Awizo w czasie pobytu w sanatorium. Sąd uchylił stwierdzenie spóźnienia odwołania od decyzji o zasiłku

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2026 r. nr SKO.4140.42.25 - na art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2025.1691), dalej jako: "k.p.a." - stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia przez A. S. odwołania od decyzji Wójta Gminy Biała z dnia 30 czerwca 2025 r. znak: GOPS.5102.35.64.2025 odmawiającej przyznania zasiłku celowego oraz specjalnego zasiłku celowego.

Jak wynika z akt administracyjnych, Wójt Gminy Biała decyzją z dnia 30 czerwca 2025 r., po rozpatrzeniu wniosku z dnia 20 maja 2025 r., odmówił przyznania A. S. pomocy w formie zasiłku celowego oraz specjalnego zasiłku celowego, z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego oraz brak szczególnych okoliczności uzasadniających przyznanie specjalnej pomocy celowej. Decyzja zawierała prawidłowe pouczenie o prawie, terminie oraz sposobie wniesienia odwołania. Decyzja została doręczona stronie w trybie art. 44 k.p.a. w dniu 16 lipca 2025 r. W dniu 5 sierpnia 2025 r. A. S. w siedzibie organu I instancji złożyła odwołanie podnosząc zarzuty merytoryczne skierowane przeciwko kwestionowanej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu, przywołanym na wstępie postanowieniem, stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W motywach rozstrzygnięcia organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie, cytując treść art. 42, art. 43, jak i art. 44 k.p.a., wskazał, że z załączonej do akt sprawy koperty zawierającej ww. decyzję oraz zwrotnego potwierdzenia jej odbioru wynika, że w sprawie spełnione zostały wszystkie warunki do przyjęcia fikcji doręczenia zastępczego. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji znajduje się informacja o umieszczeniu w dniu 1 lipca 2025 r. w oddawczej skrzynce pocztowej adresata zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki w Urzędzie Pocztowym w W. wraz z możliwością jej odbioru w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia (I awizo). Z dalszych adnotacji doręczyciela wynika, iż z powodu niepodjęcia przesyłki we wskazanym terminie, przesyłkę awizowano powtórnie w dniu 9 lipca 2025 r. (II awizo). Do dnia 15 lipca 2025 r. przesyłka nie została odebrana, co skutkowało jej zwrotem do nadawcy. O fakcie tym również została dokonana stosowna adnotacja na dowodzie doręczenia przesyłki. W tej sytuacji organ uznał, że decyzja została skutecznie doręczona odwołującej w dniu 16 lipca 2025 r., a termin do złożenia odwołania - liczony zgodnie z art. 57 § 1 i art. 129 § 2 k.p.a. - upłynął z dniem 30 lipca 2025 r. Odwołanie zostało sporządzone w dniu 29 lipca 2025 r. (data na odwołaniu) i złożone osobiście w Urzędzie Gminy Biała w dniu 5 sierpnia 2025 r., a więc już po upływie przewidzianego prawem terminu. Organ wskazał nadto, że odwołująca nie złożyła wraz z odwołaniem wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia, w trybie art. 58 § 1 i 2 k.p.a.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skardze A. S. wskazała na naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) niewłaściwe zastosowanie art. 44 k.p.a. przez przyjęcie, że doręczenie uznano za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w art. 44 § 1 k.p.a., w sytuacji, gdy strona skarżąca w okresie tym przebywała na leczeniu uzdrowiskowym i w terminie 14-dniowym nie miała możliwości podjęcia awizowanej korespondencji, a decyzja została odebrana osobiście w siedzibie organu po upływie tego terminu;

2) art. 7 k.p.a. przez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności nieustalenie, kiedy strona skarżąca faktycznie odebrała decyzję i miała możliwość zapoznania się z nią, która to data wyznacza początek biegu terminu do wniesienia odwołania.

Opierając się na wskazanych zarzutach skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia. W motywach skargi wyjaśniła, że korespondencja nie mogła być odebrana przez nią, ani dorosłego domownika, gdyż do dnia 19 lipca 2025 r. przebywała w sanatorium (od 28 czerwca 2025 r.), o czym organ administracyjny był informowany, gdyż przedmiotem postępowania był zasiłek celowy w związku z pobytem w sanatorium. Decyzja została odebrana przez skarżącą w pierwszym możliwym dniu bezpośrednio w organie i tę datę - zdaniem skarżącej - uznać należy za dzień odebrania decyzji, a zatem odwołanie złożone 5 sierpnia 2025 r. złożone zostało z zachowaniem terminu do wniesienia odwołania. Fikcja doręczenia z art. 44 k.p.a. w tym wypadku nie miała zastosowania, a decyzja nie mogła pozostać w aktach ze skutkiem doręczenia. Z opisanych powodów skarga jest zasadna, względnie uzasadniony jest wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, gdyż licząc termin od dnia 16 lipca 2025 r., odwołanie nie mogło być złożone z uwagi na wyjazd i pobyt w sanatorium.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zaprezentowane w motywach kwestionowanego rozstrzygnięcia.

