Wójt przez prawie pół roku nie informował stron o zwłoce w sprawie 28 domów

Skargą złożoną w organie 19 czerwca 2026r. J. G. zarzuciła Wójtowi Gminy Grabówka bezczynność i przewlekłość postępowania w sprawie rozpatrzenia jej wniosku z 27 listopada 2025r. o wydanie decyzji w sprawie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia polegającego na budowie 28 budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie szeregowej wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną na działkach [...] i częściach działek: [...], położonych w obrębie [...], gm. Grabówka.

Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie:

1.art. 12 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 35 § 3 k.p.a. w zw. z art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy Grabówka w sytuacji, gdy zgodnie z przywołanymi przepisami załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinna nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania;

2) art. 12 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 35 § 3 k.p.a, i art. 36 § 1 k.p.a. w zw. z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 ust. 3 k.p.a. i brak przedłużenia terminu w sposób zgodny z regulacją zawartą w art. 36 § 1 i 2 k.p.a., a także brak podjęcia przez organ czynności mających na celu wyjaśnienie prowadzonej sprawy przez ponad 6 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, co w konsekwencji spowodowało, że organ ten jest w stanie bezczynności;

3) art. 12 § 1 i 2 k.p.a, w zw. art. 36 § 1 k.p.a. poprzez brak rozpatrzenia sprawy przez Wójta Gminy Grabówka w ustawowym terminie oraz brak jakiegokolwiek powiadomienia stron postępowania (w tym właściwie ustanowionego pełnomocnika) o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie wraz z podaniem przyczyn zwłoki co w konsekwencji spowodowało, że organ ten jest w stanie bezczynności.

Wobec powyższych zarzutów skarżąca wniosła o:

1) stwierdzenie, że Wójt Gminy Grabówka, dopuścił się bezczynności w sprawie rozpatrzenia wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach;

2) stwierdzenie, że Wójt Gminy Grabówka, dopuścił się przewlekłości w sprawie rozpatrzenia wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach;

3) zobowiązanie Wójta Gminy Grabówka, do niezwłocznego rozpatrzenia złożonego wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach;

4) stwierdzenie, że bezczynność i przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

5) nałożenie na Wójta Gminy Grabówka grzywny o której mowa w art. 149 § 2 p. p.s.a. w wysokości 81 817, 2 zł.;

6) przyznanie Skarżącej od Wójta Gminy Grabówka sumy pieniężnej, o której mowa również w art. 149 § 2 p.p.s.a. w wysokości 40 908,6 zł.;

7) zasądzenie od Wójta Gminy Grabówka na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podała, że po wpłynięciu do organu wniosku pismem z 22 grudnia 2025r. organ wystąpił do właściwych organów (z zakresu ochrony środowiska, higieny i gospodarki wodnej) o zajęcia stanowiska co do potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko.

Dyrektor Zarządu Zlewni w Białymstoku - Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, wydał opinię z dnia 7 stycznia 2026 r. stwierdzającą brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla wnioskowanego przedsięwzięcia. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Białymstoku postanowieniem z dnia 9 stycznia 2026 r., znak: WOOŚ.4220.809.2025.AS2, stwierdził, że dla wnioskowanego przedsięwzięcia, nie istnieje konieczność przeprowadzania oceny na środowisko a Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Białymstoku - nie wydał w ustawowym terminie opinii w przedmiotowej sprawie, co traktuje się jako brak zastrzeżeń.

Zawiadomieniem z dnia 19 stycznia 2026 r., znak: RI.6220.12.2025 r., organ I instancji poinformował inwestora oraz strony postępowania (w formie obwieszczenia) na podstawie art. 10 § 1 k.p.a. o zakończeniu zbierania materiału dowodowego oraz o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów (w terminie 14 dni od dnia otrzymania zawiadomienia). Po wydanym zawiadomieniu w dniach: 27 stycznia 2026 r. oraz 29 stycznia 2026 r. wpłynęły pisma z uwagami mieszkańców, którzy wnosili o wydanie decyzji odmawiającej wydania decyzji środowiskowej (do których w dniu 20 marca 2026 r. szczegółowo odniósł się inwestor). Wezwaniem z dnia 9 lutego 2026 r., znak: RI.6220.12.2025, organ I instancji raz jeszcze wystąpił do organów specjalistycznych o ponowne przeanalizowanie wniosku i zaopiniowanie inwestora. W odpowiedzi na ww. wezwanie:

