Emeryt z zadłużeniem składkowym z lat 2012-2013. Sąd uchylił odmowę umorzenia

Zaskarżoną decyzją z 11 lutego 2026 r., nr UP 85/2026, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 11 grudnia 2025 r., nr [...], w przedmiocie odmowy J. Z. (dalej: Strona, Skarżący) umorzenia należności z tytułu składek.

W podstawie prawnej powołał się na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 1691, dalej: k.p.a.) w związku z art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1230 ze zm., dalej: u.s.u.s.).

Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z 20 października 2025 r., pełnomocnik skarżącego wystąpił o umorzenie należności z tytułu składek: na ubezpieczenia społeczne za wskazane miesiące okresu październik 2012 r. – grudzień 2013 r., na ubezpieczenie zdrowotne za okres marzec – grudzień 2013 r. oraz na Fundusz Pracy za okres listopad 2012 r. – grudzień 2013 r. W decyzji pierwszoinstancyjnej wskazano łączną kwotę 23.701,95 zł, obejmującą składki i odsetki.

Skarżący jest osobą w podeszłym wieku, wdowcem i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Pobiera emeryturę; w dokumentach występują różne kwoty świadczenia netto, zależnie od okresu i wysokości potrąceń. Organ wskazał również na dochód z umowy zlecenia/agencyjnej oraz na potrącenia dokonywane ze świadczenia. Skarżący nie posiada nieruchomości ani ujawnionych wartościowych ruchomości. Wskazywał na chorobę nowotworową, nadciśnienie, schorzenia nerek i wątroby, miażdżycę, pylicę oraz następstwa zmian neurologicznych. Deklarował także wydatki na leczenie i spłatę kredytu.

Organ ustalił, że działalność gospodarcza została zawieszona 31 grudnia 2013 r., a wpis wykreślono 8 kwietnia 2016 r. Wskazał, że istnieją możliwości odzyskania należności z emerytury, a skarżący uzyskuje także dochód z umowy cywilnoprawnej. Jednocześnie w uzasadnieniu odwołano się do przypuszczenia, że wynagrodzenie deklarowane w związku z funkcją dyrektora spółki może nie odzwierciedlać rzeczywistej sytuacji majątkowej.

W odwołaniu Skarżący zarzucił m.in. niewyczerpujące wyjaśnienie sytuacji zdrowotnej i bytowej, pominięcie przesłanek z § 3 ust. 1 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r., brak wezwania do uzupełnienia dokumentacji oraz błędną ocenę całkowitej nieściągalności.

Zaskarżoną decyzją z 11 lutego 2026 r. Prezes ZUS nie podzielił argumentów odwołania i utrzymał decyzję pierwszej instancji w mocy. Organ uznał, że nie zachodzi całkowita nieściągalność, ponieważ z emerytury prowadzone są skuteczne potrącenia. Odmówił również zastosowania art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i § 3 ust. 1 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r., wskazując m.in. na brak pełnego udokumentowania wydatków, możliwość uzyskiwania wyższych dochodów oraz konieczność ponoszenia konsekwencji decyzji gospodarczych skarżącego.

W skardze na powyższą decyzję ostateczną Skarżący żądał jej uchylenia. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1. Naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało wpływ na treść zaskarżonej decyzji:

- art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego oraz nie podjęciu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a także zaniechaniu wyważenia interesu publicznego oraz słusznego interesu strony wbrew ciążącemu na organie obowiązkowi, w szczególności zaniechanie przez organ zbadania spełniania przez skarżącego przesłanek określonych w § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne pomimo faktu, że w toku postępowania skarżący literalnie wskazywał, że zachodzą także przesłanki wymienione w tym że rozporządzeniu, które uprawniają organ do umorzenia należności tytułem składek, na co jednak organ nie zareagował oraz nie przeprowadził postępowania dowodowego w tym zakresie, co wyraźnie wskazał sam organ na str. 8 zaskarżonej decyzji;

