- Sygnatura akt
- II SAB/Gl 280/26
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
- Rodzaj
- Wyrok
- Data orzeczenia
- 16 września 2026 r.
- Rozstrzygnięcie
- Zobowiązano do wydania aktu
- W serwisie od
Zestawienie z tego dnia- Kategorie
- Sądy administracyjne
© autorzy OpenStreetMap
Wniosek o pobyt czasowy z września 2023 r. wciąż bez decyzji. Wojewoda ma ją wydać w 60 dni
Przejdź do orzeczenia, 18 min czytania
Spór
Cudzoziemka złożyła we wrześniu 2023 r. wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy. Skarżyła Wojewodę Śląskiego o bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania, domagając się wydania decyzji oraz sumy pieniężnej w wysokości 6000 zł.
Ustalenia sądu
Sąd ustalił, że wniosek nie został rozpatrzony do dnia wyroku, a organ wzywał stronę do uzupełnienia dokumentów dopiero po ponad dwóch latach od wpływu wniosku. Twierdzenia organu o trudnościach kadrowych i o zawieszeniu terminów sąd uznał za niewystarczające.
Rozstrzygnięcie
Sąd zobowiązał Wojewodę Śląskiego do wydania aktu w terminie 60 dni od zwrotu akt wraz z prawomocnym wyrokiem, stwierdził bezczynność bez rażącego naruszenia prawa, zasądził 597 zł kosztów postępowania i oddalił skargę w pozostałym zakresie.
Dlaczego
Sąd uznał, że przepisy zawieszające terminy w sprawach z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy są niezgodne z konstytucyjnym prawem do sądu w zakresie, w jakim przedłużono je po 30 czerwca 2024 r. Nie uznał jednak bezczynności za rażące naruszenie prawa, bo organ działał w przekonaniu o skuteczności tych przepisów.
Dla firm
Organ nie może od 1 lipca 2024 r. powoływać się na zawieszenie terminów z art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, a trudności kadrowe i duża liczba spraw nie usprawiedliwiają zwłoki w załatwieniu wniosku.
Więcej o sprawie
Pierwsze wezwanie do uzupełnienia wniosku organ wysłał po trzech miesiącach, a kolejne po dwóch latach i siedmiu miesiącach od jego złożenia. Sąd uznał, że zawieszenie terminów z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy nie może być stosowane.
Cudzoziemka z Iranu studiowała w Polsce i dołączyła do wniosku kartę przebiegu studiów oraz umowę najmu lokalu.
W niniejszej sprawie organ wyznaczył termin na uzupełnienie braków formalnych wniosku po upływie 3 miesięcy od jego wniesienia, a kolejne wezwanie do uzupełnienia dokumentacji wystosował po upływie dwóch lat i siedmiu miesięcy od wniesienia wniosku.
- Rozstrzygnięcie
- Zobowiązano do wydania aktu
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
- Sygnatura
- II SAB/Gl 280/26
Treść orzeczenia około 18 minut czytania
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Aneta Majowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia WSA Rafał Wolnik, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 16 września 2026 r. sprawy ze skargi A. Z. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Śląskiego w przedmiocie rozpoznania wniosku o pobyt czasowy 1. zobowiązuje Wojewodę Śląskiego do wydania aktu w sprawie w terminie 60 dni od dnia zwrotu akt sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem, 2. stwierdza, że Wojewoda Śląski dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. oddala skargę w pozostałym zakresie, 4. zasądza od Wojewody Śląskiego na rzecz skarżącej 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 25 maja 2026 r. A. Z. (dalej: Skarżąca), reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Śląskiego w sprawie rozpatrzenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, zarzucając organowi naruszenie: art. 8, art. 12 § 1, art. 35 § 1 i art. 36 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r., poz. 1691 z późn. zm., dalej: k.p.a.) przez rażące przekroczenie terminów załatwienia sprawy, oraz wnosząc o: zobowiązanie organu do wydania aktu w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt sprawy, przyznanie Skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 6.000 zł, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa w podwójnej wysokości.
