Pobyt rezydenta UE czekał pół roku bez działań organu. Sąd zobowiązał wojewodę do decyzji

W dniu 19 września 2025 r. M. M. (skarżąca) złożyła do Wojewody Podlaskiego wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE.

W dniu 17 grudnia 2025r. skarżąca złożyła wniosek o udzieleniu informacji o stanie sprawy, z prośbą o wskazaniu aktualizacji dokumentów lub uzupełnieniu braków formalnych, jeżeli takie występują. W dniu 2 lutego 2026r. otrzymała informacją o tym, że zgodnie z art. 100d ustawy z dnia 29.09.2025r o pomocy obywatelom Ukrainy, zawieszone zostały biegi terminów załatwienia spraw administracyjnych w postępowaniach prowadzonych przez urzędy wojewódzkie do 04.03.2026r. Następnie w dniu 10 lutego 2026r. wnioskodawczyni otrzymała zaświadczenie o złożeniu wniosku o udzieleniu zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE z informacją, że na dzień 10.02.2026 nie zostało wydane żadne prawomocne rozstrzygnięcie.

W dniu 14.04.2026r na podstawie art 37 § 6 kpa, skarżąca złożyła ponaglenie do Wojewody Podlaskiego. Wydział Spraw Obywatelskich i Cudzoziemców poinformował na piśmie, iż ponaglenie pozostawiono bez rozpoznania stosownie do art. 37 § 3 a k.p.a. W dniu 14 kwietnia skarżąca przez e-doręczenia wysłała aktualną umowę o pracę. W dniu 20 maja 2026r urząd umożliwił jej zapoznanie się z aktami sprawy.

Mając powyższe na uwadze, skargą złożoną za pośrednictwem organu w dniu 1 czerwca 2026r. M. M. zarzuciła Wojewodzie Podlaskiemu bezczynność w rozpoznaniu jej wniosku. Skarżąca podała, że w dniu 19 września 2025r. złożyła wniosek o zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE na podstawie art. 211 ustawy o cudzoziemcach. Organ nie wydał decyzji ani nie wezwał skarżącej do złożenia odcisków palców ani nie podjął działań, które przybliżyłyby postępowanie do zakończenia. Skarżąca podała, że złożyła formalne ponaglenie, ale to nie przyspieszyło postępowania.

Podkreśliła, że bezczynność organu narusza jej interesy prawne, wywołuje wiele komplikacji związanych z tak długim rozpatrzeniem wniosków, uniemożliwia przekroczenia granicy RP (karta czasowego pobytu wygasła 30.04.2026r.), a mając rodzeństwo i starszych rodziców w Ukrainie, musi czasami pilnie wyjeżdżać dla pomocy rodzicom lub załatwiać sprawy rodzinne. Również ma różne komplikacje przy załatwieniu spraw urzędowych, od daty ważności karty czasowego pobytu zależy data ważności karty dużej rodziny (jeżeli w przypadku karty pobytu termin jest wydłużony do 05.03.2027r., to termin ważności karty dużej rodziny - nie podlega wydłużeniu, i nie ma możliwości z jej korzystania). Także sytuacja dotyczy również meldunku, nie ma bowiem możliwości zameldować się w swoim mieszkaniu nie mając karty pobytu z aktualną, a nie wydłużoną datą ważności według ustawy. Końcowo wskazała, że ma również złożony wniosek na pobyt czasowy i pracę od 13.06.2025r - w tej sprawie również nie jest prowadzone żadne postępowania do dnia 20.05.2026r.

Na tej podstawie skarżąca wniosła o stwierdzenie bezczynności organu i zobowiązanie go do wezwania jej na odciski linii papilarnych, nakazanie wydania decyzji w terminie 30 dni, stwierdzenie że bezczynność miała miejsce z naruszeniem prawa oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Podlaski wniósł o jej oddalenie. Przyznał, że w dniu 19 września 2025r. obywatelka Ukrainy M. M. wystąpiła do Wojewody Podlaskiego o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE. Zaakcentował jednocześnie, że skarżąca posiada kartę pobytu wydaną przez Wojewodę Podlaskiego, ważna do 4 marca 2027 r.

