Wniosek o 35 pytań o szczepienia. Sąd nie znalazł bezczynności inspekcji sanitarnej

W. R. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na bezczynność Inspektor Sanitarny zarzucając naruszenie art. 4 ust.1 w zw. z art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 2 art. 3 ust. 1 pkt. 1 oraz art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez nieudostępnienie informacji publicznej.

Podnosząc powyższe zarzuty wniósł o:

1. zobowiązanie Inspektor Sanitarny do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej skarżącego i udzielenia informacji publicznej,

2. orzeczenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,

3. wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.,

4. zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.

W dniu 21 maja 2026 r. skarżący złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej do Inspektor Sanitarny (dalej: PPIS) w zakresie danych dotyczących szczepień ochronnych, formułując poniższe pytania:

1. Na ile lat utrzymuje się odporność po szczepieniach: błonica, tężec, krztusiec, polio, Hib, gruźlica, WZW, odra, świnka, różyczka, pneumokoki?

2. Ile przypadków gruźlicy odnotowano w ostatnim roku na terenie działania urzędu?

3. Ile przypadków gruźlicy odnotowano w Polsce w ostatnich 5 latach?

4. Czy statystyki rozróżniają gruźlicę poszczepienną? Jeśli tak — ile? jeśli nie — dlaczego?

5. Dlaczego GIS nie zaleca posiewu w kierunku prątka BCG przy NOP?

6. Czy większość gruźlicy u dzieci w Polsce to gruźlica poszczepienna?

7. Ile ciężkich NOP odnotowano w ostatnich 5 latach i jakich?

8. Za ile przypadków wypłacono odszkodowania?

9. Ile dzieci i osób 10. Czy istnieje lista dorosłych uchylających się od szczepień? Jeśli nie — dlaczego?

11. Ile postępowań przymuszających prowadzono wobec dorosłych w ostatnich 5 latach?

12. Statystyki szczepień osób romskich, czeczeńskich i ukraińskich w ostatnich 5 latach.

13. Ile szczepień odroczono w ostatnich 5 latach?

14. Kto ustala przeciwwskazania do szczepień i kto za to odpowiada?

15. Ile nałożono kar na lekarzy za brak zgłoszenia NOP?

16. Jak ubiegać się o odszkodowanie za zgon związany z NOP?

17. Jak lekarz wyklucza nadwrażliwość na składniki szczepionki — jakie badania?

18. Czy WHO zaleca przymus szczepień? W jakiej formie?

19. Na jakiej podstawie prawnej urząd uznaje dane szczepienia za obowiązkowe po wyroku TK SK 81/19?

20. Czy Minister Zdrowia sporządził analizę epidemiologiczną przewidzianą w treści art. 17 ust. 10 i stanowiącą określenie delegacji ustawowej? Gdzie ją opublikowano?

21. Czy brak analizy nie czyni rozporządzenia niezgodnym z Konstytucją? (rozporządzenie wydane poza delegacją ustawową)

22. Z czego wynika różnica: Niemcy — 1 obowiązkowe szczepienie, Polska — ponad 40 dawek?

23. Ile zgłoszeń NOP odrzucono w ostatnich 5 latach i dlaczego?

24. Czy prowadzone są statystyki dotyczące regresu rozwojowego po szczepieniu? Jeśli nie — dlaczego?

25. Ile kontroli przeprowadzono wobec lekarzy niewykonujących pełnej kwalifikacji?

26. Czy urząd bada skuteczność działań informacyjnych o szczepieniach?

27. Czy członkowie zespołów doradczych w tym sam Główny Inspektor Sanitarny składają oświadczenia o braku konfliktu interesów? Prośba o wzory i częstotliwość aktualizacji.

28. Jaki odsetek badań nad bezpieczeństwem szczepionek finansują producenci?

29. Czy urząd analizował zanieczyszczenia w szczepionkach (mikrocząstki, DNA)? Prośba o raporty.

30. Czy urząd nadzoruje badania przed- i porejestracyjne szczepionek?

31. Czy istnieją statystyki NOP przy jednoczesnym podaniu wielu szczepionek? Jak raportować NOP po podaniu wielu szczepionek na jednej wizycie?

32. Czy prowadzi się badania porównawcze dzieci szczepionych i częściowo szczepionych?

33. Czy posiadacie dane o liczbie dzieci z autyzmem 2000-2024 i czy dane są korelowane z obciążeniem szczepieniami?

34. Czy szczepionki są testowane laboratoryjnie po dostawie do Polski?

35. Czy urząd monitoruje działania lobbystyczne producentów wobec instytucji państwowych?

Pismem z dnia 19 czerwca 2026 r. PPIS nadesłał odpowiedź udzielając (zdaniem skarżącego) w nikłym stopniu odpowiedzi na pytania i odsyłając do publikacji.

