycznej i ciepłowniczej (ust. 1). W razie braku warunków przyłączenia sieci wodociągowej i kanalizacyjnej działka, o której mowa w ust 1, może być wykorzystana pod zabudowę budynkami przeznaczonymi na pobyt ludzi, pod warunkiem zapewnienia możliwości korzystania z indywidualnego ujęcia wody, a także zastosowania zbiornika bezodpływowego lub przydomowej oczyszczalni ścieków, jeżeli ich ilość nie przekracza 5 m3 na dobę. Jeżeli ilość ścieków jest większa od 5 m3, to ich gromadzenie lub oczyszczanie wymaga pozytywnej opinii właściwego terenowo inspektora ochrony środowiska. W/w przepis rozporządzenia koresponduje wprost

z regulacjami ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Zgodnie bowiem z art 5 ust 1 pkt 2 tejże ustawy właściciele nieruchomości zobowiązani zostali do utrzymania czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych. Wybór jednego z rozwiązań (zbiornik lub oczyszczalnia) należy do właściciela nieruchomości i nie powinien być narzucany przez uchwałodawcę lokalnego. Jeżeli więc sieć kanalizacyjna ogólnodostępna nie została zapewniona (jak w niniejszym stanie faktycznym), uchwałodawca lokalny nie może skutecznie pozbawiać właścicieli nieruchomości, poszczególnych lub też wszystkich znanych ustawie, rozwiązań alternatywnych zmierzających do odprowadzania ścieków. Ustanowionego w ustawie prawa wyboru przysługującego właścicielowi nieruchomości nie może pozbawiać akt niższej rangi, którym jest miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, zwłaszcza gdy nie ma przepisów odrębnych, które narzucałyby właścicielowi nieruchomości odprowadzanie ścieków tylko do szczelnego szamba z wyłączeniem przydomowej oczyszczalni ścieków. Powyższe stanowisko jest konsekwencją brzmienia art. 87 ust. 1 i 2 i art 94 Konstytucji. Na poparcie swojego stanowiska skarżący powołali orzecznictwo sądów administracyjnych.

Skarżący podnieśli, że o ile są w stanie zrozumieć, z jakich przyczyn uchwałodawca zdecydował się na wprowadzenie na terenie, na którym znajduje się ich nieruchomość, zakazu lokalizacji przydomowych oczyszczalni ścieków tj. z powodu zapobiegania rozsączaniu gruntu aktywnego osuwiska, tak niezrozumiałe jest co stoi na przeszkodzie budowie zbiornika bezodpływowego i to przy jednoczesnej bierności gminy w realizacji na tym terenie sieci kanalizacyjnej. Wykluczenie każdego z dwóch alternatywnych sposobów sprostania przez właścicieli nieruchomości obowiązkowi

z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach i to w żaden sposób nieuzasadniony świadczy o przekroczeniu władztwa planistycznego. Organ zdecydował się bowiem na przyjęcie sprzecznych z ustawą rozwiązań planistycznych dla terenów aktywnych osuwisk, bez żadnego uzasadnienia i bez wyważenia interesów osób te tereny - jeszcze przed wejściem w życie planu miejscowego - zamieszkujących. Nie sposób przyjąć, że ingerencja w sferę prawa własności polegająca na zakazie budowy na terenie nieruchomości skarżących jakiegokolwiek rozwiązania dotyczącego utylizacji ścieków bytowych pozostaje w odpowiedniej proporcji do bliżej nieokreślonego przez organ celu (zapewne zapobiegnięcia ruchom ziemi), dla osiągnięcia którego ograniczenie to wprowadzono. Działania organu są sprzeczne zarówno z art. 15 ust. 1 w zw. z art. 21 u.p.z.p. w zw. z art. 5 ust 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, jak też z art. 6 ust. 1 i 2 u.p.z.p. w zw. z art 140 KC.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o umorzenie postępowania sądowego, ewentualnie o oddalenie skargi.

Uzasadniając wniosek o umorzenie postepowania organ podał, że w dniu 19 marca 2026 r. Rada Miasta Krakowa podjęła uchwałę nr XLVI1/1003/26 w sprawie chwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru "Rajsko II". Zgodnie z art. 34 ust. 1 u.p.z.p. wejście w życie planu miejscowego powoduje utratę mocy obowiązującej innych planów zagospodarowania przestrzennego lub ich części, odnoszących się do objętego nim terenu. Teren objęty planem miejscowym obszaru "Rajsko II" w całości pokrywa teren objęty planem "Rajsko", a zatem pierwotny plan zagospodarowania utracił moc w całości. Zgodnie z § 36 ww. uchwały z 19 marca 2026 r. jej wejście w życie następuje po upływie 14 dni od daty ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Małopolskiego. Ogłoszenie w ww. publikatorze nastąpiło w dniu 30 marca 2024 r., a zatem uchwała weszła w życie z dniem 14 kwietnia 2026 r.