W dniu 15 kwietnia 2025 roku do Wojewody Podlaskiego za pośrednictwem e- doręczeń wpłynęło ponaglenie Strony. Organ dnia 17 kwietnia 2025 roku pozostawił je bez rozpoznania, powołując się na art. 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U. z 2025 r. poz. 337 ze zm.) - dalej jako ustawa o pomocy. Przepis ten zawiesza bieg terminów do załatwiania wskazanych w nim spraw administracyjnych w postępowaniach prowadzonych przez urzędy wojewódzkie, w tym udzielenia oraz cofnięcia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej.

W dniu 28 maja 2026 roku do Organu wpłynęła skarga strony na przewlekłość w zakresie rozpoznania wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, zarzucając m.in. naruszenie art. 35 § 3 i art. 36 k.p.a. Wniosek o udzielenie cudzoziemce zezwolenia na pobyt czasowy został złożony w dniu 19 września 2025 roku. Zgodnie z art. 100d ust. 1 ustawy o pomocy w okresie do dnia 4 marca 2027 roku bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt - w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres.

Wojewoda stwierdził także, że prawo krajowe, a konkretnie ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2025 r. poz. 1079 ze zm.) - dalej jako ustawa o cudzoziemcach - w brzmieniu obowiązującym z dnia składania wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt - wskazywała na niezbędne elementy wniosku. W art. 106 ust. 1 pkt 1 jako element niezbędny wskazuje dane cudzoziemca lub informacje, o których mowa w art. 13, w zakresie niezbędnym do wydania zezwolenia. Przywołany art. 13 pkt 10 ustawy o cudzoziemcach jako dane cudzoziemca wskazuje odciski linii papilarnych. Zgodnie z powyższym i przywołaną dyrektywą termin do załatwienia wniosku bez uzupełnionych odcisków linii papilarnych wstrzymuje się do czasu ich uzupełnienia. Więc nawet, gdyby art. 100d ustawy o pomocy nie zawieszał terminów ustawowych, to nie biegną one do momentu uzupełnienia odcisków linii papilarnych. Wniosek skarżącej obarczony jest wymienionym powyżej brakiem. Nie uzupełniono odcisków linii papilarnych, zatem, nie jest on wnioskiem kompletnym, od którego zgodnie z dyrektywą, nie biegnie termin na rozpatrzenie wniosku.

Ponadto, zdaniem organu, zgodnie z art. 100 d ustawy o pomocy, termin na załatwienie tej sprawy nie rozpoczął w ogóle biegu. Stosownie do art. 100 d ust. 1 stan ten trwał na dzień złożenia wniosku do Wojewody Podlaskiego i na dzień złożenia skargi. Podkreślania wymaga, że w chwili obecnej. Skarżąca posiada kartę pobytu wydaną przez Wojewodę Podlaskiego, ważną do 4 marca 2027 roku. Oznacza to, że może swobodnie podróżować, korzystać z pełni praw i nie jest w tym zakresie ograniczona. Organ I instancji przychyla się do stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartego w wyroku z dnia 25 lipca 2024 roku (II OSK 793/24), Tym samym skarga cudzoziemki zawierająca wnioski o stwierdzenie bezczynności organu, a także o zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w określonym terminie jest niezasadna.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje;

Przedmiotem skargi jest bezczynność Wojewody Podlaskiego w postępowaniu o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2025 r., poz. 1079 z późn. zm.).

Zgodnie z art. 222d ustawy o cudzoziemcach decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE wydaje się w terminie 6 miesięcy (ust. 1); termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń: 1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub 2) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 219f, lub upłynął bezskutecznie wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 219f (ust. 2).