Do dnia wniesienia skargi według skarżącego nie udostępniono mu innych informacji poza zawartymi w wyżej wymienionym piśmie, mimo obowiązku PPIS. Przesłane przez organ odpowiedzi są w ocenie skarżącego niewystarczające, podobnie jak odesłanie do publikacji, aby móc mówić o zrealizowaniu obowiązku udzielenia informacji publicznej.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej przytoczył orzecznictwo NSA w zakresie skarg na bezczynność organów, w tym m.in. wyrok NSA dotyczący udzielenia niepełnej informacji (sygn. akt I OSK 2569/12), powołał się również na konstytucyjne gwarancje dostępu do informacji publicznej (art. 61 Konstytucji RP).

Pełnomocnik skarżącego w podsumowaniu argumentacji skargi stwierdził, że organ winien był udostępnić informację publiczną na żądanie strony skarżącej, albo wydać decyzję o odmowie jej udostępnienia stosownie uzasadniając decyzję.

Inspektor Sanitarny w odpowiedzi na wniosek skarżącego o udostępnienie informacji publicznej z dnia 21 maja 2026 r. (data wpływu do Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej 22 maja 2026 r.) pismem z dnia 5 czerwca 2026 r. poinformował, że z uwagi na czasochłonność przygotowania żądanych danych odpowiedzi udzieli w terminie 14 dni, tj. do dnia 19 czerwca 2026 r.

W tym terminie organ udzielił odpowiedzi na wszystkie pytania, z tym, że na pytania numer: 1,4,5,6,8,12,13,16,17,20,21,22,24,27,28,29,30,32,33 i 35 odpowiedział, że nie dysponuje odpowiednimi danymi lub nie jest kompetentny do udzielenia odpowiedzi.

Odnosząc się natomiast kolejno do pytań zawartych we wniosku skarżącego organ wskazał, że:

ad.2) w 2025 r. odnotowano 17 przypadków gruźlicy, a w 2026 r. odnotowano 9 przypadków gruźlicy;

ad.3) w ciągu ostatnich 5 lat odnotowano 16998 przypadków gruźlicy na terenie całego kraju;

ad.7) w ciągu ostatnich 5 lat odnotowano 2 przypadki NOP ciężkich u dorosłych osób po szczepieniu p/COVID-19;

ad.9) w ciągu ostatnich 5 lat Inspektor Sanitarny nie otrzymał informacji o zgonach;

ad.10 i 11) do Inspektor Sanitarny nie zostały zgłoszone osoby dorosłe uchylające się od szczepień;

ad.14) decyzję o odroczeniu lub rezygnacji ze szczepień podejmuje lekarz opierając się na ogólnych wytycznych medycznych oraz stanie zdrowia w dniu szczepienia. Medyczne kryteria pochodzą z oficjalnych źródeł (producentów szczepionek w Charakterystyce Produktu Leczniczego, Głównego Inspektora Sanitarnego – w Programie Szczepień ochronnych, zespołu ekspertów powoływanych przez Ministerstwo Zdrowia);

ad.15) PPIS w B. nie nakładał kar na lekarzy za brak zgłoszeń NOP;

ad.18) WHO rekomenduje szczepienia;

ad.19) art. 5 ust 1 pkt 1b), art.17 ust 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2025 r., poz. 1675), Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2025r., poz. 782);

ad.23) w ciągu ostatnich 5 lat PPIS w B. nie zakwestionował zgłoszenia NOP;

ad.25) PPIS w B. nie otrzymał informacji o lekarzach niewykonujących pełnej kwalifikacji;

ad.31) PPIS w B. nie posiada informacji dotyczących statystyk NOP przy jednoczesnym podaniu w3ielu szczepionek. Niepożądane odczyny poszczepienne (NOP) w Polsce można zgłaszać na dwa sposoby: - w ramach obowiązkowego zgłaszania systemu NOP przez lekarzy, a więc jeśli rodzic zauważy niepokojące objawy u zaszczepionego dziecka, powinien zgłosić się do lekarza, który na podstawie informacji od rodziców, oceny stanu zdrowia dziecka oraz obowiązujących kryteriów, podejmuje decyzję o zasadności zgłoszenia NOP, - w ramach dobrowolnego systemu nadzoru NOP każda osoba zainteresowana, w tym np. rodzic/opiekun dziecka może zgłosić podejrzenie NOP bezpośrednio za pośrednictwem strony na portalu e-zdrowie na formularzu dla pacjenta; ;

ad.34) szczepionki trafiające do Polski są testowane laboratoryjnie po dostawie do kraju, jeśli wcześniej dana seria szczepionki nie została przebadana w laboratorium Unii Europejskiej.

Odpowiedź organu została odebrana przez skarżącego w dniu 24 czerwca 2026 r. (k. 15 akt adm.).

