Sobota Wydanie nr 42

Sygnatura akt
III OSK 2141/24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Rodzaj
Wyrok
Data orzeczenia
3 listopada 2026 r.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną
W serwisie od

Zestawienie z tego dnia
Kategorie
Sądy administracyjne
Naczelny Sąd Administracyjny
© autorzy OpenStreetMap

Sądy administracyjne

Ekwiwalent za czas wolny policjanta liczony według 1/30 pensji. NSA oddalił skargę komendanta

Przejdź do orzeczenia, 17 min czytania

Spór

Policjant zwolniony ze służby domagał się wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby, a Komendant Stołeczny Policji odmówił wypłaty wyższej kwoty.

Ustalenia sądu

Policjant został zwolniony 23 lutego 2023 r. i otrzymał ekwiwalent za 424 nadpracowane godziny z lat 2013-2016, naliczony według 1/30 miesięcznego uposażenia za jeden dzień. Powołał się na wyrok TK z 30 października 2018 r., sygn. K 7/15.

Rozstrzygnięcie

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Komendanta Stołecznego Policji od wyroku WSA w Warszawie z 25 kwietnia 2024 r.

Dlaczego

Przepis przejściowy art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach nie może być rozumiany jako utrzymanie przelicznika 1/30, bo naruszałoby to powszechną moc wyroku TK. Organy muszą uzupełnić normę wyrokiem TK.

Dla firm

Organy Policji rozpatrujące wnioski o ekwiwalent za czas wolny z okresu przed 6 listopada 2018 r. muszą obliczać go według wynagrodzenia za jeden dzień roboczy, zgodnie z wyrokiem TK K 7/15, a nie według przelicznika 1/30.

Więcej o sprawie

Policjant zwolniony ze służby w lutym 2023 r. otrzymał ekwiwalent za 424 nadpracowane godziny według 1/30 części miesięcznego uposażenia. NSA uznał, że przelicznik ten nie może być stosowany.

Nie budzi bowiem wątpliwości, iż przedstawioną w tym wyroku argumentację dotyczącą niezgodności z Konstytucją tego przepisu należało w całej rozciągłości odnieść również do ekwiwalentu za niewykorzystany czas wolny od służby, wyliczanego w ten sam wadliwy sposób.

Z uzasadnienia, Naczelny Sąd Administracyjny
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sygnatura
III OSK 2141/24

Treść orzeczenia około 17 minut czytania

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (sprawozdawca) Sędzia del. WSA Hanna Knysiak-Sudyka Protokolant: asystent sędziego Ewelina Gee-Milan po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Komendanta Stołecznego Policji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 1656/23 w sprawie ze skargi S. S. na decyzję Komendanta Stołecznego Policji z dnia 17 lipca 2023 r., nr 310 w przedmiocie odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 1656/23, po rozpoznaniu sprawy ze skargi S. S., uchylił zaskarżoną decyzję Komendanta Stołecznego Policji z dnia 17 lipca 2023 r., nr 310 oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta Rejonowego Policji [...] z dnia 6 czerwca 2023 r., nr 3/23 w przedmiocie odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby.

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym:

S. S., wnioskiem z dnia 23 marca 2023 r. zwrócił się do Komendanta Stołecznego Policji o wypłatę wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby w związku ze zwolnieniem ze służby w Policji, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15.

Komendant Rejonowy Policji [...], decyzją z dnia 6 czerwca 2023 r., nr 3/23, na podstawie art. 115a z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2023 r., poz. 171 ze. zm., dalej: "ustawa o Policji") w związku z art. 11 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 1635, dalej: "ustawa o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym"), odmówił wnioskodawcy wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby.

Komendant Stołeczny Policji, decyzją z dnia 17 lipca 2023 r., nr 310, utrzymał w mocy decyzję z dnia 6 czerwca 2023 r., wskazując, że policjant został zwolniony ze służby w Policji z dniem 23 lutego 2023 r. i na dzień zwolnienia przysługiwał mu ekwiwalent pieniężny za 424 nadpracowane ponad normę godziny w okresie od 1 stycznia 2013 r. do 26 grudnia 2016 r., naliczony według 1/30 części miesięcznego uposażenia za 1 dzień. Taki ekwiwalent policjant otrzymał, co sprawia, że jego żądanie o wyrównanie ekwiwalentu jest bezzasadne. Zaskarżona decyzja organu I instancji o odmowie wypłaty ekwiwalentu pieniężnego w wyższej wysokości, odpowiada prawu.