a) Dyrektor Zarządu Zlewni w Białymstoku - Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, wydał opinię z dnia 17 kwietnia 2026 r, raz jeszcze stwierdzającą brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla wnioskowanego przedsięwzięcia (w ww. opinii organ zawarł również obszerne uzasadnienie swojego stanowiska),

b) Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Białymstoku pismem z dnia 24 lutego 2026 r., poinformował, iż zajął już stanowisko w sprawie sugerując jednocześnie wykonanie przez inwestora inwentaryzacji przyrodniczej, którą po ww. piśmie Inwestor wykonał,

c) Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Białymstoku - pismem z 12 lutego 2026 r. poinformował, że nie wydał w ustawowym terminie opinii, co należy rozumieć jako brak zastrzeżeń i podtrzymuje zajęte stanowisko.

Po udzielonych przez ww. organy specjalistyczne odpowiedziach, kolejnym zawiadomieniem z dnia 10 § 1 k.p.a. organ po raz drugi poinformował strony postępowania o zakończeniu zbierania materiału dowodowego oraz o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów (w terminie 7 dni od dnia otrzymania zawiadomienia).

Następnie kolejnymi pismami z dnia 12 oraz 18 maja 2026 r., organ I instancji wystąpił po raz trzeci do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Białymstoku oraz Dyrektora Zarządu Zlewni w Białymstoku - Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie o kolejne wydanie opinii w przedmiotowej sprawie w związku z prowadzonym postępowaniem.

Skarżąca w dniu 3 czerwca 2026 r. wniosła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku ponaglenie w przedmiotowej sprawie, które organ I instancji przekazał do organu wyższego stopnia a skarżąca wywiodła niniejszą skargę.

Zdaniem skarżącej opisany stan faktyczny jednoznacznie świadczy, iż organ w sposób niezrozumiały oraz rażąco lekceważący traktuje prowadzoną sprawę oraz ustawowe terminy na jej rozpatrzenie. Trudno bowiem usprawiedliwić, że przez ponad 6 miesięcy nie zdołał wysłać do stron choćby zawiadomienia o przedłużeniu sprawy i wyjaśnić, z jakiego powodu sprawa trwa tak długo, nie wspominając już o potrzebie wydania w sprawie stosownej decyzji kończącej postępowanie. Zaakcentował także, że opisane przewlekłe prowadzenie sprawy ma dla skarżącej poważne konsekwencje finansowe i ekonomiczne. Niniejsza skarga (oraz poprzedzające ją ponaglenie) jest wyrazem bezsilności, bowiem wszelkie interwencje i składane pisma — nie wywołują żadnych skutków po stronie organu, powodując liczne problemy i konieczność przesunięcia planowanych harmonogramów związanych z przedmiotową inwestycją. Podkreśliła, że miała nadzieję, że wniesione do organu wyższego stopnia ponaglenie, zmobilizuje organ do podjęcia czynności mających na celu wydanie rozstrzygnięcia w sprawie. Tymczasem, wskazane działanie, nie tylko nie spowodowało właściwej reakcji ze strony organu, który w dalszym ciągu bezprawnie uchyla się od załatwienia sprawy, ale skutkowało tym, że organ wydłużył postępowanie w sprawie i to aż o 3 miesiące (tj. do 31 sierpnia 2026 r.).