- art. 77 § 1 k.p.a w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 81a § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. i art. 9 k.p.a. polegające na wydaniu zaskarżonej decyzji pomimo tego, że organ nie poinformował skarżącego o tym, że w ocenie organu przedłożona przez skarżącego dokumentacja medyczna, stwierdzająca chorobę nowotworową, pylicę płuc i nadciśnienie tętnicze skarżącego, przy ważeniu zaawansowanego wieku skarżącego, nie jest wystarczająca dla przyjęcia przez organ, iż skarżący w pełni, tj. adekwatnie do swego stanu zdrowia i wieku, wykorzystuje swoje możliwości zarobkowe, podczas gdy w takiej sytuacji organ winien był w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy wezwać skarżącego do przedłożenia dodatkowych dowodów, np. w postaci zaświadczeń lekarskich, celem wykazania braku możliwości świadczenia pracy przez skarżącego w większym wymiarze, na podstawie umowy o pracę i na rzecz innego podmiotu, skoro uznał złożoną do akt sprawy przez skarżącego dokumentację medyczną za niedostateczny dowód na okoliczność wykorzystywania w pełni swych możliwości zarobkowych przez skarżącego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż, jak wskazał sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, organ oparł zaskarżoną decyzję w głównej mierze na ustaleniu istnienia realnej i prostej możliwości poprawy przez skarżącego jego sytuacji materialnej poprzez podjęcie zatrudnienia na umowę o pracę w miejsce umowy zlecenia, a zatem w większym wymiarze czasu pracy niż obecnie, na rzecz innego podmiotu (gdyż P. sp. z o.o. nie ma możliwości zaoferowania skarżącemu pracy na podstawie umowy o pracę), z innym zakresem obowiązków, a zatem i w innych warunkach, co poskutkowałoby w ocenie organu uzyskiwaniem wyższego dochodu, podczas gdy stan zdrowia skarżącego uniemożliwia mu świadczenie pracy na innych warunkach niż ma to aktualnie miejsce na podstawie umowy zlecenia, której wykonywanie zapewnia skarżącemu dochód w kwocie 500 zł miesięcznie; dodał, iż sąd I instancji w powyższym zakresie błędnie i wewnętrznie sprzecznie stwierdził w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, jakoby skarżący był niezdolny do pracy, czy też aby wykluczona była jego praca zarobkowa, skoro jednocześnie ustalił, że skarżący świadczy pracę na rzecz P. sp. z o.o. na podstawie umowy zlecenia;

- art. 77 § 1 k.p.a w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 81a § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. i art. 9 k.p.a. polegające na wydaniu zaskarżonej decyzji pomimo braku wezwania skarżącego przez organ do sprecyzowania wysokości wydatków stale ponoszonych przez skarżącego z tytułu opłat eksploatacyjnych (woda, prąd, gaz) i ewentualnego przedstawienia dowodów na tę okoliczność, podczas gdy sąd I instancji ustalił, że brak udzielenia przez skarżącego organowi szczegółowych wyjaśnień w tym zakresie miało wpływ na zaskarżoną decyzję, z czego wynika, iż w toku postępowania administracyjnego organ winien o tym wpływie poinformować skarżącego i wezwać go do złożenia szczegółowych wyjaśnień i przedstawienia dowodów obrazujących stale ponoszone przez skarżącego wydatki tytułem opłat eksploatacyjnych, czego organ zaniechał, co jednocześnie miało wpływ na wynik sprawy, bowiem sąd I instancji pomimo zaniechania organu w powyższym zakresie skargę oddalił, podczas gdy powinien był uchylić zaskarżoną decyzję.

2. Naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść zaskarżonej decyzji, tj.:

- art. 28 ust. 1 pkt 3 i 6 w zw. z art. 28 ust. 3 ustawy u.s.u.s. poprzez jego niezastosowanie oraz nieumorzenie należności z tytułu składek pomimo wykazania przez skarżącego wypełnienia przesłanki całkowitej nieściągalności, tj. braku majątku skarżącego nadającego się do prowadzenia egzekucji celem zaspokojenia należności tytułem składek, a to nie posiada majątku, z którego można efektywnie dochodzić należności oraz brak jest możliwości potrącenia zadłużenia ze świadczeń pobieranych przez zobowiązanego, a ewentualne koszty egzekucji przeprowadzonej z majątku skarżącego przeniosą możliwe do wyegzekwowania kwoty z tego majątku;

- § 3 ust. 1 pkt 1) i 3) Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w zw. z art. 28 ust. 3a ustawy u.s.u.s. poprzez jego niezastosowanie oraz nieumorzenie należności z tytułu składek pomimo wykazania przez skarżącego, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawi zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, co wynika z zawartych w aktach postępowania dokumentach dotyczących wysokości dochodu skarżącego oraz stanu zdrowia skarżącego, z których wynika to, że wszelkie skarżący nie posiada środków, które pozwalałby skarżącemu zaspokajania wszystkich swoich uzasadnionych potrzeb, w tym zakupu medykamentów, odzieży, jedzenia, kwaterunku i innych bieżących wydatków związanych z codziennym życiem, w szczególności że z przedłożonej w toku postępowania dokumentacji wynika, że skarżący jest osobą przewlekle chorą, która musi być poddana stałej opiece medycznej oraz spożywać medykamenty.