Z powyższą decyzją nie zgodził się wnioskodawca, wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Powołanym na wstępie wyrokiem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej P.p.s.a.) uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że stosownie do treści art. 11 ustawy o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, policjantowi zwolnionemu ze służby ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany czas wolny od służby udzielany na podstawie art. 33 ust. 3 ustawy zmienianej w art. 2 w brzmieniu dotychczasowym, wypracowany w okresie przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, wypłaca się na podstawie przepisów dotychczasowych. Powyższa ustawa weszła w życie z dniem 1 lipca 2019 r., natomiast przepis art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji, w brzmieniu "dotychczasowym", tj. obowiązującym do ww. daty, stanowił, że policjant zwalniany ze służby otrzymuje ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane urlopy dodatkowe oraz za niewykorzystany czas wolny od służby udzielany na podstawie art. 33 ust. 3. Sposób ustalenia wysokości tego ekwiwalentu określał art. 115a ustawy o Policji, który stanowił, że ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego oraz za każde rozpoczęte 8 godzin niewykorzystanego czasu wolnego przysługującego na podstawie art. 33 ust. 3, ustala się w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym.

Wyrokiem z dnia 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15 (Dz.U. poz. 2102), Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 115a ustawy o Policji w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji RP. Po wydaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r., K 7/15, 1 października 2020 r. weszła w życie ustawa z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 1610, dalej: "ustawa o szczególnych rozwiązaniach"). Zgodnie z art. 1 pkt 16 tej ustawy, art. 115a ustawy o Policji otrzymał brzmienie: "Ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego ustala się w wysokości 1/21 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym". Jednocześnie ustawodawca w art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach zawarł przepis o charakterze intertemporalnym, regulując zasady stosowania art. 115a ustawy o Policji w znowelizowanym brzmieniu. Zgodnie z jego treścią, przepis art. 115a ustawy o szczególnych rozwiązaniach w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wszczętych i niezakończonych przed 6 listopada 2018 r. oraz do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy policjantowi zwolnionemu ze służby od 6 listopada 2018 r. Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu obowiązującym przed 6 listopada 2018 r. Przy obliczaniu wysokości ekwiwalentu pieniężnego przysługującego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za 2018 r. określa się proporcję liczby dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego przysługującego przed 6 listopada 2018 r. oraz od 6 listopada 2018 r.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym zasady ustalania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop, o których mowa w art. 9 ust. 1 zdanie drugie ustawy o szczególnych rozwiązaniach, nie mogą być interpretowane jako powtórzenie regulacji niekonstytucyjnych przepisów ustawy o Policji, wbrew wyrokowi Trybunału Konstytucyjnego, a w konsekwencji nie mogą prowadzić do nakazania stosowania do obliczania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop z okresu przed dniem 6 listopada 2018 r. (czyli sprzed daty publikacji orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego) uregulowań, które utraciły moc w następstwie wydania wskazanego wyroku. Przyjęcie zaś jako prawidłowej wykładni przepisów przejściowych zastosowanej przez organ unicestwiałoby a limine doniosłość skutków wynikających z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Innymi słowy, aprobata dla tego sposobu rozumienia wskazanych regulacji oznaczałaby uznanie dla próby ograniczenia - za pomocą regulacji o charakterze intertemporalnym - zakresu zastosowania wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Nie ma wątpliwości co do tego, że tego typu działanie narusza wyrażoną w art. 190 ust. 1 Konstytucji RP zasadę powszechnej mocy obowiązującej wyroków Trybunału Konstytucyjnego, które wiążą również ustawodawcę. Skoro orzeczenie Trybunału usunęło z systemu prawnego niekonstytucyjne brzmienie art. 115a ustawy o Policji w zakresie współczynnika 1/30, to posłużenie się przez ustawodawcę w art. 9 ust. 1 zdanie drugie ustawy o szczególnych rozwiązaniach sformułowaniem "na zasadach wynikających z przepisów ustawy" oznacza, że należy stosować właśnie art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją, jednakże z wyłączeniem tej jego części (dotyczącej zakwestionowanego współczynnika ekwiwalentu w wysokości 1/30), która została uznana za sprzeczną z przepisami ustawy zasadniczej i którą należy wypełnić treścią wyroku wydanego przez Trybunał Konstytucyjny. Sądy podkreślają przy tym, że wysokość ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop - obliczana z uwzględnieniem zasad obowiązujących od dnia 19 października 2001 r. - powinna uwzględniać ustawowy wymiar 26 dni kalendarzowych urlopu od tego dnia, a także istotę corocznego płatnego urlopu i istotę ekwiwalentności, tj. okoliczności, które akcentował Trybunał Konstytucyjny w motywach wyroku z dnia 30 października 2018 r., K 7/15, stwierdzając, że "świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy. Taki sposób obliczania wartości jednego dnia urlopu wynika z faktu, że urlop wypoczynkowy liczony jest wyłącznie w dniach roboczych. Interpretację taką wspiera także treść art. 121 ust. 1 ustawy o Policji, który ustala wysokość uposażenia przysługującego policjantowi w razie wykorzystania urlopu. Ekwiwalent będący substytutem urlopu powinien więc odpowiadać wartości tego świadczenia w naturze. Przyjęcie w art. 115a ustawy o Policji wskaźnika 1/30 części miesięcznego uposażenia policjanta oznacza, że wypłacanej policjantowi należności za jeden dzień niewykorzystanego urlopu nie można nazwać rekompensatą ekwiwalentną, co prowadzi do naruszenia "istoty" corocznego płatnego urlopu chronionego przez art. 66 ust. 2 Konstytucji".

