Obowiązek podawania gminie wag uczniów w dotacjach. Skarga prowadzącej szkołę oddalona

W dniu 11 grudnia 2025 r. Rada Miejska w Tarnowskich Górach (dalej: Rada Miejska), działając na podstawie art.19 ust. 2 pkt 9 lit. h, art. 40 ust. 2 pkt 4 i art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r., poz. 40 ze zm., dalej skrót "u.s.g.") oraz art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 1634, dalej skrót "u.f.p.") podjęła uchwałę nr XXIV/2200/2025 w sprawie ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji dla publicznych i niepublicznych przedszkoli, szkół oraz innych placówek oświatowych prowadzonych przez osoby prawne lub fizyczne inne niż jednostka samorządu terytorialnego na terenie Gminy Tarnowskie Góry oraz trybu przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania (dalej: “Uchwała"").

W dniu 17 grudnia 2025 . A. K. dalej: skarżąca) zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach przepisy tej uchwały w następującym brzmieniu;

- § 3 ust.2 Organ prowadzący, o którym mowa w ust. 1: rejestruje dane wykazywane we wniosku o udzielenie dotacji na dany rok budżetowy w systemie informatycznym, udostępnionym przez Burmistrza Miasta Tarnowskie Góry; zgłasza wszelkie zmiany danych we wniosku o udzielenie dotacji na dany rok budżetowy w terminie 14 dni od dnia ich zaistnienia; jest wzywany przez organ dotujący do złożenia korekty wniosku o udzielenie dotacji na dany rok budżetowy w zakresie nieobejmującym informacji o planowanej liczbie uczniów.

- § 3 ust.3 Wniosek, o którym mowa w ust. 1 organ prowadzący podmiot składa w formie elektronicznej w systemie informatycznym oraz w wersji papierowej stanowiącej wydruk postaci elektronicznej złożonego wniosku, podpisanej przez organ prowadzący podmiot lub osobę do tego upoważnioną. Wniosek w wersji papierowej przekazuje się do Urzędu Miejskiego w Tarnowskich Górach.

- § 4 ust. 2 Organ prowadzący, o którym mowa w § 3 ust. 1; rejestruje dane wykazywane w informacji o faktycznej liczbie uczniów, a także dane o uczniach w systemie informatycznym, o którym mowa w § 3 ust. 2 pkt 1), tj. imię i nazwisko, datę urodzenia, adres zamieszkania, rodzaj niepełnosprawności datę i numer orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego lub opinii wydanych przez poradnię psychologiczno-pedagogiczną oraz dane, o których mowa w opisach wag wymienionych w załącznikach do rozporządzeń ministra właściwego do spraw oświaty w sprawie sposobu podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych między jednostki samorządu terytorialnego; jest wzywany przez organ dotujący do złożenia korekty informacji o faktycznej liczbie uczniów.

- §4 ust 3 Informację, o której mowa w ust. 1 organ prowadzący podmiot, składa w formie elektronicznej w systemie informatycznym oraz w wersji papierowej stanowiącej wydruk postaci elektronicznej złożonej informacji, podpisanej przez organ prowadzący podmiot lub osobę do tego upoważnioną. Informację w wersji papierowej przekazuje się do Urzędu Miejskiego w Tarnowskich Górach.

- § 5 ust. 3 Organ prowadzący, o którym mowa w § 3 ust. 1; rejestruje dane wykazywane w rozliczeniu pobrania i wykorzystania dotacji w systemie informatycznym, o którym mowa w § 3 ust. 2 pkt 1), tj. dane dotyczące rodzajów wydatków poniesionych z dotacji, na podstawie dokumentów źródłowych trwale opisanych co do daty i kwoty sfinansowania wydatku z dotacji; jest wzywany przez organ dotujący do złożenia korekty rozliczenia pobrania i wykorzystania dotacji w zakresie braków formalnych, błędów rachunkowych, doprecyzowania danych, a także do złożenia wyjaśnień w zakresie pobrania i wykorzystania dotacji.

- § 5 ust. 4 Rozliczenie, o którym mowa w ust. 1 organ prowadzący podmiot, składa w formie elektronicznej w systemie informatycznym oraz w wersji papierowej stanowiącej wydruk postaci elektronicznej złożonego rozliczenia, podpisanej przez organ prowadzący podmiot lub osobę do tego upoważnioną. Rozliczenie w wersji papierowej przekazuje się do Urzędu Miejskiego w Tarnowskich Górach.

- § 6 ust. 3 pkt 2 W uzasadnionych przypadkach czynności kontrolne mogą być przeprowadzane w siedzibie Urzędu Miasta Tarnowskie Góry, gdy przedmiot kontroli obejmuje okres nie dłuższy, niż 2 miesiące roku budżetowego.

- § 6 ust. 5 pkt 1 W trakcie przeprowadzanych kontroli prawidłowości pobrania i wykorzystania dotacji kontrolujący ma prawo wglądu do dokumentacji organizacyjnej, finansowej i przebiegu nauczania podmiotu kontrolowanego,

- § 6 ust. 7 W terminie 5 dni roboczych od podpisania protokołu kontroli podmiot kontrolowany lub osoba go prowadząca może złożyć pisemnie zastrzeżenia i wyjaśnienia do ustaleń zawartych w protokole.

- § 7 ust.1 Podmiot kontrolowany lub osoba go prowadząca może odmówić podpisania protokołu składając w terminie 5 dni roboczych od dnia otrzymania protokołu pisemne wyjaśnienie przyczyn tej odmowy.

- § 8 ust 2 Osoba lub osoby prowadzące podmiot kontrolowany zawiadamiają Burmistrza Miasta Tarnowskie Góry o realizacji wniosków, o których mowa w ust. 1 pkt 3 i 4, w terminie 15 dni od dnia otrzymania wystąpienia pokontrolnego.

Uzasadniając skargę skarżąca powołała się na swój interes prawny w jej zaskarżeniu. Podniosła, że jako organ prowadzący [...] Szkołę [...] otrzymuje dotację oświatową udzielaną przez Gminę Tarnowskie Góry. Zaskarżona uchwała w przywołanych w petitum skargi zapisach bezpośrednio zmienia dotychczasowe oraz kształtuje nowe obowiązki skarżącej w zakresie planowania, rozliczania i kontroli dotacji, w sposób bezpośrednio wpływający na sytuację materialnoprawną skarżącej. Wskazała, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia należy rozumieć jako wykazanie, że kwestionowany akt ma wpływ na sytuację materialnoprawną skarżącego, co oznacza, że w sposób bezpośredni lub pośredni przyczynia się do powstania albo zmiany obowiązków skarżącego lub pozbawienia go praw, co w jej przypadku ma miejsce gdyż sporna uchwała wywiera skutek w sferze materialnoprawnej skarżącego. Wskazała, że Uchwała w sposób zasadniczy zmienia, rozszerza oraz nakłada nowe obowiązki na skarżącą jako podmiotu prowadzącego placówkę korzystającą z dotacji oświatowej. Tym samym spełniona jest przesłanka posiadania interesu prawnego w zaskarżeniu przedmiotowego aktu prawa miejscowego, zgodnie z art. 101 ust. 1 u.s.g.

