Niedziela Wydanie nr 36

Sygnatura akt
III OSK 309/24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Rodzaj
Wyrok
Data orzeczenia
29 września 2026 r.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną
W serwisie od

Zestawienie z tego dnia
Kategorie
Sądy administracyjne
Naczelny Sąd Administracyjny
© autorzy OpenStreetMap

Sądy administracyjne

Zasypany przepust pod drogą krajową nie czyni sprawy bezprzedmiotową

Przejdź do orzeczenia, 16 min czytania

Spór

Właściciel nieruchomości zgłosił zalewanie działki wskutek zaślepienia przepustu pod drogą krajową. Prezes Wód Polskich uznał, że postępowanie o nałożenie obowiązków na GDDKiA w Krakowie było bezprzedmiotowe i je umorzył, a WSA uchylił tę decyzję.

Ustalenia sądu

Zgodnie z uzasadnieniem NSA zasypanie przepustu może być uznane za przypadek nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego i tworzy sprawę administracyjną z art. 64b. Zarzut organu, że czynność tej hipotezy nie wyczerpuje, został uznany za sprzeczny z wcześniejszym postanowieniem NSA z 26 października 2017 r.

Rozstrzygnięcie

NSA oddalił skargę kasacyjną Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie i zasądził od niego na rzecz skarżącego 360 zł tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

Dlaczego

Sąd uznał, że przesłanka umorzenia z art. 105 § 1 k.p.a. nie została wykazana, ponieważ zasypanie przepustu mieści się w hipotezie art. 64b. Zakres ewentualnych obowiązków NSA pozostawił do oceny w postępowaniu dotyczącym decyzji merytorycznej.

Dla firm

Zasypanie lub zabudowa urządzenia wodnego może stanowić nienależyte utrzymywanie urządzenia wodnego w rozumieniu art. 64b Prawa wodnego z 2001 r., więc organ nie może umorzyć postępowania tylko dlatego, że czynność nie znajduje się w katalogu prac utrzymaniowych.

Więcej o sprawie

Skarżący, którego nieruchomość miała być zalewana, zgłosił sprawę do organu już w 2013 r., a przepust miał zostać zasypany. Organ odwoławczy umorzył postępowanie, uznając, że zasypanie nie mieści się w art. 64b Prawa wodnego.

zasypanie przepustu może być uznawane za "przypadek nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego" i tym samym może kreować sprawę administracyjną

Z uzasadnienia, Naczelny Sąd Administracyjny
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sygnatura
III OSK 309/24

Treść orzeczenia około 16 minut czytania

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Artur Kuś Sędziowie: sędzia NSA Piotr Korzeniowski sędzia del. WSA Tadeusz Kiełkowski (sprawozdawca) Protokolant: asystent sędziego Krzysztof Książek po rozpoznaniu w dniu 29 września 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 września 2023 r. sygn. akt IV SA/Wa 1434/23 w sprawie ze skargi A.B. na decyzję Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 7 lutego 2023 r. nr 3/KPZ/2023 w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz skarżącego A.B. kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej "WSA w Warszawie", "Sąd I instancji") wyrokiem z dnia 11 września 2023 r., sygn. akt IV SA/Wa 1434/23, po rozpoznaniu sprawy ze skargi A.B. (dalej "skarżący") na decyzję Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej "Prezes", "organ odwoławczy") z dnia 7 lutego 2023 r., nr 3/KPZ/2023, w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego: 1. uchylił zaskarżoną decyzję; 2. zasądził od Prezesa na rzecz skarżącego kwotę 300 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Powyższy wyrok, od którego została złożona skarga kasacyjna, zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Decyzją z dnia 8 maja 2020 r., znak RZ.ZUZ.2.421.111.2018.PP, po rozpatrzeniu wniosku skarżącego z dnia 20 marca 2013 r., Dyrektor Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Zarządu Zlewni w Jaśle (dalej "Dyrektor"), na podstawie art. 64b p.w., zobowiązał Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad z siedzibą w Krakowie (dalej "GDDKiA w Krakowie") do: 1) wykonania przepustu poprzecznego o średnicy nie mniejszej niż 400 mm, w ciągu drogi krajowej nr [...] w terminie do dnia 8 maja 2021 r.; 2) wykonania w obszarze [...] systemu odwodnienia wód opadowych lub roztopowych dopływających do wyżej wymienionego przepustu w ciągu drogi krajowej nr [...] w terminie do dnia 8 maja 2021 r.; 3) rozebrania tymczasowego przepustu poprzecznego o średnicy 250 mm usytuowanego w ciągu drogi krajowej nr [...] w terminie po wykonaniu nowego przepustu.