W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się również, że wprawdzie wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., K 7/15 stwierdzał niekonstytucyjność art. 115a ustawy o Policji jedynie w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jednakże uczynił to tylko ze względu na zakres wniosku, którym był związany. Nie budzi bowiem wątpliwości, iż przedstawioną w tym wyroku argumentację dotyczącą niezgodności z Konstytucją tego przepisu należało w całej rozciągłości odnieść również do ekwiwalentu za niewykorzystany czas wolny od służby, wyliczanego w ten sam wadliwy sposób. Stwierdzić zatem należy, że zastosowanie przepisu art. 11 ustawy o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, w zakresie w jakim przepis ten przewiduje po stronie organu Policji obowiązek wypłacania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby "na podstawie przepisów dotychczasowych", wymaga uwzględnienia - przy wykładni art. 115a ustawy o Policji - wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., K 7/15. Skoro bowiem orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego usunęło z systemu prawnego niekonstytucyjne brzmienie art. 115a ustawy o Policji w zakresie współczynnika 1/30, to posłużenie się przez ustawodawcę w art. 11 ustawy o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, sformułowaniem "na podstawie przepisów dotychczasowych" oznacza, że należy stosować art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed zmianą dokonaną ustawą o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, jednakże z wyłączeniem tej jego części (dotyczącej zakwestionowanego współczynnika w wysokości 1/30), która została uznana za sprzeczną z przepisami ustawy zasadniczej i którą należy wypełnić treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Trybunał Konstytucyjny stwierdzając niekonstytucyjność części art. 115a ustawy o Policji nie zakwestionował prawa policjanta zwolnionego ze służby do ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego oraz za każde rozpoczęte 8 godzin niewykorzystanego czasu wolnego przysługującego na podstawie art. 33 ust. 3 ustawy o Policji, ustalanego w relacji do miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Trybunał stwierdził niekonstytucyjność "przelicznika 1/30". Stwierdzenie niekonstytucyjności danego przepisu zamyka zawsze drogę do stosowania normy po dacie jej derogowania z powodu niekonstytucyjności, co oznacza, że przepis uznany za niekonstytucyjny nie może być stosowany, poczynając od daty jego wejścia w życie.

Reasumując, organy Policji rozpatrując żądanie wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby w okresie od dnia 1 stycznia 2013 r. do dnia 26 grudnia 2016 r. na podstawie "przepisów dotychczasowych" w rozumieniu art. 11 ustawy o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, zobowiązane są do uzupełnienia derogowanej treści art. 115a ustawy o Policji poprzez przyjęcie wykładni ustalonej przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 30 października 2018 r., K 7/15, a więc zrekonstruowania normy wyrażającej treść, że ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego oraz za każde rozpoczęte 8 godzin niewykorzystanego czasu wolnego przysługującego na podstawie art. 33 ust. 3 ustala się w wysokości przysługującego zwalnianemu ze służby policjantowi w danym okresie wynagrodzenia za jeden dzień roboczy. Prawidłowym w tej sytuacji będzie posłużenie się aktualnie obowiązującym współczynnikiem ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy wynoszącym 1/21, co w pełni realizuje istotę ekwiwalentności świadczenia oraz zasadę sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP). Różnica pomiędzy tak wyliczoną kwotą a wypłaconą Skarżącemu w dacie zwolnienia ze służby powinna być mu wypłacona w ramach wyrównania uprzednio wypłaconego świadczenia.