Uzasadniając wniosek o oddalenie skargi organ przedstawił proces sporządzania i uchwalania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Rajsko". Zaznaczył również, że skarżona uchwała była przedmiotem kontroli sądów administracyjnych, w rezultacie której zapadły następujące orzeczenia:

- wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 czerwca 2016 r., sygn. akt. II OSK 2529/14 oddalający skargę kasacyjną od wyroku oddalającego skargę na uchwałę,

- wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 czerwca 2016 r., sygn. akt. Il OSK 3099/14 oddalający skargę kasacyjną od wyroku oddalającego skargę na uchwałę;

- prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 13 lipca 2018 r., sygn. akt. II SA/Kr 648/18 oddalający skargę.

Dalej organ podał, że na działkach nr [...] i [...] przy ul. [...] w K. znajduje się aktywne osuwisko o numerze identyfikacyjnym [...] ujęte w "Rejestrze terenów zagrożonych ruchami masowymi ziemi oraz terenów, na których ruchy te występują" prowadzonym przez Prezydenta Miasta Krakowa na podstawie art 110a ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska. Osuwisko nr [...] zostało udokumentowane na "Mapie osuwisk i terenów zagrożonych ruchami masowymi ziemi dla Miasta Krakowa" w skali 1: 10 000, wykonanej przez Państwowy Instytut Geologiczny - Państwowy Instytut Badawczy. Z uwagi na udokumentowane w karcie osuwiska uszkodzenia budynku przy ul. [...] a także zawarte w karcie osuwiska zapisy, zgodnie z którymi "dalsze ruchy mogą nastąpić na skutek długotrwałych opadów deszczu lub wiosennych roztopów. Aktywność osuwiska może się zmieniać w zależności od warunków atmosferycznych oraz nawodnienia gruntów", rozsączanie oczyszczonych ścieków do gruntu może w przyszłości przyczynić się do uaktywnienia osuwiska. Dodatkowo nieruchomość skarżących znajduje się w obszarze ochronnym "A-l" Głównego Zbiornika Wód Podziemnych nr [...] - S. B., na którym obowiązuje zakaz wprowadzania ścieków do ziemi, w tym pochodzących z nowych oczyszczalni ścieków.

Jak podał organ, wykluczenie realizacji przydomowych oczyszczalni ścieków na

podstawie zapisów m.p.z.p. obszaru "Rajsko" było wynikiem istotnych uwarunkowań prawnych i środowiskowych, które mają na celu zarówno ochronę środowiska, jak

i spełnienie wymogów określonych przez prawo krajowe oraz unijne. Zgodnie z art. 83 ust. 2 tej ustawy Prawo wodne "wybór miejsca i metody usuwania ścieków powinien minimalizować negatywne skutki dla środowiska". W przypadku przydomowych oczyszczalni, ich lokalizacja i sposób działania mogą stanowić zagrożenie dla jakości wód gruntowych, szczególnie jak obszary związane z Głównym Zbiornikiem Wód Podziemnych. Z tego powodu, w takich miejscach preferowane są bardziej zaawansowane systemy kanalizacyjne, które zapewniają lepszą ochronę zasobów wodnych. Dodatkowo, art. 83 ust. 4 ustawy Prawa wodnego dopuszcza stosowanie systemów indywidualnych, takich jak przydomowe oczyszczalnie, w miejscach, gdzie budowa kanalizacji zbiorczej jest nieuzasadniona ekonomicznie lub ekologicznie, pod warunkiem zapewnienia odpowiedniej ochrony środowiska. Jednak w obszarach

o wysokim ryzyku zanieczyszczenia wód gruntowych, takie rozwiązanie jest niewystarczające. Organ zaznaczył, że planowanie budowy przydomowych oczyszczalni ścieków w obszarach o szczególnych wymaganiach ochrony środowiska, takich jak występowanie obszaru udokumentowanego Głównego Zbiornika Wód Podziemnych nr 451, jest nieprawidłowe. Obszary te potrzebują stosowania rozwiązań, które skutecznie zapobiegają zanieczyszczeniu wód gruntowych. W takim przypadku, przydomowe oczyszczalnie stanowią zagrożenie dla jakości wód pitnych

i ekosystemów wodnych, co jest sprzeczne z zasadami ochrony środowiska wodnego. Kolejnym czynnikiem mającym wpływ na przyjęte rozwiązania planistyczne jest struktura terenu, szczególnie w kontekście terenów zagrożonych osuwiskami.

W granicach obowiązującego planu miejscowego "Rajsko", gdzie występują także tereny o spadkach przekraczających 12%, budowa i eksploatacja przydomowych oczyszczalni ścieków stanowi zagrożenie dla stabilności terenu. W takich miejscach systemy indywidualne, takie jak przydomowe oczyszczalnie lub szczelne zbiorniki bezodpływowe, mogą ulec awarii w wyniku ruchów masowych ziemi, co dodatkowo zwiększa ryzyko zanieczyszczenia wód gruntowych oraz wpływa na bezpieczeństwo użytkowników.

