- Sygnatura akt
- II SA/Ol 670/26
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
- Rodzaj
- Wyrok
- Data orzeczenia
- 3 listopada 2026 r.
- Rozstrzygnięcie
- Uchylono decyzję I i II instancji
- W serwisie od
Zestawienie z tego dnia- Kategorie
- Sądy administracyjne
© autorzy OpenStreetMap
Zwolnienie żołnierza bez zawiadomienia o postępowaniu. Sąd uchylił decyzje obu instancji
Przejdź do orzeczenia, 16 min czytania
Spór
Żołnierz zwolniony z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej spierał się z dowódcą o skutki wznowienia postępowania, w którym nie otrzymał zawiadomienia o wszczęciu postępowania.
Ustalenia sądu
Sąd ustalił, że skarżącemu nie doręczono zawiadomienia o wszczęciu postępowania ani o możliwości wypowiedzenia się co do dowodów, a decyzja z 9 lipca 2024 r. została mu doręczona dopiero po zakończeniu postępowania.
Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił decyzję Dowódcy 16 Pomorskiej Dywizji Zmechanizowanej oraz utrzymaną nią decyzję organu pierwszej instancji i zasądził na rzecz skarżącego 480 zł kosztów postępowania.
Dlaczego
Organy odmówiły uchylenia decyzji dotychczasowej, mimo że stwierdzono przesłankę wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 Kpa. Sąd uznał, że przepis art. 151 § 1 pkt 1 Kpa nie mógł być w tej sytuacji zastosowany.
Dla firm
Stwierdzenie przesłanki wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 Kpa wyklucza odmowę uchylenia decyzji na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 Kpa. Organ musi ponownie rozpoznać sprawę i wydać decyzję z art. 151 § 1 pkt 2 lub § 2 Kpa.
Więcej o sprawie
Żołnierz podpisał przy odbiorze decyzji z 9 lipca 2024 r. zrzeczenie się odwołania, a późniejsze cofnięcie tego oświadczenia nie odwróciło skutków. Dowódca mimo to odmówił uchylenia tej decyzji.
Jedynie następczo, po zakończeniu postępowania w sprawie została skarżącemu doręczona decyzja z 9 lipca 2024 r.
- Rozstrzygnięcie
- Uchylono decyzję I i II instancji
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
- Sygnatura
- II SA/Ol 670/26
Treść orzeczenia około 16 minut czytania
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Klimek asesor WSA Marta Kopacz (spr.) Protokolant referent Natalia Stemplewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2026 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Dowódcy 16 Pomorskiej Dywizji Zmechanizowanej z dnia [...], nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie zwolnienia z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; II. zasądza od Dowódcy 16 Pomorskiej Dywizji Zmechanizowanej na rzecz P. K. kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi P. K. (dalej: "żołnierz", "strona", "skarżący") jest decyzja Dowódcy 16 Dywizji Zmechanizowanej z 25 czerwca 2026 r. (dalej: "organ odwoławczy") utrzymująca w mocy decyzję Dowódcy [...] z 23 marca 2026 r. nr 353/Pers/2026, wydaną w postępowaniu wznowionym w sprawie zwolnienia z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej i przeniesienia do pasywnej rezerwy.
Z akt sprawy wynika, że żołnierz pełnił dobrowolną zasadniczą służbę wojskową w Jednostce Wojskowej Nr [...]od 18 marca 2024 r.