Prezes ZUS w odpowiedzi na skargę z 29 stycznia 2024 r. wniósł o jej oddalenie, uznając zarzuty za bezpodstawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem rozstrzygniętą sprawę z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonego aktu w całości lub w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Przy rozstrzyganiu spraw Sąd nie kieruje się zasadami słuszności, sprawiedliwości społecznej, wyjątkowymi, w ocenie strony skarżącej, okolicznościami, które miałyby uzasadniać niezastosowania jakiegoś przepisu prawa, bądź interpretację sprzeczną z treścią przepisu.

Kontrola sądu w sprawach dotyczących uznaniowych ulg nie polega na zastępowaniu organu w wyborze rozstrzygnięcia. Obejmuje jednak obowiązek zbadania, czy organ prawidłowo ustalił przesłanki ustawowe, wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności, ocenił dowody bez dowolności oraz przedstawił przekonujące uzasadnienie.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części. Art. 28 ust. 2 u.s.u.s. przewiduje zasadę, że należności mogą być umorzone tylko w razie stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Katalog przypadków całkowitej nieściągalności określa art. 28 ust. 3 u.s.u.s., w tym art. 28 ust. 3 pkt 3 – zaprzestanie działalności przy braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych i możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie – oraz pkt 6 – oczywistość, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Od zasady całkowitej nieściągalności ustawodawca przewidział wyjątek w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. W odniesieniu do ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek należności mogą być umorzone także w uzasadnionych przypadkach, mimo braku całkowitej nieściągalności. Przepis ten jest rozwinięty w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. Zgodnie z pkt 1 tej jednostki umorzenie może nastąpić, gdy zapłata pozbawiłaby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; zgodnie z pkt 3 – w razie przewlekłej choroby pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego zapłatę należności.

Na podstawie art. 32 u.s.u.s. regulację dotyczącą umorzenia stosuje się odpowiednio do należności na ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy. W sprawie zastosowanie mają także art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 80, art. 81 oraz art. 107 § 3 k.p.a.

Analizując w powyższych ramach prawnych ustalony przez Organ stan faktyczny i oceniając zarzuty skargi należało stwierdzić zasadność zarzucanego zaniechania zbadania przesłanki z § 3 rozporządzenia. Skarżący w sposób wyraźny powoływał się nie tylko na całkowitą nieściągalność, lecz także na swoją sytuację zdrowotną i bytową. Organ drugiej instancji przyznał, że organ pierwszej instancji nie prowadził odrębnej analizy przesłanek rozporządzenia, ponieważ – jego zdaniem – wniosek oparto na art. 28 ust. 3 pkt 3 i 6 u.s.u.s. Takie stanowisko jest zbyt formalistyczne. Organ powinien zakwalifikować twierdzenia Strony według ich treści, a nie wyłącznie według wskazanej numeracji przepisów. Opis chorób, dochodów, potrąceń i wydatków jednoznacznie uruchamiał obowiązek zbadania art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia.

Nie chodzi przy tym o to, że samo powołanie przepisu obliguje do umorzenia. Obowiązkiem Organu było jednak ustalenie, czy zapłata należności, zarówno jednorazowa, jak i w racjonalnym okresie spłaty, pozbawi skarżącego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb oraz czy stan zdrowia ogranicza jego realne możliwości zarobkowe. Zaniechanie pełnej kwalifikacji prawnej i faktycznej narusza art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.

Nadto niewystarczające było ustalenie stanu zdrowotnego i zarobkowego Strony. Zatem zarzut jest zasadny w zakresie, w jakim organ wyprowadził z samego faktu wykonywania umowy zlecenia wniosek o braku ograniczeń zdrowotnych i o realnej możliwości podjęcia pracy na etat albo na innym stanowisku. Taki wniosek nie wynika logicznie z ustalonych faktów. Zdolność do wykonywania konkretnej, ograniczonej pracy za około 354–400 zł netto miesięcznie nie dowodzi zdolności do pracy w pełnym wymiarze, na innych warunkach, u innego pracodawcy i za wyższe wynagrodzenie.

Organ mógł wymagać od strony przedstawienia dokumentów, ale powinien precyzyjnie wskazać, jakie okoliczności pozostają niewyjaśnione i jakie dowody mogą je potwierdzić. Ogólne pouczenie o możliwości złożenia dokumentów nie zastępuje obowiązku wynikającego z art. 9 k.p.a., gdy Organ zamierza oprzeć odmowę na twierdzeniu, że Strona nie wykorzystuje możliwości zarobkowych. Należało co najmniej ustalić rodzaj i wymiar wykonywanej pracy, zakres obowiązków, czas jej wykonywania, trwałość umowy oraz skonfrontować te dane z dokumentacją medyczną.