W uzasadnieniu pełnomocnik podał, że wniosek w sprawie został złożony w dniu 22 września 2023 r., pomimo wniesienia ponaglenia w dniu 19 maja 2026 r. do dnia złożenia skargi wniosek nie został rozpoznany. Pełnomocnik przywołał definicję bezczynności oraz przewlekłego prowadzenia postępowania, dodając, że organ nie dopełnił także obowiązku poinformowania o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie, do czego był obowiązany zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Odwołał się też do orzecznictwa sądów administracyjnych odnoszącego się do ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r., poz. 337 z późn. zm.), wskazując, że regulacje art. 100c i art. 100d tej ustawy znajdują zastosowanie jedynie do ściśle określonych postępowań, z wniosków obywateli Ukrainy, którzy przyjechali do Polski w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa. Zaznaczył, że przyczyny bezczynności leżały wyłącznie po stronie organu. Zdaniem strony skarżącej znaczne i wielokrotne przekroczenia terminu przy braku obiektywnych przeszkód uniemożliwiających załatwienie sprawy oraz wadliwej organizacji pracy organu, wypełnia przesłankę rażącego naruszenia prawa, natomiast trudności kadrowe nie stanowią przyczyn niezależnych od organu w rozumieniu art. 35 § 5 k.p.a. Utrzymywanie strony w długotrwałej niepewności co do wyniku postępowania pozostaje w sprzeczności z zasadą zaufania jednostki do państwa oraz regułami demokratycznego państwa prawa. Argumentując żądanie zasądzenia sumy pieniężnej podał, że brak rozstrzygnięcia ogranicza możliwość zmiany zatrudnienia co ma wpływ na sytuację ekonomiczną i rozwój zawodowy Skarżącej, ogranicza możliwość swobodnego wyjazdu do kraju pochodzenia, a także powoduje niepewność i niepokój o przyszłość. Wskazana kwota zdaniem strony skarżącej będzie proporcjonalnym środkiem dyscyplinującym dla organu, stanowiąc realne choć niepełne zadośćuczynienie za długotrwały stan niepewności.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie oraz podał, iż w dniu 22 września 2023 r. do organu wpłynął wniosek o udzielenie Skarżącej – obywatelce Iranu, zezwolenia na pobyt czasowy. W dniu 19 maja 2026 r. wpłynęło ponaglenie, które w oparciu o art. 37 § 3a k.p.a. w zw. z art. 100d ust. 3 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, nie zostało przekazane do organu wyższego stopnia. Następnie w dniu 5 czerwca 2026 r. Strona została wezwana do uzupełnienia brakujących dokumentów. Organ wskazał, że art. 112a ustawy o cudzoziemcach (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r., poz. 1079 z późn. zm.) reguluje termin wydania decyzji w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy, jednakże na mocy art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, bieg terminów na załatwienie spraw we wnioskowanym w sprawie zakresie, nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu oraz wprowadzone zostało wyłączenie stosowania przepisów o bezczynności. Na mocy ostatniej nowelizacji, zawieszenie terminów przedłużono do dnia 4 marca 2027 r. Podkreślił, że przepisy te mają zastosowanie do wszystkich cudzoziemców. Na poparcie swojego stanowiska organ przywołał wybrane orzeczenia sądów administracyjnych. Tym samym, zdaniem Wojewody, bezzasadne pozostają zarzuty skargi. Wyjaśniając przyczynę przedłużonego procedowania organ zwrócił uwagę na: powiększającą się od kilku lat liczbę wniosków pobytowych, okres wprowadzonego stanu epidemii przekładający się na wzrost absencji chorobowej pracowników oraz powstanie zaległości m.in. w związku z zawieszeniem bezpośredniej obsługi petentów, a także na rozpoczęcie w dniu 24 lutego 2022 r. działań zbrojnych na obszarze Ukrainy, które spowodowały przydzielenie dodatkowych zadań służbowych pracownikom oraz rozszerzenie obowiązków w zakresie legalizacji pobytu cudzoziemców. Wszystkie te dodatkowe zadania, jak podkreślił, nie przyczyniły się do skrócenia czasu załatwienia spraw dotyczących legalizacji pobytu. Końcowo zaznaczył, że do Skarżącej ma zastosowanie art. 100c i art. 100d ww. ustawy, zatem organ nie pozostaje w bezczynności. W kwestii żądania zasądzenia sumy pieniężnej dodał, że Skarżąca nie odniosła szkody w związku z procedowaniem sprawy, czas trwającego postępowania nie wpływa na sytuację pobytową Skarżącej, pobyt uznawany jest za legalny od dnia złożenia wniosku do dnia, w którym decyzja w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy stanie się ostateczna.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Stosownie do przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje również bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Zgodnie z brzmieniem art. 53 § 2b p.p.s.a. wymogiem skutecznego wniesienia do sądu administracyjnego skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest jej poprzedzenie ponagleniem skierowanym do właściwego organu. W niniejszej sprawie wymóg ten został spełniony przez wniesienie ponaglenia w trybie art. 37 § 1 k.p.a. (pismo Skarżącej z dnia 18 maja 2026 r., karta nr 39 akt administracyjnych sprawy). Skarga jest zatem dopuszczalna.