Następnie przeszła do omówienia zarzutów merytorycznych do Uchwały. Jako pierwszy podała zarzut przekroczenie delegacji ustawowej z art. 38 u.f.z.o. w zw. z art. 94 Konstytucji RP Podniosła, że zaskarżona uchwała nakłada na nią nowe obowiązki materialne, administracyjne i techniczne, nie wynikające z ustawy, w szczególności: obowiązek bieżącego rejestrowania danych i wydatków w systemie informatycznym udostępnionym przez organ dotujący. Delegacja z art. 38 u.f.z.o. uprawnia radę gminy jedynie do określenia trybu udzielania i rozliczania dotacji oraz trybu kontroli, nie zaś do wprowadzania nowych, trwałych obowiązków organizacyjnych po stronie beneficjentów. Uchwała przekracza zatem zakres upoważnienia ustawowego. Uchwała narusza pojęcia "trybu" udzielania i rozliczania dotacji oraz interes prawny skarżącej, narzucając błędną wykładnię ustawowego upoważnienia do określenia "trybu" udzielania, rozliczania i kontroli dotacji, skutkiem czego tak niesłusznie interpretowane pojęcie "trybu", na mocy zaskarżonych zapisów uchwały jest wykorzystywane do: a) narzucenia skarżącej obowiązku korzystania z systemu informatycznego administrowanego przez burmistrza. Upoważnienie do określenia trybu udzielania i rozliczania dotacji nie obejmuje kompetencji do narzucania podmiotom dotowanym określonych rozwiązań technicznych lub organizacyjnych, w tym obowiązku korzystania z narzędzi informatycznych wskazanych przez organ dotujący; b) przerzucenie na podmiot dotowany odpowiedzialności oraz kosztów realizacji zadania własnego gminy, polegające na obowiązku korzystania z systemu informatycznego administrowanego przez Burmistrza Miasta, którego obsługa wymaga odpłatnego udziału w szkoleniach; c) wymuszenie dublowania danych już przekazywanych na podstawie przepisów odrębnych (System Informacji Oświatowej, do którego Burmistrz ma stały dostęp), d) nałożenia obowiązku przekazywania danych niewynikających z ustawy, w tym pola dotyczącego tzw. "wag", e) uzależnienia prawidłowości rozliczeń dotacji od spełnienia wymogów technicznych narzuconych przez system informatyczny oraz od nieformalnych czynności urzędowych (kontakt telefoniczny w celu dokonania korekt), f) wprowadzenie załączników do uchwały, niewynikających bezpośrednio z jej treści oraz w systemie informatycznym zarządzanym przez burmistrza nowych obowiązków materialnoprawnych (konieczność importu tabel), które nie zostały uregulowane w treści uchwały oraz nie znajdują oparcia w ustawie o finansowaniu zadań oświatowych, co stanowi niedopuszczalne rozszerzenie zakresu regulacji uchwały rady gminy.

Tymczasem w ocenie skarżącej orzecznictwo sądów administracyjnych wskazuje, że pojęcie "trybu" ma charakter wyłącznie proceduralno-organizacyjny i nie może służyć do kształtowania nowych obowiązków materialnoprawnych. Upoważnienie ustawowe do określenia trybu udzielania i rozliczania dotacji ma zatem charakter wyłącznie organizacyjny i w żadnym razie nie obejmuje kompetencji do nakładania nowych obowiązków materialnoprawnych na organ prowadzący szkołę, w tym do rozszerzania zakresu danych, które organ ten powinien opracowywać i udostępniać w swojej działalności na podstawie obowiązujących przepisów prawa.

Skarżąca podniosła, że pojęcie "trybu" udzielania i rozliczania dotacji nie uprawnia jednostki samorządu terytorialnego do modyfikowania, ani do rozszerzania obowiązków ustawowych organu prowadzącego szkołę Tymczasem w ocenie skarżącej zaskarżona uchwała pozorem określenia "trybu" udzielania i rozliczania dotacji, w rzeczywistości wprowadza nowe, nieprzewidziane ustawą obowiązki materialnoprawne po stronie organu prowadzącego szkołę, doprowadza do pozbawienia skarżącej możliwości samodzielnej i przejrzystej kontroli stanu wykorzystania środków z dotacji, a także wprowadza nieformalne, pozaprawne mechanizmy korekty danych (konieczny kontakt telefoniczny z urzędem w razie jakiejkolwiek korekty-informacja przekazana przez urzędników na szkoleniu z dnia 17 grudnia 2025r. ), a to organ prowadzący, czyli skarżąca jest w pełni odpowiedzialna za prawidłowe rozliczenie oraz wydatkowanie dotacji

Dalej wskazała, że stan prawny normowany zaskarżoną uchwałą stwarza realne ryzyko zakwestionowania rozliczenia dotacji lub wstrzymania jej wypłacania w przypadku niewypełnienia wymogów technicznych narzuconych przez uchwałę, a niewynikających z przepisów prawa. Jako przykład nowego obowiązku, niezgodnego z delegacją ustawową z art. 38 u.f.z.o. wskazała zobowiązanie skarżącej, jako organu prowadzącego placówkę, do korzystania z systemu informatycznego administrowanego przez organ, który w sposób pośredni, lecz realny, kształtuje zakres obowiązków informacyjnych (puste tabelki przesłane przez wydział edukacji Urzędu Miejskiego w dniu przed szkoleniem z dnia 17 grudnia 2025r., które organ prowadzący obowiązany był samodzielnie wypełnić, a które następnie należy importować do systemu udostępnianego oraz zarządzanego przez organ). Tabelki zawierają m.in. dane uczniów, dane szczegółowe, dane szczególnie wrażliwe, nakazują obliczanie przez organ prowadzący wag przy niepełnosprawnościach uczniów- wagi przypisane uczniom, w tym uczniom z niepełnosprawnościami, wynikają z rozporządzenia ministra właściwego do spraw oświaty w sprawie sposobu podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych pomiędzy jednostki samorządu terytorialnego. Instrument ten służy ustaleniu wysokości środków należnych poszczególnym jednostkom samorządu terytorialnego i jest adresowany wyłącznie do tych jednostek jako uczestników algorytmu podziału środków. Wagi te nie stanowią elementu trybu ustalania wysokości dotacji należnej konkretnemu podmiotowi prowadzącemu przedszkole, szkołę lub inną placówkę oświatową. Zaskarżona uchwała w § 4 ust. 2 pkt 1 nakłada na organ prowadzący obowiązek przekazywania danych "o których mowa w opisach wag" określonych w załącznikach do rozporządzeń ministra. Wprowadzenie takiego obowiązku prowadzi w istocie do przerzucenia na organ prowadzący czynności polegających na kwalifikowaniu ucznia do określonej kategorii wagowej, a tym samym do wykonywania zadań, które pozostają w kompetencji jednostki samorządu terytorialnego jako beneficjenta algorytmu podziału środków.

Wskazała także, że realizacja obowiązku wynikającego z § 4 ust. 2 pkt 1 uchwały wymaga przetwarzania i przekazywania danych dotyczących niepełnosprawności uczniów, w tym szczegółowych informacji pozwalających na ich kwalifikację do określonych kategorii wagowych. Dane te należą do szczególnych kategorii danych osobowych. Do ustalenia prawa do dotacji wystarczające jest posiadanie informacji o istnieniu orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, bez konieczności przekazywania danych wykraczających poza ten zakres. Żądanie danych służących kwalifikacji wagowej oraz nakaz obliczania tych wag przez podmiot dotowany nie spełnia kryterium niezbędności, o którym mowa w art. 38 ust. 1 u.f.z.o.

