Jazda mimo zatrzymanego prawa jazdy. Sąd oddalił skargę na pięcioletnie cofnięcie uprawnień

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie decyzją z dnia 27 maja 2026r., nr SKO.UP/4121/15/2026 utrzymało w mocy decyzję Starosty Tarnowskiego z dnia 10 kwietnia 2026 r., nr WTK-I.5430.8.1.2026 w przedmiocie cofnięcia A. P. (dalej: "skarżący") uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi kategorii B, C, D od dnia 12 marca 2026 r. do dnia 12 marca 2031 r. włącznie.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z dnia 29 stycznia 2026 r. Starosta Tarnowski, działając na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 4 oraz ust. 1c ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1226 z późn. zm.), orzekł o zatrzymaniu ww. prawa jazdy kategorii B, C, D nr [...] na blankiecie seria i nr druku [...] wydanego dnia 22 maja 2009 r. przez Starostę Tarnowskiego od dnia 30 grudnia 2025 r. do dnia 30 marca 2026 r. włącznie. Decyzji tej został nadany rygor natychmiastowej wykonalności. Została ona doręczona stronie w dniu 5 lutego 2026r. Pismem z dnia 12 marca 2026 r. Komendant Komisariatu Policji w Ż. poinformował Starostę Tarnowskiego, że w dniu 12 marca 2026 r. funkcjonariusze Policji w miejscowości Ż. na ul. K. [...] zatrzymali do kontroli samochód marki Ford o nr rej. [...]. którym kierował Skarżący. Po sprawdzeniu w policyjnej bazie danych policjanci ustalili, że Skarżący posiada zatrzymane uprawnienia do kierowania, to jest prawo jazdy numer [...] w związku z tym, iż przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Kierującemu uniemożliwiono dalszą jazdę oraz poinformowano o konsekwencjach prawnych.

Zawiadomieniem z dnia 20 marca 2026 r. Starosta Tarnowski poinformował o wszczęciu postępowania w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi kategorii B, C, D w trybie art. 103 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami

Następnie decyzją z dnia 10 kwietnia 2026 r. Starosta Tarnowski orzekł o cofnięciu ww. uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi kategorii B, C, D od dnia 12 marca 2026 r. do dnia 12 marca 2031 r. włącznie. Jednocześnie organ, działając na podstawie art. 102 ust. 1c ustawy o kierujących pojazdami, nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

W złożonym w ustawowym terminie odwołaniu ww. zarzucił organowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez:

1) błędne zastosowanie znowelizowanego art. 103 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami do sytuacji powstałej na tle decyzji z dnia 29 stycznia 2026 r. bez należytego uwzględnienia prawa intertemporalnego, bowiem w dacie wydania decyzji z dnia 29 stycznia 2026 r. obowiązywał jeszcze model dwuetapowy, w którym pierwsze naruszenie zakazu skutkowało przedłużeniem zatrzymania do 6 miesięcy a nie pięcioletnim cofnięciem uprawnienia,

2) naruszenie art. 2 Konstytucji przez naruszenie zaufania do państwa i prawa; interesów w toku oraz zakazu zastawiania na obywatela "pułapki legislacyjnej". Trybunał Konstytucyjny podkreśla, że stanowienie i stosowanie prawa nie może być pułapką dla obywatela, a jednostka powinna móc układać swoje sprawy w zaufaniu, że nie narazi się na nieprzewidywalne negatywne skutki prawne. W ocenie Odwołującego w niniejszej sprawie reguły sankcjonowania zachowania w trakcie już biegnącego okresu zatrzymania zostały zasadniczo zaostrzone w jego trakcie. Zatem nastąpiło naruszenie art. 2 Konstytucji RP przez zastosowanie wykładni prowadzącej do nieproporcjonalnego i nieprzewidywalnego pogorszenia sytuacji prawnej strony z pominięciem zasad ochrony zaufania obywatela do państwa i prawa, ochrony interesów w toku oraz zakazu zastawiania na obywatela pułapki legislacyjnej,

3) naruszenie art. 32 Konstytucji oraz zasady równego traktowania przez arbitralne pominięcie ochrony osób już objętych biegnącym okresem zatrzymania prawa jazdy. Skarżący argumentował , że nie jest to klasyczna dyskryminacja sensu stricto, bo kryterium zróżnicowania ma charakter temporalny, ale podkreślał , że ustawodawca bez odpowiedniego uzasadnienia i bez bezpiecznika przejściowego skrajnie różnie potraktował osoby znajdujące się w bardzo podobnej sytuacji prawnej, tylko dlatego, że ich zachowanie wtórne nastąpiło kilka dni przed albo po 3 marca 2026 r.