Zgodnie z art. 101 pkt 6 ustawy Prawo ochrony środowiska ochrona powierzchni ziemi polega m.in. na zapobieganiu ruchom masowym ziemi i ich skutkom. Ma to związek z utrzymaniem równowagi przyrodniczej poprzez którą, zgodnie z definicją określoną w art. 3 pkt 32 tej ustawy, rozumie się "stan, w którym na określonym obszarze istnieje równowaga we wzajemnym oddziaływaniu: człowieka, składników przyrody żywej i układu warunków siedliskowych tworzonych przez składniki przyrody nieożywionej".

Z kolei na podstawie § 30 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 1225 ze zm.), usytuowanie na działce budowlanej ujęć wody, urządzeń do gromadzenia i oczyszczania ścieków oraz odpadów stałych powinno być zgodne z wymaganiami rozporządzenia oraz z przepisami dotyczącymi ochrony gruntu, wód i powietrza. W § 34 tego rozporządzenia została również ustanowiona zasada lokalizacji zbiorników na nieczystości ciekłe tylko na działkach budowlanych niemających możliwości przyłączenia do sieci kanalizacyjnej, przy czym nie zostało dopuszczone ich usytuowanie na obszarach podlegających szczególnej ochronie środowiska i narażonych na niebezpieczeństwo powodzi oraz na terenach zalewowych.

Organ wskazał, że działki nr [...] oraz [...] położone są na terenie o spadkach powyżej 12% predysponowanych do wystąpienia ruchów masowych ziemi, co znajduje swoje odzwierciedlenie w treści § 3 ust. 2 pkt 1 uchwały. Dodatkowo działki te położone są na terenie udokumentowanego osuwiska nr [...], które uaktywniło się w 2010 r., a zatem po wybudowaniu przez skarżących budynku mieszkalnego jednorodzinnego (decyzja Prezydenta Miasta Krakowa o pozwoleniu na budowę została wydana 29 lipca 2005 r. na podstawie decyzji o ustaleniu warunków zabudowy z 14 lipca 2004 r.). Powyższe uwarunkowania geologiczne terenu stanowiły przyczynę wydania przez Prezydenta Miasta Krakowa w dniu 14 maja decyzji o zgłoszeniu sprzeciwu w sprawie zgłoszenia eksploatacji przydomowej oczyszczalni ścieków zlokalizowanej na działkach nr [...] i [...], która następnie została utrzymana w mocy decyzją Wojewody Małopolskiego z 29 października 2025 r. (znak WI-1.7840.5.83.2025.JK). Nadto, przedmiotowe nieruchomości znajdują się w całości w obszarze, na którym obowiązuje rozporządzenie Wojewody Małopolskiego z dnia 19 grudnia 2022 r. w sprawie ustanowienia obszaru ochronnego Głównego Zbiornika Wód Podziemnych nr [...] - S. B. (Dz. Urz. Województwa Małopolskiego nr 2022 poz. 8884). Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia, na całym obszarze ochronnym został ustanowiony zakaz wprowadzania ścieków do ziemi, w tym pochodzących z nowych przydomowych oczyszczalni ścieków, z wyłączeniem wprowadzania ścieków funkcjonujących w dniu ustanowienia obszaru ochronnego. Skarżący nie dopełnili obowiązku zgłoszenia przydomowej oczyszczalni ścieków, wynikającego z treści art. 152 ustawy Prawo ochrony środowiska, a zatem ich instalacja działała i nadal działa, bez wymaganego prawem zgłoszenia. W ocenie organu, niedopełnienie przez skarżących obowiązku zgłoszenia urządzeń, o których mowa w art. 152 ustawy Prawo ochrony środowiska, nie stanowi o wadliwości kwestionowanych zapisów planu miejscowego.