Podkreśliła również, że dane dotyczące uczniów, w tym uczniów z niepełnosprawnościami, w tym wagi, które System Informacji Oświatowej (dalej: SIO) oblicza automatycznie, są gromadzone w SIO, do którego jednostka samorządu terytorialnego posiada ustawowy dostęp. W tej sytuacji zobowiązanie organu prowadzącego do ponownego przekazywania tych samych danych w innym trybie prowadzi do ich dublowania i nie może zostać uznane za działanie niezbędne dla realizacji celów wskazanych w art. 38 u.f.z.o.. W konsekwencji regulacje uchwały dotyczące przekazywania danych związanych z wagami przy niepełnosprawnościach wprowadzają mechanizm bieżącej weryfikacji kwalifikacji uczniów oraz stałego monitorowania działalności podmiotów dotowanych. Mechanizm ten wykracza poza dopuszczalną kontrolę prawidłowości pobrania i wykorzystania dotacji i w istocie nadaje uchwale charakter nadzoru bieżącego nad działalnością placówek oświatowych, do czego jednostka samorządu terytorialnego nie została upoważniona na podstawie art. 38 u.f.z.o..

Drugi zarzut polega skarżącej na naruszeniu ustawowego modelu rocznego rozliczenia dotacji określonego ustawą o finansowaniu zadań oświatowych. Tu skarżąca podniosła, że u.f.z.o. przyjmuje model, w którym dotacja: jest rozliczana rocznie, a kontrola jej wykorzystania ma charakter następczy. Z kolei uchwała w § 5 ust. 3 wprowadza mechanizm bieżącego ujawnienia wydatków oraz ich analizowania przez organ dotujący przed złożeniem rocznego rozliczenia - (bieżący wgląd urzędu do wprowadzanych danych, brak możliwości zrobienia samodzielnie korekt w systemie organu zostały również potwierdzone przez urzędników wydziału edukacji na szkoleniu 17 grudnia 2025r.). Prowadzi to do faktycznego zastąpienia rocznego rozliczenia dotacji, systemem ciągłego raportowania, nieprzewidzianego w ustawie.

Następny zarzut dotyczy wprowadzenia niedopuszczalnego, w ocenie skarżącej, nadzoru bieżącego przy braku podstawy prawnej Zestawienie obowiązku bieżącego raportowania wydatków z możliwością natychmiastowego wzywania do korekt i wyjaśnień powoduje, zdaniem skarżącej, że organ dotujący uzyskuje bieżący wgląd w sposób wydatkowania dotacji i możliwość reagowania w trakcie jej wydatkowania. Taki mechanizm ma charakter nadzoru bieżącego, a nie kontroli następczej, przewidzianej przepisami ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, która nie przyznaje gminie kompetencji nadzorczych. Zaskarżone zapisy uchwały stoją zatem w sprzeczności z ustawą. Skarżąca uznała także że Uchwała, uzależniając miejsce przeprowadzenia kontroli od długości okresu objętego kontrolą, wprowadza arbitralne kryterium niemające oparcia w art. 38 u.f.z.o. Regulacja ta przerzuca na podmiot dotowany ciężar organizacyjny kontroli oraz prowadzi do ograniczenia jego gwarancji proceduralnych, co w świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych stanowi przekroczenie delegacji ustawowej. Skarżąca zaznaczyła, ze ma prawo oczekiwać, aby kontrola prawidłowości pobrania i wykorzystania dotacji była przeprowadzona w siedzibie podmiotu dotowanego, jako miejscu naturalnym dla przechowywania dokumentacji i wykonywania działalności. Podkreśliła, że art. 38 u.f.z.o. nie przewiduje kompetencji jednostki samorządu terytorialnego do swobodnego wyboru miejsca kontroli, a przeniesienie jej do siedziby organu dotującego, bez zgody podmiotu kontrolowanego, stanowi naruszenie zasady legalizmu (art. 7 Konstytucji RP) oraz zasady proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP).

Skarżąca uznała także, że uchwała narusza art. 38 u.f.z.o. poprzez wprowadzenie rozwiązań, które w istocie ustanawiają bieżący nadzór nad działalnością podmiotu dotowanego, zamiast dopuszczalnej kontroli prawidłowości pobrania i wykorzystania dotacji. Przewidziana w § 6 uchwały możliwość prowadzenia kontroli w siedzibie organu dotującego, w połączeniu z obowiązkiem stałego przekazywania dokumentów i danych, prowadzi do ciągłego monitorowania działalności podmiotu, co wykracza poza zakres delegacji ustawowej określonej w art. 38 u.f.z.o. Uznała, że uchwała umożliwia wielokrotne, rozproszone wezwania do wyjaśnień i korekt bez formalnego wszczęcia kontroli, bez określenia jej zakresu i bez zachowania gwarancji proceduralnych właściwych dla kontroli dotacji, takich jak protokół, czy jednolite postępowanie kontrolne. Prowadzi to w ocenie skarżącej do obejścia ustawowego modelu kontroli następczej oraz stanowi rażący przykład wykorzystywania przez organ administracji pozycji dominującej w stosunku do skarżącej.

Skarżąca podniosła, że przyjęty w Uchwale mechanizm prowadzi do trwałej nierówności stron. Organ dotujący uzyskuje możliwość długotrwałego gromadzenia i analizy danych oraz selektywnej oceny pojedynczych wydatków, podczas gdy beneficjent pozostaje w stanie ciągłej niepewności prawnej i pozbawiony jest realnej możliwości kompleksowej obrony. Narusza to zasadę zaufania obywatela do państwa oraz zasadę pewności prawa.

Kolejny podniesiony przez skarżącą zarzut dotyczy iluzorycznego terminu na zastrzeżenia do protokołu. W jej ocenie Ustalenie 5-dniowego terminu na złożenie zastrzeżeń do protokołu kontroli, przy jednoczesnym umożliwieniu organowi dotującemu długotrwałego gromadzenia i analizy danych przed sporządzeniem protokołu, pozbawia beneficjenta realnej możliwości obrony i narusza zasadę równości stron.

Za bezprawny skarżąca uznała obowiązek aktualizowania prognozy planistycznej w świetle art. 38 u.f.z.o. Zwróciła uwagę, że ustawa przewiduje jedynie jednorazowy wniosek planistyczny składany do 30 września, służący zaplanowaniu środków w budżecie gminy. Nie przewiduje obowiązku aktualizowania prognozowanej liczby uczniów. Wprowadzenie takiego obowiązku stanowi przekroczenie delegacji ustawowej.

W ocenie skarżącej zaskarżona Uchwała narusza zasady zaufania obywatela do państwa i pewności prawa poprzez określenie daty wejścia w życie uchwały w sposób uniemożliwiający realne wykonanie nałożonych obowiązków. Uchwała została ogłoszona z określeniem daty wejścia w życie z dniem 1 stycznia 2026 r., przy jednoczesnym nałożeniu na beneficjentów dotacji oświatowych nowych obowiązków o charakterze aktywnym, organizacyjnym i technicznym, wymagających bieżącego działania po stronie placówek, w szczególności w zakresie obsługi systemu informatycznego należącego do organu dotującego oraz wprowadzania danych. Data wejścia w życie uchwały przypada na okres przerwy świątecznej w placówkach oświatowych, w którym działalność administracyjna jest faktycznie zawieszona lub istotnie ograniczona. W konsekwencji skarżąca jako adresat ukształtowanych uchwałą norm prawnych została postawiona w sytuacji, w której nie ma realnej możliwości wykonania nałożonych obowiązków od pierwszego dnia obowiązywania aktu.