Nie ulega wątpliwości, że w sprawie niniejszej termin sześciomiesięczny liczony od dnia złożenia wniosku czyli od dnia 19 września 2025r. upłynął 19 marca 2025r. Bezspornym także jest, że skarżąca nie otrzymała żadnej informacji o terminie załatwienia sprawy oraz o tym, czy jej wniosek wymaga uzupełnienia. Wystosowane przez skarżącą w dniu 14 kwietnia 2026r. ponaglenie zostało pozostawione w aktach sprawy założonej dla wniosku bez nadania mu biegu. Organ w odpowiedzi na ponaglenie poinformował skarżącą, że pozostawia ponaglenie bez rozpoznania z uwagi na treść art. 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, zawieszający bieg terminów załatwiania spraw cudzoziemców, między innymi o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy tj. pobyt rezydenta długoterminowego UE.

Regulacja wkraczająca w bieg terminów załatwiania spraw administracyjnych dotyczących legalizowania pobytu cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wprowadzona została - z mocą obowiązywania od 15 kwietnia 2022r. - ustawą z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r. poz. 830), mocą której (art. 1 pkt 44) dodano art. 100c. do ustawy pomocowej. Zgodnie z nowo dodanym wówczas art. 100c ust. 1, w okresie do 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących: 1) udzielenia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej; 2) zmiany: a) zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, b) zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji; 3) cofnięcia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej - w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres.

Następnie do ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa - z mocą wsteczną od 1 stycznia 2023 r. - został wprowadzony art. 100d, będący powieleniem regulacji art. 100c, ale wskazujący nowy graniczny okres zawieszający bieg terminów dotyczących niektórych spraw prowadzonych przez wojewodów, początkowo do 24 sierpnia 2023r. Kolejnymi zmianami ustawy przedłużono ten termin: do 4 marca 2024 r. (art. 12 pkt 5 ustawy z dnia 14 kwietnia 2023 r. o zmianie nazw uczelni służb państwowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Policji, ustawy o Straży Granicznej, ustawy o Państwowej Straży Pożarnej oraz niektórych innych ustaw; Dz. U. poz. 1088), potem do 30 czerwca 2024 r. (art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 lutego 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych; Dz. U. poz. 232), kolejno do 30 września 2025 r. (art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw - Dz. U. poz. 854), na dzień wniesienia skargi w sprawie niniejszej tj. 1 czerwca 2026r. przepis art. 100d ustawy pomocowej przedłużył ten termin "do dnia 4 marca 2026 r." (art. 10 pkt 1 ustawy z 12 września 2025 r. – Dz.U. poz. 1301 zmieniającej ustawę pomocową z dniem 30 września 2025 r.), zaś na datę wyrokowania okres zawieszenia biegu termonów załatwiania spraw cudzoziemców przedłużony został do 4 marca 2027r. (vide: art. 17 pkt 50 ustawy z 23 stycznia 2026r., zmieniającej ustawę pomocową z dniem 5 marca 2026r. – Dz. U. z 2026r., poz. 203). Przepis art. 100d przedłużył więc w istocie obowiązywanie określonych w art. 100d ustawy pomocowej zasad biegu terminów załatwiania spraw prowadzonych od 15 kwietnia 2022 r. - do 4 marca 2027 r.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, m.in. - w wyrokach: z 13 lutego 2024 r., II OSK 2362/23; z 7 maja 2024 r., II OSK 1286/23; z 16 maja 2024 r., II OSK 2424/23, z 8 maja 2024 r., II OSK 1551/23. ugruntowane zostało stanowisko, podzielone przez skład orzekający w sprawie niniejszej, że przepis art. 100d ustawy pomocowej odnosi się do wszystkich cudzoziemców, którzy wnioskują o zalegalizowanie pobytu w oparciu o formy wymienione w tych przepisach.

Dla kwestii oceny skuteczności usprawiedliwiania przez organ swojej bezczynności treścią przywołanego wyżej przepisu art. 100d ustawy pomocowej, fundamentalne znaczenie ma czasokres, w którym krajowy prawodawca wyłączył prawo badania przez sądy administracyjne stanu zaniechań wojewodów w prowadzeniu postępowań wymienionych w przepisie art. 100d ustawy pomocowej (obecnie od 15 kwietnia 2022 r. do 4 marca 2027 r.) oraz ilość nowelizacji wprowadzających to przedłużenie.