Organ podniósł, że wprawdzie nieruchomości skarżących nie znajdują się w zasięgu aglomeracji miejskiej, niemniej jednak w ich sąsiedztwie projektowane są przewody kanalizacyjne w rejonie ul. A. K., natomiast sieć kanalizacyjna funkcjonuje w ciągu ulicy K. . Ww. czynniki uzasadniają wykluczenie realizacji przydomowych oczyszczalni ścieków na przedmiotowym obszarze. Jest to podyktowane zarówno względami ochrony środowiska, jak i koniecznością spełnienia obowiązków wynikających z przepisów dotyczących gospodarki ściekowej. Zastosowanie systemów kanalizacji zbiorczej jest w tym wypadku przypadku bardziej efektywnym i bezpiecznym rozwiązaniem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143 dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego. Stosownie do art. 147 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5, stwierdza nieważność aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Przepisy te korespondują z art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2025 r. poz. 1153, dalej: u.s.g.), który przewiduje, że uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. Przywołać należy również art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (obecnie Dz. U. z 2026 r. poz. 538, dalej: u.p.z.p.), zgodnie z którym istotne naruszenie zasad sporządzania studium lub planu miejscowego, istotne naruszenie trybu ich sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części. Zasady sporządzania planu miejscowego rozumiane są jako wartości i merytoryczne wymogi kształtowania polityki przestrzennej przez uprawnione organy dotyczące m.in. zawartych w akcie planistycznym ustaleń. Pojęcie zasad sporządzania planu zagospodarowania przestrzennego należy wiązać zatem z zawartością aktu planistycznego (częścią tekstową, graficzną i załącznikami), zawartych w nim ustaleń, a także standardów dokumentacji planistycznej. Natomiast tryb postępowania odnosi się do sekwencji czynności, jakie podejmuje organ w celu doprowadzenia do uchwalenia planu miejscowego począwszy od uchwały o przystąpieniu do sporządzania planu, a skończywszy na uchwaleniu planu (por. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 5 grudnia 2017 r., II SA/Kr 1037/17, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zgodnie z art. 101 ust. 1 u.s.g. każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Przepis ten determinuje legitymację skargową, a także – zwłaszcza w przypadku kontroli aktów prawa miejscowego takich jak miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego – zakres rozpoznania i orzekania sądu administracyjnego. Kontrola zaskarżonego aktu dokonywana jest w granicach wyznaczonych prawną ochroną przysługującą skarżącemu mającemu tytuł prawny do oznaczonej nieruchomości objętej planem. W konsekwencji ewentualne uwzględnienie skargi powinno nastąpić wyłącznie w części wyznaczonej indywidualnym interesem skarżącego. Także potencjalne naruszenia procedury planistycznej mogą być brane pod uwagę tylko wtedy, gdy pozostają w związku z interesem prawnym skarżącego (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 5 grudnia 2017 r., II SA/Kr 1037/17 oraz powołane tam orzecznictwo). W tym kontekście trzeba też dostrzegać różnicę między naruszeniem interesu prawnego (uprawnienia) skarżącego, stanowiącym podstawę legitymacji skargowej, a podstawą do uwzględnienia skargi, w szczególności zaś stwierdzenia nieważności uchwały. Podstawą uwzględnienia skargi może być wyłącznie naruszenie obiektywnego porządku prawnego.

W pierwszej kolejności Sąd wskazuje, że nie dopatrzył się przesłanek do umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego, w szczególności ze względu na przesłankę określoną w art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (z powodu bezprzedmiotowości postępowania), a to w związku z uchwaleniem i wejściem w życie uchwały nr XLVII/1003/26 z dnia 19 marca 2026 r. Rady Miasta Krakowa w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru "Rajsko II". Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 5 listopada 2025 r., III OSK 2676/22, "co do zasady bezprzedmiotowość postępowania sądowoadministracyjnego "z innych przyczyn" w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. zachodzi wtedy, gdy w toku postępowania, a przed wydaniem wyroku, przestaje istnieć przedmiot zaskarżenia. Taka sytuacja zaistnieje wówczas, gdy zaskarżony akt zostanie pozbawiony bytu prawnego, na skutek m.in. uchylenia tego aktu. Zmiana lub uchylenie uchwały podjętej przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej dokonana po zaskarżeniu tej uchwały do sądu administracyjnego nie czyni zbędnym wydania przez sąd administracyjny wyroku, jeżeli zaskarżona uchwała może być stosowana do sytuacji z okresu poprzedzającego uchylenie lub zmianę." Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, w której skarżący przywołują toczące się postępowanie w sprawie zgłoszenia przydomowej oczyszczalni ścieków do eksploatacji, na podstawie art. 152 Prawa ochrony środowiska. W takiej sytuacji, zdaniem Sądu, z jednej strony, brak jest bezprzedmiotowości postępowania, a z drugiej jako aktualne traktować należy naruszenie interesu prawnego uzasadniające merytoryczne rozpatrzenie sprawy przez sąd, po myśli art. 101 ust. 1 u.s.g.

Przechodząc do oceny legalności zaskarżonej uchwały należało mieć na względzie, że była ona już przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej. W odniesieniu do przedmiotowej uchwały zapadły prawomocne wyroki oddalające skargi na uchwałę: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 czerwca 2016 r., I OSK 2529/14 oraz z 17 czerwca 2016 r., Il OSK 3099/14 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 13 lipca 2018 r., II SA/Kr 648/18. Poprzednio orzekając sądy administracyjne skontrolowały w szczególności procedurę uchwalenia planu miejscowego. Niezależnie od tego trzeba dostrzec, że zarzuty sformułowane w skardze nie dotyczą procedury uchwalenia planu miejscowego, ani też przeznaczenia działki skarżących, ale przywołanych wyżej postanowień dotyczących infrastruktury kanalizacyjnej. I tej właśnie kwestii dotyczyć będą dalsze rozważania.

Skarżący E. Ł. i D. Ł. są współwłaścicielami działek nr [...] i [...] obr. [...]. Kwestionują oni przepisy § 8 ust. 3 pkt 4 i 5 uchwały. § 8 ust. 3 stanowi następująco:

"3. Ustala się zasady przebudowy, rozbudowy i budowy systemu odprowadzania ścieków sanitarnych:

1) obowiązuje system kanalizacji rozdzielczej, w układzie centralnym;

2) nakazuje się odprowadzanie ścieków sanitarnych poprzez miejski system kanalizacji, z zastrzeżeniem pkt 4;

3) odbiornikami ścieków sanitarnych są:

a) kolektor sanitarny "M.

b) kolektor sanitarny "K. (dla zachodniej części ul. K.

c) kanał sanitarny w ul. N. (dla rejonu ul. G.

d) kolektor sanitarny PWG (dla rejonu ul. S.