4) naruszenie art. 31 ust. 3 Konstytucji, a potencjalnie także art. 65 Konstytucji przez automatyczne zastosowanie bardzo dolegliwej sankcji bez dostatecznie wnikliwej, zindywidualizowanej procedury. Pięcioletnie cofnięcie uprawnienia kategorii B, C i D stanowi poważną ingerencję w sferę prywatną i zawodową strony, która to prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą pod firmą A. P. Zakład Budowlano-Remontowy,

5) błędne powołanie art. 102 ust. 1c ustawy o kierujących pojazdami jako podstawy rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami, mimo że przepis ten dotyczy decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, a nie decyzji wydawanych na podstawie art. 103 tej ustawy oraz naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.:

1) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 k.p.a. poprzez naruszenie przez organ obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, a tym samym ustalenia przez organ prawdy obiektywnej, w sytuacji, gdy całe rozstrzygnięcie sankcyjne Starosta Tarnowski oparł na urzędowej informacji Policji, bez realnej możliwości zakwestionowania ustaleń faktycznych. W decyzji z 10 kwietnia 2026 r. organ wprost powołuje się na urzędową informację Komisariatu Policji w Ż. z 12 marca 2026 r. jako dowód i odwołuje się do art. 76 § 1 k.p.a. Tymczasem art. 76 § 3 k.p.a. wyraźnie dopuszcza dowód przeciwko treści dokumentu urzędowego a Trybunał Konstytucyjny w sprawie K 4/21 uznał za niezgodną z art. 2 Konstytucji wykładnię, w której podstawą decyzji represyjnej dla kierowcy jest wyłącznie informacja organu kontroli ruchu drogowego, bez możliwości wszechstronnego zbadania faktów i przedstawienia dowodów przez stronę,

2) naruszenie art. 7, art. 8 § 1, art. 9, art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 81a §1 i art. 107 § 3 k.p.a. Organ ma obowiązek dokładnie wyjaśnić stan faktyczny, dopuścić stronę do udziału, rozpatrzyć cały materiał dowodowy, ocenić go na podstawie całokształtu materiału i - przy ograniczeniu lub odebraniu uprawnienia - rozstrzygać nieusuwalne wątpliwości faktyczne na korzyść strony. Decyzja i jej uzasadnienie w świetle udostępnionego materiału, nie pokazują, aby organ przeprowadził rzeczywistą a nie wyłącznie formalną kontrolę faktów,

3) naruszenie art. 7, art. 8 § 1, art. 9, art. 10 § 1 art. 77 § 1, art. 80, art. 81a § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. przez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, niezapewnienia stronie realnego czynnego udziału w postępowaniu, nierozstrzygnięcie wątpliwości faktycznych na korzyść strony oraz sporządzenie uzasadnienia nieodpowiadające standardowi rzetelnej decyzji administracyjnej,

4) wadliwe nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności, gdyż art. 108 § 1 k.p.a. dopuszcza rygor natychmiastowej wykonalności tylko wtedy, gdy jest on niezbędny ze względu na ochronę życia lub zdrowia ludzkiego, ciężkie straty gospodarcze, inny interes społeczny albo wyjątkowo ważny interes strony. Równocześnie samo uzasadnienie powinno wskazać konkretną podstawę faktyczną tej niezbędności. Organ I instancji w podstawie rozstrzygnięcia podał art. 102 ust. 1c ustawy o kierujących pojazdami, który dotyczy decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy na 3 miesiące, a nie decyzji o cofnięciu uprawnienia z art. 103. Poza tym nie uzasadniono rygoru natychmiastowej wykonalności w sposób wyczerpujący.

W związku z tym odwołujący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania I instancji jako prowadzonego z naruszeniem prawa materialnego i przepisów postępowania, ewentualnie, w razie nieuwzględnienia wniosku głównego, uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, wstrzymanie natychmiastowego wykonania zaskarżonej decyzji do czasu ostatecznego zakończenia postępowania odwoławczego, dopuszczenie i przeprowadzenie wskazanych dowodów oraz zażądanie pełnych akt sprawy zakończonej decyzją z dnia 29 stycznia 2026 r. oraz akt sprawy zakończonej decyzją z dnia 10 kwietnia 2026 r.

Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego SKO w Tarnowie wydało decyzję z dnia 27 maja 2026r., o której mowa na wstępie. W uzasadnieniu organ II instancji powołał się na treść art. 103 ust. 1 pkt 5, art. 102 ust. 1a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, dalej: "u.k.p."), art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 541 z późn. zm.). Treść powyższych przepisów została ukształtowana w wyniku nowelizacji dokonanej na podstawie ustawy z dnia 17 października 2025 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1676 z późn. zm.). W art. 14 ustawy nowelizującej ustawodawca wskazał, iż do postępowań w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy, cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami oraz spraw z zakresu uprawnień kierowców wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustaw zmienianych w art. 1 oraz art. 3-5 w brzmieniu dotychczasowym. W ocenie projektodawcy dotychczas obowiązujące rozwiązanie przewidziane w art. 102 ust. 1d ustawy o kierujących pojazdami, zakładające w przypadku osoby, która kierowała pojazdem silnikowym bez uprawnień w związku z zatrzymaniem prawa jazdy jedynie przedłużenie okres, na który zatrzymano prawo jazdy, do 6 miesięcy stało w sprzeczności z zasadami bezpieczeństwa ruchu drogowego, które zakładają, że osoby kierujące pojazdem bez stosownych uprawnień winny być surowo karane (uzasadnienie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, Druk nr 1677 Sejm RP X kadencji). Zdaniem organu II instancji w niniejszej sprawie mamy do czynienia w istocie z dwiema sprawami administracyjnymi. Jedna z nich została zakończona wydaniem przez Starostę Tarnowskiego decyzji z dnia 29 stycznia 2026 r. o zatrzymaniu A. P. prawa jazdy kategorii B, C, D nr [...] na blankiecie seria i nr druku [...] wydanego dnia 22 maja 2009 r. przez Starostę Tarnowskiego od dnia 30 grudnia 2025 r. do dnia 30 marca 2026 r. włącznie. Decyzja ta została podjęta i stała się ostateczna w okresie obowiązywania dotychczasowego stanu prawnego. Wydanie decyzji Starosty Tarnowskiego z dnia 10 kwietnia 2026 r. nastąpiło jednak w całkowicie odrębnej sprawie administracyjnej. Popełnienie przez ww. czynu, który doprowadził do wszczęcia postępowania administracyjnego nastąpiło w dniu 12 marca 2026r., a tym samym już pod rządami znowelizowanej ustawy. Nie mamy zatem do czynienia z sytuacją, w której niniejsza sprawa byłaby sprawą "wszczętą i niezakończoną przed dniem wejścia w życie" ustawy nowelizującej z dnia 17 października 2025 r. Sprawa ta nie jest bowiem swoistą kontynuacją poprzednio wydanej decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, ale nowym postępowaniem, w którym organ był zobowiązany do oceny ustalonego w sprawie stanu faktycznego w kontekście stanu prawnego obowiązującego w dacie popełnienia przez ww. czynu w postaci kierowania pojazdem silnikowym, pomimo wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Wbrew twierdzeniom zawartym w odwołaniu organ nie miał zatem jakiejkolwiek podstawy do zastosowania wobec kierującego sankcji wynikającej z art. 102 ust. 1d ustawy o kierujących pojazdami i wydania decyzji o przedłużeniu okresu, na który zatrzymano prawo jazdy do 6 miesięcy, gdyż przepis ten nie obowiązywał już w dniu popełnienia przez kierującego zarzucanego mu czynu. W niniejszym przypadku nie można także mówić o jakiejkolwiek "pułapce legislacyjnej". Wejście życie przepisów ustawy nowelizującej z dnia 17 października 2025 r. zostało poprzedzone stosunkowo długim, bo wynoszącym 3 miesiące vacatio legis. Był to zatem okres w zupełności wystarczający do tego, aby potencjalni adresaci norm prawnych przewidzianych w ustawie mogli dostosować swoje zachowanie do ich treści. Co więcej, ustawa ta została ogłoszona w Dzienniku Ustaw w dniu 2 grudnia 2025 r. a zatem jeszcze przed popełnieniem przez ww. czynu, który uzasadniał zatrzymanie jego prawa jazdy na podstawie decyzji Starosty Tarnowskiego z dnia 29 stycznia 2026 r. A. P. musiał mieć zatem świadomość, że jeżeli po dniu 3 marca 2026 r. dopuści się czynu polegającego na kierowaniu pojazdem silnikowym pomimo wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, wówczas groziła mu będzie sankcja w postaci cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami na okres 5 lat od dnia stwierdzenia tego zdarzenia. Zawarte w tym zakresie zarzuty odwołania, dotyczące chociażby naruszenia przepisów Konstytucji RP są zatem w ocenie Kolegium całkowicie chybione. W niniejszej sprawie spełnione zostały także przesłanki do nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Choć Odwołujący słusznie zwrócił uwagę, że organ błędnie powołał w treści decyzji art. 102 ust. 1c ustawy o kierujących pojazdami, a przepis ten nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, to jednak nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności tej decyzji w realiach niniejszej sprawy było uzasadnione z punktu widzenia treści art. 108 § 1 k.p.a. Organ I instancji powołał zresztą ten przepis w treści uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia, a zatem odwołanie się do art. 102 ust. 1c ustawy o kierujących pojazdami stanowiło najprawdopodobniej w istocie omyłkę pisarską, która nie przesądza o wadliwości rozstrzygnięcia w tym zakresie. W świetle powyższego Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, uznając ją za prawidłową.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