W ugruntowanym już orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny stanął bowiem na stanowisku, że ponad dwuletni okres od 15 kwietnia 2022 r. do 30 czerwca 2024 r. należy uznać za wystarczający do zapewnienia przez państwo (administrację rządową) rozwiązań pozwalających na terminową obsługę wniosków pobytowych. Problem bezczynności lub przewlekłości prowadzenia postępowań w określonej kategorii spraw mający swoje źródło w ilości tych spraw powinien być rozwiązywany przez dostosowanie organizacyjne i kadrowe organów do bieżących potrzeb. Rozwiązanie tej kwestii nie powinno natomiast polegać na wielokrotnym prolongowaniu obowiązywania regulacji ograniczającej przysługujące cudzoziemcom uprawnienia i środki prawne (art. 100d ustawy pomocowej). Tym bardziej, że chodzi w tym przypadku o regulację szczególną, która w swoim założeniu miała mieć jedynie epizodyczny charakter. Wielokrotne przedłużanie obowiązywania przepisów epizodycznych może bowiem prowadzić do sytuacji, w której w dłuższej perspektywie stanowią one nie tylko "szczególne" – dopuszczalne ze względu na wyjątkowe okoliczności, lecz stałe ograniczenie praw, w tym również prawa do sądu. Takie rozwiązanie należy zaś ocenić krytycznie nie tylko przez pryzmat art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, lecz również z punktu widzenia konstytucyjnej zasady pewności prawa wywodzonej z art. 2 Konstytucji. Treścią tej zasady jest bowiem gwarancja ochrony nie tylko praw nabytych, lecz również ekspektatyw.

W konsekwencji NSA doszedł do przekonania, że okoliczności powoływane jako uzasadnienie kolejnego przedłużania braku biegu terminów nie mogły stanowić podstawy do kolejnego – czwartego z rzędu przedłużenia obowiązywania art. 100d ustawy pomocowej, tj. po 30 czerwca 2024 r. W związku z tym w ramach tzw. rozproszonej kontroli konstytucyjności ustaw należy odmówić zastosowania art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U poz. 854) w zakresie, w jakim przedłużono do 30 września 2025 r. obowiązywanie zawieszenia biegu terminu do załatwienia spraw wymienionych w art. 100d ustawy pomocowej, jako niezgodnego z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji (vide: wyrok NSA z 5 sierpnia 2025 r., II OSK 2743/24 i wyroki tam powołane, orzeczenia.nsa.gov.pl).

W orzeczeniach prezentujących powyższy pogląd wyjaśniano również, że analiza konstytucyjnych kompetencji Trybunału Konstytucyjnego (art. 188 pkt 1 i 2 Konstytucji RP) oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 184 Konstytucji RP) każe uznać, że NSA nie jest co do zasady sądem powołanym do oceny zgodności ustaw z Konstytucją RP oraz ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi, których ratyfikacja wymagała uprzedniej zgody wyrażonej w ustawie (por. np. wyrok NSA z 9 lipca 2024 r., II OSK 172/24). Z uwagi na precyzyjne określenie kompetencji Trybunału i NSA, w świetle zasady legalizmu (art. 7 Konstytucji RP), związania sędziów sądów administracyjnych Konstytucją oraz ustawami (art. 178 ust. 1 Konstytucji), a także konieczności dążenia przez sądy do zapewnienia pewności co do treści obowiązujących norm prawnych (art. 2 Konstytucji RP), ewentualne pominięcie określonego przepisu ustawy przez sąd administracyjny, w ramach tzw. rozproszonej kontroli konstytucyjności ustaw (art. 8 ust. 2 Konstytucji RP – przepisy Konstytucji RP stosuje się bezpośrednio) - musi być ograniczone do sytuacji wyjątkowych i niebudzących wątpliwości interpretacyjnych co do naruszenia norm Konstytucji RP (por. np. wyrok NSA z 21 sierpnia 2024 r., II OSK 174/24).