4) w terenach nie objętych kanalizacją sanitarną, za wyjątkiem terenów osuwisk, dopuszcza się tymczasowo (do czasu realizacji kanalizacji sanitarnej) zastosowanie szczelnych bezodpływowych, odpornych na mogące nastąpić odkształcenia gruntu zbiorników na nieczystości ciekłe, opróżnianych okresowo, przy czym w terenach inwestycyjnych, w których jest możliwe wskazanie terenów o spadkach niższych niż 12%, szamba należy lokalizować poza terenami o spadkach powyżej 12%;

5) na całym obszarze objętym planem zakazuje się lokalizacji przydomowych oczyszczalni ścieków."

Przywołane przepisy, zwłaszcza kwestionowane punkty 4 i 5, dotyczą ogólnie nieruchomości objętych planem, w konsekwencji należało uznać, że dotyczą one również nieruchomości skarżących, wprowadzając określone tam ograniczenia w zagospodarowaniu terenu. Zauważyć w tym miejscu wypada, że bezspornie według zaskarżonej uchwały działki skarżących, znajdujące się w terenach Z.23 (tereny zieleni nieurządzonej z dopuszczeniem funkcji rolniczej), ZL.19 (tereny lasów) i Zw.7 (tereny zielni nieurządzonej), nie podlegają zabudowie. Plan dopuszcza jednak pozostawienie legalnie powstałej zabudowy, z zakazami jej dalszej rozbudowy i nadbudowy (vide: § 5 ust. 1 pkt 1 uchwały), co dotyczy nieruchomości skarżących, na której przed wejściem w życie planu wybudowany został budynek mieszkalny.

Jak wskazano powyżej, zarzuty skarżących ogniskują się wokół kwestii dopuszczalności wprowadzenia w planie miejscowym przepisów ograniczających możliwość lokalizowania na terenie objętych planem bezodpływowych zbiorników na nieczystości ciekłe (szamb) oraz przydomowych oczyszczalni ścieków.

Analizując § 8 ust. 3 pkt 4 i 5 miejscowego planu należy dostrzec na wstępie, że w kompetencji rady gminy mieści się określanie sposobu zagospodarowania terenu, w szczególności jego zabudowy, z czym wiążą się również zasady dotyczące infrastruktury technicznej. Zgodnie z art. 15 ust. 2 pkt 10 u.p.z.p. plan miejscowy powinien obowiązkowo określać zasady modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji i infrastruktury technicznej. Obowiązek ten został uszczegółowiony w § 4 pkt 9 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. Nr 164, poz. 1587). Określenie tych zasad powinno korespondować z ustawowo określonymi zadaniami gminy w zakresie budowy sieci infrastruktury technicznej, w szczególności wodnej i kanalizacyjnej. Równocześnie jednak konieczne jest uwzględnianie publicznego prawa podmiotowego określanego jako wolność zabudowy własnej nieruchomości, która ściśle wiąże się z prawem dostępu do publicznej infrastruktury technicznej, ale i z prawem zastosowania rozwiązań technicznych, umożliwiających prawidłowe (zgodne z przeznaczeniem) funkcjonowanie legalnego obiektu budowlanego. Tego aspektu dotyczy akcentowana w skardze norma wynikająca z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (obecnie Dz.U. 2025 poz. 733, dalej: u.c.p.g). Przepis ten stanowi, że "właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych". Literalne brzmienie tego przepisu naprowadza na obowiązek właściciela nieruchomości utrzymania czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości istniejącej sieci kanalizacyjnej, wyłączony jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych, a dalej obowiązek wyposażenia nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych w sytuacji, w której sieć kanalizacyjna w danym rejonie nie istnieje, a jej budowa jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona. Nierzadko w orzecznictwie sądów administracyjnych formułuje się na tle analizowanego przepisu, prawo właściciela nieruchomości do zastosowania, w przypadku braku dostępu do sieci kanalizacyjnej, wskazanych tam rozwiązań sposobu odprowadzania ścieków. Przyjmując takie znaczenie analizowanego przepisu trzeba zaznaczyć, że nie jest to prawo absolutne, w szczególności może ono podlegać ograniczeniom wynikającym z zastosowania, na podstawie ustawy, władztwa planistycznego gminy.

W tym kontekście należy wskazać, że elementem ustawowej definicji prawa własności jest możność korzystania i rozporządzania rzeczą, jednakże w granicach określonych w art. 140 Kodeksu cywilnego. W myśl tego przepisu oraz art. 64 ust. 3 Konstytucji RP, jednym z elementów ograniczających prawo własności są przepisy ustaw. Do kategorii ustaw ograniczających prawo własności należą niewątpliwie przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Ustawa ta stanowi w art 3 ust. 1, że gminie przysługuje prawo do władczego przeznaczania terenu pod określone funkcje i ustalania zasad zagospodarowania terenu w planie miejscowym, określane jako "władztwo planistyczne". Wyraża się ono w wyłącznej kompetencji rady gminy do uchwalania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Z kolei art. 6 ust. 1 stanowi, że ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują sposób wykonywania prawa własności nieruchomości, a ust. 2 tegoż artykułu, że każdy ma prawo do zagospodarowania terenu, do którego ma tytuł prawny, w granicach określonych przez ustawę, zgodnie z warunkami ustalonymi w miejscowym planie. Zestawienie powyższych norm prowadzi do wniosku, iż możliwe jest tylko takie zagospodarowanie terenu, jakie jest dopuszczone przez obowiązujące normy prawne, w tym przepisy planu miejscowego.