W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy Grabówka wniósł o oddalenie skargi. Podkreślił, że przebieg postępowania wskazuje na ciągłą aktywność organu w zakresie stałej analizy dokumentów, w tym kolejnych pism składanych przez mieszkańców Gminy Grabówka zawierających uwagi i stanowiska dotyczące planowanego przedsięwzięcia. Organ konsekwentnie podejmował kolejne czynności procesowe zmierzające do wydania zgodnego z prawem rozstrzygnięcia, reagując niezwłocznie na zmieniający się materiał dowodowy oraz wykonując obowiązki wynikające z przepisów prawa. Postępowanie było prowadzone w sposób ciągły, a kolejne czynności pozostawały ze sobą funkcjonalnie powiązane i wynikały z konieczności reagowania na nowo ujawniane okoliczności faktyczne. Charakter sprawy uzasadniał szeroki zakres postępowania dowodowego. Każde kolejne wystąpienie do organów opiniujących poprzedzone było wpływem nowych dokumentów, stanowisk stron oraz innych okoliczności mogących mieć znaczenie dla oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. W konsekwencji organy współdziałające nie opiniowały tożsamego materiału dowodowego, lecz jego każdorazowo uzupełnioną i rozszerzoną wersję.

Podkreślił, że prawidłowość stanowiska organu została potwierdzona przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska już po wniesieniu skargi przez skarżącą. W wyniku bowiem ponownej analizy materiałów sprawy Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska postanowieniem z dnia 23.06.2026 r. (znak WOOŚ.4220.809.2025.AS2):

1) stwierdził konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko ze względu na wartości przyrodnicze, w tym na obszary Natura 2000,

2) uzgodnił obowiązek sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko w pełnym zakresie wg art. 66 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2026 r., poz. 670 t.j.) i ustalił zakres tego raportu.

W wykonaniu powyższego postanowienia, Wójt Gminy Grabówka w dniu 15.07.2026 r. wydał postanowienie (znak RI.6220.12.2025.MC), w którym stwierdził obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz określił zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, zgodnie z wymaganiami wskazanymi przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska.

W konsekwencji zarzut jakoby organ podejmował wyłącznie czynności zmierzające do przedłużenia postępowania, nie znajduje oparcia ani w materiale dowodowym, ani w obowiązujących przepisach prawa. Wójt Gminy Grabówka wykonywał obowiązki wynikające z kodeksu postępowania administracyjnego dążąc do wydania decyzji opartej na kompletnym i aktualnym materiale dowodowym. Zarzut naruszenia art. 35 i 36 k.p.a. w okolicznościach sprawy nie uzasadnia uwzględnienia skargi. W sprawie nie doszło do rażącego naruszenia prawa ani nie zachodzą podstawy do wymierzenia organowi grzywny.

W toku postępowania sądowego sąd ustalił, że od postanowienia Wójta Gminy Grabówka z 15.07.2026 r., którym organ stwierdził obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz określił zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, wnioskodawczyni złożyła zażalenie a postępowanie zażaleniowe jest w toku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje;

Skarga podlegała uwzględnieniu aczkolwiek nie w zakresie wszystkich wniosków zawartych w skardze.

Na wstępie sąd wskazuje, że skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym przy zastosowaniu art. 119 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który to przepis pozwala sądowi na rozpoznawanie w trybie uproszczonym skarg na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania w sprawie. Sąd stwierdza także, że wniesienie skargi poprzedzone zostało wniesionym do organu wyższej instancji ponagleniem, które w postępowaniu administracyjnym jest właściwym środkiem odwoławczym do kwestionowania bezczynności lub przewlekłości postępowania organu pierwszej instancji. Powyższe pozwalało sądowi na przystąpienie do merytorycznej oceny skargi.

Sąd zauważa, że zarzucenie organowi w jednej skardze bezczynności i przewlekłości postępowania nie jest niedopuszczalnym skumulowaniem dwóch skarg w sytuacji, gdy oboma zarzutami kwestionowana jest terminowość i sprawność działania w tej samej sprawie administracyjnej. Objęcie jedną skargą obu form opieszałości organu inicjuje jedną sprawę administracyjną, w której sąd ma obowiązek rozpoznać i rozstrzygnąć spór o legalność braku wydania aktu lub niezałatwienia sprawy w terminie. Znajduje to umocowanie w zasadzie prawnej, że przedmiotem zaskarżenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym może być tylko jedna decyzja lub jeden akt, którego legalność badana jest przez sąd administracyjny. Przedmiotem z kolei postępowania w sprawie ze skargi na bezczynność oraz przewlekłość postępowania organu, jest zasadniczo ustalenie, czy zachodzi potrzeba zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu lub podjęcia określonej czynności. W obu przypadkach sąd administracyjny dysponuje tymi samymi środkami prawnymi a ich zastosowanie jest obowiązkowe w razie stwierdzenia jakiejkolwiek postaci niesprawnego funkcjonowania organu, niezależnie od podniesionych w skardze zarzutów i wniosków oraz podstawy prawnej (vide: wyroki NSA z: 5 czerwca 2012r. sygn. II OSK 709/12, 24 lutego 2015r. sygn. II OSK 2225/14, 21 września 2018r. sygn. I OSK 16/17).