W związku z powyższym w odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumentację zawartą w piśmie skierowanym do skarżącego. W jego ocenie odpowiedział on na wszystkie pytania strony, nie zlekceważył wniosku skarżącego i nie można mu zasadnie zarzucić bezczynności.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143; dalej jako "p.p.s.a.").

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga jest bezzasadna.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 u.d.i.p. Obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne (art. 4 u.d.i.p.), do których należy Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny.

Bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej ma miejsce w sytuacji, gdy podmiot ten w ustawowo określonym terminie nie podejmie w odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji żadnej z czynności określonych w przepisach tej ustawy: nie udostępni więc informacji publicznej w formie czynności materialno-technicznej w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), nie wyda decyzji o odmowie udostępnienia żądanej informacji publicznej albo o umorzeniu postępowania (art. 16 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p.) bądź nie powiadomi pisemnie wnioskodawcy o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i nie wskaże, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.). W sytuacji, gdy żądana informacja nie stanowi informacji publicznej, a także w przypadku, gdy organ jej nie posiada, organ powinien poinformować o tym wnioskodawcę (zob. wyroki NSA z 23 czerwca 2022 r., III OSK 4955/21; z dnia 10 stycznia 2007 r., sygn. akt I OSK 50/06; z dnia 15 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 707/10.).

W świetle art. 13 ust. 1 u.d.i.p, organ ma obowiązek rozpatrzeć złożony w trybie u.d.i.p. wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni, a w przypadku, gdy informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku - art. 13 ust. 2 u.d.i.p.

Skarga w niniejszej sprawie podlega oddaleniu, ponieważ organ załatwił wniosek skarżącego zgodnie z powyższymi przepisami.

Należy przede wszystkim zauważyć, że organ odpowiedział na wszystkie pytania skarżącego zawarte w jego wniosku z 21 maja 2026 r. Organ udzielił wskazanej odpowiedzi w wymaganym terminie, bowiem wniosek wpłynął do niego 22 maja 2026 r., a pismem z 5 czerwca 2026 r. (doręczonym stronie 10 czerwca 2026 r.) organ przedłużył termin do udzielenia odpowiedzi, a następnie pismem z dnia 19 czerwca 2026 r. odpowiedział na zawarte we wniosku pytania.

Na część z pytań PPIS w B. udzielił skarżącemu odpowiedzi merytorycznej, w części wskazał, że nie posiada żądanych informacji, zaś w odpowiedzi na część pytań organ prawidłowo wyjaśnił, że nie jest kompetentny do ich udzielenia.

Z powyższego wynika, że organ w sposób prawidłowy w całości załatwił wniosek skarżącego, w dopuszczalny przepisami u.d.i.p. sposób, a więc nie można zarzucić mu bezczynności, niezależnie od tego, że skarżący ma subiektywne odmienne przekonanie co do zgodności z prawem sposobu załatwienia jego wniosku.

Należy wyjaśnić, że pojęcie informacji publicznej ustawodawca zdefiniował w art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. Stosownie do pierwszego z tych przepisów, każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Z kolei przepis art. 6 u.d.i.p. zawiera przykładowy katalog informacji i dokumentów stanowiących informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Zgodnie z ugruntowanymi już poglądami orzecznictwa, wypracowanymi na tle analizy art. 1 ust. 1, jak i precyzującego go art. 6 u.d.i.p., pod pojęciem informacji publicznej należy rozumieć wszelkie fakty dotyczące spraw publicznych, rozumianych jako działalność zarówno organów władzy publicznej, jak i samorządów gospodarczych i zawodowych oraz osób i jednostek organizacyjnych w zakresie wykonywania zadań władzy publicznej oraz gospodarowania mieniem publicznym.

Z brzmienia art. 1 ustawy z 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. 2024 r., poz. 416, dalej jako "u.p.i.s.") wynika, że została ona powołana do realizacji zadań z zakresu zdrowia publicznego. Wykonywanie zadań określonych w art. 1 u.p.i.s. polega na sprawowaniu zapobiegawczego (art. 3 u.p.i.s.) i bieżącego (art. 4 u.p.i.s.) nadzoru sanitarnego oraz prowadzeniu działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej w zakresie chorób zakaźnych i innych chorób powodowanych warunkami środowiska (art. 5 u.p.i.s.), a także na prowadzeniu działalności oświatowo-zdrowotnej (art. 6 u.p.i.s.).

W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że informację publiczną stanowią informacje zbierane i wytwarzane przez organy inspekcji sanitarnej, zgodnie z art. 2 w zw. z art. 5 pkt 1, 2, 3 i 5 u.p.i.s., czyli w ramach prowadzonego nadzoru sanitarnego, w tym sanitarnego zabezpieczania granic państwa, analiz i ocen epidemiologicznych, opracowywania programów i planów działalności zapobiegawczej i epidemiologicznej dla podmiotów leczniczych, ustalenia zakresu i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowania nadzoru w tym zakresie.