Trzeba też zauważyć, że granice władztwa planistycznego gminy są wyznaczane trzema determinantami: 1) normą kompetencyjną kreującą władcze kompetencje planistyczne, 2) normami zadaniowymi adresowanymi do gminy i jej organów, określającymi zadania w zakresie planowania przestrzennego, a więc określającymi sposób korzystania z władztwa, 3) publicznymi prawami podmiotowymi jednostek, w tym w szczególności prawem zabudowy stanowiącym emanację prawa własności (J. Parchomiuk, "Nadużycie władztwa planistycznego gminy", Samorząd Terytorialny, z. 4/2014, s. 24). Jak wskazuje się w orzecznictwie, o przekroczeniu władztwa planistycznego można mówić wówczas, gdy rozwiązania planistyczne okażą się dowolne i będą pozbawione uzasadnienia merytorycznego" (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 lutego 2015 r., II OSK 2233/13). W wyroku z dnia 12 stycznia 2000 r., P 11/98 (OTK 2000, Nr 1, poz. 3) Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że dopuszczalność ograniczeń prawa własności, tak samo jak wszelkich innych konstytucyjnych praw i wolności jednostki, musi być oceniana także z punktu widzenia ogólnych przesłanek ustanowionych w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w szczególności z punktu widzenia zasady proporcjonalności (zakazu nadmiernej ingerencji). Nadto Trybunał stwierdził, że ograniczenia prawa własności dopuszczalne są tylko w zakresie, w jakim nie naruszają "istoty" tego prawa (art. 64 ust. 3 in fine Konstytucji RP, pokrywający się zresztą z ogólną zasadą z art. 31 ust. 3 zd. 2 Konstytucji RP). Trybunał Konstytucyjny wskazał też, że art. 31 ust. 3 zd. 1 Konstytucji RP szczególny nacisk położył na kryterium "konieczności w demokratycznym państwie". Zdaniem Trybunału oznacza to, że każde ograniczenie praw i wolności jednostki musi być w pierwszym rzędzie oceniane w płaszczyźnie pytania, czy było ono "konieczne", czyli innymi słowy, czy tego samego celu (efektu) nie można było osiągnąć przy użyciu innych środków, mniej uciążliwych dla obywatela, bo słabiej (bardziej płytko) ingerujących w sferę jego praw i wolności. Również Europejski Trybunał Praw Człowieka, w wyroku z dnia 20 lipca 2004 r., sygn. akt 37598/97 (Lex nr 139381) stwierdził, że: "Ingerencja w prawo do poszanowania mienia musi jednakże zachowywać sprawiedliwą równowagę pomiędzy wymogami interesu publicznego lub powszechnego społeczności, a wymogami ochrony podstawowych praw jednostki. Troska, by osiągnąć tę równowagę, jest odzwierciedlona w strukturze art. 1 Protokołu nr 1 jako całości, który winien być odczytywany w świetle ogólnej zasady prawnej wskazanej w zdaniu pierwszym. W szczególności musi zostać zachowana rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, który ma zostać zrealizowany przy użyciu jakiegokolwiek środka pozbawiającego osobę jej własności lub kontrolującego korzystanie z niej".

Wobec powyższego jako konieczne jawi się przeprowadzenie testu proporcjonalności odnośnie do wprowadzonych in casu ograniczeń, co wymaga rozważenia trzech podstawowych kwestii, tj.: 1. czy wprowadzona regulacja jest w stanie doprowadzić do zamierzonych przez nią skutków (tzw. kryterium przydatności); 2. czy regulacja ta jest niezbędna dla ochrony interesu publicznego, z którym jest powiązana (tzw. kryterium niezbędności); 3. czy efekty wprowadzanej regulacji pozostają w proporcji do ciężarów nakładanych przez nią na obywatela (tzw. kryterium proporcjonalności sensu stricto).