Decyzją z 9 lipca 2024 r. nr 2921 organ I instancji, powołując m.in. art. 146 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 248), zwolnił żołnierza z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej i przeniósł go do pasywnej rezerwy wskutek zaistnienia potrzeb Sił Zbrojnych. W uzasadnieniu tej decyzji wyjaśniono, że zwolnienie ze służby wojskowej wynikało z przebywania żołnierza na długotrwałych zwolnieniach lekarskich, co miało wpływ na sposób wykonywania obowiązków służbowych i brak dyspozycyjności, która to przekładała się na demoralizację innych żołnierzy. Podano, że żołnierz od początku pełnienia służby w [...] (18 marca 2024 r.) do dnia wydania niniejszej decyzji przedłożył 8 zwolnień lekarskich, obejmujących łącznie 68 dni. Wskazano, że nieobecność żołnierza w służbie dezorganizuje pracę i terminowość wykonywania zadań przez innych żołnierzy, a także skutkuje obciążeniem ich dodatkowymi obowiązkami. Obniżało to jakość realizowanych przez poddział zadań oraz skutkowało absencją w zajęciach programowych mających na celu podniesienie stanu wiedzy i kwalifikacji zawodowych. W ocenie organu I instancji absencja żołnierza wskazuje na stosunkowo małą odporność na trudy służby wojskowej, jak również skutkuje dezorganizacją szkolenia wojskowego.
Z adnotacji zawartych na decyzji organu I instancji wynika, że została ona skutecznie doręczona żołnierzowi 31 lipca 2024 r. Żołnierz własnoręcznym podpisem poświadczył otrzymanie tej decyzji w ww. dacie i jednocześnie oświadczył, że zrzeka się prawa do wniesienia odwołania (k. 12 akt adm.).
Pismem z 31 lipca 2024 r., które wpłynęło do organu I instancji 1 sierpnia 2024 r. pełnomocnik żołnierza cofnął oświadczenie o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania od ww. decyzji. Wyjaśnił, że żołnierz złożył to oświadczenie będąc w złym stanie zdrowia, w okresie zwolnienia chorobowego, i pomimo zamiaru wniesienia odwołania. Podał, że żołnierz na zasadzie automatyzmu podpisał fakt odbioru decyzji i oświadczenie o zrzeczeniu się odwołania, które w ocenie pełnomocnika nie powinno być zawarte w decyzji albowiem wprowadza w błąd co do charakteru takiego podpisu i uniemożliwia zapoznanie się z treścią decyzji przed złożeniem tego oświadczenia. W tych okolicznościach wykluczył możliwość uznania przedmiotowego oświadczenia za skuteczne, biorąc dodatkowo pod uwagę fakt, że żołnierz został pozbawiony prawa do uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym, gdyż nie otrzymał zawiadomienia o jego wszczęciu. Końcowo założył, że strona jest uprawniona do cofnięcia zrzeczenia się prawa do wniesienia odwołania w otwartym terminie do wniesienia tego środka prawnego, jest to czynność jednostronna, niewymagająca zgody organu.
W dniu 14 sierpnia 2024 r. (data nadania przesyłki pocztowej) strona wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji. W piśmie z 28 sierpnia 2024 r. organ I instancji wyjaśnił stronie, że wniesienie odwołania od tej decyzji było niemożliwe i powinno zostać uznane za bezskuteczne z uwagi na wcześniejsze zrzeczenie się prawa do odwołania przez żołnierza.
W dniu 2 września 2024 r. strona, powołując art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "Kpa"), zwróciła się do organu I instancji o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z 9 lipca 2024 r. Podała, że nie otrzymała zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie zwolnienia z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej, wobec czego nie mogła wziąć czynnego udziału w postępowaniu. Wyjaśniła, że o wszczętym postępowaniu w sprawie dowiedziała się dopiero w dacie doręczenia decyzji organu I instancji, tj. 31 lipca 2024 r. Dodała, że niniejszy wniosek został złożony z ostrożności wobec braku wiedzy w jaki sposób organ odniesie się do kwestii błędnego i nieprawidłowego zrzeczenia się prawa do odwołania.
Postanowieniem z 25 września 2024 r. organ I instancji wznowił postępowanie w sprawie zakończone decyzją z 9 lipca 2024 r.