Takie ukształtowanie momentu wejścia w życie uchwały, w połączeniu z charakterem nałożonych obowiązków, narusza zasadę zaufania obywatela do państwa oraz zasadę pewności prawa, wywodzone z art. 2 Konstytucji RP, a także przekracza granice dopuszczalnego prawotwórstwa lokalnego określone w art. 94 Konstytucji RP.

Bezprawne w ocenie skarżącej jest także nałożenie na beneficjentów nowych obowiązków administracyjnych poprzez dublowanie danych już gromadzonych w SIO. Zaskarżona uchwała nakłada na skarżącą jako beneficjenta dotacji oświatowych obowiązek wprowadzania do systemu informatycznego administrowanego przez organ dotujący danych dotyczących uczniów, które są już obowiązkowo gromadzone w SIO na podstawie przepisów ustawy o systemie informacji oświatowej. Organ dotujący posiada ustawowy dostęp do danych zgromadzonych w SIO, co oznacza, że nałożenie na beneficjentów obowiązku ponownego przekazywania tych samych danych do odrębnego systemu gminnego prowadzi do nieuzasadnionego dublowania obowiązków administracyjnych, zwiększenia obciążeń organizacyjnych oraz wymuszenia nowych, bezprawnych obowiązków, konieczność wyliczeń skomplikowanych wag przy niepełnosprawnościach uczniów, których szkoła nie ma obowiązku obliczać, które są automatycznie ze względu na skomplikowane algorytmy wyliczane przez SIO po wprowadzeniu danych do SIO oraz, które należą do zadań Gminy.

Skarżąca wskazała, że delegacja ustawowa wynikająca z art. 38 u.f.z.o. nie obejmuje uprawnienia do nakładania na beneficjentów przymusowych, dodatkowych, powielonych obowiązków ewidencyjnych, ani do tworzenia lokalnych systemów raportowania danych, które są już gromadzone w systemach państwowych. Takie działanie stanowi przekroczenie granic prawotwórstwa lokalnego określonych w art. 94 Konstytucji RP oraz narusza zasadę proporcjonalności i zaufania obywatela do państwa wynikającą z art. 2 Konstytucji RP.

Za naruszenie art. 38 u.f.zo.o. skarżąca uznała przyznanie organowi dotującemu uprawnienia do wglądu w dokumentację przebiegu nauczania, co wykracza poza dopuszczalny zakres kontroli prawidłowości pobrania i wykorzystania dotacji. Podniosła, ze art. 38 u.f.z.o. upoważnia jednostkę samorządu terytorialnego wyłącznie do kontroli o charakterze finansowym związanej z dotacją, natomiast dokumentacja przebiegu nauczania należy do sfery pedagogicznej, objętej nadzorem pedagogicznym innych organów i pozostającej poza zakresem delegacji ustawowej organu dotującego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie a z ostrożności procesowej o oddalenie.

Co do wniosku o odrzucenie skargi podniósł, że zaskarżoną uchwałą nie zmodyfikowano w żaden sposób ani w żadnym zakresie sytuacji materialnoprawnej skarżącej poprzez powstanie, zmianę lub unicestwienie określonej regulacji. W ocenie organu co do zasady wpływ uchwały na sytuację materialnoprawną skarżącej winien być wykazany poprzez wskazanie konkretnego przepisu prawa materialnego. Interes prawny musi mieć charakter indywidualny (tzn. dotyczący konkretnej osoby), osobisty (tj. własny i zindywidualizowany), realny oraz dotyczyć wprost i bezpośrednio podmiotu kwestionującego dany akt, Bezpośredniość interesu prawnego polega na bezpośredniości związku między sytuacją danego podmiotu a normą prawa materialnego, z której wywodzony jest jego interes prawny. Ponadto nie może to być tylko interes przewidywalny w przyszłości, hipotetyczny, ale ma być to interes już rzeczywiście istniejący. Tymczasem skarga - w części dotyczącej wykazania interesu prawnego Skarżącej - nie zawiera żadnego wyjaśnienia, sprecyzowania na czym ma polegać bezpośredni wpływ na sytuację materialnoprawną Skarżącej oraz na czym konkretnie ma polegać ograniczenie realizacji jej praw na skutek przedmiotowej uchwały.

Natomiast w zakresie wniosku o oddalenie skargi organ podniósł, że możliwość korzystania z systemu informatycznego przez organ dotujący została zapisana w art. 38 ust. 2 u.f.z.o. i są to systemy, jak wynika z zapisu ustawowego, służące do gromadzenia danych osobowych, zatem ustawodawca wskazuje, iż to jednostka dotowana dokonuje rejestracji danych. Podkreślił, że SIO nie jest systemem administrowanym przez gminę i gmina ma do niego dostęp w bardzo ograniczonym zakresie, tj. jedynie w zakresie danych dotyczących liczby dzieci, nie ma natomiast wglądu w dane osobowe dzieci, które mogą być przetwarzane w związku z udzielaniem i rozliczaniem wykorzystania dotacji.

Wskazał, że na kwotę dotacji należnej na poszczególnych uczniów/dzieci, w obecnie obowiązującym systemie dotowania (tzw. potrzeby oświatowe), składa się wiele czynników, w tym zakwalifikowanie poszczególnych uczniów/dzieci do odpowiednich wag wynikających z danych określających wysokość potrzeb oświatowych. Dane te przez Ministerstwo są pozyskiwane z SIO i wpływają na wysokość potrzeb oświatowych wyliczanych dla gminy. Dlatego też organ dotujący musi posiadać informację o tym do jakiej wagi zakwalifikowany jest każdy uczeń/dziecko aby prawidłowo wyliczyć dotację do wypłaty na poszczególnych uczniów dla jednostki dotowanej.

Zaznaczył, że nie wprowadził żadnych załączników do zaskarżanej uchwały określił jedynie w treści uchwały jakie wydruki generowane przez system informatyczny należy złożyć do organu dotującego tj. wniosek o udzielenie dotacji - składany do 30 września roku poprzedzającego rok udzielenia dotacji, informację o faktycznej liczbie uczniów wg stanu na pierwszy roboczy dzień miesiąca - składaną do 5 dnia każdego miesiąca oraz rozliczenie pobrania i wykorzystania dotacji otrzymanej w roku poprzednim - składane do 15 stycznia roku następnego. Uchwała zawiera wszystkie elementy wynikające z zapisów ustawy

Za nieprawdziwe organ uznał stwierdzenie strony skarżącej, że wagi nie stanowią elementu ustalania wysokości dotacji należnej konkretnemu podmiotowi prowadzącemu przedszkole, szkołę lub inną placówkę oświatową. Zaznaczył, że wskazanie odpowiednich wag dla każdego ucznia uczęszczającego do szkoły jest kluczowe do wyliczenia wysokości dotacji należnej w danym miesiącu na takiego ucznia. Zapis ten również uzależnia wysokość dotacji na ucznia posiadającego orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego od wskazania dla takiego ucznia wag, do których jest zakwalifikowany. W przypadku dzieci posiadających orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, zarówno w szkołach jak i przedszkolach, różne dysfunkcje powodują wyliczenie różnych kwoty potrzeb oświatowych, dlatego też organ dotujący musi posiadać informację jaki rodzaj niepełnosprawności posiada dany uczeń/dziecko.