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał także, że z uwagi na bezpieczeństwo obrotu prawnego kształtowanego również przez indywidualne akty stosowania prawa, jakimi są orzeczenia sądowe – odmowa zastosowania przepisu ustawy może nastąpić wyłącznie w wypadku, gdy sąd rozpoznający sprawę nie ma wątpliwości co do niezgodności tego przepisu z Konstytucją, a sprzeczność ma charakter oczywisty. Sytuacja taka może zachodzić szczególnie wówczas, gdy porównywane przepisy ustawy i Konstytucji dotyczą regulacji tej samej materii i są ze sobą sprzeczne, a norma konstytucyjna jest skonkretyzowana w stopniu pozwalającym na jej samoistne zastosowanie. Zaznaczyć przy tym należy, że nie jest możliwe odmówienie zastosowania przepisu w danej sprawie bez uprzedniego generalnego stwierdzenia, że przepis ten jest sprzeczny w Konstytucją. Niezbędne jest też dodanie, że odmowa zastosowania przepisu w sprawie ma takie znaczenie, że sąd, stwierdziwszy niekonstytucyjność danego przepisu, uwzględnia ten fakt przy orzekaniu o indywidualnym stosunku prawnym będącym przedmiotem oceny jedynie w rozpoznawanej sprawie. Dzięki temu takie uprawnienie sądu nie uchybia kompetencji Trybunału Konstytucyjnego, którego orzeczenie jest powszechnie obowiązujące i ostateczne (art. 188 pkt 1 Konstytucji RP).

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że taka właśnie sytuacja oczywistej sprzeczności przepisu ustawy z przepisem rangi konstytucyjnej miała miejsce w odniesieniu do art. 100d ust. 1- 4 ustawy pomocowej w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą z 15 maja 2024 r. i w zestawieniu z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, zgodnie z którymi każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. NSA podkreślił, że prawo do sądowej kontroli działalności administracji publicznej stanowi jeden z fundamentów demokratycznego porządku prawnego (art. 2 w zw. z art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2 Konstytucji RP). W świetle art. 184 Konstytucji RP zasadą jest, że jednostka ma prawo poszukiwania ochrony sądowej przed działaniami administracji publicznej w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mając na uwadze przywołane regulacje konstytucyjne, trzeba przyjąć, że ewentualne wątpliwości interpretacyjne, czy jednostka może poddać kontroli sądowej określone działania administracji publicznej, należy rozstrzygać na korzyść jednostki. Prawo do sądu administracyjnego nie jest bowiem przywilejem, czy też szczególnym uprawnieniem, ale jednym z podstawowych gwarantów przestrzegania przez organy administracji publicznej porządku prawnego (por. np. wyrok z 2 lutego 2023 r., II OSK 2869/21). Tym samym rozwiązanie ustawowe zawarte w art. 100d ust. 1 - 4 ustawy pomocowej, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą z 15 maja 2024 r., w świetle którego cudzoziemiec nie może skorzystać z prawa domagania się (realnej) ochrony sądowej w sytuacji istniejącej opieszałości, bezczynności bądź przewlekłego działania organu, jest nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą prawa do sądu. Wobec powyższego należy wskazać, że niezgodność art. 100d ustawy pomocowej z konstytucyjną zasadą prawa do sądu zaktualizowała się po 30 czerwca 2024 r.

