Rejestracja bezrobotnego w dniu, gdy wciąż pracował w Niemczech. Sąd oddalił skargę

Wojewoda Małopolski (dalej: Organ II instancji, Organ odwoławczy, Wojewoda) decyzją z dnia 23 grudnia 2026 r. znak WP-VII.8640.347.2025 utrzymał w mocy decyzję Starosty Chrzanowskiego (dalej: Organ I instancji, Starosta) z 7 października 2025 r. znak ESI.820.22.2024 którą – po wznowieniu postępowania – orzeczono:

- o uchyleniu ostatecznej decyzji Starosty Chrzanowskiego z dnia 8 stycznia 2025 r. znak: ESI.820.301224/00003.140.01.2025.Mm2 o uznaniu K. C. (dalej: Skarżący) z dniem 30 grudnia 2024 r. za osobę bezrobotną,

- o uchyleniu ostatecznej decyzji Starosty Chrzanowskiego z dnia 21 marca 2025 r., znak: ESI.820.301224/00003.670. 03.2025.marsta4865 o utracie przez Skarżącego statusu bezrobotnego od 19 marca 2025 r.

- o odmowie przyznania statusu osoby bezrobotnej od 30 grudnia 2024 r.

Kontrolowana decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym.

W dniu 30 grudnia 2024 r. Skarżący zwrócił się drogą elektroniczną (za pośrednictwem platformy praca.gov.pl) do Powiatowego Urzędu Pracy w Chrzanowie, z wnioskiem o dokonanie rejestracji jako osoba bezrobotna. W rubryce "ostatni pracodawca" wskazał zatrudnienie na terenie Niemiec od 15 czerwca 2023 r. do 13 grudnia 2024 r. W wykonaniu wezwania organu o dostarczenie dokumentu potwierdzającego zakończenie pracy za granicą, Skarżący w dniu 31 grudnia 2024 r. złożył pisemne oświadczenie potwierdzając zatrudnienie na terenie Niemiec w ww. okresie oraz sporządzoną w języku niemieckim umowę o pracę.

Decyzją z dnia 8 stycznia 2025 r. znak: ESI.820.301224/00003.140.01.2025.

Mm2 Starosta orzekł o uznaniu Skarżącego za osobę bezrobotną z dniem 30 grudnia 2024 r. Pismem z tej samem daty poinformował także Skarżącego, że wniosek o ustalenie uprawnień do zasiłku z tytułu bezrobocia po pracy za granicą został przesłany zgodnie z właściwością do Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Krakowie.

W związku z otrzymaniem przez Skarżącego jednorazowo środków na podjęcie działalności gospodarczej, Starosta decyzją z dnia 21 marca 2025 r. znak ESI.820.301224/00003.670.03.2025.marsta4865 orzekł o utracie przez Skarżącego statusu osoby bezrobotnej z dniem 19 marca 2025 r.

Pismem z dnia 31 lipca 2025 r. skierowanym do Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Krakowie Skarżący wniósł o korektę okresu objęcia statusem osoby bezrobotnej w aplikacji centralnej osób bezrobotnych i poszukujących pracy poprzez zmianę początku okresu z dnia 30 grudnia 2024 r. na dzień 01 stycznia 2025 r. lub alternatywnie zgłoszenie się do właściwego urzędu o dokonanie takiej korekty oraz o ustalenie prawa do zasiłku z tytułu bezrobocia zgodnie z przedłożonym już wnioskiem. W uzasadnieniu wskazał, że wniosek o nadanie statusu bezrobotnego złożył z ostrożności w dniu 30 grudnia 2024 r., aby nie utracić okresu ubezpieczenia zdrowotnego po zakończeniu poprzedniego zatrudnienia. Wyjaśnił, że nie było jego intencją, aby taki status uzyskać już w dniu 30 grudnia 2024 r. Skarżący podkreślił ponadto, że nie mógł złożyć przedmiotowego wniosku w dniu 01 stycznia 2025 r., albowiem był to dzień wolny od pracy i pozostawałby wtedy co najmniej jeden dzień bez ubezpieczenia.

W dniu 2 września 2025 r. do organu I instancji wpłynęło pismo Marszałka Województwa Małopolskiego informujące, że w toku postępowania w sprawie ustalania uprawnień do zasiłku po pracy za granicą WUP w Krakowie otrzymał urzędowe potwierdzenie zatrudnienia i ubezpieczenia Skarżącego na terenie Niemiec w okresie od 15 marca 2023 r. do 31 grudnia 2024 r. Do pisma został załączony ww. wniosek Skarżącego z 31 lipca 2025 r.