W postępowaniu wznowionym organ I instancji wydał cztery decyzje, w tym decyzję z 23 marca 2026 r., która została następnie utrzymana w mocy przez organ odwoławczy decyzją, będącą przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawy. Natomiast trzy poprzedzające ją decyzje organu I instancji wydane w postępowaniu wznowionym zostały uchylone przez organ odwoławczy w trybie art. 138 § 2 Kpa, z powodu niezapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu wznowionym, nieprawidłowego zastosowania art. 151 Kpa oraz nieuprawnionej zmiany w postępowaniu wznowionym podstawy materialnoprawnej zwolnienia ze służby względem tej przyjętej w postępowaniu prowadzonym w trybie zwykłym.
Decyzją z 23 marca 2026 r. organ I instancji, powołując art. 104 § 1 w zw. z art. 151 § 1 pkt 1 oraz 150 § 1 Kpa, odmówił uchylenia decyzji z 9 lipca 2024 r. stwierdzając, że pomimo braku zapewnienia stronie prawa do zapoznania i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji oraz nieuwzględnienia dowodów i okoliczności znanych organowi z urzędu, uchybienia te nie miały wpływy na wynik sprawy. Podkreślił, że skuteczność zarzutu naruszenia art. 10 § 1 Kpa zależy od wykazania przez stronę, że brak pełnego poinformowania uniemożliwił jej dokonanie konkretnych czynności procesowych, których przeprowadzenie mogłoby realnie wpłynąć na wynik sprawy. Zauważył, że w postępowaniu wznowionym strona nie przedłożyła żadnych dodatkowych dowodów oraz nie wypowiedziała się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, a ponadto nie dowodziła, by w wyniku wcześniejszego uchybienia w tym zakresie poniosła szkodę materialną czy niematerialną. Uznał zatem, że w sprawie zakończonej decyzją z 9 lipca 2024 r. nie doszło do naruszenia prawa do czynnego udziału strony w postępowaniu, strona odebrała osobiście tą decyzję i mogła złożyć od niej odwołanie, z czego jednak świadomie zrezygnowała.
Po rozpatrzeniu odwołania strony organ odwoławczy wydał zaskarżoną decyzję o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że sam fakt niezapewnienia stronie możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego, choć stanowi naruszenie przepisów postępowania, nie skutkuje automatycznie obowiązkiem uchylenia decyzji ostatecznej. Stwierdził, że skoro przeprowadzona po wznowieniu analiza sprawy wykazała, że stwierdzone uchybienie zostało usunięte i nie miało wpływu na wynik postępowania, to organ I instancji zasadnie zastosował art. 151 § 1 pkt 1 Kpa, odmawiając uchylenia decyzji dotychczasowej. Zauważył, że strona nie skorzystała z przysługującego jej prawa i w postępowaniu wznowionym nie przedłożyła dodatkowych dowodów oraz nie wypowiedziała się co do zebranego materiału dowodowego. Ponadto organ odwoławczy wskazał na uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie zwolnienia żołnierza z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej. Ocenił, że organ I instancji nie przekroczył w tej sprawie granic uznania administracyjnego, gdyż w pełni rozważył słuszny interes strony oraz interes publiczny. Prawidłowo uznał, że dobro służby przeważa nad interesem strony, a naruszenie art. 10 § 1 Kpa nie miało wpływu na wynik sprawy.
W skardze (na skutek błędnego pouczenia w decyzji omyłkowo zatytułowanej sprzeciwem od decyzji) wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucono naruszenie w tej sprawie:
1/ art. 15 i art. 127 Kpa oraz 134 Kpa poprzez wydanie decyzji wbrew zasadzie dwuinstancyjności i pierwszeństwa trybu odwoławczego;
2/ art. 133 i art. 134 Kpa przez zaniechanie przekazania odwołania organowi odwoławczemu i samodzielne "ocenienie" odwołania tylko zwykłym pismem;
3/ art. 145-151 Kpa poprzez niedopuszczalne prowadzenie postępowania wznowionego przed zakończeniem postępowania odwoławczego;
4/ art. 77 w zw. z art. 80 Kpa poprzez brak oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a także oparcie się na dowolnych, nie ustalonych okolicznościach faktycznych;
5/ art. 107 § 1 pkt 6 Kpa poprzez wydanie decyzji bez należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego;
6/ art. 149 § 2 Kpa poprzez brak przeprowadzenia przez organ postępowania co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.