Ponadto, zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. 2024 r., poz. 924, dalej jako "u.z.z.c.z."), państwowi powiatowi inspektorzy sanitarni, państwowi wojewódzcy inspektorzy sanitarni lub wskazane przez nich specjalistyczne jednostki, właściwe ze względu na rodzaj zakażenia lub choroby zakaźnej, oraz Główny Inspektor Sanitarny lub wskazane przez niego krajowe specjalistyczne jednostki, właściwe ze względu na rodzaj zakażenia lub choroby zakaźnej, prowadzą rejestr zakażeń i zachorowań na chorobę zakaźną, zgonów z powodu zakażenia lub choroby zakaźnej, ich podejrzeń oraz przypadków stwierdzenia dodatniego wyniku badania laboratoryjnego. Źródłami danych do rejestru są m. in. dane ze zgłoszeń, o których mowa w art. 27 ust. 1, art. 29 ust. 1 oraz art. 40a ust. 1 tej ustawy, dokonywane przez lekarzy lub felczerów, diagnostów laboratoryjnych oraz podmioty lecznicze (zob. m. in. wyrok NSA z 12 stycznia 2023 r., III OSK 6176/21 i cyt. tam orzecznictwo).

Objęte wnioskiem skarżącego informacje, o których mowa w pytaniach nr 28, 29, 30, 34 i 35 leżą poza obszarem publicznej działalności inspektora sanitarnego. PPIS w Lublinie nie pełni bowiem roli organu nadzoru nad stosowanymi szczepionkami, w tym nad ich składem, rodzajem i sposobem przeprowadzanych badań. Kompetencje w zakresie dopuszczenia do obrotu preparatów szczepionkowych i prowadzonych w związku z tym badań posiada Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.

Pytania zawarte w punktach: 1, 5, 6, 13, 14, 17, 24, 25, 32 i 33 w części stanowią zagadnienia z zakresu wiedzy medycznej (specjalistycznej), metod postępowania leczniczego, farmakologii dotyczącej szczepień ochronnych, zatem nie stanowią informacji publicznej.

Informacji publicznej nie stanowią też dane dotyczące realizacji szczepień ochronnych, wykraczające poza nadzór sprawowany przez organy inspekcji sanitarnej, którego zakres wyznacza art. 17 u.z.z.c.z. w powiązaniu z przepisami rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, Dz. U. 2011 r., nr 182, poz. 1086 - zob. wyrok WSA w Łodzi z 20 lutego 2024 r., II SAB/Łd 129/23 i cyt. tam orzecznictwo).

W orzecznictwie sądów administracyjnych nie ma wątpliwości, że informacją publiczną nie jest także zagadnienie dotyczące działalności Światowej Organizacji Zdrowia - pytanie nr 18 (por. m. in. wyroki WSA w Lublinie: z 16 marca 2023 r., II SAB/Lu 9/23 i II SAB/Lu 10/23, z 24 stycznia 2023r., II SAB/Lu 161/22 oraz cyt. tam orzecznictwo). Działalność organizacji międzynarodowej nie mieści się w granicach kompetencji polskich organów administracji publicznej i nie ma związku z gospodarowaniem mieniem publicznym. W odniesieniu do pytania nr [...] należy stwierdzić, że inspektor sanitarny nie zajmuje się kwestią wypłaty odszkodowań z tytułu wystąpienia niepożądanych odczynów poszczepiennych. Zgodnie bowiem z art. 17a ust. 6 u.z.z.c.z. właściwe w tym przypadku świadczenia kompensacyjne (w związku z wystąpieniem określonego rodzaju odczynów poszczepiennych) są przyznawane przez Rzecznika Praw Pacjenta, a nie przez organy inspekcji sanitarnej. Jakkolwiek zatem informacje o odszkodowaniach z tytułu niepożądanych odczynów poszczepiennych – jako dotyczące majątku publicznego – mają charakter informacji publicznej, to nie pozostają one w dyspozycji organów inspekcji sanitarnej.

Dodać należy, że podniesione w skardze zarzuty związane z udzieleniem informacji publicznych w sposób niewyczerpujący, nie zostały w dostatecznym zakresie uzasadnione, a w szczególności nie wyjaśniono, które odpowiedzi były niepełne i niejasne oraz w jakim zakresie wymagają stosownego uzupełnienia. Ogólne wskazanie, że organ udzielił niewystarczającej odpowiedzi na pytania zawarte we wniosku nie pozwala na zweryfikowanie stanowiska strony (por. wyroki WSA w Poznaniu z 24 listopada 2022 r., II SAB/Po 162/22 i II SAB/Po 163/22).

Mając powyższe na względzie, skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.