W piśmie z dnia 13 sierpnia 2026 r. skarżąca wskazała w szczególności, że organ I instancji wiedział o tym, że do dnia 19 lipca 2025 r. będzie przebywać w sanatorium, bowiem przy składaniu wniosku o zasiłek złożyła skierowanie na leczenie uzdrowiskowe, a nadto datę pobytu zawarła we wniosku. W ocenie autorki skargi, decyzja celowo została jej wysłana w takim terminie, żeby nie mogła jej odebrać ani się od niej odwołać.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu w swojej argumentacji zaprezentowanej w kwestionowanym postanowieniu stanęło na stanowisku, że doszło do doręczenia zastępczego skarżącej decyzji organu I instancji, w rozumieniu art. 44 k.p.a. Tymczasem okolicznością bezsporną w sprawie jest fakt, że skarżąca w okresie od 28 czerwca do 19 lipca 2025 r. przebywała w sanatorium w S., na dowód czego złożyła w organie I instancji wraz z wnioskiem o przyznanie zasiłku zaświadczenie o terminie leczenia w sanatorium uzdrowiskowym w ww. okresie. Z tego powodu nie można, wbrew stanowisku Kolegium, uznać, że skierowanie decyzji organu I instancji do skarżącej na jej adres zamieszkania, w czasie, kiedy przebywała ona w sanatorium, o czym organ I instancji wiedział, należycie wypełniało ciążący na organie obowiązek skierowania decyzji do strony. Stosownie do art. 42 § 1 k.p.a., w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swojego adresu, zaś w razie zaniedbania tego obowiązku doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny. Wypada podkreślić, że skarżąca powiadomiła organ I instancji o wyjeździe poza miejsce zamieszkania i okresie tegoż wyjazdu. Narusza zatem powyższy przepis próba doręczenia skarżącej decyzji organu I instancji pod dotychczasowy jej adres w okresie jej pobytu w sanatorium.

Dostrzec należy, że przepisy o doręczeniach mają przede wszystkim charakter gwarancyjny, bowiem służą zagwarantowaniu prawa strony do rzetelnego i prawidłowego postępowania. Prawidłowość doręczeń jest jednym z kluczowych warunków przestrzegania praw strony. Wprawdzie przepisy o doręczeniach zastępczych mają także na celu zapewnienie sprawności postępowania, którą trudniej byłoby osiągnąć, gdyby dopuszczać jedynie doręczenie właściwe, czyli do rąk adresata. Tym niemniej przepisy o doręczeniach zastępczych, czyli art. 43 i art. 44 k.p.a., powinny być wykładane i stosowane także przy uwzględnieniu ich gwarancyjnego charakteru. Wzgląd na tę okoliczność sprzeciwia się zaakceptowaniu skuteczności doręczenia zastępczego na adres zamieszkania osoby przebywającej poza miejscem zamieszkania, w sytuacji, gdy organ będący nadawcą przesyłki o tym fakcie wiedział.

Wprawdzie przepisy k.p.a. nie przewidują szczególnych rozwiązań w zakresie doręczania pism osobom przebywającym czasowo poza miejscem zamieszkania, to jednak doręczenie w trybie zastępczym możliwe jest wyłącznie w razie nieobecności adresata w mieszkaniu. Przez wspomnianą nieobecność należy jednak rozumieć sytuację przejściową, wynikającą ze zwyczajnych okoliczności życia codziennego (np. wyjście do pracy, na zakupy, do lekarza, czy wyjazd na wakacje albo pobyt w szpitalu, o których organ nie wiedział). Dłuższy pobyt poza miejscem zamieszkania nie jest taką okolicznością, w sytuacji gdy organ – będąc powiadomiony przez stronę – posiadał o tym wiedzę. Jedynie nieobecność, o której organ nie został powiadomiony, a więc naruszająca przepis art. 41 k.p.a., umożliwia skuteczne doręczenie korespondencji w drodze doręczenia zastępczego przesyłki skierowanej do strony postępowania pod dotychczasowy adres zamieszkania. Za taką nieobecność, pozwalającą na przyjęcie domniemania doręczenia, stosownie do art. 44 k.p.a., nie można uznać pobytu strony poza miejscem zamieszkania, o którym organ został poinformowany.

Doręczenie przewidziane w powyższym przepisie określane jest jako doręczenie zastępcze stwarzające domniemanie doręczenia. Kluczową przesłanką jego zastosowania jest niemożność doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i art. 43 k.p.a. Przy czym powyższej konsekwencji prawnej nie sposób traktować w oderwaniu od treści obowiązku strony wskazanego w art. 41 k.p.a. Jeżeli strona z tego obowiązku wywiązała się należycie, a organ wiedział, że strona czasowo nie przebywa w dotychczasowym miejscu zamieszkania i mimo to podjął próbę doręczenia przesyłki na dotychczasowy adres miejsca jej zamieszkania, to domniemanie doręczenia w powyższym trybie nie następuje.

Konsekwencją powyższego jest uznanie, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu nieprawidłowo uznało za skuteczne doręczenie skarżącej decyzji organu I instancji w trybie doręczenia zastępczego (art. 44 k.p.a.).

Jednocześnie należy zauważyć, iż niniejsze postępowanie jest drugim postępowaniem sądowym badającym legalność postanowienia wydanego w trybie art. 134 k.p.a. Wypada zasygnalizować, że w pierwszym postępowaniu, w którym zaskarżone zostało postanowienie Wójta Gminy Biała z dnia 6 sierpnia 2015 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji Wójta Gminy Biała z dnia 30 czerwca 2015 r., skarżąca sformułowała wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia ww. odwołania. Nie jest zatem oparte na prawdzie twierdzenie Kolegium wyrażone w motywach zaskarżonego aktualnie postanowienia, iż skarżąca nie wnosiła dotychczas o przywrócenie uchybionego terminu.

Z opisanych powodów Sąd uchylił zaskarżone postanowieni na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2026.143 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.".

W toku ponownie prowadzonego postępowania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu ponownie rozpozna sprawę uwzględniając powyższe uwagi (art. 153 p.p.s.a.).

Przedmiotowa sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do treści art. 119 pkt 3 p.p.s.a., bowiem przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym kończące postępowanie.

ds