Na skutek odwołania m.in. GDDKiA w Krakowie, Prezes decyzją z dnia 7 lutego 2023 r. uchylił decyzję Dyrektora z dnia 8 maja 2020 r. i umorzył postępowanie I instancji w całości. Prezes podał, że podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowi art. 64b ustawy Prawo wodne z 2001 roku, który wskazuje, iż w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego, powodującego zmianę jego funkcji lub szkodliwe oddziaływanie na grunty, organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego może, w drodze decyzji, nakazać przywrócenie poprzedniej funkcji urządzenia wodnego lub likwidację szkód, określając warunki i termin wykonania tych czynności. Zauważono, że ustawa Prawo wodne nie zawiera definicji czy katalogu czynności z zakresu utrzymywania urządzeń wodnych, dlatego wskazane było posiłkowanie się art. 22 ust. 1b, który zawiera katalog czynności z zakresu utrzymywania wód. Zgodnie z katalogiem tam zawartym prace utrzymaniowe należy utożsamiać z systematycznym: 1) wykaszaniem roślin z dna oraz brzegów śródlądowych wód powierzchniowych; 2) usuwaniem roślin pływających i korzeniących się w dnie śródlądowych wód powierzchniowych; 3) usuwaniem drzew i krzewów porastających dno oraz brzegi śródlądowych wód powierzchniowych; 4) usuwaniem z śródlądowych wód powierzchniowych przeszkód naturalnych oraz wynikających z działalności człowieka; 5) zasypywaniem wyrw w brzegach i dnie śródlądowych wód powierzchniowych oraz przez ich zabudowę biologiczną; 6) udrażnianiem śródlądowych wód powierzchniowych przez usuwanie zatorów utrudniających swobodny przepływ wód oraz usuwanie namułów i rumoszu; 7) remontem lub konserwacją stanowiących własność właściciela wody budowli regulacyjnych i ubezpieczeń w obrębie tych budowli oraz urządzeń wodnych; 8) rozbiórką lub modyfikacją tam bobrowych oraz zasypywaniem nor bobrów w brzegach śródlądowych wód powierzchniowych. Zdaniem organu odwoławczego z treści tego katalogu nie wynikało, aby zasypanie lub zabudowę nawet fragmentu urządzenia wodnego należało utożsamiać z niewykonywaniem prac utrzymaniowych. W ocenie organu odwoławczego nie można było zatem zastosować art. 64b p.w., gdyż nie odnosi się on do odtworzenia zlikwidowanego urządzenia wodnego – nie można nakazać budowy nowego urządzenia wodnego lub rozebrania istniejącego urządzenia wodnego.

W konkluzji Prezes stwierdził, że postępowanie było bezprzedmiotowe, ponieważ w sprawie nie występowało urządzenie wodne, które w wyniku nienależytego utrzymania zmieniłoby swoją funkcję lub szkodliwie oddziaływało na grunty. W ocenie Prezesa, Dyrektor w decyzji z dnia 8 maja 2020 r. nakazał wykonanie czynności, które wykraczają poza zakres opisany w art. 64b p.w. Tym samym postępowanie to było bezprzedmiotowe od momentu jego wszczęcia. Organ odwoławczy wskazał również, że w jego ocenie, postępowanie administracyjne, którego efektem byłoby nałożenie obowiązków wskazanych w sentencji zaskarżonej decyzji, powinno opierać się na art. 190 Prawa wodnego z 2017 r.