a) art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 108 § 1 k.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., przez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji mimo błędnego wskazania podstawy prawnej rygoru natychmiastowej wykonalności oraz przez niewystarczające, ogólnikowe i następcze uzasadnienie rzekomej niezbędności nadania rygoru natychmiastowej wykonalności;

b) art. 7, art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 81a § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a., przez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, oparcie rozstrzygnięcia zasadniczo na informacji Policji bez wykazania, że stronie zapewniono realną możliwość skutecznego zakwestionowania tego dowodu, oraz przez nierozstrzygnięcie ewentualnych wątpliwości na korzyść strony;

c) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 k.p.a. poprzez naruszenie przez organ obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, a tym samym ustalenia przez organ prawdy obiektywnej, w sytuacji, gdy całe rozstrzygnięcie sankcyjne zostało oparte na urzędowej informacji Policji, bez realnej możliwości zakwestionowania ustaleń faktycznych. W decyzji z 10 kwietnia 2026 r. organ wprost powołuje się na urzędową informację Komendy Miejskiej Policji z 19 marca 2026 r. jako dowód i odwołuje się do art. 76 § 1 k.p.a. Tymczasem art, 76 § 3 k.p.a. wyraźnie dopuszcza dowód przeciwko treści dokumentu urzędowego, a Trybunał Konstytucyjny w sprawie K 4/21 uznał za niezgodną z art. 2 Konstytucji wykładnię, w której podstawą decyzji represyjnej dla kierowcy jest wyłącznie informacja organu kontroli ruchu drogowego, bez możliwości wszechstronnego zbadania faktów i przedstawienia dowodów przez stronę;

d) art. 8 i art. 9 k.p.a., przez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa i obowiązek należytego informowania strony ojej uprawnieniach procesowych, jeżeli z akt nie będzie wynikał realny, a nie wyłącznie formalny, udział strony w postępowaniu. po drugie, naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj.; a) art. 103 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami w zw. z przepisami przejściowymi ustawy nowelizującej z dnia 17 października 2025 r., przez przyjęcie, że nowy, surowszy reżim cofnięcia uprawnień może zostać zastosowany bez uwzględnienia intertemporalnego związku z wcześniejszą decyzją o zatrzymaniu prawa jazdy wydaną jeszcze w poprzednim modelu sankcyjnym;

b) naruszenie art. 2 Konstytucji przez naruszenie zaufania do państwa i prawa, interesów w toku oraz zakazu zastawiania na obywatela "pułapki legislacyjnej". Trybunał Konstytucyjny podkreśla, że stanowienie i stosowanie prawa nie może być pułapką dla obywatela, a jednostka powinna swoje sprawy w zaufaniu, że nie narazi się na nieprzewidywalne negatywne skutki prawne. W niniejszej sprawie reguły sankcjonowania zachowania w trakcie już biegnącego okresu zatrzymania zostały zasadniczo w jego trakcie. Zatem nastąpiło naruszenie art. 2 Konstytucji RP przez akceptację zastosowania bez należytej indywidualizacji, bez oceny konieczności i proporcjonalności ingerencji w sferę wolności pracy i prowadzenia działalności gospodarczej skarżącego;