Postanowieniem z dnia 8 września 2025 r. organ I instancji wznowił z urzędu postępowanie w sprawie uznania Skarżącego z dniem 30 grudnia 2024 r. za osobę bezrobotną oraz utraty przez Skarżącego statusu osoby bezrobotnej z dniem 19 marca 2025 r. W uzasadnieniu Starosta wskazał na fakt powziętej informacji o zatrudnieniu Skarżącego i objęciu ubezpieczeniem na terenie Niemiec w okresie od 15 marca 2023 r. do 31 grudnia 2024 r. i podkreślił, że osoba zatrudniona nie może posiadać statusu bezrobotnego. W postanowieniu zawarto pouczenie o treści art. 10 § 1 k.p.a.

Następnie decyzją z dnia 7 października 2025 r. Starosta uchylił ostateczną decyzję własną z dnia 8 stycznia 2025 r. o uznaniu Skarżącego z dniem 30 grudnia 2024 r. za osobę bezrobotną, uchylił ostateczną decyzję własną z dnia 21 marca 2025 r., o utracie przez Skarżącego statusu bezrobotnego od 19 marca 2025 r., orzekł o odmowie przyznania statusu osoby bezrobotnej od 30 grudnia 2024 r.

W podstawie prawnej rozstrzygnięcia Organ I instancji powołał art. 145 § 1 pkt 5, art. 151 § 1 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej "k.p.a.") oraz art. 2 pkt 1, art. 38 ust. 1 pkt. 14 lit. b, art. 65 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia (tj.: Dz. U. z 2025 r., poz. 620 z późn. zm., dalej "ustawa o rynku pracy")

Uzasadniając decyzję Organ I instancji wskazał, że z podstawą do wznowienia postępowania, a następnie wydania nowej decyzji była informacja niemieckiej instytucji właściwej o zatrudnieniu Skarżącego, co stanowiło nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydawał tę decyzję (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.). Starosta wyjaśnił, że zgodnie z prawem Unii Europejskiej osoby objęte koordynacją wspólnotową (koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego) podlegają ustawodawstwu tylko jednego państwa członkowskiego, Tym samym Skarżący posiadając własny tytuł do ubezpieczenia z tytułu zatrudnienia w Niemczech nie mógł jednocześnie posiadać statusu osoby bezrobotnej w Polsce. Odnosząc się natomiast do treści wyjaśnień Skarżącego zawartych w piśmie z dnia 31 lipca 2025 r. organ I instancji wskazał, że kompletne wypełnienie i podpisanie profilem zaufanym wniosku jest złożeniem oświadczenia woli o zamiarze bycia zarejestrowanym jako osoba bezrobotna, co miało miejsce 30.12.2024 r. Profil Zaufany to narzędzie online, które służy do potwierdzania tożsamości i składania podpisu zaufanego (równoważnego podpisowi własnoręcznemu) w kontaktach z administracją publiczną. Zdaniem Starosty, z uwagi na elektroniczną formę dokonania czynności nie było przeszkód, by dokonać rejestracji zaraz po skończonym zatrudnieniu tj. 01.01.2025 r. Podkreślił także, że wydana decyzja o nabyciu statusu osoby bezrobotnej z dniem 30.12.2024 r. została przez Skarżącego przyjęta i nie była kwestionowana, a ubezpieczenie zdrowotne jest kwestią drugorzędną, gdyż osoba bezrobotna rejestruje się nie dla tego ubezpieczenia, lecz dla celów aktywizacji zawodowej. Podsumowując, Starosta stwierdził, iż będąc zatrudnionym zgodnie z zapisami ustawy o rynku pracy, Skarżący nie spełniał przesłanek do posiadania statusu osoby bezrobotnej. Również będąc zatrudnionym za granicą Skarżący podlegał z tego tytułu ustawodawstwu innego kraju i w ramach koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego nie mógł podlegać polskiemu ustawodawstwu.