Ponadto wskazano na rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, polegające na: pominięciu obowiązkowego postępowania odwoławczego (brak przekazania odwołania, brak decyzji organu odwoławczego), wszczęciu i zakończeniu postępowania wznowionego w sytuacji niezakończonego postępowania głównego w zwykłym toku instancji oraz naruszeniu prawa strony do rozpoznania sprawy w dwóch instancjach.
W uzasadnieniu tych zarzutów podniesiono, że skarżący odwołał się od decyzji z 9 lipca 2024 r., jednak dotychczas temu odwołaniu nie został nadany bieg. Podano, że organ I instancji zamiast przekazać odwołanie organowi wyższego stopnia poprzestał na ustosunkowaniu się do tego odwołania w piśmie z 28 sierpnia 2024 r., skutkiem czego odwołanie nie zostało rozstrzygnięte w żadnej formie procesowej, tj. decyzji organu odwoławczego lub postanowienia, o którym mowa w art. 134 Kpa. Uznano, że w tych okolicznościach wznowienie postępowania doprowadziło do pozbawienia skarżącego prawa do rozpoznania sprawy w trybie zwykłym, co powinno skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji, ewentualnie stwierdzeniem jej nieważności. Ponadto wskazano na brak wyjaśnienia w tej decyzji przyczyn powstania absencji strony (czy była ona związana ze służbą wojskową). Zwrócono uwagę na zaniechanie przeprowadzenia przez organ czynności dowodowych zmierzających do wykazania okoliczności, które legły u podstaw zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, ewentualnie odrzucenie sprzeciwu w przypadku potraktowania pisma zgodnie z jego dosłownym brzmieniem. Ocenił, że czynność cofnięcia oświadczenia o zrzeczeniu się odwołania nie mogła odwrócić skutków, które nastąpiły już z mocy ustawy. Założył zatem, że niedopuszczalne odwołanie strony nie tworzyło przeszkody do rozpoznania wniosku strony z 2 września 2024 r. o wznowienie postepowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna, chociaż nie wszystkie jej zarzuty mają usprawiedliwione podstawy.
Wymaga wyjaśnienia, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143, ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Stosownie zaś do art. 135 tej ustawy sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Kontrola sądowoadministracyjna przeprowadzona w niniejszej sprawie w tak zakreślonych granicach wykazała, że organy obu instancji naruszyły przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. skutkuje uwzględnieniem skargi.
W pierwszej jednak kolejności należy odnieść się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia w tej sprawie zasady dwuinstancyjności i pierwszeństwa postępowania odwoławczego prowadzonego w trybie zwykłym, które w ocenie Sądu nie mają usprawiedliwionych podstaw. W orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd, że w sytuacji, gdy w postępowaniu występuje tylko jedna strona, to nie ma ona możliwości skutecznego cofnięcia oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do złożenia odwołania w oparciu o art. 127a § 1 Kpa. Złożenie bowiem oświadczenia, o którym mowa w tym przepisie, w omawianej sytuacji rodzi taki skutek, że decyzja staje się natychmiast ostateczna i prawomocna (zob. wyroki NSA: z 24 sierpnia 2022 r. sygn. akt II OSK 2145/21 oraz z 10 maja 2023 r. sygn. akt II OSK 2146/22, por. W. Piątek, Cofnięcie oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania. Glosa do wyroku NSA z dnia 29 sierpnia 2019 r., II OSK 873/19, OSP 2020, nr 11, poz. 97).