d) naruszenie art. 32 Konstytucji oraz zasady równego traktowania przez arbitralne pominięcie ochrony osób już objętych biegnącym okresem zatrzymania prawa jazdy. Nie jest to klasyczna dyskryminacja sensu stricto, bo kryterium zróżnicowania ma charakter temporalny, ale wskazać należy ustawodawca bez odpowiedniego uzasadnienia i bez bezpiecznika przejściowego skrajnie różnie potraktował osoby znajdujące się w bardzo podobnej sytuacji prawnej tylko dlatego, że ich zachowanie wtórne nastąpiło kilka dni przed albo po 3 marca 2026 r.

W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił uzasadnienie merytoryczne powyższych zarzutów i wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie, gdyż decyzje zostały one wydane bezpodstawnie i z naruszeniem prawa, ewentualnie, w razie nieuwzględnienia wniosku głównego, uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania, przeprowadzenie dowodu z wydruku z CEIDG na okoliczność prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej w branży budowlano-remontowej oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji, podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie. W zakresie zarzutów skargi, uznał je za bezpodstawne i powołał się na treść zaskarżonej decyzji, wnosząc o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026r., poz. 143 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.

Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, w tym także te niepodniesione w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych.

Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd podejmuje także środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji organu I i II instancji w granicach kompetencji, przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie wyżej wymienionych przepisów, Sąd uznał, że nie zawierają one wad, powodujących konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego. W konsekwencji skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 27 maja 2026r., nr SKO.UP/4121/15/2026, którą utrzymano w mocy decyzję Starosty Tarnowskiego z dnia 10 kwietnia 2026 r., nr WTK-I.5430.8.1.2026 w przedmiocie cofnięcia skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi kategorii B, C, D od dnia 12 marca 2026 r. do dnia 12 marca 2031 r. włącznie.

W okolicznościach faktycznych badanej sprawy w odniesieniu do skarżącego została w dniu 29 stycznia 2026r. wydana ostateczna decyzja Starosty Tarnowskiego o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy kategorii B, C, D od dnia 30 grudnia 2025 r. do dnia 30 marca 2026 r. włącznie. Decyzja ta została doręczona stronie w dniu 5 lutego 2026 r.

Co istotne, w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów, tj. w dniu 12 marca 2026 r. funkcjonariusze Policji w miejscowości Ż. na ul. K. [...] zatrzymali do kontroli samochód marki Ford o nr rej. [...]. Pojazdem tym kierował skarżący. Po sprawdzeniu w policyjnej bazie danych policjanci ustalili, że wymieniony posiada zatrzymane uprawnienia do kierowania, to jest prawo jazdy numer [...] w związku z tym, iż przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Kierującemu uniemożliwiono dalszą jazdę oraz poinformowano o konsekwencjach prawnych. Powyższe wskazuje, że skarżący dopuścił się kierowania pojazdem silnikowym, pomimo wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Okoliczność ta została potwierdzona przez Komendanta Komisariatu Policji w Ż. w piśmie z dnia 12 marca 2026 r., które stanowiło informację przekazaną przez podmiot, który ujawnił popełnienie naruszenia (karta nr 7 akt administracyjnych).

Mimo zarzutów zgłoszonych w odwołaniu oraz skardze – skarżący nie kwestionuje powyższych okoliczności faktycznych i nie neguje, jakoby nie popełnił opisanego wyżej czynu.

Zawiadomieniem z dnia 20 marca 2026r., nr [...] Starosta Tarnowski poinformował skarżącego o wszczęciu postępowania w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi kategorii B, C, D w trybie art. 103 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1226 z późn. zm.), karta nr 8 akt administracyjnych.

Zgodnie z treścią art. 103 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami Starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku kierowania pojazdem silnikowym pomimo wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy w trybie art. 102 ust. 1 pkt 1 a, 2, 4, 5 lub 7 lub zatrzymania prawa jazdy na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 2 lub 2a albo art. 135a ust. 1 pkt 2 lub 2a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - na okres 5 lat od dnia stwierdzenia tego zdarzenia.