Skarżący odwołał się od tej decyzji a Wojewoda Małopolski po rozpatrzeniu tego odwołania opisaną na wstępie decyzją z dnia 23 grudnia 2025 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W podstawie prawnej decyzji Wojewoda powołał art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. oraz art. 2 ust. 1 ustawy o rynku pracy. Uzasadniając zaś decyzję Wojewoda wskazał, iż Starosta prawidłowo ocenił, że w sprawie wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, które dają podstawy do wznowienia postępowania w sprawie. Jak wynikało z przepisu art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy obowiązującej w dacie rejestracji Skarżącego, ilekroć w ustawie jest mowa o bezrobotnym - oznacza to osobę, (...) niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej (...)". Z kolei w dacie orzekania w postępowaniu wznowieniowym obwiązywały przepisy ustawy o rynku pracy, która w art. 2 pkt. 1 wprost uregulowała, że: "bezrobotnym - oznacza to osobę (...) niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej (...)". W świetle tych przepisów bezwzględnie obowiązującym warunkiem do posiadania statusu osoby bezrobotnej jest niepozostawanie w zatrudnieniu i niewykonywanie pracy zarobkowej. Natomiast z pisma Marszałka Województwa Małopolskiego z dnia 26 sierpnia 2025 r. wynikało, że w urzędowym potwierdzeniu okresów zatrudnienia i ubezpieczenia niemiecka instytucja właściwa potwierdziła okresy zatrudnienia i ubezpieczenia Skarżącego na terenie Niemiec od 15 czerwca 2023 r. do 31 grudnia 2024 r. Okres ten pokrywa się okresem rejestracji Skarżącego jako osoby bezrobotnej w Powiatowym Urzędzie Pracy w Chrzanowie, czego Skarżący nie kwestionował. Dalej Wojewoda wyjaśnił, że Skarżąc dokonał rejestracji jako bezrobotny przy wykorzystaniu narzędzia elektronicznego jakim jest moduł praca.gov.pl. Daje on możliwość dokonania rejestracji niezależnie od tego czy jest to dzień roboczy czy też święto, gdzie datą rejestracji będzie data złożenia wniosku. Data przyznania statusu bezrobotnego jednoznacznie wynika z doręczonej Skarżącemu w 8 stycznia 2025 r. decyzji z tego samego dnia, której prawidłowości Skarżący nie zakwestionował (brak odwołania czy wniosku o jej zmianę). Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. Organ odwoławczy wskazał, że Starosta w postanowieniu o wznowieniu postępowania zawarł zapis dotyczący tego przepisu. Postanowienie to zostało doręczone Skarżącemu w dniu 12 września 2025 r. i do dnia wydania decyzji przez organ I instancji nie skorzystał on z tego prawa. Kończąc Wojewoda uznał, że skoro Skarżący do dnia 31 grudnia 2024 r. był zatrudniony na terenie Niemiec i z tego tytułu był objęty ubezpieczeniem, nie mógł tym samym od 30 grudnia 2024 r. posiadać statusu bezrobotnego. Zaznaczył przy tym, że Organ II instancji nie ma możliwości zmiany daty rejestracji na wnioskowany przez Skarżącego dzień 1 lub 2 stycznia 2025 r. Nabycie statusu bezrobotnego może nastąpić wyłącznie w wyniku ponownej rejestracji. Organ administracyjny nie może wydać z urzędu decyzji o uznaniu za osobę bezrobotną bez wniosku lub zgłoszenia się osoby zainteresowanej, bez ustalenia jej tożsamości, złożenia stosownych oświadczeń.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, zarzucił:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.

a) art. 38 ust. 1 pkt 14 lit. b, art. 2 pkt 1, art. 65 ust. 1 pkt 1 ustawy o rynkach pracy poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na odmowie przyznania statusu osoby bezrobotnej od dnia, w którym zaistniały do tego ustawowe warunki;

b) art. 31 ust. 3 Konstytucji w zw. z art. 65 ust. 1 pkt 1, art. 2 pkt 1 i art. 2 pkt 51 ustawy o rynkach pracy poprzez błędną wykładnię polegającą na pominięciu przy orzekaniu zasady proporcjonalności oraz wykładni celowościowej i funkcjonalnej tej ustawy, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie polegające na pozbawieniu statusu osoby bezrobotnej nie tylko w okresie ustalonym przez organy jako okres zatrudnienia, lecz również w tym okresie, kiedy Skarżący niewątpliwie nie pracował i spełniał warunki do uznania za osobę bezrobotną;

2) naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy tj.:

a) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnej oceny całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz dokonanie ustaleń faktycznych niezgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, które to naruszenie polegało na tym, że organy obydwu instancji, wydając zaskarżoną decyzję, całkowicie bezpodstawnie pominęły fakt, iż zaistniała sytuacja nie jest wynikiem złej woli Skarżącego czy też próbą wprowadzenia w błąd organów administracji publicznej, natomiast na dzień wydawania przedmiotowej decyzji, tj. 8 stycznia 2025 r. Skarżący spełniał wszelkie przesłanki niezbędne do tego, aby uznać go za osobę bezrobotną z dniem 1 stycznia 2025 r.

b) art. 145 § 1 pkt 5) k.p.a. art. 149 § 2 k.p.a. i art. 151 § 1 pkt 2) k.p.a. w zw. żart. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 75 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie oceny przesłanek wznowienia postępowania i rozstrzygnięcie sprawy bez dokonania ustaleń co do tego w jakim czasie rzeczywiście Skarżący mógł posiadać status osoby bezrobotnej do pracy, podczas gdy organy obydwu instancji niewątpliwie winny poczynić takie ustalenia przed ostatecznym wydaniem decyzji administracyjnej;

W oparciu o tak sformułowane zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji raz zobowiązanie Organu I instancji do ponownego rozpoznania sprawy tj. wznowienia postępowania na zasadzie art. 145 i nast. k.p.a. i wydania decyzji o określonej treści, w tym także do uznania Skarżącego za osobę bezrobotną od 1 stycznia 2025 r.

Uzasadnienie skargi stanowi rozwinięcie jej zarzutów. Skarżący uwypuklił, że był uprawniony do posiadania statusu osoby bezrobotnej od dnia 1 stycznia 2025 r. do dnia 18 marca 2025 r. Okres, w którym nie powinien tego statusu posiadać to okres od dnia 30 grudnia do dnia 31 grudnia 2024 r., a więc stanowi on dwa dni z całego okresu, na który został Skarżącemu pierwotnie przyznany status osoby bezrobotnej. Zdaniem Skarżącego organ bezpodstawnie przyjął, że w wyniku wznowienia postępowania brak było możliwości uznania go za osobę bezrobotną z dniem późniejszym tj. z dniem 1 stycznia 2025 r. podczas gdy w rzeczywistości możliwość taka istniała. Powiada, że wydane rozstrzygnięcie wywołuje ujemne konsekwencje nie tylko w postaci odebrania statusu bezrobotnego za cały okres czasu ale także spowoduje konieczność zwrotu otrzymanego przeze dofinansowania w wysokości 13.023 zł dla rozpoczętej jednoosobowej działalności gospodarczej.

W odpowiedzi na skargę Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację.

W piśmie procesowym z dnia 14 kwietnia 2026 r. Skarżący podtrzymał swoje stanowisko uzupełniając je o dodatkową argumentację i podkreślając, że gdy tylko dowiedział się o fakcie pokrycia się przez okres dwóch dni okresu jego zatrudnienia w Niemczech z okresem przyznanego statusu osoby bezrobotnej w Polsce niezwłocznie poinformował organ, prosząc o zmianę daty początkowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje:

Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U.2026.143 dalej: p.p.s.a.) uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy to uwzględniając skargę uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części (art. 145 §1 p.p.s.a.). Z kolei jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach to uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części (art. 145 §2 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Przeprowadzona w tak określonych granicach kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Wobec tego, że zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca zostały wydane w wyniku wznowienia postępowania zacząć wypada od wskazania, że instytucja wznowienia postępowania daje możliwość ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej ostateczną decyzją, jeżeli postępowanie, w którym została ona wydana, było dotknięte wadą określoną w poszczególnych jednostkach redakcyjnych art. 145 k.p.a. Jednocześnie pamiętać trzeba, że możliwość podważenia decyzji ostatecznej stanowi odstępstwo od zasady dwuinstancyjności postępowania oraz stabilności decyzji ostatecznych (art. 15 i 16 k.p.a.). Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego postępowanie wznowieniowe, jako postępowanie nadzwyczajne nie może być wykorzystywane do pełnej merytorycznej kontroli decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym, ponieważ nie jest to kontynuacja postępowania zwykłego. Toczy się ono tylko w zakresie oceny czy zachodzą przesłanki wskazane w art. 145 k.p.a.