Sąd w sprawie niniejszej w całości podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego. Oznacza ono, że terminy na załatwienie sprawy nie biegły do 30 czerwca 2024 r. a po tej dacie organ winien był procedować zgodnie z przepisami ustawy o cudzoziemcach. Skarżąca w sprawie niniejszej złożyła wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały w dniu 19 września 2025r. Ewidentny brak jakichkolwiek działań organu w okresie 6 miesięcy, przewidzianym przepisami ustawy o cudzoziemcach na rozpatrzenie wniosku o zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE, wskazuje na stan bezczynności. Bezczynność organu administracji publicznej definiowana jest bowiem w treści art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a. jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 K.p.a. Nadto należy odwołać się do ogólnych zasad postępowania administracyjnego i regulacji dotyczących terminów zakreślanych organom do załatwienia sprawy. Ocenie podlega zatem zachowanie terminów określonych w art. 35 K.p.a. i wymóg prowadzenia sprawy z poszanowaniem zasad postępowania administracyjnego. Uwzględnić więc trzeba, że - w myśl art. 12 K.p.a. - organy mają działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami do jej załatwienia. Stosownie do kodeksowej regulacji określającej terminy załatwiania spraw administracyjnych, organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki - art. 35 § 1 K.p.a., a załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Ustawodawca przewidział przy tym ewentualną sytuację niezałatwienia sprawy w terminie, nakładając na organ administracji publicznej na mocy art. 36 § 1 K.p.a. obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, podania przyczyny zwłoki, wskazania nowego terminu załatwienia sprawy oraz pouczenia o prawie do wniesienia ponaglenia. Z perspektywy niniejszej sprawy istotne pozostaje również, że przepisy szczególne mogą przewidywać inne, niż wymienione w Kodeksie postępowania administracyjnego terminy rozpoznania spraw przez właściwe organy administracji publicznej, o czym stanowi art. 35 § 4 K.p.a.

Stwierdzając zatem, że po stronie organu trwa stan bezczynności, sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. zobowiązał Wojewodę Podlaskiego do rozpoznania wniosku skarżącej o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE, w terminie 30 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.

Stanowi bezczynności organu sąd nie przypisał jednak cechy rażącego naruszenia prawa albowiem upływ ustawowego 6 miesięcznego terminu na rozpatrzenie wniosku skarżącej nastąpił w dacie 28 marca 2026r. a zatem około 2 miesięcy przez wniesieniem skargi na bezczynność a ponadto w okresie, gdy pobyt skarżącej w Polsce był zalegalizowany ważną do 4 marca 2027r. kartą pobytu. Sąd zwraca także uwagę, że przepis art. 100d ustawy pomocowej nie został wyeliminowany z obrotu prawnego przez ustawodawcę, zatem nadal obowiązuje. Ustalenie jego niekonstytucyjnego charakteru nastąpiło w orzecznictwie sądów administracyjnych i było wynikiem dogłębnej analizy oraz wykładni przepisów o wstrzymaniu biegu terminów w kontekście prawa do sądu. Odmowa zastosowania art. 100d ustawy pomocowej jest więc wynikiem określonego kierunku orzecznictwa sądów, bowiem początkowo akceptowano ograniczenia wynikające z art. 100c i art. 100d ustawy pomocowej, zastrzegając jedynie możliwość zmiany tej oceny w razie zmiany okoliczności sprawy (vide szerzej wyrok z 26 sierpnia 2025 r., II OSK 3112/24). A zatem skoro zmiana okoliczności sprawy niniejszej polegająca na przyjęciu niedopuszczalności stosowania art. 100d ustawy pomocowej od 1 lipca 2024 r. wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych (np. pierwszy z takich wyroków NSA z 19 maja 2025 r., II OSK 2921/24), a nie była expressis verbis zmianą legislacyjną, to wobec związania organów administracji publicznej zasadą legalności (art. 6 k.p.a.) - nie można Wojewodzie Podlaskiemu przypisywać prowadzenia postępowania warunkach bezczynności mającej cechy rażącego naruszenia prawa. Dlatego orzeczono jak w punkcie 2 wyroku na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a.

Stosownie do art. 149 § 2 P.p.s.a. sąd, w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154§6.

Mając na uwadze okoliczności sprawy wobec braku przypisania organowi rażącego naruszenia prawa stanem bezczynności oraz wobec faktu, że do 4 marca 2027r. skarżąca posiada kartę pobytu w Polsce, sąd nie wydawał rozstrzygnięcia w przedmiocie grzywny czy też sumy pieniężnej (w tym zakresie nie było też wniosku).

O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 210 P.p.s.a. Skarga została rozpatrzona na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do treści art. 119 pkt 4 P.p.s.a.

Małgorzata Roleder Barbara Romanczuk Anna Bartłomiejczuk