Nie można jednak podzielić stanowiska, że Organ powinien z urzędu uzyskać całą dokumentację medyczną lub prowadzić postępowanie w miejsce Strony. Wnioskodawca powinien współdziałać w wyjaśnieniu sprawy. Obowiązek ten nie zwalnia jednak Organu z aktywnego i konkretnego wyjaśnienia, jakie fakty są istotne dla rozstrzygnięcia.

Organ zarzucił Skarżącemu, że nie wykazał wydatków na żywność, środki higieny, ubrania, opłaty mieszkaniowe i media, a następnie z tego braku wyprowadził wniosek, że nie wykazano zagrożenia podstawowych potrzeb. Jednocześnie nie wezwał Strony do przedstawienia zestawienia tych kosztów ani nie ustalił, czy Skarżący ponosi koszty utrzymania lokalu, z kim zamieszkuje i czy korzysta z pomocy innych osób.

W sprawie o umorzenie należności z uwagi na sytuację bytową konieczne jest zestawienie wszystkich regularnych dochodów z realnymi, koniecznymi wydatkami. Samo wskazanie kwoty 200 zł kosztów leczenia nie pozwala ustalić nadwyżki pozostającej skarżącemu na żywność, mieszkanie, energię, higienę i transport. Nie jest wystarczające stwierdzenie, że brak dowodów działa na niekorzyść Strony, jeśli Organ nie zidentyfikował konkretnie braków i nie umożliwił ich uzupełnienia.

Natomiast zarzut materialnoprawny jest niezasadny w zakresie twierdzenia, że sam brak nieruchomości i ruchomości automatycznie przesądza o całkowitej nieściągalności. Art. 28 ust. 3 pkt 3 wymaga kumulatywnego wystąpienia określonych elementów, a art. 28 ust. 3 pkt 6 wymaga oczywistości, że egzekucja nie przyniesie kwot przewyższających wydatki egzekucyjne.

Organ trafnie wskazał, że emerytura jest składnikiem majątkowym, z którego faktycznie prowadzone są potrącenia. Skuteczna egzekucja wyklucza co do zasady twierdzenie o aktualnej całkowitej nieściągalności, przynajmniej w zakresie, w jakim egzekucja przynosi wymierne kwoty. W dokumentach odnotowano wcześniejsze oraz bieżące potrącenia, w tym kwoty 598,84 zł i 1.114,95 zł. Organ powinien jednak jednoznacznie ustalić, których należności dotyczą te potrącenia, jaka jest ich podstawa prawna i czy odnoszą się do zadłużenia objętego wnioskiem.

Nie można także zaakceptować rozumowania, że sama możliwość prowadzenia potrąceń automatycznie zamyka drogę do umorzenia na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Całkowita nieściągalność i przesłanki szczególne z ust. 3a są odrębnymi podstawami. Skuteczna egzekucja może wykluczać ust. 3, lecz nie zwalnia organu z oceny, czy potrącenia w realnej wysokości pozbawiają skarżącego niezbędnych środków utrzymania.

Zarzut dotyczący minimum egzystencji i minimum godnego poziomu życia również jest tylko częściowo zasadny. Organ słusznie zauważył, że wskaźnik minimum egzystencji nie zastępuje indywidualnej oceny sytuacji strony i nie jest jedynym kryterium art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Nie może jednak równocześnie twierdzić, że środki po potrąceniu wystarczają na potrzeby podstawowe, skoro nie ustalił pełnego katalogu wydatków i nie wyjaśnił rozbieżności między kwotami netto.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że Skarżący dysponuje 1.491,75 zł po potrąceniu, podczas gdy z innych fragmentów wynika emerytura netto 1.064,84 zł oraz dochód z umowy zlecenia 354,37 zł. Konieczne było jasne przedstawienie rachunku: dochód brutto i netto, wysokość potrącenia, dochód z umowy zlecenia, wydatki konieczne oraz kwota pozostająca po ich odliczeniu. Bez tego ocena minimum bytowego jest nieweryfikowalna.