Pismem z dnia 14 marca 2023 r. skarżący wniósł do WSA w Warszawie skargę na decyzję Prezesa. Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie: – art. 8 k.p.a. w zw. z art. 152 p.p.s.a. poprzez prowadzenie postępowania i wydanie rozstrzygnięcia w sprzeczności z budowaniem zaufania do systemu administracji publicznej; – art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak całościowej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i brak zajęcia merytorycznego stanowiska co do przedmiotu rozstrzygnięcia, w odniesieniu do ustaleń poczynionych przez organ I instancji; – art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 64b p.w. oraz art. 545 ust 4 Prawa wodnego z 2017 r. poprzez uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania w sprawie w sytuacji, gdy nie istniały jakiekolwiek podstawy do takiego rozstrzygnięcia, a w szczególności istnieje sprawa o charakterze administracyjnym, której rozpoznania domaga się skarżący; – art. 64b Prawo wodne z 2001 r. poprzez jego niezastosowanie w sprawie. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie na jego rzecz od organu zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Prezes wniósł o oddalenie skargi.

W dniu 11 września 2023 r. WSA w Warszawie wydał opisany na wstępie wyrok, którym uwzględnił skargę. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd I instancji wskazał, że postępowanie organu wszczęte zostało z urzędu, aczkolwiek zainicjowane zostało pismem skarżącego z dnia 20 marca 2013 r. Skarżący wówczas wskazywał na naruszenie stosunków wodnych na gruncie na skutek zaślepienia przepustu pod drogą krajową DK [...], co było bezpośrednią przyczyną zalania jego nieruchomości. Wnosząc wniosek skarżący powoływał się na art. 29 ust. 3 p.w. Ponieważ w sprawie zaistniał spór między organami samorządu terytorialnego (burmistrzem a starostą), NSA postanowieniem z dnia 26 października 2017 r., II OW 71/17, rozstrzygnął ten spór wskazując starostę jako organ właściwy. W orzeczeniu tym przy określaniu właściwości organu wskazano również, że: "Osiągnięcie skutku w postaci usunięcia stanu niezgodnego z prawem może nastąpić w wyniku zastosowania art. 29 bądź art. 64b Prawa wodnego, pomimo że hipotezy tych przepisów są różne. Artykuł 29 dotyczy w ogólności zmiany stanu wody na gruncie, zaś art. 64b związany jest z zaistnieniem nienależytego utrzymania urządzenia wodnego. Zgodnie z art. 64 ust. 1 utrzymanie urządzeń wodnych polega m.in. na ich eksploatacji w celu zachowania ich funkcji. W tej zaś sprawie zasypanie przepustu uniemożliwia jego normalne funkcjonowanie, co doprowadziło także do naruszenia stosunków wodnych na sąsiednich nieruchomościach. Jednak nie zmienia to faktu, że mamy w tej sprawie do czynienia ze stanem, który wynika z nienależytego utrzymania urządzenia wodnego przez jego zasypanie. (...) Dodatkowym argumentem na jaki wskazuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest stwierdzenie, że art. 64b jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 29 Prawa wodnego. Wynika to z tego, że w sytuacji gdy obowiązek utrzymania w należytym stanie danego urządzenia wodnego nie jest realizowany, to wyłącznie organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego, jest właściwy do nałożenia w formie decyzji obowiązków, ale tych o których stanowi art. 64b Prawa wodnego".

Biorąc powyższe pod uwagę WSA w Warszawie nie zgodził się z organem odwoławczym, iż postępowanie było bezprzedmiotowe od samego początku. W ocenie Sądu I instancji nie stało się ono również bezprzedmiotowe w trakcie jego prowadzenia. Doszło bowiem do zasypania urządzenia wodnego, a nadto zasypanie to, jak twierdził skarżący, spowodowało zmianę stosunków wodnych (zalewanie). Przepisy ustawy Prawo wodne przewidywały regulacje pozwalające na przeciwdziałanie takim sytuacjom. Zdaniem WSA w Warszawie organ odwoławczy był zobligowany do merytorycznego rozpoznania sprawy i zakończenia go stosownym orzeczeniem, a nie do uchylenia merytorycznego rozstrzygnięcia organu I instancji i umorzenia postępowania, a tym samym zakończenia go jedynie proceduralnie. Sąd I instancji przyznał rację skarżącemu co do tego, że nawet jeżeli w ocenie organu rozstrzygnięcie organu I instancji zostało oparte na wadliwej podstawie prawnej, jednak w przepisach prawa istnieją regulacje, które w danym stanie faktycznym mogłyby mieć zastosowanie – to organ był zobligowany do uchylenia orzeczenia wydanego na błędnej podstawie prawnej i przekazania organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia ze wskazaniem podstawy prawnej, która w sprawie ma zastosowanie, a nie do umarzania postępowania. Końcowo Sąd I instancji przypomniał, że przedmiotowe postępowanie toczyło się w oparciu o przepisy ustawy Prawo wodne z 2001 r., a zatem brak jest uzasadnienia do wskazania, jakie zostało zawarte w zaskarżonym orzeczeniu, że: "Postępowanie administracyjne, którego efektem byłoby nałożenie obowiązków wskazanych w sentencji zaskarżonej decyzji, (...) powinno opierać się na art. 190 Prawa wodnego z 2017 r.". Wskazana przez organ odwoławczy ustawa w niniejszej sprawie nie miała zastosowania.