Podkreślenia wymaga, że zawarte w powyższym przepisie sformułowanie "starosta wydaje decyzję" wskazuje na bezwzględnie obowiązujący charakter tego przepisu. Wydanie decyzji cofającej uprawnienia do kierowania pojazdami nie zostało pozostawione swobodnemu uznaniu organu i jego ocenie co do zasadności wydania takiej decyzji. W przypadku spełnienia określonych w tym przepisie przesłanek, starosta ma obowiązek wydania decyzji cofającej kierowcy uprawnienia do kierowania pojazdami. Podstawą wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy jest jedynie informacja uzyskana od podmiotu, który ujawnił kierowanie pojazdem z prędkością przekraczającą dopuszczalną o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Co więcej - uzyskanie takiej informacji obliguje organ do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 marca 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 689/22).

Z dyspozycji art. 103 ust. 1a ustawy o kierujących pojazdami wynika, że okres, o którym mowa w ust. 1 pkt 5, oblicza się na zasadach określonych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, przy czym dla ustalenia początku okresu jest właściwa data stwierdzenia kierowania pojazdem silnikowym pomimo wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy w trybie art. 102 ust. 1 pkt 1a, 2, 4, 5 lub 7 lub zatrzymania prawa jazdy na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 2 lub 2a albo art. 135a ust. 1 pkt 2 lub 2a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym.

Stosownie natomiast do art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 541 z późn. zm.) do dnia wskazanego w komunikacie, który minister właściwy do spraw informatyzacji ogłasza w swoim dzienniku urzędowym oraz na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej, określającego termin wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających wprowadzenie, przekazywanie, gromadzenie i udostępnianie z centralnej ewidencji kierowców danych o naruszeniach, o których mowa rozdziale 15 ustawy zmienianej w art. 5:

1) podmiot, który ujawnił popełnienie naruszenia, o którym mowa art. 135 ust. 1 pkt 2 i 2a oraz art. 135a ust. 1 pkt 2 i 2a ustawy wymienionej w art. 4, lub wydał prawomocne rozstrzygnięcie za to naruszenie, niezwłocznie powiadamia o tym starostę właściwego ze względu na miejsce zamieszkania kierującego pojazdem;

2) podstawą wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 oraz art. 103 ust. 1 pkt 5 ustawy wymienionej w art. 5, jest informacja, o której mowa odpowiednio w pkt 1 lub 3;

3) organ kontroli ruchu drogowego, który stwierdził kierowanie pojazdem silnikowym w okolicznościach, o których mowa w art. 103 ust. 1 pkt 5 ustawy wymienionej w art. 5, niezwłocznie powiadamia o tym starostę właściwego ze względu na miejsce zamieszkania kierującego pojazdem;

4) starosta niezwłocznie przekazuje do centralnej ewidencji kierowców informację o zaistnieniu okoliczności, o której mowa w art. 103 ust. 1 pkt 5 ustawy wymienionej w art. 5, oraz o wydaniu decyzji o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami na podstawie tego przepisu;

5) starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem w przypadku przekroczenia liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego otrzymanych na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2328, z późn. zm.);

6) w stosunku do osoby, której cofnięto uprawnienie do kierowania pojazdami w trybie art. 18 pkt 2 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2328, z 2022 r. poz. 1002 i 1715 oraz z 2023 r. poz. 1123), stosuje się odpowiednio art. 104 ustawy zmienianej w art. 5 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.

Treść powyższych przepisów została ukształtowana w wyniku nowelizacji dokonanej na podstawie ustawy z dnia 17 października 2025 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2025r., poz. 1676 z późn. zm., dalej: "ustawa nowelizująca"), która w powyższym zakresie weszła w życie z dniem 3 marca 2026 r.

Z treści art. 14 ustawy nowelizującej wynika, że do postępowań w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy, cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami oraz spraw z zakresu uprawnień kierowców wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustaw zmienianych w art. 1 oraz art. 3-5 w brzmieniu dotychczasowym.