W odpowiedzi na zarzut dotyczący naruszenia ustawowego modelu rocznego rozliczenia dotacji Organ podniósł, że uchwała nie zawiera zapisów, które nakazywałyby rejestrowanie w systemie informatycznym na bieżąco dokumentów poświadczających realizację wydatków. Jednostka dotowana może bez przeszkód rejestrować dokumenty na etapie tworzenia rozliczenia dotacji, po zakończeniu roku, na który dotacja została przyznana.

W odpowiedzi na zarzut dotyczący wprowadzenia niedopuszczalnego nadzoru bieżącego przy braku podstawy prawnej organ wskazał, że w uchwale nie ma zapisów dotyczących bieżącego raportowania wydatków, jak już wyżej wspomniano - jednostka dotowana może zacząć rejestrować wydatki w dowolnie przez siebie określonym terminie, tak aby było możliwe złożenie rozliczenia do dnia 15 stycznia roku następnego po roku udzielenia dotacji. Natomiast organ dotujący wzywa do korekty po weryfikacji rozliczenia w przypadku złożenia błędnego rozliczenia m. in. w zakresie braków formalnych, błędów rachunkowych, doprecyzowania danych.

Organ wskazał, ze zapisy § 3 ust. 2 pkt 3 uchwały nie dotyczą kontroli lecz wezwania strony do korekty w przypadku błędnego wypełnienia danych we wniosku. Zapis ten wskazuje, że organ dotujący jest zobowiązany w sposób sformalizowany wezwać jednostkę dotowaną do korekty dokumentu w przypadku błędnego jego sporządzenia.

Podniósł, że z uwagi na wymogi należytej staranności w dysponowaniu środkami publicznymi organ dotujący określił 5-dniowy termin na złożenie zastrzeżeń do protokołu z kontroli uznając go za wystarczający. Z praktyki przeprowadzania kontroli można zaobserwować, że kontrolowane jednostki dotowane wywiązują się ze wskazanego terminu

Uznał, że obowiązek organu prowadzącego nie dotyczy składania nowych, dodatkowych wniosków lecz zgłaszania zmian we wnioskach dotyczących liczby uczniów/dzieci. Jest to o tyle istotne, że duży wzrost liczby dzieci w placówce, o którym organ dotujący nie będzie mieć informacji może skutkować niedoborem zaplanowanych środków w budżecie na wypłatę dotacji dla placówek oświatowych. Dlatego istotne jest aby zmiany, które zafunkcjonują w placówce dotowanej zostały zgłoszone do organu dotującego aby organ był w stanie zaplanować prawidłowo środki finansowe na wypłatę dotacji

Wskazał, że w trakcie przeprowadzania kontroli, zgodnie z zapisami art. 36 ust. 2 u.f.z.o. osoby upoważnione do przeprowadzenia kontroli mają prawo wstępu do przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego, szkół i placówek oraz wglądu do prowadzonej przez nie dokumentacji organizacyjnej, finansowej i dokumentacji przebiegu nauczania w związku z przekazaną dotacją, a w przypadku szkół, o których mowa w art. 26 ust. 2- także do wglądu do list obecności, o których mowa w art. 26 ust. 3, oraz ich weryfikacji. Zaznaczył, że skarżąca wskazując zarzut niedostatecznie sprecyzowała na czym miałoby polegać naruszenie art. 38 u.f.z.o. i z tego względu nie jest w stanie odnieść się do niego w szerszym zakresie.

Odnosząc się do innych zarzutów nie podzielił argumentacji skargi że zaskarżona uchwała kreuje "nierówność stron". Podniósł, że skarżąca zobowiązana jest działać ze świadomością że pobierając dotacje funkcjonuje w systemie finansów publicznych z którym nieodłącznie związana jest gotowość do poddania się kontroli w zakresie działalności finansowanej z dotacji. Obowiązkiem organu dotującego nie jest tylko i wyłącznie udzielenie dotacji publicznym i niepublicznym szkołom i przedszkolom na każdego ucznia, ale także dokonanie kontroli prawidłowości wydatkowania i rozliczenie tych dotacji, a kontrola ta powinna obejmować m.in. ustalenie faktycznej liczby uczniów w terminach określonych przez organ udzielający dotacji. Niewątpliwie obowiązek korzystania z systemu teleinformatycznego może być niedogodnością dla Skarżącej, ale wobec powszechności korzystania z tego typu rozwiązań technicznych - jest dopuszczalnym usprawnieniem udzielania, rozliczania i kontroli dotacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej uchwały stwierdzić należało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kontrolą działalności organów administracji publicznej sprawowanej przez sądy administracyjne objęte są między innymi - zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm.; dalej także jako: "p.p.s.a.") - akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej, przy czym kryterium tej kontroli stanowi zgodność z prawem tych aktów (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. z 2024 r. poz. 1267). Sąd, uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a., stwierdza nieważność tej uchwały w całości lub w części albo stwierdza, że została wydana z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 p.p.s.a.).

W pierwszej kolejności należało ustalić, czy skarżąca posiada legitymację do skutecznego zaskarżenia Uchwały. Zgodnie z art. 101 ust. 1 u.s.g. - stanowiącym podstawę prawną zaskarżania uchwał organów jednostek samorządu terytorialnego - każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.. Przepis ten stanowi lex specialis w stosunku do ogólnej normy wynikającej z art. 50 p.p.s.a. określającej podmioty, którym przysługuje legitymacja skargowa. W art. 50 p.p.s.a. legitymacja skargowa jest uwarunkowana posiadaniem interesu prawnego, natomiast w art. 101 ust. 1 u.s.g. wymaga się wykazania naruszenia interesu prawnego. Interes prawny, o którym mowa w art. 101 ust. 1 u.s.g. musi być oceniany w płaszczyźnie materialnoprawnej i strona inicjująca postępowanie sądowe w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. zobowiązana jest do wykazania istnienia związku pomiędzy zaskarżoną uchwałą a jej indywidualną sytuacją prawną (czyli jej interesem prawnym), a także musi wykazać, że ze względu na istnienie tego związku zaskarżona uchwała negatywnie wpływa na jej sytuację prawną, poprzez np. nałożenie na nią obowiązków w wyższym zakresie niż dotychczas.