W sprawie niniejszej organy w swoich decyzjach wskazały, że podstawą postępowania w trybie wznowieniowym była przesłanka z art. 145 §1 pkt. 5 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. Przywołany przepis może mieć zatem zastosowanie, gdy spełnione zostaną łącznie wymienione przesłanki a więc po pierwsze, zostaną ujawnione nowe okoliczności faktyczne lub dowody istotne dla sprawy. Po drugie te okoliczności faktyczne lub dowody musiały istnieć w dniu wydania decyzji ostatecznej. I po trzecie te nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody nie były znane organowi, który wydał decyzję. W sprawie niniejszej Sąd miał na uwadze, że w postępowaniu zwyczajnym Starosta wezwał Skarżącego do przedłożenia dokumentu potwierdzającego zakończenie pracy za granicą, a następnie decyzję wydał opierając się na oświadczeniu Skarżącego i umowie o pracę sporządzonej w języku niemieckim. Okoliczność ta nie wyłącza przesłanki wznowieniowej. Z materiału znajdującego się w aktach w dniu 8 stycznia 2025 r. nie wynikał bowiem pozytywnie fakt trwania zatrudnienia Skarżącego do dnia 31 grudnia 2024 r. Przeciwnie, jedyne dostępne wówczas organowi źródło informacji o tej dacie a więc oświadczenie Skarżącego, wskazywało datę wcześniejszą. Organ rzeczywistej daty ustania zatrudnienia Skarżącego nie znał. Poznał ją dopiero gdy w dniu 2 września 2025 r. wpłynęło pismo Marszałka Województwa Małopolskiego informujące, że w toku postępowania w sprawie ustalania uprawnień do zasiłku po pracy za granicą otrzymał urzędowe potwierdzenie zatrudnienia i ubezpieczenia Skarżącego na terenie Niemiec w okresie od 15 marca 2023 r. do 31 grudnia 2024 r. Zaszła zatem podstawa do wznowienia postępowania administracyjnego określona w art. 145 §1 pkt. 5 k.p.a.