W tym miejscu należy wskazać, że z uzasadnienia rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw - Druk nr 1677 wynika m.in., że: "Aktualnie na podstawie art. 102 ust. 1d ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami osoba, która kierowała pojazdem silnikowym bez uprawnień (wydano decyzję administracyjną o zatrzymaniu na 3 miesiące jej prawa jazdy albo zatrzymano prawo jazdy na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 2 lub 2a albo art. 135a ust. 1 pkt 2 lub 2a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. ( Prawo o ruchu drogowym) ma jedynie przedłużany okres, na który zatrzymano prawo jazdy, do 6 miesięcy – na podstawie decyzji administracyjnej wydawanej przez starostę.

W przypadku zbiegu postępowania w przedmiocie wydania decyzji administracyjnej o zatrzymaniu prawa jazdy na 3 miesiące (decyzja, o której mowa w art. 102 ust. 1c ustawy, nie została jeszcze wydana) starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy na okres 6 miesięcy.

Powyższe stoi w sprzeczności z zasadami bezpieczeństwa ruchu drogowego, które zakładają, że osoby kierujące pojazdem bez stosownych uprawnień winny być surowo karane".

Mając na uwadze okoliczności faktyczne sprawy oraz treść powołanych wyżej przepisów - w ocenie Sądu - słusznie wskazały organy, że w niniejszym przypadku mamy do czynienia w istocie z dwoma sprawami administracyjnymi. Jedna z nich została zakończona wydaniem przez Starostę Tarnowskiego decyzji z dnia 29 stycznia 2026 r. o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy. Decyzja ta została podjęta i stała się ostateczna w okresie obowiązywania dotychczasowego stanu prawnego. Natomiast wydanie decyzji Starosty Tarnowskiego z dnia 10 kwietnia 2026 r. nastąpiło jednak w całkowicie odrębnej sprawie administracyjnej, bowiem popełnienie przez skarżącego czynu - który doprowadził do wszczęcia (nowego, kolejnego, odrębnego) postępowania administracyjnego (zawiadomienie z dnia 20 marca 2026r., nr [...]) - nastąpiło w dniu 12 marca 2026 r., a tym samym już pod rządami znowelizowanej ustawy.

Nie można się zatem zgodzić z twierdzeniami zawartymi w skardze, że w badanej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, w której niniejsza sprawa byłaby sprawą "wszczętą i niezakończoną przed dniem wejścia w życie" ustawy nowelizującej z dnia 17 października 2025 r. Sprawa ta nie jest bowiem swoistą kontynuacją poprzednio wydanej decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, ale nowym postępowaniem, które zostało wszczęte w dniu 20 marca 2026r.

Powyższe wskazuje, że wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, organy nie miały zatem podstawy do zastosowania wobec skarżącego sankcji wynikającej z art. 102 ust. 1d ustawy o kierujących pojazdami i wydania decyzji o przedłużeniu okresu, na który zatrzymano prawo jazdy do 6 miesięcy, gdyż przepis ten nie obowiązywał już w dniu popełnienia przez kierującego zarzucanego mu czynu.

Nie można zaaprobować zarzutu skargi w zakresie naruszenia art. 2 Konstytucji przez naruszenie zaufania do państwa i prawa, interesów w toku oraz zakazu zastawiania na obywatela "pułapki legislacyjnej", bowiem wejście życie przepisów ustawy nowelizującej z dnia 17 października 2025 r. zostało poprzedzone stosunkowo długim, bo wynoszącym 3 miesiące vacatio legis. Był to zatem okres w zupełności wystarczający do tego, aby potencjalni adresaci norm prawnych przewidzianych w ustawie mogli dostosować swoje zachowanie do ich treści. Co więcej, ustawa ta została ogłoszona w Dzienniku Ustaw w dniu 2 grudnia 2025 r. a zatem jeszcze przed popełnieniem przez skarżącego czynu, który uzasadniał zatrzymanie jego prawa jazdy na podstawie decyzji Starosty Tarnowskiego z dnia 29 stycznia 2026 r.

Skarżący miał zatem świadomość, że jeżeli po dniu 3 marca 2026 r. dopuści się czynu polegającego na kierowaniu pojazdem silnikowym, pomimo wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, wówczas groziła mu będzie sankcja w postaci cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami na okres 5 lat od dnia stwierdzenia tego zdarzenia.