Oświadczenie o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania może być złożone przez stronę w dniu doręczenia decyzji, po doręczeniu jej decyzji (zob. wyroki NSA z 15 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 2233/19 oraz z 19 marca 2024 r. sygn. akt II OSK 129/23). Organ administracji publicznej, wobec którego złożono oświadczenie o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania, nie ma natomiast kompetencji do kontroli zasadności zrzeczenia się tego prawa, w szczególności czy jest ono zgodne z interesem strony zrzekającej się. Zrzeczenie się prawa do wniesienia odwołania jest bowiem jednostronną czynnością prawno-proceduralną, która wywołuje skutki prawne ex nunc i ex lege (por. wyrok WSA w Lublinie z 22 stycznia 2026 r. sygn. akt II SA/Lu 575/25).
W świetle powyższych wywodów Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że zawarte w piśmie pełnomocnika skarżącego z 31 lipca 2024 r., które wpłynęło do organu 1 sierpnia 2024 r., cofnięcie oświadczenia o zrzeczeniu się odwołania nie mogło odwrócić skutków, które nastąpiły już z mocy ustawy 31 lipca 2024 r. Także późniejsze wniesienie odwołania od decyzji z 9 lipca 2024 r. nie pozbawiło tej decyzji przymiotu ostateczności i w świetle art. 16 § 1 oraz art. 145 § 1 Kpa nie tworzyło przeszkody do rozpoznania wniosku strony z 2 września 2024 r. o wznowienie postepowania. Chybione okazały się zatem zarzuty naruszenia w tej sprawie art. 15, art. 127, art. 133 oraz 134 Kpa, a także art. 145-151 Kpa w zakresie, w jakim skarżący wskazał na niedopuszczalne prowadzenie w tej sprawie postępowania wznowionego przed zakończeniem postępowania odwoławczego. Nie doszło w tej sprawie także do rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa.
Zdaniem Sądu w okolicznościach niniejszej sprawy brak było jednak podstaw do odmowy uchylenia decyzji dotychczasowej na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 Kpa. Przepis ten mógłby znaleźć zastosowanie jedynie wówczas, gdyby po wznowieniu postępowaniu nie potwierdziło się wystąpienie podstawy do wznowienia postępowania opisanej w art. 145 § 1 pkt 4 Kpa, z czym nie mamy jednak do czynienia w tej sprawie. Zgodnie zaś z art. 149 § 2 Kpa postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.
Postępowanie wznowione ma zatem dwa następujące po sobie etapy. W pierwszym etapie właściwy organ bada wystąpienie w sprawie przesłanki (przesłanek) wznowienia postępowania spośród wymienionych w art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b Kpa, która stanowiła podstawę do uruchomienia tego trybu nadzwyczajnego. Etap ten może zakończyć się wydaniem decyzji o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej na podstawie art 151 § 1 pkt 1 Kpa. Natomiast stwierdzenie wystąpienia choć jednej z tych przesłanek skutkuje przejściem do drugiego etapu, w którym właściwy organ ponownie rozpatruje sprawę zakończoną uprzednio decyzją ostateczną. W ten sposób możliwe jest osiągnięcie celu postępowania wznowionego, jakim jest stworzenie nowej możliwości prawnej ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeśli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością procesową wskazaną w ww. przepisach (A. Matan, Tryby postępowania. Postępowanie zwyczajne, postępowania nadzwyczajne [w:] System Prawa Administracyjnego Procesowego. Tom I. Zagadnienia ogólne, red. G. Łaszczyca, A. Matan, Warszawa 2017, LEX).