W niniejszej zatem sprawie sąd miał obowiązek zbadania sprawy zarówno w aspekcie bezczynności, jak i przewlekłości oraz oceny, czy a jeśli tak, to która forma zawinionej opieszałości organu w załatwieniu sprawy wystąpiła. Zauważyć przy tym należy, że obie formy opieszałości organu mogą w jednej sprawie wystąpić łącznie i naprzemiennie.

Pojęcia bezczynności organu oraz przewlekłości postępowania organu częściowo się bowiem pokrywają, gdyż bezczynność zawiera w sobie ewentualne przewlekłe prowadzenie postępowania, włącznie z brakiem podjęcia jakichkolwiek działań w sprawie. Z bezczynnością organu mamy do czynienia w sytuacji, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął postępowania w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Bezczynność organu jest niezałatwieniem sprawy w terminie. Przewlekłość postępowania organu zaś to opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, który wprawdzie podejmuje czynności w sprawie ale są one nieudolne, pozorne, wykonywane w znacznych odstępach czasowych i jako takie przesuwające termin załatwienia sprawy i wydłużające czas trwania postępowania administracyjnego. Instytucja bezczynności organu jest traktowana jako kwalifikowana forma przewlekłego prowadzenia postępowania (tak NSA w wyroku z 30 września 2014r. sygn. II OSK 87/14).

Zgodnie z art. 12 K.p.a., organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Wyrażona w tym przepisie zasada szybkości postępowania ściśle związana z regulacjami zawartymi w art. 35-38 K.p.a., nie może jednak pozostawać w sprzeczności z obowiązkiem organu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela. W art. 35 K.p.a. zostały określone terminy do załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 K.p.a.). Ponadto w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie organ powinien podać stronom przyczyny zwłoki i wskazać nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 K.p.a.), ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 K.p.a.). Samo informowanie strony o niezałatwieniu sprawy w terminie nie chroni organu przed zarzutem bezczynności postępowania, ponieważ działania organu w tym zakresie również podlegają kontroli sądu administracyjnego. W sprawach ze skargi na przewlekłość postępowania administracyjnego sąd administracyjny bada, czy podejmowane przez organ czynności zmierzają do należytego i szybkiego załatwienia sprawy.

Ustalając przy tym fakt przekroczenia terminu, należy mieć na uwadze, że zgodnie z art. 35 par. 5 K.p.a. do terminów załatwienia sprawy nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. A zatem sąd rozpoznając skargę na bezczynność lub przewlekłość postępowania organu winien rozważyć wszelkie okoliczności związane z pozostawaniem przez organ w zwłoce z załatwieniem sprawy w terminach przewidzianych Kodeksem postępowania administracyjnego.

Odnosząc powyższe ogólne rozważania do okoliczności sprawy należy przyznać rację stronie skarżącej, że organ przy prowadzeniu postępowania działał przewlekle mimo, iż dwukrotnie wystąpiła sytuacja pozwalająca na zakończenie postępowania decyzją stwierdzającą brak potrzeby przeprowadzenia oceny na środowisko dla wnioskowanego przedsięwzięcia, co by odpowiadało treści stanowisk organów opiniujących albo postanowienia stwierdzającego obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko w sytuacji braku podzielenia stanowisk organów opiniujących, którymi to opiniami organ nie był przecież związany.

Każde z tych rozstrzygnięć pozwalałoby uprawnionym stronom na wniesienie środka zaskarżenia.