W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie skarżąca wykazała, że Uchwała w zaskarżonej części ingeruje w jej interes prawny. Skarżąca jest bowiem organem prowadzącym [...] Szkołę [...]. Jako organ prowadzący szkoły, będąc jednostką uprawnioną do otrzymania dotacji na realizację zadań oświatowych, jest bezpośrednim adresatem zaskarżonej uchwały. Skarżąca zobowiązana jest zatem do przestrzegania postanowień zaskarżonej uchwały w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji dla szkół i placówek prowadzonych na terenie miasta Tarnowskie Góry przez osoby fizyczne lub osoby prawne niebędące jednostką samorządu terytorialnego oraz trybu przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobierania i wykorzystania. Skarżąca wskazała w skardze, że zaskarżona uchwała nakłada na Spółkę dodatkowe obowiązki nieznajdujące podstawy w powszechnie obowiązujących przepisach prawa. Celem weryfikacji tej tezy uznać należy, że skarżąca posiada legitymację do wniesienia skargi na opisaną uchwałę.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest pogląd, który tutejszy Sąd podziela, że przy kontroli wydatkowania (trybu udzielania oraz rozliczania) dotacji pochodzących z budżetu jednostki samorządu terytorialnego uprawnienia kontrolowanych oraz obowiązki kontrolujących powinny być w sposób wyczerpujący uregulowane w aktach prawnych rangi ustawowej. Stanowisko to nawiązuje do wyrażanego w nauce prawa administracyjnego zastrzeżenia, że do materii ustawowej należy wyznaczanie obowiązków obywateli i ich sytuacji wobec państwa oraz regulowanie kompetencji organów administracji publicznej (zob. J. Zimmermann, Prawo administracyjne, Warszawa 2016, s. 129 i n.). Już w tym miejscu należy wskazać na art. 84 Konstytucji RP, zgodnie z którym każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. Zaznaczyć należy, że kategorii ciężarów i świadczeń publicznych nie można zawężać wyłącznie do świadczeń pieniężnych. Otóż inne, niż podatki i daniny publiczne, ciężary i świadczenia publiczne mogą przyjmować postać świadczeń osobowych i rzeczowych, ale także obowiązków znoszenia pewnych działań władz publicznych, albo zaniechania własnych działań (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 5 lutego 2025 r., sygn. akt I GSK 1072/21). Ponadto przyjęcie, że w tym przypadku możliwe jest regulowanie uprawnień kontrolującego oraz obowiązków kontrolowanego w aktach podustawowych - aktach prawa miejscowego, doprowadziłoby do sytuacji, w której sytuacja prawna kontrolowanych i kontrolujących byłaby uregulowana w różny sposób, w zależności od jednostki samorządu terytorialnego przeprowadzającej kontrolę prawidłowości pobrania dotacji oraz jej wykorzystania.

Podnieść zatem należy, że zgodnie z art. 36 ust. 1 u.f.z.o. organ dotujący, o którym mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-31a i art. 32, może kontrolować prawidłowość pobrania i wykorzystania dotacji udzielonych zgodnie z art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-31a i art. 32. Zgodnie zaś z art. 36 ust. 2 u.f.z.o., osoby upoważnione do przeprowadzenia kontroli mają prawo wstępu do przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego, szkół i placówek oraz wglądu do prowadzonej przez nie dokumentacji organizacyjnej, finansowej i dokumentacji przebiegu nauczania w związku z przekazaną dotacją, a w przypadku szkół, o których mowa w art. 26 ust. 2 - także do wglądu do list obecności, o których mowa w art. 26 ust. 3, oraz ich weryfikacji. Natomiast w myśl postanowień art. 36 ust. 3 u.f.z.o. przedszkole, inna forma wychowania przedszkolnego, szkoła i placówka udostępnia dokumentację, o której mowa w ust. 2, oraz listy obecności, o których mowa w art. 26 ust. 3, w terminie 14 dni od dnia zwrócenia się przez osobę upoważnioną do przeprowadzenia kontroli o udostępnienie tej dokumentacji.

Z wyżej wskazanego przepisu wynikają zatem następujące uprawnienia organów administracji publicznej (ich pracowników):

- możliwość kontrolowania prawidłowości pobrania i wykorzystania określonych dotacji;

- osoby upoważnione do przeprowadzenia kontroli mają prawo wstępu do przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego, szkół i placówek;

- osoby upoważnione do przeprowadzenia kontroli mają prawo do wglądu do prowadzonej przez kontrolowane jednostki dokumentacji organizacyjnej, finansowej i dokumentacji przebiegu nauczania w związku z przekazaną dotacją, a w przypadku szkół, o których mowa w art. 26 ust. 2 - także do wglądu do list obecności, o których mowa w art. 26 ust. 3, oraz ich weryfikacji.

Jednocześnie z art. 36 ust. 1 – 3 u.f.z.o. wynika, że kontrolowany, czyli przedszkole, inna forma wychowania przedszkolnego, szkoła i placówka udostępnia dokumentację, o której mowa w ust. 2, czyli dokumentację organizacyjną, finansową i dokumentację przebiegu nauczania w związku z przekazaną dotacją, a w przypadku szkół, o których mowa w art. 26 ust. 2 - także wgląd do list obecności, o których mowa w art. 26 ust. 3.

Z kolei, zgodnie z art. 38 ust. 1 u.f.z.o. organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, w drodze uchwały, ustala tryb udzielania i rozliczania dotacji, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-31a i art. 32, oraz tryb przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania, w tym zakres danych, które powinny być zawarte we wniosku o udzielenie dotacji i w rozliczeniu jej wykorzystania, termin przekazania informacji o liczbie odpowiednio dzieci objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju, uczniów, wychowanków, uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych lub słuchaczy kwalifikacyjnych kursów zawodowych, o których mowa w art. 34 ust. 2, oraz termin i sposób rozliczenia wykorzystania dotacji.

Z przytoczonych przepisów u.f.z.o. wynika, że przewidziane zostały dwa tryby: tryb udzielania i rozliczania dotacji oraz tryb kontroli prawidłowości pobrania i wykorzystania. Żaden z nich nie został szczegółowo uregulowany w ustawie, a w stosunku do każdego z tych trybów ustawodawca udzielił organowi stanowiącemu jednostki samorządu terytorialnego upoważnienia do przyjęcia własnych regulacji. Zatem ustawodawca przyznał organowi dotującemu pewien zakres swobody w przyjęciu sposobu udzielania, rozliczania, a następnie kontroli wydatkowania dotacji. Z przywołanych regulacji wynika zatem, że organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego został upoważniony do ustalenia trybu przeprowadzania kontroli prawidłowości pobrania i wykorzystania dotacji. Z przepisu tego nie wynika natomiast, ażeby organ ten został upoważniony do stanowienia prawa w zakresie wyposażenia organu kontrolującego w inne uprawnienia kontrolne niż przewidziane w art. 38 u.f.z.o. oraz do nałożenia na podmioty kontrolowane innych obowiązków niż wynikające z tego przepisu (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 5 lutego 2025 r., sygn. akt I GSK 1072/21).

W tym kontekście zadaniem Sądu rozpoznającego skargę jest ocena czy zaskarżone przepisy mieszczą się w zakresie wskazanym przez delegację zawartą w art. 38 ust. 1 u.f.z.o. W tym to celu należy dokonać podziału zaskarżonych przepisów Uchwały na 3 kategorie a to:

-regulacja trybu udzielania dotacji (§ 3 i 4)

-regulacja trybu rozliczania dotacji (§ 5)

-regulacja trybu przeprowadzenia kontroli pobrania i wykorzystania dotacji (§ 6 i 7).

Bezspornym jest, że Uchwała zawiera normy adresowane do beneficjentów dotacji. Sam ten fakt nie może przesądzać o wyjściu poza granice ustawowego upoważnienia. To podmiot dotowany składa wniosek o udzielenie dotacji, on też przedstawia jej rozliczenie, jest też obowiązany poddać się procedurze kontrolnej. Zatem samo przypisanie dotowanym określonych zadań przez organ stanowiący samorządu terytorialnego jest elementem określenia trybu postępowania, o ile zadania te nie są nieznanymi ustawie obowiązkami obarczonymi sankcją prawną, a służą wyłącznie zapewnieniu sprawności procesu dotacyjnego.

Zaskarżonym przepisem, który należy przeanalizować w pierwszej kolejności jest § 3 ust. 3. Stanowi on, że organ prowadzący w formie elektronicznej w systemie informatycznym oraz w wersji papierowej stanowiącej wydruk postaci elektronicznej złożonego wniosku, podpisanej przez organ prowadzący podmiot lub osobę do tego upoważnioną. Wniosek w wersji papierowej przekazuje się do Urzędu Miejskiego w Tarnowskich Górach. Zarzut jaki stawia skarżąca dotyczy nałożenia na beneficjenta wymogu korzystania z systemu informatycznego narzuconego przez gminę.