Z akt kontrolowanej sprawy wynika, że skarżącemu nie zostało doręczone ani zawiadomienie o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie zwolnienia z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej ani zawiadomienie o możliwości wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Jedynie następczo, po zakończeniu postępowania w sprawie została skarżącemu doręczona decyzja z 9 lipca 2024 r. Powyższe okoliczności niewątpliwie wskazują na wystąpienie w sprawie zakończonej tą decyzją przesłanki wznowienia postępowania opisanej w art. 145 § 1 pkt 4 Kpa, gdyż strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Jako nieuprawnione należy przy tym uznać diagnozowanie przez organy obu instancji wystąpienia tej przesłanki przez pryzmat aktywności strony lub jej braku w postępowaniu wznowionym bądź wystąpienia szkody spowodowanej brakiem udziału w postępowaniu. Należy bowiem pamiętać, że czynny udział strony w postępowaniu jest jej uprawnieniem. Podstawę wznowienia postępowania stanowi natomiast niezawiniony brak czynnego udziału strony w postępowaniu, który należy łączyć z zaniechaniem przez organ administracji realizacji obowiązków wynikających z art. 10 § 1 Kpa.
Dla porządku należy przypomnieć, że zgodnie z art 10 § 1 Kpa "organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań". Zawiadomienie o wszczęciu postępowania z urzędu nie jest jedynie wartością samą w sobie i wyłącznie pewnym małoznaczącym, formalnym obowiązkiem organu, który może zostać zrealizowany w dowolny, nawet dorozumiany sposób. Ma ono określony cel, tj. poinformowanie strony o tym, że zainicjowane zostało określone postępowanie administracyjne, w którym może brać czynny udział i bronić swych praw. Rola jaką pełni organ, tj. podmiotu gromadzącego i zarazem oceniającego materiał dowodowy oraz władczo kształtującego sytuacje innych podmiotów wymaga niewątpliwie, aby w postępowaniu dopuścić stronę do wszystkich czynności, łącznie z zapewnieniem jej prawa do nieskrępowanej wypowiedzi. Strona ma więc prawo wyrazić swoje stanowisko, formułować żądania oraz bronić własnego interesu prawnego, o czym musi zostać powiadomiona w sposób nie pozostawiający miejsca na jakiekolwiek niedopowiedzenia co do tego, czy rzeczywiście prawidłowo ją o tym prawie poinformowano (por. wyrok NSA z 5 grudnia 2023 r. sygn. akt II GSK 618/23).
Jak już podano stwierdzenie wystąpienia w niniejszej sprawie przesłanki wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 Kpa, zobowiązywało organy do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej uprzednio decyzją z 9 lipca 2024 r. Wykluczało przy tym wydanie decyzji o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej na podstawie art 151 § 1 pkt 1 Kpa. Wynik tego etapu postępowania winien bowiem znaleźć odzwierciedlenie w decyzji wydanej na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 lub art. 151 § 2 Kpa. W świetle tych przepisów organ administracji uchyla decyzję dotychczasową i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy albo stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazuje okoliczności, spośród tych wymienionych w art. 146 Kpa, z powodu których nie uchylił tej decyzji.
Zasadne okazały się zatem zarzuty naruszenia w tej sprawie art. 77 w zw. z art. 80, art. 107 § 1 pkt 6 oraz art. 149 § 2 Kpa. Zdaniem Sądu organy naruszyły w tej sprawie także art. 151 § 1 pkt 1 Kpa, co spowodowane było nieuprawnionym odstąpieniem przez organy administracji od ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją dotychczasową z uwzględnieniem regulacji zawartych w art. 151 § 1 pkt 2 i art 151 § 2 Kpa. Uchybienie tym przepisom mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż inne są skutki prawne decyzji wydanych na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 i art 151 § 2 Kpa a inne decyzji wydanej na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 Kpa. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy uwzględnią zatem ocenę prawną zawartą w niniejszym orzeczeniu i ponownie rozpatrzą sprawę zwolnienia skarżącego z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej, zapewniając skarżącemu czynny udział w postępowaniu wznowionym.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając wysokość wynagrodzenia pełnomocnika skarżącego, będącego radcą prawnym (480 zł), ustalonego zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 118).
Przywoływane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl
Podstawa prawna: Dz.U. 2025 poz 1691 art. 10 § 1, art. 127a § 1, art. 145 § 1 pkt 4, art. 151 § 1 pkt 1, 2 i § 2; Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Pełny tekst i metryka orzeczenia: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA). Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.