Dwukrotnie Wójt Gminy Grabówka poinformował strony w trybie art. 10 k.p.a. o zgromadzeniu w postępowaniu materiału dowodowego i możliwości zajęcia końcowego stanowiska (pismami z 19 stycznia 2026r. i 28 kwietnia 2026r.) czyniąc to po zaopiniowaniu wniosku przez trzy organy opiniujące, stwierdzającymi brak podstaw do przeprowadzenia w postępowaniu oceny oddziaływania na środowisko. Przypomnieć bowiem należy, że po raz pierwszy Dyrektor Zarządu Zlewni w Białymstoku - Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, wydał opinię z dnia 7 stycznia 2026 r. stwierdzającą brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla wnioskowanego przedsięwzięcia. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Białymstoku postanowieniem z dnia 9 stycznia 2026 r., znak: WOOŚ.4220.809.2025.AS2, stwierdził, że dla wnioskowanego przedsięwzięcia, nie istnieje konieczność przeprowadzania oceny na środowisko a Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Białymstoku - nie wydał w ustawowym terminie opinii w przedmiotowej sprawie, co traktuje się jako brak zastrzeżeń. Następnie po raz drugi, po ponownym wystąpieniu przez Wójta Gminy w dniu 9 lutego 2026r. do organów opiniujących o powtórne przeanalizowanie wniosku

a) Dyrektor Zarządu Zlewni w Białymstoku - Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, wydał opinię z dnia 17 kwietnia 2026 r, raz jeszcze stwierdzającą brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla wnioskowanego przedsięwzięcia (w ww. opinii organ zawarł również obszerne uzasadnienie swojego stanowiska),

b) Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Białymstoku pismem z dnia 24 lutego 2026 r., poinformował, iż zajął już stanowisko w sprawie sugerując jednocześnie wykonanie przez inwestora inwentaryzacji przyrodniczej, którą po ww. piśmie inwestor wykonał,

c) Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Białymstoku - pismem z 12 lutego 2026 r. poinformował, że nie wydał w ustawowym terminie opinii, co należy rozumieć jako brak zastrzeżeń i że podtrzymuje zajęte w ten sposób stanowisko.

Lekceważąc obowiązek wydania końcowej decyzji zgodnej ze stanowiskiem organów opiniujących, Wójt Gminy Grabówka nie informował przy tym w ogóle stron postępowania, w tym wnioskodawczyni o niezałatwieniu sprawy w terminie oraz nie wyznaczał nowego terminu dla rozpatrzenia sprawy, do czego był zobligowany przepisem art. 36 § 1 k.p.a. Dopiero po wniesionym ponagleniu i zwróceniu uwagi, że przez prawie pół roku nie dokonał obowiązku informacyjnego w trybie art. 36 § 1 k.p.a., zawiadomił strony o przedłużeniu terminu do załatwienia sprawy do 31 sierpnia 2026r.

Nie usprawiedliwiają przewlekłości postępowania organu kolejne wystąpienia do organów opiniujących w sytuacji jednoczesnego kierowania do stron postępowania informacji o skompletowaniu materiału dowodowego. Braku decyzyjności organu nie tłumaczy dążenie do wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy związane z oprotestowaniem przedsięwzięcia przez mieszkańców gminy. Decyzja pozytywna dla inwestora otwierałaby mieszkańcom gminy, mającym przymiot strony, możliwość wniesienia środka zaskarżenia a wcześniejsze postanowienie stwierdzające obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, poprzedzonej obowiązkiem sporządzenia raportu, skracałoby wnioskodawczyni czas przygotowawczego postępowania inwestycyjnego.