Z powyższym wyrokiem nie zgodził się Komendant Stołeczny Policji, wnosząc skargę kasacyjną, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i oddalenia skargi; rozpoznania sprawy na rozprawie oraz zasądzenia kosztów sądowych, w tym zastępstwa prawnego przez radcę prawnego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:

1. art. 115a ustawy o Policji w zw. z art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że od 1 października 2020 r., do okresu służby przed dniem 6 listopada 2018 r., znajduje on zastosowanie w brzmieniu ustalonym w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., K 7/15;

2. art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, wbrew literalnemu brzmieniu, że stanowi on przeszkodę do zastosowania w sprawie współczynnika w wysokości 1/30, tj. określonego w art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Rozpoznając skargę kasacyjną w jej granicach, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Za niezasadne należy uznać zarzuty naruszenia art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zw. z art. 115a ustawy o Policji. Ich istota sprowadza się do negowania interpretacji skutków prawnych wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., K 7/15 (Dz. U. z dnia 6 listopada 2018 r. poz. 2102) przyjętej przez Sąd pierwszej instancji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA w Warszawie, dokonując wykładni i zastosowania wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów, prawidłowo ocenił skutki prawne wynikające z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., K 7/15 i ich wpływ na ich wykładnię a następnie zastosowanie.

Przypomnieć należy, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 30 października 2018 r., K 7/15 (Dz. U. z dnia 6 listopada 2018 r. poz. 2102), uznał, że art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji RP. Zatem od dnia opublikowania wyroku Trybunału Konstytucyjnego, tj. od 6 listopada 2018 r., część art. 115a ustawy o Policji (w brzmieniu uwzględniającym współczynnik ekwiwalentu pieniężnego w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym) została wyeliminowana z obrotu prawnego. Trybunał nie stwierdził zatem niekonstytucyjności całej regulacji zawartej w art. 115a ustawy o Policji. Nie zakwestionował bowiem zasady, tj. prawa policjanta do ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego oraz za każde rozpoczęte 8 godzin niewykorzystanego czasu wolnego przysługującego na podstawie art. 33 ust. 3 ustawy o Policji ustalanego w relacji do miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. W tym zakresie art. 115a ustawy o Policji zachował walor konstytucyjności. Niekonstytucyjność dotknęła wyłącznie jednego elementu przepisu art. 115a ustawy o Policji, tj. wskazanego w nim ułamka. Innymi słowy za niekonstytucyjny został uznany sposób obliczania wysokości ekwiwalentu pieniężnego.

Po wydaniu wyroku Trybunału z dnia 30 października 2018 r., K 7/15, w dniu 1 października 2020 r. weszła w życie ustawa o szczególnych rozwiązaniach. Przepis art. 1 pkt 16 tej ustawy nadał nowe brzmienie art. 115a ustawy o Policji. Jednocześnie ustawodawca w art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach zawarł przepis o charakterze intertemporalnym, regulujący zasady stosowania art. 115a ustawy o Policji w znowelizowanym brzmieniu.

Zasadnie Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że w procesie wykładni art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach fundamentalne znaczenie ma treść jego zdania drugiego, zgodnie z którym ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r. Prawidłowa, prokonstytucyjna wykładnia art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach nakazuje zatem przyjąć, że przepis ten w istocie nie odnosi się do "wysokości ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu", o którym mowa w art. 115a ustawy o Policji, a tym samym nie dotyczy wysokości samego współczynnika (1/30 czy 1/21 "miesięcznego uposażenia wraz z dodatkami o charakterze stałym"). Odnosi się on wyłącznie do "zasad ustalania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy", przez które to zasady należy rozumieć normy prawne kształtujące in genere zakres publicznego prawa podmiotowego do urlopu, a w konsekwencji i prawa do ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Regulacja zdania drugiego art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach odwołuje się do zasad ustalania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wynikających z przepisów ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r. Ustawodawca w przepisie tym rozróżnia sposób obliczania wysokości ekwiwalentu w oparciu o ustawowo wskazany przelicznik i wypłaty ekwiwalentu od zasad jego ustalania. Odwołanie się zatem w zdaniu drugim art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach do "zasad", a nie do niekonstytucyjnego przelicznika w wysokości 1/30, nie może być interpretowane jako powtórzenie niekonstytucyjnych przepisów ustawy o Policji, wbrew wyrokowi Trybunału Konstytucyjnego i nakazanie stosowania do obliczania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop z okresu przed dniem 6 listopada 2018 r., (czyli sprzed daty publikacji orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego) uregulowań, które utraciły moc w następstwie wydania wskazanego wyroku. Przyjęcie za prawidłową wykładnię przepisów przejściowych zastosowaną przez organ oznaczałoby, że w drodze regulacji intertemporalnych próbuje się ograniczyć zakres zastosowania wyroku Trybunału, co narusza konstytucyjną zasadę powszechnej mocy obowiązującej wyroków Trybunału, które wiążą również ustawodawcę.