W odpowiedzi na skargę organ wyjaśnił, że na działkach nr [...] i [...] przy ul. [...] w K., znajduje się aktywne osuwisko o numerze identyfikacyjnym [...] ujęte w "Rejestrze terenów zagrożonych ruchami masowymi ziemi oraz terenów, na których ruchy te występują" prowadzonym przez Prezydenta Miasta Krakowa na podstawie art. 101a ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska, które udokumentowano na "Mapie osuwisk i terenów zagrożonych ruchami masowymi ziemi dla Miasta Krakowa" wykonanej przez Państwowy Instytut Geologiczny - Państwowy Instytut Badawczy. Wskazano, że nieruchomość skarżących znajduje się w obszarze ochronnym "A-l" Głównego Zbiornika Wód Podziemnych nr [...] - S. B., na którym obowiązuje zakaz wprowadzania ścieków do ziemi, w tym pochodzących z nowych oczyszczalni ścieków. Organ podkreślił, że wykluczenie realizacji przydomowych oczyszczalni ścieków było wynikiem istotnych uwarunkowań prawnych i środowiskowych, które mają na celu zarówno ochronę środowiska, jak i spełnienie wymogów określonych przez prawo krajowe oraz unijne, wskazując w tym kontekście art. 83 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne. Podkreślono, że szczególnie nieprawidłowe jest

planowanie budowy przydomowych oczyszczalni ścieków w obszarach o szczególnych wymaganiach ochrony środowiska, takich jak występowanie obszaru udokumentowanego Głównego Zbiornika Wód Podziemnych nr 451. Obszary te potrzebują stosowania rozwiązań, które skutecznie zapobiegają zanieczyszczeniu wód gruntowych. W takim przypadku, przydomowe oczyszczalnie stanowią zagrożenie dla jakości wód pitnych i ekosystemów wodnych, co jest sprzeczne z zasadami ochrony środowiska wodnego. Jako uzasadnienie dla wprowadzonych ograniczeń wskazano również strukturę terenu zagrożonego osuwiskami. Wyjaśniono, że w granicach planu miejscowego "Rajsko" występują tereny o spadkach przekraczających 12%. Budowa i eksploatacja przydomowych oczyszczalni ścieków stanowi zagrożenie dla stabilności terenu. W takich miejscach systemy indywidualne, takie jak przydomowe oczyszczalnie lub szczelne zbiorniki bezodpływowe, mogą ulec awarii w wyniku ruchów masowych ziemi, co dodatkowo zwiększa ryzyko zanieczyszczenia wód gruntowych oraz wpływa na bezpieczeństwo użytkowników. Dodatkowo wskazano, że nieruchomości skarżących znajdują się w całości w obszarze, na którym obowiązuje rozporządzenie Wojewody Małopolskiego z dnia 19 grudnia 2022 r. w sprawie ustanowienia obszaru ochronnego Głównego Zbiornika Wód Podziemnych nr [...] - S. B., który w § 2 ust. 1 rozporządzenia stanowi na całym obszarze ochronnym zakaz wprowadzania ścieków do ziemi, w tym pochodzących z nowych przydomowych oczyszczalni ścieków, z wyłączeniem wprowadzania ścieków funkcjonujących w dniu ustanowienia obszaru ochronnego. Wyjaśniono również, że wprawdzie nieruchomości skarżących nie znajdują się w zasięgu aglomeracji miejskiej, ale w ich sąsiedztwie projektowane są przewody kanalizacyjne w rejonie ulicy A. K., natomiast sieć kanalizacyjna funkcjonuje w ciągu ulicy K.

Sąd wskazuje, że jakkolwiek wadliwa jest argumentacja organu gminy odnosząca się do aktów prawnych wydanych po uchwaleniu spornego planu miejscowego w 2013 r., skoro uchwała kontrolowana jest przez Sąd według stanu na dzień jej uchwalenia, tak zaakceptować należy stanowisko, że wprowadzone ograniczenia nie były dowolne, ale wynikały z istotnych lokalnych uwarunkowań i potrzeby ochrony doniosłych wartości chronionych prawem, składających się na dobro wspólne.

Sąd zauważa, że omówione powyżej uwarunkowania znajdują odzwierciedlenie w aktach planistycznych, w szczególności w opiniach i uzgodnieniach organów współdziałających. Na potrzebę zapewnienia daleko idącej ochrony przeciwosuwiskowej oraz zasobów wód podziemnych Głównego Zbiornika Wód Podziemnych nr [...] - S. B. wskazują w szczególności: pismo Zarządu Województwa Małopolskiego z 17 stycznia 2012 r., pismo Geologa Powiatowego z 16 stycznia 2012 r., pismo dyrektora Wydziału Gospodarki Komunalnej z 13 stycznia 2012 r., pismo dyrektora Wydziału Kształtowania Środowiska z 19 stycznia 2012 r., opinia sanitarna z 15 listopada 2012 r., postanowienie Małopolskiego Państwowego Inspektora Sanitarnego z 20 listopada 2012 r., pismo Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Krakowie z 20 lutego 2013 r., opinia sanitarna Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z 20 lutego 2013 r.