W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że ocena ulgi wymaga odniesienia dochodów i majątku do koniecznych kosztów utrzymania, a nie wyłącznie do formalnego faktu, że egzekucja mieści się w ustawowych granicach potrącenia. Wskazywany przez skarżącego wyrok WSA w Krakowie z 28 sierpnia 2025 r., III SA/Kr 2084/24, akcentuje, że "niezbędne potrzeby życiowe" nie powinny być rozumiane wyłącznie jako biologiczne minimum przeżycia, lecz jako minimum godziwego poziomu życia. Teza ta wymaga jednak odniesienia do pełnego materiału dowodowego, którego w sprawie zabrakło.

Zarzut kwestionujący rozumowanie organu o kredycie i bierności jest zasadny w części dotyczącej sposobu argumentacji. Organ może uwzględnić dobrowolne zobowiązania prywatnoprawne przy ocenie realnej zdolności płatniczej i kolejności zaspokajania wierzycieli. Nie może jednak poprzestać na moralizującej ocenie, że zaciągnięcie kredytu było decyzją dobrowolną, a spłata kredytu oznacza preferowanie wierzyciela prywatnego. Należało ustalić cel kredytu, datę jego zaciągnięcia, wysokość raty i wpływ jej zapłaty na możliwość zaspokojenia podstawowych potrzeb.

Również twierdzenie, że skarżący przez lata oczekiwał na przedawnienie, ma charakter hipotetyczny i nie może zastąpić ustaleń faktycznych. Z dokumentów wynika, że sprawa zadłużenia była przedmiotem wcześniejszych postępowań sądowych i administracyjnych, w tym postępowania zakończonego wyrokiem NSA z 7 grudnia 2022 r., I GSK 1604/22. Okoliczności te powinny zostać uwzględnione przed przypisaniem skarżącemu biernej lub roszczeniowej postawy.

Skarga nie podważa w sposób szczegółowy wyliczenia terminu przedawnienia, a przedmiotem postępowania o umorzenie jest przede wszystkim ocena przesłanek ulgi. Organ przedstawił okresy zawieszenia związane z wnioskiem abolicyjnym oraz postępowaniem dotyczącym wysokości zadłużenia. Z uwagi jednak na rozbieżności w datach i podstawach tych czynności, a także na brak pełnych akt, Sąd nie powinien przesądzać prawidłowości rachunku przedawnienia. Kwestia ta może wymagać weryfikacji przez Organ przy ponownym rozpoznaniu.

Konkludując więc zaskarżona decyzja nie może się ostać, ponieważ organ nie przeprowadził pełnej i spójnej oceny przesłanek z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia. Nie ustalono w sposób dostateczny rzeczywistego dochodu skarżącego, charakteru i trwałości dochodu z umowy cywilnoprawnej, pełnych kosztów utrzymania, celu i ciężaru kredytu ani wpływu stanu zdrowia na możliwość wykonywania pracy w większym wymiarze lub na innych warunkach. Organ posłużył się również hipotezami dotyczącymi możliwych nieujawnionych dochodów, nie wskazując dowodów, które je potwierdzały.

Uchylenie decyzji nie oznacza, że skarżący wykazał już przesłanki obligatoryjnego umorzenia ani że organ ma obowiązek umorzyć należności. Oznacza natomiast, że rozstrzygnięcie uznaniowe może zostać wydane dopiero po prawidłowym ustaleniu wszystkich istotnych okoliczności i ich ocenie zgodnie z art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.

Dlatego przy ponownym procedowaniu Organ winien: ustalić i jasno rozliczyć kwotę zadłużenia objętą wnioskiem, w podziale na należność główną, odsetki i poszczególne fundusze; ustalić, jakich konkretnie należności dotyczą potrącenia z emerytury i czy obejmują także należności objęte niniejszym wnioskiem; wezwać Skarżącego do przedstawienia zestawienia miesięcznych dochodów i wydatków oraz wskazać konkretnie wymagane dokumenty; ustalić warunki, wymiar i przewidywany czas trwania umowy zlecenia oraz realny zakres pracy wykonywanej przez skarżącego; umożliwić przedłożenie aktualnej dokumentacji medycznej odnoszącej się do ograniczeń w pracy i kosztów leczenia; zbadać odrębnie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia; ocenić wpływ kredytu na rzeczywistą sytuację bytową bez zastępowania ustaleń faktycznych ocenami moralnymi; odnieść się do wszystkich twierdzeń Strony i wyjaśnić, dlaczego konkretne dowody uznano za wiarygodne albo niewystarczające.

Jednocześnie Sąd nie przesądza czy Skarżący ma, czy też nie ma prawa do zwolnienia z opłacania składek. Stwierdza wyłącznie, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa, a organ ma obowiązek rzetelnego rozpoznania wniosku.

Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c) p.p.s.a. uchylono zaskarżoną decyzję. O kosztach orzeczono stosownie do art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.