Aby odnieść się do tego zarzutu należy w pierwszej kolejności odnieść się do treści art. 38 ust. 2 u.f.z.o. stanowiącego, że organ dotujący, w związku z udzielaniem i rozliczaniem wykorzystania dotacji, przetwarza dane osobowe dzieci objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju, uczniów, wychowanków, uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych, uczniów objętych branżowym szkoleniem zawodowym i słuchaczy kwalifikacyjnych kursów zawodowych odpowiednio w przedszkolach, innych formach wychowania przedszkolnego, szkołach i placówkach, w tym z wykorzystaniem systemów teleinformatycznych służących do gromadzenia danych osobowych. Aby dane mogły być zgromadzone i przetworzone, najpierw muszą podlegać rejestracji a tej może dokonać wyłącznie organ prowadzący placówkę oświatową jako główny i podstawowy administrator danych osobowych użytkowników placówki. Skoro gmina ma uprawnienie do przetwarzania danych przy pomocy systemu teleinformatycznego, zasadne jest potraktowanie tego systemu jako kanału komunikacji między podmiotem dotowanym a dotującym. Tego typu uregulowanie ma, w ocenie Sądu, charakter techniczno – organizacyjny służące sprawnemu przepływowi informacji i jako takie mieści się w zakresie delegacji wynikającej z art. 38 ust.1 u.f.z.o. Należy zauważyć, że system ten jest udostępniany organom prowadzącym bezpłatnie, korzystanie z niego nie wiąże się z żadnymi nadmiernymi czy nieproporcjonalnymi obciążeniami dla beneficjentów. Oczywiście wymóg korzystania z takiego systemu oznacza dla wnioskodawców dostosowanie się do określonych form składaniu wniosku i podawania poszczególnych danych, jednak nie jest to obowiązek materialnoprawny a wyłącznie rozwiązanie standaryzacyjne, stosunkowo łatwe do realizacji. Brak więc podstaw do podzielenia zarzutu skargi.

Kolejny zarzut dotyczy zadań strony związany z udzielaniem dotacji określonych w § 3 i 4. Przepisy te dotyczą aktualizacji danych stanowiących podstawę wypłacanej dotacji przy pomocy wspomnianego wyżej systemu teleinformatycznego oraz zobowiązania beneficjenta do korekty tychże, z tym, że § 3 wiąże się z przyznawaniem dotacji, a § 4 z ich faktycznym wypłacaniem. W ocenie skarżącej przepis te oznaczają w praktyce przyjęcie pozaustawowego stałego nadzoru organu dotującego, ryzyko zakwestionowania rozliczenia dotacji lub wstrzymania jej wypłacania w przypadku niewypełnienia wymogów technicznych narzuconych przez uchwałę, a niewynikających z przepisów prawa.

Odnosząc się do tych zarzutów w pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę na uregulowania zawarte w u.f.z.o. Otóż zgodnie z art. 34 ust. 1 u.f.z.o. dotacje są przekazywane na rachunek bankowy danej placówki, w 12 częściach w terminie do ostatniego dnia każdego miesiąca, z tym że części za styczeń i za grudzień są przekazywane w terminie odpowiednio do dnia 20 stycznia oraz do dnia 15 grudnia roku budżetowego. Należy zwrócić uwagę, że kwota tak przyznanej jak i wypłaconej dotacji opiera się wyłącznie na danych wykazanych przez jej beneficjenta, na tym etapie organ dotujący nie ma możliwości ich weryfikacji. Zatem to organ prowadzący, zresztą we własnym interesie, winien rejestrować dane wykazywane we wniosku. Tu należy zauważyć, że z przepisów Uchwały nie wynika, by ta rejestracja miała następować na bieżąco, to wnioskodawcy powinno zależeć na możliwie szybkiej aktualizacji danych, w razie bowiem braku zgłoszenia zmian dotacja zostanie wypłacona na podstawie wcześniejszego stanu wiedzy organu dotującego. Z całą pewnością rejestracja danych przez beneficjenta nie jest warunkiem koniecznym przyznania dotacji, czy otrzymania jej konkretnej miesięcznej części.

Należy w tym miejscu odnieść się do szczegółowo podniesionej przez skargę kwestii tzw. wag. Otóż kwestia ta uregulowana jest przez art. 26 u.f.z.o. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu niepubliczne szkoły, w których jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, otrzymują na każdego ucznia dotację z budżetu jednostki samorządu terytorialnego będącej dla tych szkół organem rejestrującym, w wysokości równej przewidzianej kwocie potrzeb oświatowych na takiego ucznia dla jednostki samorządu terytorialnego. Jest to naturalna konsekwencja faktu, że prowadzenie placówek, świadczenie obowiązkowych usług edukacyjnych jest zadaniem własnym jednostek samorządu terytorialnego, więc podmioty prywatne prowadzące takie placówki wspomagają owe jednostki, stąd powinny na jednolitych zasadach korzystać z finansowaniu zadań oświatowych w tym obowiązkowym zakresie; ponadto uczniowie placówek prywatnych winni w takim samym stopniu partycypować w podziale środków przeznaczonych na oświatę, co uczniowie placówek publicznych.

Dlatego też należy odwołać się do rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z dnia 8 grudnia 2023 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2024. W jego załączniku nr 2 przewidziane są łącznie 63 wagi, przy czym część z nich dotyczy danych wynikających ze SIO (czyli np. charakteru szkoły czy placówki, miejscowości, w której się znajduje). Natomiast inne dane mające wpływ na wysokość dotacji dotyczą uczniów ze szczególnymi potrzebami edukacyjnymi, a więc np. niepełnosprawnych czy objętych nauczaniem wspomagającym. Tu Sąd przyznaje rację organowi, że nie następuje dublowanie danych ze SIO. Ten bowiem system, prowadzony nie przez gminę, a przez Ministra Edukacji Narodowej zawiera dane o liczbie uczniów danej placówki, ale gmina nie ma do niego dostępu w zakresie indywidualnych cech poszczególnych uczniów, tu jedynym dysponentem informacji jest organ prowadzący. Należy zauważyć, że to nie organ prowadzący wylicza dotację na danego ucznia, ale tylko on może dostarczyć dane stanowiące podstawę tego wyliczenia. Dlatego standaryzacja wniosków i informacji w formie tabel w istocie służy wypłaceniu dotacji w prawidłowej wysokości, a nie wyłącznie w oparciu o samą liczbę uczniów placówki. Należy w tym miejscu podkreślić, że dla rozstrzygnięcia w tym zakresie kluczowe są zapisy uchwały, a nie przywołane przez skarżącą w treści skargi rozmowy, czy konsultacje przeprowadzane w trakcie organizowanych przez gminę szkoleń