Mając powyższe na uwadze sąd uznał, że w sprawie wystąpiła ewidentna przewlekłość postponowania organu, która doprowadziła do kilkumiesięcznego opóźnienia w załatwieniu sprawy. Tym niemniej z uwagi na zdarzenie, jakie nastąpiło już po wniesieniu skargi tj. okoliczność wydania przez Wójta Gminy Grabówka w dniu 15 lipca 2026r. postanowienia nakładającego obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, wniosek skargi w zakresie zobowiązania przez sąd organu do załatwienia sprawy, stał się bezprzedmiotowy. Rozpoznając bowiem skargę na bezczynność czy przewlekłość postępowania organu sąd administracyjny musi uwzględniać stan faktyczny i prawny z daty orzekania przez sąd, po to by ewentualne zobowiązanie organu do podjęcia działania (przy uznaniu zasadności skargi) było spójne z sytuacją prawną i faktyczną istniejącą w dacie orzekania.

Jak stanowi zaś art. 149 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uwzględniając skargę na bezczynność organu:

- zobowiązuje organ do wydania w określonym czasie aktu lub dokonania czynności;

- zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

- stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności (lub przewlekłego prowadzenia postępowania);

- stwierdza, czy bezczynność organu (lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ) miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Sąd może ponadto – jak stanowi § 1 "b" art. 149 oraz § 2 art. 149 P.p.s.a – orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego oraz może orzec – z urzędu lub na wniosek strony – o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznaniu od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. W art. 154 § 6 P.p.s.a., do którego odsyła art. 154 § 7 P.p.s.a. w zakresie określenia wysokości sumy pieniężnej, jest nawiązanie do przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa GUS na podstawie odrębnych przepisów. Grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim a sumę pieniężną do wysokości połowy owej dziesięciokrotności tj. do pięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim.

Stwierdzenie zatem przez sąd, że po wniesieniu skargi zmieniły się okoliczności sprawy bo doszło do wydania przez Wójta Gminy Grabówka postanowienia stwierdzającego obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko wnioskowanego przedsięwzięcia a postanowienie stało się przedmiotem zażalenia skarżącej i pozostaje w toku postępowania zażaleniowego przed organem II instancji, czyniło koniecznym umorzenie postępowania wyłącznie w zakresie przewidzianego art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności. Nie zwalniało to jednak sądu z obowiązku orzekania, czy do bezczynności organu (lub przewlekłości postępowania organu) doszło stosownie do treści art. 149 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ani od oceny charakteru bezczynności lub przewlekłości postępowania stosownie do treści art. 149 § 1a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ani od oceny potrzeby (braku potrzeby) wymierzenia organowi grzywny czy przyznania sumy pieniężnej.

Zdaniem sądu, stwierdzona przewlekłość postępowania organu miała charakter rażący. Z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, iż rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. jest stan, w którym bez żadnych wątpliwości w okolicznościach danej sprawy można stwierdzić, że w sposób oczywisty naruszono prawo. W przypadku przekroczenia przez organ ustawowego terminu załatwienia sprawy, o tym, czy bezczynność (przewlekłość postępowania) organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, nie decyduje sam tylko przedmiot sprawy, ale wszystkie okoliczności z tym związane, w tym także czas trwania tejże bezczynności (przewlekłości). Chodzi tutaj o wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, takim jak oczywiście lekceważący stosunek organu do złożonego wniosku strony, duże natężenie braku woli organu w załatwieniu wniosku, działanie organu wbrew określonym standardom, bez jakiegokolwiek usprawiedliwienia dla takiej praktyki (por. wyroki: WSA w Warszawie z 9 września 2016 r., VIII SAB/Wa 49/16; WSA w Krakowie z 8 września 2016 r., II SAB/Kr 126/16; WSA w Gorzowie Wlkp. z 7 lipca 2016 r., II SAB/Go 43/16; WSA w Gliwicach z 6 lipca 2015 r., IV SAB/Gl 22/16; WSA w Bydgoszczy z 4 lipca 2016 r., II SAB/Bd 56/16 i WSA w Gdańsku z 8 czerwca 2016 r., II SAB/Gd 86/16). Tym samym bezczynność o charakterze rażącego naruszenia prawa ma miejsce w sytuacji, gdy w sposób znaczący i jednoznaczny doszło do przekroczenia terminów określonych przepisami prawa na dokonanie danej czynności, a jednocześnie nie zachodzą okoliczności wyłączające winę organu za ten stan. Za rażące naruszenie przepisów art. 35 k.p.a. (lub przepisu szczególnego) można uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania, czy brak jakiejkolwiek aktywności organu (por. wyroki NSA z: 21 marca 2018 r., II OSK 3253/17; 10 października 2018 r., II OSK 721/18; 10 stycznia 2017 r., II FSK 3646/14; 8 lipca 2015 r., I OSK 237/15). Ocena czy doszło do rażącego naruszenia prawa musi być dokonana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie.