Zgodnie z brzmieniem art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (art. 149 § 2 p.p.s.a.). W sprawach o przedmiocie objętym skargą uwzględnienia wymaga zasada szybkości postępowania, zawarta w treści art. 12 § 1 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Regulacja art. 35 k.p.a. określa terminy załatwiania spraw administracyjnych, a ustawodawca przewidział ewentualną sytuację niezałatwienia sprawy w terminie, nakładając na organ administracji publicznej, na mocy art. 36 § 1 k.p.a., obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, podania przyczyny zwłoki, wskazania nowego terminu załatwienia sprawy oraz pouczenia o prawie do wniesienia ponaglenia. Z perspektywy niniejszej sprawy istotne pozostaje, że przepisy szczególne mogą przewidywać inne, niż wymienione w Kodeksie postępowania administracyjnego terminy rozpoznania spraw przez właściwe organy administracji publicznej, o czym stanowi art. 35 § 4 k.p.a. Takim przepisem szczególnym jest art. 112a ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. W świetle tej regulacji decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni. Termin ten biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie ze zdarzeń określonych w art. 112a ust. 2 tej ustawy.
Jednocześnie należy mieć na uwadze, że złożenie wniosku inicjującego postępowanie nakłada na organ obowiązek jego weryfikacji i ustalenia, czy zawiera on wszystkie niezbędne dane, w szczególności takie, których obowiązek przedłożenia wynika z przepisów prawa. Weryfikacja ta powinna nastąpić niezwłocznie po jego wpływie. Organ powinien wezwać wnioskodawcę do jego uzupełnienia w takim czasie, który nie spowoduje popadania przez organ w zwłokę w załatwieniu sprawy, niemożliwą do zaakceptowania z punktu widzenia standardów obowiązujących w demokratycznym państwie prawnym (zob. m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25 kwietnia 2024 r., sygn. akt III SAB/Łd 11/24, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 marca 2026 r., sygn. akt II SAB/Gl 236/25). W niniejszej sprawie organ wyznaczył termin na uzupełnienie braków formalnych wniosku po upływie 3 miesięcy od jego wniesienia, a kolejne wezwanie do uzupełnienia dokumentacji wystosował po upływie dwóch lat i siedmiu miesięcy od wniesienia wniosku.
Odnotowania również wymaga, iż w obowiązującym stanie prawnym, bezczynność organu administracji publicznej definiowana jest w treści art. 37 § 1 k.p.a. jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (pkt 1), natomiast przewlekłość jako prowadzenie postępowania dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (pkt 2). Przyczyny, z powodu których nastąpiło przekroczenie terminu załatwienia sprawy, są nieistotne dla stwierdzenia bezczynności organu, mogą mieć natomiast znaczenie przy ocenie, czy miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa (zob. A. Wróbel w: M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, Lex el. 2021).