Istotnych argumentów dostarcza również sporządzona w sprawie Prognoza oddziaływania na środowisko, w której, w kolejnych jej wersjach, akcentowano potrzebę ochrony wód podziemnych (pkt 5.4.2.) oraz niwelowania zagrożenia osuwiskowego (pkt 6.3.). W odniesieniu do wód podziemnych w prognozie zwrócono uwagę, że w czasie prowadzenia procedury planistycznej ww. GZWP nie posiadał wyznaczonych na podstawie obowiązującego prawa stref ochronnych. Wskazano jednak na niezbędność podejmowania działań prawnych dla ochrony tego zbiornika przez zanieczyszczenia pochodzące z powierzchni ziemi, w tym działań polegających na nakazie wyposażenia terenów pod zabudowę w sieć kanalizacji zbiorczej z odprowadzaniem do oczyszczalni ścieków czy nakazie stosowania rozwiązań technicznych zapewniających minimalizację skutków zmian w zagospodarowaniu przestrzennym w odniesieniu do wód podziemnych ze szczególnym uwzględnieniem gospodarki wodno-ściekowej. Przywołano dokumentację hydrologiczną przedmiotowego zbiornika GZWP, z której wynika, że uznaje się go za podatny na degradację ze względu na stosunkowo krótki czas przesiąkania. W Aneksie do prognozy (styczeń 2013 r.) odniesiono się wprost do treści § 8 ust. 3 pkt 4 i 5, stwierdzając, że pkt 4 jest pośrednim uwzględnieniem sugerowanego w prognozie nakazu budowy zbiorników na ścieki w konstrukcji odpornej na możliwe odkształcenia gruntu na terenach zagrożonych procesami osuwiskowymi i jednocześnie położonych w znacznym stopniu w granicy GZWP 451. Znowu odnośnie punktu 5 wskazano, że ogranicza on nawadnianie stoków zagrożonych procesami osuwiskowymi, poprzez wyeliminowanie możliwości rozsączkowania oczyszczonych ścieków do gruntów. Wskazano też, że wprowadzony nakaz i zakaz jest uszczegółowieniem przepisów zapewniających ochronę GZWP (s. 82 prognozy). W prognozie zaakcentowano również rozwój zjawiska osuwisk w terenie objętym planem w ciągu ostatnich lat (przed uchwaleniem planu) i podatność tego terenu na procesy osuwiskowe. Wskazano na uaktywnienie osuwisk w okresach obfitych opadów 2010 roku, przywołując też problem osuwiska w rejonie ulicy K. . Sformułowano m.in. stanowisko, że: "w stanie obecnym (bez rozwiązań systemowych), w opisywanym obszarze, za wyjątkiem niewielkim powierzchni (...) możliwości wprowadzania nowej zabudowy zostały wyczerpane ze względu na bezpieczeństwo mieszkańców (...). Tym samym wyznaczono barierę dla dalszego wzrostu zainwestowania obszaru objętego planem" (s. 76).

W świetle powyższego, zdaniem Sądu, wprowadzone ograniczenia były na dzień uchwalenia planu proporcjonalne do założonych celów. Niewątpliwie celem planu miejscowego było ograniczenie zabudowy na terenach osuwiskowych i na terenach Głównego Zbiornika Wód Podziemnych – w zakresie w jakim zabudowa grozi jakości zgromadzonej tam wody. Czynnikiem zagrażającym jakości wód podziemnych są niewątpliwie przydomowe oczyszczalnie ścieków, za pomocą których wprowadza się do ziemi podczyszczone ścieki. Ścieki wprowadzane do ziemi przyczyniają się również do nasączania terenów, co jest zjawiskiem zdecydowanie negatywnym w kontekście ochrony przeciwosuwiskowej. Z podobnych względów uzasadnione jest ograniczenie co do budowy szamb w omówionym obszarze. Wprawdzie, z szambami nie wiąże się wprowadzanie ścieków do ziemi, ale ich wywożenie, jednak trzeba mieć na względzie koincydencję potrzeby ochrony wód podziemnych z uwarunkowaniami wynikającymi z istnienia osuwisk, w tym osuwisk czynnych. Dopuszczenie szamb w takich terenach, jak również w terenach o dużych spadkach, wiąże się z ryzykiem nieprzewidzianego przedostania się ścieków do ziemi. Nie wykluczając, in genere potencjalnej możliwości lokalizacji szamb na terenach osuwisk w związku z rozwojem techniki w zakresie budownictwa, Sąd zauważa, że w tych konkretnych uwarunkowaniach wprowadzone ograniczenia należało uznać za usprawiedliwione, adekwatne do zamierzonego celu. Całościowo również wprowadzone ograniczenia należało uznać za niezbędne dla ochrony interesu publicznego, który wiąże się zarówno z ochroną zasobów dobra wspólnego jakim jest woda, jak i potrzebą ochrony ludzi i mienia przed skutkami osuwisk, które na spornym obszarze nie są tylko zjawiskiem potencjalnym. Niewątpliwie w takich uwarunkowaniach zagospodarowanie terenu pod zabudowę jest utrudnione, jednak założone efekty regulacji pozostają w proporcji do ciężarów nakładanych na obywatela.

W konsekwencji należało uznać, że kwestionowane przepisy planu miejscowego nie zostały wprowadzone dowolne, ale po właściwym wyważeniu racji interesu publicznego i prywatnego. W tej sytuacji nie doszło do nadużycia władztwa planistycznego.

Z przedstawionych przyczyn skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd nie dopatrzył się istotnego naruszenia prawa w odniesieniu do zaskarżonej uchwały, w szczególności istotnego naruszenia trybu uchwalania planu miejscowego, jak też istotnego naruszenia zasad sporządzania miejscowego planu. Nie uzasadniały uwzględnienia skargi sformułowane w niej zarzuty.

Dlatego Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.