Analogicznie rzecz się ma z zarzutami dotyczącymi § 5 Uchwały, tj. zadaniami organu prowadzącego związanymi z rozliczeniem dotacji. Tu należy w pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę, że § 5 ust. 1 Uchwały przewiduje jej jednorazowe rozliczenie w oparciu o dane dostarczone przez beneficjenta, dopiero na późniejszym okresie podlegają one kontroli pod względem zgodności ze stanem faktycznym. Wbrew zarzutom skargi Uchwała nie wprowadza bieżącego nadzoru, organ prowadzący nie musi na bieżąco aktualizować danych, rozliczenie dokonywane jest raz w roku do 15 stycznia roku następującego po roku, za który została przyznana dotacja, co wprost wynika z treści wskazanego wyżej § 5 ust. 1. W uchwale nie ma zapisów dotyczących bieżącego raportowania wydatków, jak już wyżej wspomniano - jednostka dotowana może zacząć rejestrować wydatki w dowolnie przez siebie określonym terminie, tak aby było możliwe złożenie rozliczenia do dnia 15 stycznia roku następnego po roku udzielenia dotacji. Natomiast organ dotujący wzywa do korekty po weryfikacji rozliczenia w przypadku złożenia błędnego rozliczenia m. in. w zakresie braków formalnych, błędów rachunkowych, doprecyzowania danych. Zatem również ten zarzut uznać należy za chybiony tym bardziej, że przepisy uchwały mówią jedynie o możliwości wezwania organu prowadzącego (który tu jest określony jako strona pasywna) do korekty, a wynikające z tego obowiązki organu prowadzącego i skutki niezastosowania się do nich są określone w art. 37 u.f.z.o., z którym zaskarżone przepisy Uchwały pozostają w pełni kompatybilne

Za niezasadną uznać także należy ostatnią grupę zarzutów skarżącej, skierowaną przeciw § 6 i 7 Uchwały, dotyczącym kontroli prawidłowości pobrania i wykorzystania dotacji. Samą podstawę materialną takiej kontroli określa art. 36 ust. 1 u.f.z.o. Należy tu zauważyć, że przepis ten daje organowi dotującemu generalne uprawnienie w tym zakresie a art. 36 ust. 2 u.f.z.o. przyznaje osobom upoważnionym prawo wstępu na teren kontrolowanej placówki, ale przepisy te stwarzają możliwość takiej kontroli, nie wykluczając czynności kontrolnych przeprowadzanych w siedzibie organu dotującego, jakkolwiek faktycznie są to rozwiązania wyjątkowe. Wobec powyższego nie narusza wspomnianego przepisu § 6 ust. 3 pkt 2 Uchwały dopuszczająca czynności kontrolne w siedzibie organu w przypadku kontroli za okres krótszy niż 2 miesiące.

Wspomniany wyżej art. 36 ust. 2 u.f.z.o. przyznaje upoważnionym pracownikom organu dotującego prawo wglądu do prowadzonej przez nie dokumentacji organizacyjnej, finansowej i dokumentacji przebiegu nauczania w związku z przekazaną dotacją, z przepisem tym współgra § 6 ust. 5 pkt 1 Uchwały. Tu należy zauważyć, że organ dotujący nie kontroluje przebiegu nauczania pod względem merytorycznym, to uprawnienie zastrzeżone jest dla organów nadzoru pedagogicznego. Ma natomiast prawo analizować dokumentację przebiegu nauczania w zakresie związanym z dotacją, co obejmuje np. faktyczny udział uczniów w prowadzonych zajęciach. Tym samym kwestionowany przepis Uchwały nie wychodzi poza zakres ustawowych kompetencji organu dotującego.

Sąd nie podziela także zastrzeżeń dotyczących terminów dotyczących zastrzeżeń i wyjaśnień do protokołu kontroli wynoszącej 5 dni roboczych, czyli co najmniej 7 dni kalendarzowych. W ocenie skarżącej termin ten jest zbyt krótki, ale nie przedstawiono tu żadnego konkretnego wzorca ustawowego, odwołując się wyłącznie do zasad ogólnych. Zdaniem Sądu przyjęte terminy – nie dokonując merytorycznej oceny takich rozwiązań, mieszczą się w granicach upoważnienia ustawowego do uregulowania trybu kontroli prawidłowości pobrania i wykorzystania dotacji.

Sąd nie podzielił również zarzutu związanego z datą wejścia Uchwały w życie, tj. po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia z mocą obowiązującą od 1 stycznia 2026 r. Należy odwołać się do treści art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1461) zgodnie z którym:

1. Akty normatywne, zawierające przepisy powszechnie obowiązujące, ogłaszane w dziennikach urzędowych wchodzą w życie po upływie czternastu dni od dnia ich ogłoszenia, chyba że dany akt normatywny określi termin dłuższy.

2. W uzasadnionych przypadkach akty normatywne, z zastrzeżeniem ust. 3, mogą wchodzić w życie w terminie krótszym niż czternaście dni, a jeżeli ważny interes państwa wymaga natychmiastowego wejścia w życie aktu normatywnego i zasady demokratycznego państwa prawnego nie stoją temu na przeszkodzie, dniem wejścia w życie może być dzień ogłoszenia tego aktu w dzienniku urzędowym.

Uchwała została opublikowana 11 grudnia 2025 r., zatem weszła w życie 26 grudnia 2025 r. Wobec powyższego przyjęte vacatio legis odpowiadało wymogowi art. 4 ust. 1 wskazanej powyżej ustawy, co zwalniało organ z obowiązku wykazywania okoliczności określonych w art. 4 ust. 2 ustawy. Co do zasady ustawodawca nie wprowadził szczegółowych wytycznych co do okresu między publikacją aktu normatywnego a datą jego wejścia w życia, gdy termin ten wynosi 14 dni lub jest dłuższy, ale z samej istoty demokratycznego państwa prawnego określonej w art. 2 Konstytucji RP można wywieść zasadę zaufania obywateli do prawodawcy. Zasada ta faktycznie obliguje prawodawcę do stworzenia adresatom aktów prawnych realnej możliwości dostosowania się do treści nowych przepisów.

Przenosząc powyższe wywody do analizowanej Uchwały podnieść przyjdzie, że uchyliła ona wcześniejszą Uchwałę z 26 marca 2025 r. nr XV/135/2025 w sprawie ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji dla publicznych i niepublicznych przedszkoli, szkół oraz innych placówek oświatowych prowadzonych przez osoby prawne lub fizyczne inne niż jednostka samorządu terytorialnego na terenie Gminy Tarnowskie Góry oraz trybu przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania I wykorzystania (Dz. Urz. Woj. Śl. Poz. 2351). Zasadniczą zmianą w stosunku do poprzednio obowiązującej uchwały jest wprowadzenie systemu informatycznego jako obowiązkowego kanału komunikacyjnego między organami prowadzącymi placówki a organem dotującym. W ocenie Sądu 3-tygodniowy termin dla organów prowadzących na przyswojenie funkcjonowania tego systemu nie stanowi jakiegoś istotnego utrudnienia w sytuacji, gdy organ oferował - co przyznała sama skarżąca - szkolenia i konsultacje, a ewentualne błędy techniczne użytkowników systemu nie wiążą się same w sobie z negatywnymi konsekwencjami. Data wejścia w życie uchwały - 1 stycznia faktycznie jest dniem ustawowo wolnym od pracy oraz przypada na okres przerwy w zajęciach szkolnych, ale jest ona uzasadniona faktem, że dotacje są udzielane i rozliczane w systemie rocznym obejmującym rok kalendarzowy. Co więcej skarżąca jako osoba zawodowo prowadząca działalność edukacyjną winna tak zorganizować sobie pracę w charakterze organu prowadzącego aby efektywnie wdrożyć nowe rozwiązana i trudno jako usprawiedliwienie traktować fakt, że w tym okresie placówka nie prowadzi zajęć dydaktycznych..

W tym stanie rzeczy mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.