Pismem z dnia 17 listopada 2023 r. skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie z dnia 11 września 2023 r. wywiódł Prezes (dalej również "skarżący kasacyjnie"), zaskarżając go w całości. Skarżący kasacyjnie zarzucił zaskarżonemu wyrokowi:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest: art. 64b w zw. z art. 22 ust. 1b ustawy Prawo wodne z 2001 r. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że czynności polegające na odtworzeniu urządzenia wodnego w miejscu zlikwidowanego przepustu, wykonanie nowego systemu odprowadzania wód opadowych lub roztopowych oraz rozebranie tymczasowego przepustu nie wykraczają poza dyspozycję art. 64b w zw. z art. 22 ust. 1b p.w., mimo że wskazane przepisy prawa materialnego nie mają zastosowania do wykonania nowych urządzeń wodnych, a także świadomego zasypania lub zabudowania urządzenia wodnego, które należy traktować jako jego likwidację;

II. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 i art. 105 § 1 k.p.a. polegające na wadliwym przyjęciu stanu faktycznego w sprawie, że nie zachodziła bezprzedmiotowość postępowania co do odtworzenia urządzenia wodnego w miejscu zlikwidowanego przepustu, wykonania nowego systemu odwodnienia wód opadowych lub roztopowych oraz rozebrania tymczasowego przepustu w trybie art. 64b i art. 22 ust. 1b Prawo wodne mimo, że wskazany przepis prawa materialnego ma zastosowanie jedynie do urządzeń wodnych, które wskutek nienależytego utrzymania zmieniły swoją funkcję lub szkodliwie oddziałują na grunty, co w konsekwencji doprowadziło do bezpodstawnego uchylenia zaskarżonej decyzji mimo braku naruszenia niżej wymienionych przepisów k.p.a.;

2) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., przez błędne przyjęcie, że przedmiotem rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji Prezesa było nienależyte utrzymanie urządzenia wodnego (przepustu drogowego) w pasie drogi krajowej nr [...] oraz wykonania w jego miejsce innego urządzenia (przepustu drogowego) bez wymaganych pozwoleń wodnoprawnych i taki sam był przedmiot postępowania określony w decyzji administracyjnej Dyrektora z dnia 8 maja 2020 r. i w tym przedmiocie sprawy decyzję wydał Prezes w dniu 7 lutego 2023 r.;

3) art. 170 p.p.s.a. przez wadliwe ustalenie, że określony w postanowieniu NSA z dnia 26 października 2017 r., II OW 71/17, przedmiot sporu dotyczył nienależytego utrzymania urządzenia wodnego, a nie jego likwidacji, a przede wszystkim rozstrzygnięcia sporu kompetencyjnego oraz że na przedmiot postępowania ma wpływ treść pisma skarżącego z dnia 20 marca 2013 r., w sytuacji, gdy postępowanie w sprawie dotyczyło likwidacji urządzenia wodnego i było wszczęte z urzędu, przez co bezpodstawnie Sąd I instancji przyjął, że określony w powyższym postanowieniu przedmiot sprawy jest dla organów wiążący.

Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi w całości, ewentualnie o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uchylenie obu zaskarżonych decyzji i umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie, jak również o zasądzenie na rzecz Prezesa kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiona została argumentacja na poparcie sformułowanych zarzutów i wniosków.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznawszy skargę kasacyjną z uwzględnieniem powyższych uwarunkowań, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie ma ona usprawiedliwionych podstaw i tym samym podlega oddaleniu.

Zarzuty skargi kasacyjnej kwalifikują się do łącznego rozważenia, bowiem oscylują wokół jednego, kluczowego dla oceny zaskarżonego wyroku zagadnienia, jakim jest przedmiotowość postępowania administracyjnego przeprowadzonego w pierwszej instancji przez Dyrektora, a w drugiej instancji przez Prezesa. Innymi słowy, idzie o kwestię istnienia sprawy administracyjnej, przy czym wchodzi w rachubę sprawa, która mogła powstać na gruncie art. 64b ustawy Prawo wodne z 2001 roku.

"Sprawę administracyjną stanowi przewidziana w przepisach materialnego prawa administracyjnego możliwość konkretyzacji wzajemnych uprawnień i obowiązków stron stosunku administracyjnoprawnego" (T. Woś, Pojęcie "sprawy" w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego, AUW No 1022, Prawo CLXVIII, Wrocław 1990, s. 35), a "powstaje ona wtedy, gdy prawo materialne żąda swojej konkretyzacji ze względu na stan faktyczny" (J. Zimmermann, Administracyjny tok instancji, Kraków 1986, s. 13). Konstrukcja każdej sprawy administracyjnej zasadza się na dwóch normach: normie uprawniającej do konkretyzacji prawa (zwanej też normą kompetencyjną) i normie konkretyzowanej (zwanej też normą merytoryczną). Od istnienia okoliczności opisanych w hipotezie normy konkretyzowanej zależy sposób rozstrzygnięcia sprawy, natomiast od istnienia okoliczności opisanych w hipotezie normy uprawniającej do konkretyzacji prawa zależy to, czy sprawa w ogóle powstała. Inaczej rzecz ujmując, te pierwsze okoliczności determinują treść decyzji merytorycznej, a te drugie – samą możliwość jej wydania; w obliczu braku tych drugich organ nie powinien postępowania administracyjnego wszczynać, a jeżeli do wszczęcia postępowania administracyjnego doszło – powinien je umorzyć.

Zgodnie z art. 64b ustawy Prawo wodne z 2001 roku w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego, powodującego zmianę jego funkcji lub szkodliwe oddziaływanie na grunty, organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego może, w drodze decyzji, nakazać przywrócenie poprzedniej funkcji urządzenia wodnego lub likwidację szkód, określając warunki i termin wykonania tych czynności. Powstanie sprawy administracyjnej na gruncie powołanego przepisu uwarunkowane było zaistnieniem stanu faktycznego opisanego przez ustawodawcę jako "przypadek nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego, powodującego zmianę jego funkcji lub szkodliwe oddziaływanie na grunty". Taki stan faktyczny wyczerpuje tu hipotezę normy uprawniającej do konkretyzacji prawa (normy kompetencyjnej). Wpisuje się on również w hipotezę normy konkretyzowanej, aczkolwiek ta hipoteza – mimo że ustawodawca tego wyraźnienie nie wyartykułował – jest szersza i obejmuje też inne okoliczności (dla prawidłowego ukształtowania merytorycznego rozstrzygnięcia określonej sprawy konieczne jest bowiem poczynienie bardziej szczegółowych ustaleń co do danego urządzenia wodnego, jego funkcji, mechanizmu szkodliwego oddziaływanie na grunty itp.).