W kontrolowanym postępowaniu organ całkowicie zignorował obowiązek informowania stron o przedłużaniu terminów załatwienia sprawy. W praktyce takie zaniechanie dało obraz faworyzowania interesów osób protestujących przeciwko przedsięwzięciu, co do których nie został zweryfikowany status stron postępowania oparty na interesie prawnym a nie na interesie faktycznym. Nadto niewydawanie decyzji dwukrotnie nie znajdowało oparcia w zebranym materiale dowodowym, o skompletowaniu którego i możliwości zajęcia końcowego stanowiska strony, w tym skarżąca, zostały powiadomione.

Za adekwatną wysokość grzywny sąd uznał kwotę 5000 złotych a sumy pieniężnej przyznanej skarżącej kwotę 10 000 złotych.

Użyte w art. 149 § 2 P.p.s.a. stwierdzenie, że kwota grzywny lub sumy pieniężnej może być przyznana do wysokości całości lub polowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. a więc do dziesięciokrotności (w przypadku grzywny) lub pięciokrotności (w przypadku sumy pieniężnej) przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, wynoszącego brutto 8181,72 złotych, pozwalało sądowi na zmiarkowanie grzywny i sumy pieniężnej do wysokości adekwatnej do okoliczności sprawy i krzywdy skarżącej wywołanej stanem przewlekłości. Sąd zwraca przy tym uwagę, że jedyną przesłanką warunkującą przyznanie od organu na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej jest uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W orzecznictwie wskazuje się, że stosowanie środków określonych w art. 149 § 2 p.p.s.a. wobec organu jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu, zatem możliwością, z której sąd może skorzystać, jeżeli realia sprawy są niemożliwe do akceptacji z punktu widzenia ochrony praw strony. Wybór odpowiedniego środka powinien być zasadniczo warunkowany celem skargi na bezczynność, którym jest zwalczenie tych stanów mających miejsce w postępowaniu i doprowadzenie do jego zakończenia. Istotna jest również funkcja prewencyjna, mająca na celu zapobieganie, aby w przyszłości organ administracji nie popadał w stan bezczynności. Sąd może przyznać skarżącemu sumę pieniężną w stosownej wysokości, która rekompensuje, przynajmniej w pewnej mierze, uszczerbek (krzywdy, straty itd.), jakiego skarżący doznał na skutek bezczynności lub przewlekłego działania organu administracji (por. wyrok NSA z 7 września 2021 r., III OSK 1029/21). Przyznanie stronie sumy pieniężnej ma wprawdzie również (jak wymierzenie grzywny) w pewnym zakresie spełniać funkcję represyjno-prewencyjną, tj. dyscyplinować organ w procedowaniu, tym niemniej podstawową funkcją tej instytucji jest jednak funkcja kompensacyjna (por. wyrok NSA z 27 lipca 2021 r., I OSK 1322/19).

Mając powyższe na uwadze sąd uznał, że w niniejszej sprawie kwota 10 000 zł będzie stanowić dla skarżącej rekompensatę za uszczerbek, jakiego doznała na skutek nieefektywnego procedowania przez organ jej sprawy, a przy tym będzie ona spełniać - obok grzywny w kwocie 5 000 zł - również funkcję represyjno-prewencyjną dla organu administracji publicznej, mającą na celu przestrzeganie zasad postępowania administracyjnego i obowiązków związanych ze sprawnym prowadzeniem sprawy w przyszłości.

Z tych przyczyn sąd orzekł jak w sentencji (art. 149 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) . Konsekwencją uwzględnienia skargi stało się zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowego (art. 200 w zw. z art. 210 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Małgorzata Roleder Elżbieta Trykoszko Anna Bartłomiejczuk