W sprawie niniejszej zasadniczy ciężar argumentacji skargi skupił się na twierdzeniu, że organy orzekając po wznowieniu postępowania co do istoty sprawy, powinny były stosownie do art. 149 § 2 i art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. ustalić, od jakiej daty Skarżący rzeczywiście spełniał warunki uznania za osobę bezrobotną i przyznać mu ten status od dnia 1 albo 2 stycznia 2025 r. Zdaniem Skarżącego wcześniejsza rejestracja powinna zachować skuteczność od chwili ustania zatrudnienia, a odmowa przyznania statusu za cały okres, w tym za czas, gdy niewątpliwie nie pracował, narusza art. 2 pkt 1, art. 38 ust. 1 pkt 14 lit. b i art. 65 ust. 1 pkt 1 u.r.p. oraz zasadę proporcjonalności. Z takim stanowiskiem trudno się zgodzić. Owszem, w orzecznictwie można napotkać pogląd, zgodnie z którym odebranie statusu bezrobotnego za cały okres w sytuacji, gdy ani strona, ani organy nie mogły wiedzieć o niespełnieniu przesłanek w dacie rejestracji, a okoliczność ta wynikała z nieprawidłowego działania aparatu administracyjnego innego państwa członkowskiego stanowi przerzucenie ryzyka tego działania na osobę bezrobotną w sposób trudny do pogodzenia z istotą wymiaru sprawiedliwości (wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2024 r., sygn. akt I OSK 2223/23). Problem jednak w tym, że w sprawie niniejszej Skarżący nie został zaskoczony okolicznością, której nie mógł znać. Przeciwnie wiedział, że jego zatrudnienie trwa do dnia 31 grudnia 2024 r. a wniosek o rejestrację złożył przed tą datą świadomie (jak powiada "z ostrożności" – przyp. Sądu) podając przy tym jako datę zakończenia zatrudnienia dzień 13 grudnia 2024 r. To po pierwsze. A po drugie, pogląd, że organ orzekający w trybie wznowienia postępowania nie może przyznać statusu bezrobotnego z datą późniejszą niż data rejestracji, znajduje pełne potwierdzenie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2025 r., sygn. akt I OSK 1784/24 (dostępnym, podobnie jak pozostałe powołane orzeczenia, w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl), wydanym w stanie faktycznym analogicznym do niniejszego. Naczelny Sąd Administracyjny, uchylając wyrok sądu pierwszej instancji i oddalając skargę, wskazał, że definicja bezrobotnego nie pozostawia miejsca na swobodę interpretacyjną, a status osoby bezrobotnej został powiązany z brakiem zatrudnienia, czyli pozostawaniem bez pracy w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy. Organy, które po wznowieniu postępowania uchyliły decyzję ostateczną, a następnie uznawszy, że strona nie spełniała w dniu rejestracji warunków ustawowych odmówiły uznania jej za osobę bezrobotną, orzekły tym samym o istocie sprawy. Nie można natomiast przyjąć, że organ orzekający w trybie wznowienia mógł i powinien uznać stronę za osobę bezrobotną z datą późniejszą niż dzień rejestracji, tj. z datą, w której spełniałaby ona przesłanki ustawowe, gdyż takie orzeczenie byłoby sprzeczne z przepisami ustawy. Datą miarodajną dla ustalenia statusu danej osoby jako bezrobotnej jest dzień jej rejestracji w urzędzie pracy. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że analogiczny pogląd wyrażono w wyrokach NSA z dnia 4 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1859/20 i z dnia 23 lutego 2022 r., sygn. akt I OSK 1679/21. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę poglądy te w pełni podziela i przyjmuje za własne. Tym bardziej, że za takim rozumieniem przepisów przemawiają dalsze argumenty. Nie można bowiem tracić z pola widzenia, że rejestracja w urzędzie pracy jest czynnością strony, a nie organu. Wymaga ona złożenia przez zainteresowanego wniosku, podania określonych danych oraz złożenia oświadczeń o zdolności i gotowości do podjęcia zatrudnienia oraz o zapoznaniu się z warunkami zachowania statusu (obecnie art. 55 i art. 60 u.r.p. a poprzednio art. 33 ust. 2 u.p.z.). Oświadczenia te odnoszą się do stanu istniejącego w dniu ich złożenia i nie mogą "oczekiwać" na dzień, w którym staną się prawdziwe. Organ nie jest uprawniony do zastępowania strony w tej czynności ani do samoistnego przesuwania daty rejestracji na dzień, w którym według jego oceny przesłanki ustawowe zostałyby spełnione. Nabycie statusu po ustaniu zatrudnienia może nastąpić wyłącznie w wyniku nowej rejestracji, dokonanej z inicjatywy zainteresowanego i połączonej ze złożeniem aktualnych oświadczeń. Co więcej, przyjęcie koncepcji Skarżącego prowadziłoby do niedającego się zaakceptować rezultatu, w którym wniosek o rejestrację złożony przez osobę pozostającą w zatrudnieniu wywoływałby skutek "zawieszony" do chwili ustania tego zatrudnienia, a organ musiałby każdorazowo poszukiwać pierwszego dnia, w którym wnioskodawca spełnił warunki ustawowe. Takie rozwiązanie nie ma oparcia w przepisie ustawy i pozbawiałoby znaczenia wymóg, by w dniu rejestracji zainteresowany był osobą niezatrudnioną. W istocie oznaczałoby to dopuszczenie rejestracji niejako "na przyszłość" przez osoby jeszcze pracujące, czego ustawodawca nie przewidział. Nie przekonuje przy tym argumentacja Skarżącego, że nie mógł złożyć wniosku o rejestrację w dniu 1 stycznia 2025 r., gdyż był to dzień ustawowo wolny od pracy, a tym samym pozostawałby co najmniej jeden dzień bez ubezpieczenia zdrowotnego. Skarżący dokonał rejestracji drogą elektroniczną a jak trafnie zauważyły organy, narzędzie to umożliwia złożenie wniosku w każdym dniu, niezależnie od tego, czy jest to dzień roboczy, czy dzień wolny od pracy, a datą rejestracji jest w takim przypadku data złożenia kompletnego wniosku. Nic nie stało zatem na przeszkodzie, by Skarżący złożył wniosek w dniu 1 stycznia 2025 r. a więc pierwszego dnia po ustaniu zatrudnienia. Niezależnie od tego należy podkreślić, że obawa przed krótką przerwą w ubezpieczeniu zdrowotnym nie może uzasadniać złożenia wniosku o rejestrację w czasie, gdy wnioskodawca nie spełnia warunków ustawowych, ani tym bardziej podania we wniosku nieprawdziwej daty zakończenia zatrudnienia. Zgodzić należy się też ze stanowiskiem, że rejestracja w urzędzie pracy nie służy uzyskaniu ubezpieczenia zdrowotnego. Objęcie tym ubezpieczeniem jest jedynie pochodną statusu bezrobotnego, którego podstawowym celem jest aktywizacja zawodowa osoby pozostającej bez pracy.

Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w związku z art. 65 ust. 1 pkt 1, art. 2 pkt 1 i art. 2 pkt 51 u.r.p. przez pominięcie zasady proporcjonalności oraz wykładni celowościowej i funkcjonalnej ustawy. Zasada proporcjonalności wyrażona w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP adresowana jest przede wszystkim do ustawodawcy i wyznacza granice dopuszczalnych ograniczeń konstytucyjnych wolności i praw. Nie może ona stanowić podstawy do odstąpienia przez organ stosujący prawo od jednoznacznej treści przepisu ustawy, która nie pozostawia miejsca na swobodę interpretacyjną. Wykładnia celowościowa i funkcjonalna może służyć usunięciu wątpliwości interpretacyjnych, nie może natomiast prowadzić do rezultatu sprzecznego z jasnym brzmieniem przepisu. Status bezrobotnego jest instytucją o ściśle określonych ustawowo przesłankach. W dacie rejestracji Skarżącego obowiązywała ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, która w art. 2 ust. 1 pkt 2 definiowała bezrobotnego jako osobę spełniającą dalsze, szczegółowo wymienione w tym przepisie warunki niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy, zarejestrowaną we właściwym powiatowym urzędzie pracy. Z dniem 1 czerwca 2025 r. ustawę tę zastąpiła ustawa z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia, której art. 2 pkt 1 w identyczny sposób ujmuje tę przesłankę a więc bezrobotnym jest osoba niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, przy czym zgodnie z art. 2 pkt 51 u.r.p. przez zatrudnienie rozumie się wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego lub umowy o pracę nakładczą. Cel ustawy, jakim jest wspieranie osób pozostających bez pracy, nie uzasadnia przyznawania tego statusu osobom, które w dniu rejestracji warunków tych nie spełniają.

Nie mógł odnieść skutku zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 5, art. 149 § 2 i art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 6, art. 7, art. 8, art. 75, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegający zdaniem Skarżącego na rozstrzygnięciu sprawy bez ustalenia, w jakim czasie rzeczywiście mógł on posiadać status osoby bezrobotnej. Postępowanie wznowieniowe dotyczyło sprawy zainicjowanej wnioskiem z dnia 30 grudnia 2024 r. i w jego ramach organ nie mógł orzec o przyznaniu statusu od innej daty niż data rejestracji. Poza tym wbrew stanowisku Skarżącego postępowanie przeprowadzono zarówno co do przyczyn wznowienia, jak i co do rozstrzygnięcia istoty sprawy, czego wymaga art. 149 § 2 k.p.a., a następnie wydano decyzje o treści odpowiadającej art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.

Nieuzasadnione okazały się wreszcie zarzuty naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. , które Skarżący wiąże z pominięciem okoliczności, że zaistniała sytuacja nie była wynikiem jego złej woli ani próby wprowadzenia organów w błąd, oraz że w dniu wydania decyzji z dnia 8 stycznia 2025 r. spełniał on przesłanki uznania za bezrobotnego od dnia 1 stycznia 2025 r. Okoliczności te nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia. Jak wskazano, przesłanki nabycia statusu bezrobotnego mają charakter obiektywny, a dobra wiara wnioskodawcy nie należy do ich katalogu. Z kolei to, czy Skarżący spełniał warunki ustawowe w dniu 1 stycznia 2025 r., jest prawnie obojętne, skoro w tym dniu nie dokonał rejestracji. Organy nie były zatem zobowiązane do czynienia ustaleń w tym zakresie. Istotna dla sprawy okoliczność a więc pozostawanie przez Skarżącego w zatrudnieniu w dniu 30 grudnia 2024 r. została ustalona na podstawie urzędowego potwierdzenia właściwej instytucji niemieckiej i co wymaga podkreślenia nie jest przez Skarżącego kwestionowana. Materiał dowodowy był więc kompletny, a jego ocena nie narusza zasad logiki ani doświadczenia życiowego.

Mając to wszystko na uwadze Sąd nie dopatrzywszy się naruszeń prawa materialnego ani przepisów postępowania, które uzasadniałyby wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji orzekł zatem na podstawie art. 151 p.p.s.a. o oddaleniu skargi uznając, że jest ona pozbawiona usprawiedliwionych podstaw.