Analiza przeprowadzona w niniejszym postępowaniu, prowadzi do wniosku, że w sprawie zaistniały okoliczności uzasadniające stwierdzenie pozostawania organu w bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Stosownie do przedłożonych do sprawy akt administracyjnych, wniosek Skarżącej o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wpłynął do organu w dniu 22 września 2023 r. Do akt przedłożono: kserokopię paszportu cudzoziemca oraz karty pobytu, zaświadczenie o kontynuacji studiów, umowę najmu lokalu mieszkalnego, potwierdzenie ubezpieczenia, oświadczenie dotyczące daty ostatniego wjazdu na terytorium RP. Pismem z dnia 27 grudnia 2023 r. organ wezwał Stronę do osobistego stawiennictwa w dniu 24 stycznia 2024 r. w celu pobrania odcisków linii papilarnych (karta nr 7 akt administracyjnych). Pismem z dnia 24 stycznia 2024 r. organ poinformował Stronę m.in. o treści art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. Pismami z dnia 3 i 25 kwietnia 2024 r. organ zwrócił się do Komendanta Wojewódzkiego Policji w K., Komendanta Oddziału Straży Granicznej w R. oraz Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w K. o udzielenie informacji o cudzoziemcu (karta nr 14-15 akt administracyjnych). W dniu 17 czerwca 2024 r. do akt wpłynęła prośba Skarżącej o przyspieszenie rozpoznania sprawy wraz z kserokopią karty informacyjnej z leczenia szpitalnego, kartą przebiegu studiów, potwierdzeniem uregulowania czesnego oraz posiadania rachunku bankowego. Kolejne prośby o przyspieszenie rozpoznania wniosku wraz z aktualnymi zaświadczeniami o kontynuacji studiów, umową najmu oraz potwierdzeniem ubezpieczenia, wpłynęły do organu w dniach 14 sierpnia 2025 r. oraz 4 listopada 2025 r. (karty nr 21, 26, 34 akt administracyjnych). W dniu 18 maja 2026 r. do akt wpłynęło ponaglenie na podstawie art. 37 k.p.a. Pismem z dnia 5 czerwca 2026 r. organ wezwał Stronę do uzupełnienia wskazanych w treści pisma dokumentów (karta nr 43 akt administracyjnych). Do dnia rozpoznania skargi przedmiotowy wniosek nie został przez organ rozpatrzony.
W dalszej kolejności, w kwestii przywoływanej przez strony treści art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, dostrzec należy, że regulacje te budziły wątpliwości zarówno co do zakresu ich stosowania - względem wszystkich cudzoziemców bądź też wyłącznie - obywateli Ukrainy przebywających na terenie Polski w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium Ukrainy, a także wątpliwości co do ich zgodności z prawem unijnym, które dostrzegł tut. Sąd i postanowieniem z dnia 2 kwietnia 2025 r., sygn. akt II SAB/Gl 19/25, zwrócił się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: TSUE) z pytaniem prejudycjalnym. Brak było jednak podstaw do zawieszenia postępowania na tej podstawie, ponieważ kluczowe dla oceny opieszałości organów w rozpoznawanej sprawie pozostaje aktualne stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, odnoszące się do odmowy zastosowania art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2024 r., poz. 854) w zakresie, w jakim przedłużono do 30 września 2025 r. obowiązywanie zawieszenia terminu do załatwienia spraw wymienionych w art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa jako niezgodnego z art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP (zob. m.in. orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 19 maja 2025 r. sygn. akt II OSK 2921/24, z dnia 12 czerwca 2025 r. sygn. akt II OSK 2942/24, z dnia 13 czerwca 2025 r. sygn. akt II OSK 2939/24, z dnia 3 lipca 2025 r. sygn. akt II OSK 2695/24, z dnia 10 lipca 2025 r. sygn. akt II OSK 3154/24). Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny, z uwagi na bezpieczeństwo obrotu prawnego kształtowanego również przez indywidualne akty stosowania prawa, jakimi są orzeczenia sądowe, odmowa zastosowania przepisu ustawy może nastąpić wyłącznie w wypadku, gdy sąd rozpoznający sprawę nie ma wątpliwości co do niezgodności tego przepisu z Konstytucją, a sprzeczność ma charakter oczywisty. Sytuacja taka może zachodzić szczególnie wówczas, gdy norma konstytucyjna jest skonkretyzowana w stopniu pozwalającym na jej samoistne zastosowanie. Taka właśnie sytuacja, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, oczywistej sprzeczności przepisu ustawy z przepisem rangi konstytucyjnej, miała miejsce w odniesieniu do art. 100d ust. 1 - 4 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą z 2024 roku w zestawieniu z art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, według którego każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Prawo do sądowej kontroli działalności administracji publicznej stanowi jeden z fundamentów demokratycznego porządku prawnego (art. 2 w związku z art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2 Konstytucji RP). W świetle art. 184 Konstytucji RP zasadą jest, że jednostka ma prawo poszukiwania ochrony sądowej przed działaniami administracji publicznej w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ewentualne wątpliwości interpretacyjne, czy jednostka może poddać kontroli sądowej określone działania administracji publicznej, należy rozstrzygać na korzyść jednostki. Prawo do sądu administracyjnego nie jest bowiem przywilejem, czy też szczególnym uprawnieniem, ale jednym z podstawowych gwarantów przestrzegania przez organy administracji publicznej porządku prawnego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 2023 r. sygn. akt II OSK 2869/21). Tym samym rozwiązanie ustawowe zawarte w art. 100d ust. 1 - 4 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą z 2024 roku, w świetle którego cudzoziemiec nie może skorzystać z prawa domagania się (realnej) ochrony sądowej w sytuacji istniejącej opieszałości, bezczynności bądź przewlekłego działania organu, jest nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą prawa do sądu. Takie rozwiązanie, w świetle tego, że odpadła przesłanka konieczności określona w art. 52 ust. 1 Karty Praw Podstawowych stanowi oczywistą sprzeczność z art. 47 Karty Praw Podstawowych, zgodnie z którym każdy, kogo prawa i wolności zagwarantowane przez prawo Unii zostały naruszone, ma prawo do skutecznego środka prawnego przed sądem, zgodnie z warunkami przewidzianymi w niniejszym artykule (zdanie pierwsze). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny niezgodność art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa z konstytucyjną zasadą prawa do sądu zaktualizowała się po 30 czerwca 2024 r.
Podzielając powyższe stanowisko, które niewątpliwie znajduje zastosowanie również do kolejnych nowelizacji art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym, dokonanych na mocy: art. 10 pkt 1 ustawy z dnia 12 września 2025 r. o zmianie niektórych ustaw w celu weryfikacji prawa do świadczeń na rzecz rodziny dla cudzoziemców oraz o warunkach pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2025 r., poz. 1301), przez zastąpienie zwrotu "do dnia 30 września 2025 r." zwrotem "do dnia 4 marca 2026 r.", art. 17 pkt 50 ustawy z dnia 23 stycznia 2026 r. o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2026 r., poz. 203) przez zastąpienie "4 marca 2026 r." zwrotem: "4 marca 2027 r.", Sąd przyjął, że zaistniały podstawy odmowy zastosowania wymienionych regulacji w zakresie, w jakim przedłużono do dnia 30 września 2025 r., a następnie do dnia 4 marca 2027 r., obowiązywanie zawieszenia terminów do załatwienia spraw wymienionych w art. 100d omawianej ustawy, jako niezgodnych z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.
W rezultacie, oceny bezczynności bądź przewlekłości w sprawach, o których mowa w art. 100d ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, należało dokonać z uwzględnieniem zdarzeń zaistniałych od 1 lipca 2024 r. Od tej daty organ nie może już skutecznie powoływać się na instytucję przewidzianą w art. 100d ust. 1, okresowego wstrzymania biegu terminów na załatwienie określonej kategorii spraw, a także na regulację art. 100d ust. 3 i ust. 4, która uniemożliwia wywodzenie środków prawnych dotyczących bezczynności i przewlekłości postępowania, wymierzenia grzywny czy przyznania sumy pieniężnej.