W odniesieniu do pozostałych zarzutów skargi oraz wniosku dowodowego - Sąd wyjaśnia, że odrębną jest sprawa administracyjna zakończona wydaniem decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, a odrębną jest sprawa dotycząca cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami. Jest to odrębność zarówno podstawy materialnoprawnej wydania, jak również przesłanek rozstrzygnięcia. Jakkolwiek wydanie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy jest elementem stanu faktycznego, który po spełnieniu przesłanek wskazanych w art. 103 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami obliguje do wydania decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami, to jednak ta ostatnia decyzja ma charakter związany. Oznacza to, że dopóty w obrocie prawnym pozostaje wykonalna decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy, dopóki po spełnieniu dodatkowych okoliczności wskazanych w art. 103 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami, wydanie decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami jest obligatoryjne. Organy administracji, wydając decyzję o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami, a sąd administracyjny dokonując kontroli jej zgodności z prawem nie bada samej decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy oraz nie bada prawidłowości poprzedzającego jej wydanie postępowania, a w szczególności ustalenia stanu faktycznego. Weryfikacja decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy może się odbywać w odrębnym trybie postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego od trybu weryfikacji decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami (por. wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2024r., sygn. akt II GSK 2152/23).

Przy czym Sąd wskazuje, że sądy administracyjne z uwagi na szczególny charakter sprawowanego wymiaru sprawiedliwości - orzekają na podstawie akt sprawy (akt administracyjnych) i nie prowadzą własnego postępowania dowodowego (nie przesłuchują świadków, nie przeprowadzają dowodu z opinii biegłego i.t.p.). Jedynie na zasadzie absolutnego wyjątku, stosownie do treści art. 106 § 3 p.p.s.a., sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

Należy zauważyć, iż przeprowadzenie dowodu z dokumentu jest niezbędne, jeżeli bez tego dokumentu nie jest możliwe rozstrzygnięcie istniejących w sprawie wątpliwości. Jednocześnie należy mieć na uwadze, iż nie może prowadzić to do merytorycznego rozpoznania sprawy, bowiem rolą sądu jest ocena zgodności z prawem zaskarżonego aktu, zaś art. 106 § 3 p.p.s.a. nie służy do zwalczania ustaleń faktycznych, z którymi strona skarżąca się nie zgadza (tak m.in.: wyrok NSA z dnia 27 października 2004 r., FSK 1186/04, nie publik.).

Sąd nie kwestionuje informacji skarżącego o sytuacji związanej z zarobkowaniem w branży budowlano-remontowej, natomiast uwzględnienie wniosku dowodowego z wydruku CEIDG nie było niezbędne dla końcowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, albowiem dotychczas zgromadzony materiał dowodowy stwarzał Sądowi możliwość dokonania oceny legalności zaskarżonej decyzji organu I i II instancji. Zauważyć przy tym należy, że w toku postępowania administracyjnego, to na organach obu instancji spoczywa wynikający z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek jednoznacznego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W tym celu, uwzględniając treść przepisów prawa materialnego, mających zastosowanie w sprawie – organy, jako dysponenci postępowania dowodowego – określają, jakie okoliczności faktyczne pozostają istotne dla rozstrzygnięcia sprawy i postanawiają o przeprowadzeniu w sprawie określonych dowodów.

Biorąc wszystkie powyższe względy pod uwagę, Sąd stanął na stanowisku, że organy obu instancji, nie dopuściły się naruszeń prawa materialnego, które miałyby wpływ na wynik sprawy, ani uchybień formalnoprawnych w stopniu, w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W szczególności, w ocenie Sądu, organy dostatecznie wyczerpująco zbadały istotne okoliczności faktyczne, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.) i oceniły je bez przekraczania granic swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a.

Dodać także należy, iż Sąd podziela przy tym wyartykułowany w decyzji organu pogląd, iż nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności w omawianej sprawie uzasadnione było ważnym interesem społecznym (potrzebą ochrony życia i zdrowia). Uniemożliwienie poruszania się po drogach publicznych osobie, która regularnie, na przestrzeni krótkiego czasu narusza przepisy ruchu drogowego, stwarzając tym samym zagrożenie dla innych uczestników tego ruchu w świetle niespornego stanu faktycznego.

W kontekście powyższych rozważań w zestawieniu z zarzutami skargi – wskazać należy, że podnoszone przez stronę argumenty mają wyłącznie polemiczny charakter. Skarżący nie obalił prawidłowych ustaleń organów w spornym zakresie. Warto przy tym zauważyć, że organy nie mają obowiązku poszukiwania dowodów na obalenie własnych ustaleń.

Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.