Gdy idzie o weryfikację przedmiotowości postępowania administracyjnego zakończonego (umorzonego) zaskarżoną decyzją, nader istotne znaczenie ma – na co słusznie zwrócił uwagę Sąd I instancji – postanowienie z dnia 26 października 2017 r., sygn. akt II OW 71/17, w którym Naczelny Sąd Administracyjny, rozstrzygając spór o właściwość między organami, sformułował ocenę prawną co do istnienia i charakteru odnośnej sprawy administracyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny, mając na względzie zgromadzony już wówczas materiał dowodowy, wskazał, że: "Do zalewania sąsiednich nieruchomości i powstania tam szkody doszło w wyniku zasypania przepustu pod drogą, co też doprowadziło do faktycznej likwidacji przepustu. W innym zaś miejscu pod drogą wykonano przepust o mniejszych parametrach. (...) Przedmiot postępowania został zakreślony w odniesieniu do likwidacji przepustu, który wbrew twierdzeniom Starosty jest urządzeniem wodnym". Dalej Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "Zgodnie z art. 64 ust. 1 utrzymanie urządzeń wodnych polega m.in. na ich eksploatacji w celu zachowania ich funkcji. W tej zaś sprawie zasypanie przepustu uniemożliwia jego normalne funkcjonowanie, co doprowadziło także do naruszenia stosunków wodnych na sąsiednich nieruchomościach. Jednak nie zmienia to faktu, że mamy w tej sprawie do czynienia ze stanem, który wynika z nienależytego utrzymania urządzenia wodnego przez jego zasypanie". Przytoczona ocena prawna Naczelnego Sądu Administracyjnego – której niepodobna obecnie kwestionować – jednoznacznie wskazuje na to, że zasypanie przepustu może być uznawane za "przypadek nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego" i tym samym może kreować sprawę administracyjną, dla której normatywnym punktem odniesienia jest art. 64b ustawy Prawo wodne z 2001 roku. Na marginesie należy dodać, że taki pogląd był prezentowany także w innych orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. np. wyrok z dnia 8 lipca 2026 r., III OSK 2678/23, oraz powołane tam orzecznictwo).

Zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji argumentacja organu odwoławczego, mająca przemawiać za bezprzedmiotowością postępowania i tym samym istnieniem podstaw do jego umorzenia, bazuje na założeniu, że hipotezę normy z art. 64b ustawy Prawo wodne z 2001 roku może wyczerpywać wyłącznie niewykonywanie prac utrzymaniowych, o których mowa w art. 22 ust. 1b tejże ustawy. Organ odwoławczy przyjął, że zasypanie urządzenia wodnego (przepustu) tej hipotezy ex definitione nie wyczerpuje. Z tego też względu postępowanie było – zdaniem organu odwoławczego – bezprzedmiotowe od momentu jego wszczęcia. To stanowisko organu odwoławczego jest sprzeczne z oceną prawną przedstawioną przez Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyżej postanowieniu z dnia 26 października 2017 r. i jawi się jako błędne. Sąd I instancji zasadnie to stwierdził i zasadnie uznał, że opisana w art. 105 § 1 k.p.a. przesłanka umorzenia postępowania administracyjnego nie została przez organ odwoławczy wykazana. W konsekwencji Sąd I instancji – stosując art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. – prawidłowo orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji. Sąd I instancji nie naruszył zatem przepisów postępowania tu powołanych ani pozostałych przepisów postępowania wymienionych w zarzutach skargi kasacyjnej (dotyczy to w szczególności art. 170 p.p.s.a. oraz przepisów kodeksu postępowania statuujących zasadę prawdy obiektywnej – art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.).

Poczynione rozważania wskazują również na niezasadność zarzutu naruszenia prawa materialnego, tj. art. 64b w zw. z art. 22 ust. 1b ustawy Prawo wodne z 2001 roku poprzez jego błędną wykładnię. W kontekście tego zarzutu wypada powtórzyć, że –wbrew stanowisku organu – zasypanie przepustu może być uznawane za "przypadek nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego" i tym samym może kreować sprawę administracyjną z art. 64b ustawy Prawo wodne z 2001 roku. Natomiast to, jaki może być zakres i jak może być ukształtowana część dyspozytywna rozstrzygnięcia podejmowanego na podstawie powołanego przepisu – wymyka się spod oceny w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym. Ocena w tej mierze może być dokonana tylko w postępowaniu wywołanym skargą na decyzję merytoryczną.

Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, uznając zarzuty skargi kasacyjnej za niezasadne – na podstawie art. 184 p.p.s.a. – oddalił skargę kasacyjną.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a.

Podstawa prawna: Dz.U. 2024 poz 572 art. 105 § 1; Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)

Hasła tematyczne: Wodne prawo

Pełny tekst i metryka orzeczenia: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA). Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.