Wobec powyższego, ze względu na datę złożenia przez Skarżącą wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy dnia 22 września 2023 r. należało stwierdzić pozostawanie organu w bezczynności.
Sąd, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, podziela również pogląd wyrażany w orzecznictwie, w ramach którego wskazuje się, że trudności kadrowe organu administracji publicznej ani też znaczny wpływ spraw nie stanowią usprawiedliwienia dla prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny. Jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 25 lipca 2019 r. sygn. akt II OSK 1233/19, "okoliczności te wiążą się z niedochowaniem przez organ należytej staranności w zabezpieczeniu dostatecznej obsady kadrowej zapewniającej terminowe załatwianie spraw administracyjnych". Podobnie należy ocenić dodatkowe zadania nałożone na organ na podstawie przepisów pozostających w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium Ukrainy. Należy podkreślić, że właściwa organizacja zadań i zapewnienie odpowiedniej kadry należy do zadań publicznych, które nie mogą być realizowane ze szkodą dla jednostki (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 23 sierpnia 2022 r. sygn. akt I SAB/Wr 134/22). Także panująca pandemia nie stanowi wystarczającej okoliczności usprawiedliwiającej (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 lipca 2021 r. sygn. akt III SAB/Gd 17/21). Sąd dostrzegł jednak powyżej opisane okoliczności, a także uwzględnił, że organ działał w przekonaniu o skuteczności przedłużenia na mocy kolejnych, wymienionych wyżej nowelizacji, obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa. Powyższe przemawiało za niekwalifikowaniem ww. wadliwości w kategoriach naruszenia rażącego. Stąd też Sąd orzekł jak w pkt 2 sentencji wyroku.
Na dzień orzekania przez tut. Sąd organ nie rozpoznał sprawy, co uzasadniało zobowiązanie organu na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. do wydania aktu w terminie 60 dni od dnia zwrotu akt sprawy wraz z odpisem prawomocnego wyroku (pkt 1 sentencji wyroku). Przepis art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. nie formułuje dla sądu żadnych wytycznych odnoszących się do sposobu wyznaczenia organowi terminu załatwienia sprawy. Mając to na uwadze, Sąd uznał, że należało zobowiązać organ do wydania stosownego rozstrzygnięcia w ww. terminie.
W pozostałej części Sąd skargę oddalił (pkt 3 sentencji wyroku). Instytucja sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny a jej zastosowanie pozostawiono uznaniu sądu. Zdaniem składu orzekającego, w sprawie nie wykazano by Skarżąca miała ponieść z powodu bezczynności organu jakąkolwiek szkodę.
Wobec wniosku skargi wyjaśnienia również wymaga, że bezczynność i przewlekłość są pojęciami rozłącznymi, co oznacza, że w tej samej sprawie nie może jednocześnie w tym samym zakresie występować zarówno bezczynność, jak i przewlekłość (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 kwietnia 2024 r. sygn. akt III OSK 204/22).
Na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., orzeczono o kosztach postępowania, zasądzając na rzecz Skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego w wysokości 597 zł (pkt 4 sentencji wyroku), na które składa się: uiszczony wpis sądowy w wysokości 100 zł, opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa w wysokości 17 zł, wynagrodzenie pełnomocnika Strony ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r., poz. 118). Uwzględniając charakter i stopień zawiłości sprawy, nakład pracy pełnomocnika oraz okoliczność, że rozpoznawana sprawa stanowi jedną z wielu tego rodzaju zawisłych przed tut. Sądem, nie stwierdzono podstaw do zasądzenia wynagrodzenia w podwójnej wysokości wnioskowanej w skardze.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na mocy art. 149 § 1 pkt 1 i 3, § 1a p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło zgodnie z treścią art. 119 pkt 4 p.p.s.a., stosownie do którego sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.
Podstawa prawna: Dz.U. 2025 poz 1691 art. 37 par. 1, art. 12 par. 1; Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Pełny tekst i metryka orzeczenia: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA). Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.