Zasady, o których mowa w art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, wymagają uwzględnienia przy wykładni art. 115a ustawy o Policji wyroku Trybunału z dnia 30 października 2018 r., K 7/15. Skoro orzeczenie Trybunału usunęło z systemu prawnego niekonstytucyjne brzmienie art. 115a ustawy o Policji w zakresie współczynnika 1/30, to posłużenie się przez ustawodawcę w art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach sformułowaniem "na zasadach wynikających z przepisów ustawy" oznacza, że należy stosować art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją, jednak z wyłączeniem tej jego części (dotyczącej współczynnika ekwiwalentu w wysokości 1/30), która została uznana za sprzeczną z przepisami ustawy zasadniczej i którą należy wypełnić treścią wyroku Trybunału. Trybunał w motywach swojego wyroku z dnia 30 października 2018 r. stwierdził bowiem, że "Świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy. Taki sposób obliczania wartości jednego dnia urlopu wynika z faktu, że urlop wypoczynkowy liczony jest wyłącznie w dniach roboczych. Interpretację taką wspiera także treść art. 121 ust. 1 ustawy o Policji, który ustala wysokość uposażenia przysługującego policjantowi w razie wykorzystania urlopu. Ekwiwalent będący substytutem urlopu powinien więc odpowiadać wartości tego świadczenia w naturze. Przyjęcie w art. 115a ustawy o Policji wskaźnika 1/30 części miesięcznego uposażenia policjanta oznacza, że wypłacanej policjantowi należności za jeden dzień niewykorzystanego urlopu nie można nazwać rekompensatą ekwiwalentną, co prowadzi do naruszenia "istoty" corocznego płatnego urlopu chronionego przez art. 66 ust. 2 Konstytucji".

Z tej też przyczyny, na mocy art. 190 Konstytucji RP, nie tylko sądy, ale również organy administracji publicznej, powinny dokonywać wykładni art. 115a ustawy o Policji w związku z art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, zgodnie z ustawą zasadniczą. Przeciwne rozumienie art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach prowadzi do stosowania wyroku Trybunału jedynie na przyszłość (od dnia jego publikacji), z wyłączeniem skutku retroaktywnego, co niewątpliwie narusza art. 190 ust. 4 Konstytucji RP.

Reasumując, uznać należy, że wysokość ekwiwalentu pieniężnego za okres przed 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed 6 listopada 2018 r., co implikuje obowiązek obliczenia go według zasad podanych w tej ustawie w brzmieniu ukształtowanym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., K 7/15. Zatem organy Policji rozpatrując żądania dotyczące ekwiwalentu mają obowiązek uzupełnienia derogowanej treści art. 115a ustawy o Policji przez przyjęcie wykładni ustalonej przez Trybunał Konstytucyjny we wskazanym wyroku, a więc zrekonstruowania normy wyrażającej treść, że ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego oraz za każde rozpoczęte 8 godzin niewykorzystanego czasu wolnego przysługującego na podstawie art. 33 ust. 3 ustala się w wysokości przysługującego zwalnianemu ze służby policjantowi w danym okresie wynagrodzenia za jeden dzień roboczy.

Powyższe prowadzi do wniosku o niezasadności zarzutu naruszenia art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach oraz art. 115a ustawy o Policji.

Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, uznając iż zarzuty skargi kasacyjnej nie podważyły prawidłowości wyroku Sądu pierwszej instancji, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w wyroku.

Podstawa prawna: Dz.U. 2020 poz 1610 art. 9 ust. 1; Ustawa z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw.

Hasła tematyczne: Policja

Pełny tekst i metryka orzeczenia: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA). Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.