- Sygnatura akt
- III SA/Po 884/26
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
- Rodzaj
- Wyrok
- Data orzeczenia
- 4 listopada 2026 r.
- Rozstrzygnięcie
- uchylono postanowienia I i II instancji
- W serwisie od
Zestawienie z tego dnia- Kategorie
- Sądy administracyjne
© autorzy OpenStreetMap
Świadczenie pielęgnacyjne po nieopublikowanym wyroku TK. Sąd uchylił odmowę wznowienia
Przejdź do orzeczenia, 17 min czytania
Spór
Skarżąca M. Ż. domagała się wznowienia postępowania zakończonego decyzją o uchyleniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, powołując się na wyrok TK z 25 marca 2026 r. sygn. SK 18/22. Burmistrz i Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiły wznowienia.
Ustalenia sądu
Sąd uznał za bezsporne, że wyrok TK SK 18/22 nie został dotąd ogłoszony w dzienniku urzędowym. Według sądu ten brak nie może przesądzać o niemożności wystąpienia z żądaniem wznowienia.
Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 16 lipca 2026 r. oraz postanowienie Burmistrza Miasta z 28 kwietnia 2026 r. i zasądził od Kolegium na rzecz skarżącej 100 zł kosztów postępowania.
Dlaczego
Sąd uznał, że skutek derogacyjny wyroku TK, związany z jego ogłoszeniem, nie przesądza o możliwości wznowienia postępowania na podstawie art. 190 ust. 4 Konstytucji. Zaniechanie publikacji nie może wywoływać negatywnych skutków procesowych dla strony.
Dla firm
Nieopublikowanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego nie jest samo w sobie podstawą odmowy wznowienia postępowania z art. 149 § 3 k.p.a. Termin z art. 145a § 2 k.p.a. jest terminem końcowym, a wniosek można złożyć po wydaniu orzeczenia.
Więcej o sprawie
Skarżąca straciła świadczenie pielęgnacyjne po podjęciu zatrudnienia w 2019 r., a w 2026 r. powołała się na wyrok TK SK 18/22. Organy uznały, że brak publikacji wyroku w dzienniku urzędowym blokuje wznowienie, a sąd tego nie podzielił.
Wniosek o wznowienie złożono 3 kwietnia 2026 r., a skarga do sądu wpłynęła 5 sierpnia 2026 r.
Zaniechanie publikowania orzeczenia nie może wywoływać negatywnych skutków procesowych strony.
- Rozstrzygnięcie
- uchylono postanowienia I i II instancji
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
- Sygnatura
- III SA/Po 884/26
Treść orzeczenia około 17 minut czytania
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk - Marciniak Sędzia WSA Monika Świerczak (spr.) Sędzia WSA Wojciech Rowiński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 04 listopada 2026 r. sprawy ze skargi M. Ż. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 lipca 2026 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Burmistrza Miasta [...] z dnia 28 kwietnia 2026 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej M. Ż. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze ( dalej: SKO) działając na podstawie art. 1 ust. 1, art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2018 r., poz. 570 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 i art. 126 w związku z art 145a § 1 i 2, art. 149 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2025.1691.t.j. dalej: k.p.a.) postanowieniem z dnia 16 lipca 2026 r. nr [...] utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza Miasta [...] ( dalej: organ pierwszej instancji ) z dnia 28 kwietnia 2026 r. nr [...], w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia 15 marca 2019 r. nr [...] uchylającą decyzję z dnia 13 sierpnia 2015 r. nr [...] przyznającą M. Ż. ( dalej: skarżąca) prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad dzieckiem A. Ż.,
Zaskarżone postanowienie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Pismem z dnia 3 kwietnia 2026 r. skarżąca zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z wnioskiem o wznowienie postepowania oraz wypłatę zaległego świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca wskazała, że w marcu 2019 r. podjęła zatrudnienie, co skutkowało odebraniem jej świadczenia pielęgnacyjnego, mimo, ze nadal sprawowała faktycznie opiekę nad dzieckiem. Skarżąca w swoim wniosku powołała się n na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 marca 2026 r. nr SK 18/22.
Postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2026 r. nr [...] organ pierwszej instancji odmawówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia 15 marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji z dnia 13 sierpnia 2015 r. nr [...] przyznającej pani M. Ż. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad dzieckiem A. Ż.. Organ w uzasadnieniu wskazał, że strona we wniosku o wznowienie powołuje się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 marca 2026 r. nr SK 18/22, który to wyrok nie został opublikowany i nie może stanowić podstawy wznowienia postępowania wymienionego w art. 145a kpa.
Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła w terminie zażalenie, wskazując, że brak publikacji wyroku nie stoi na przeszkodzie wznowieniu postępowania.
SKO postanowieniem z dnia 16 lipca 2026 r. nr [...] utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza Miasta [...] wskazując, że stosownie do treści art. 145 a § 1 można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Zgodnie z § 2 w sytuacji określonej w § 1 skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.
Zgodnie z wyrokiem, na który powołuje się strona postępowania, "Art. 17 ust. I ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r., w zakresie, w jakim uzależnia prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, jest niezgodny z art. 65 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 30 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej." Wyrok ten nie został na chwilę wydania orzeczenia w niniejszej sprawie opublikowany (w organie urzędowym), stosownie do wymogów za art. 190 ust. 2 Konstytucji. Skoro wyrok nie został opublikowany, nie doprowadził do utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu, zgodnie z art. 190 ust. 3 Konstytucji RP. Dniem wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją RP, umową międzynarodową lub z ustawą jest dzień ogłoszenia tego orzeczenia we właściwym organie publikacyjnym (zob. wyrok NSA z dnia 3 lutego 1999 r. sygn. akt I SA 630/98). Organ odwoławczy podziela stanowisko Burmistrza Miasta [...] wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, iż ogłoszenie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w dzienniku urzędowym nie ma charakteru wyłącznie technicznego lecz stanowi konstytucyjnie określony warunek jego wejścia w życie i wywołania skutków prawnych. Do czasu ogłoszenia wyrok TK nie uzyskuje skuteczności w porządku prawnym. Dopiero jego ogłoszenie w dzienniku urzędowym nadaje mu moc powszechnie obowiązującą. A dodatkowo wskazuje od jakiej daty należy liczyć termin na wniesienie skargi o wznowienie
Wniesienie podania przez stronę nie wszczyna postępowania wznowieniowego, tylko uruchamia fazę wstępną postępowania, której celem jest ustalenie!, czy wznowienie postępowania jest w określonym przypadku dopuszczalne. Poprzedza ona ustalenie, czy przyczyny wznowienia wskazane przez wnioskodawcę faktycznie wystąpiły. Dopuszczalność wszczęcia postępowania uzależniona jest od stwierdzenia, że z żądaniem wznowienia postępowania wystąpi! podmiot do tego uprawniony, a zatem strona, której przysługuje interes prawny (art. 28 k.p.a.), podmiot ten powołał się w złożonym podaniu na okoliczność stanowiącą jedną z przesłanek wznowienia (art. 145 § 1 pkt 1-8, art. 145a § 1 i art. 145b § 1 k.p.a.), jak też podanie o wznowienie postępowania zostało złożone w ustawowym terminie. W tej fazie postępowania organ administracji bada również, czy nie występują negatywne przesłanki przedmiotowe dla wznowienia postępowania. W przypadku zaistnienia jednej z ww. przesłanek uniemożliwiających wznowienie postępowania - organ powinien postanowieniem odmówić wznowienia postępowania w oparciu o art. 149 § 3 k.p.a. Przepis ten stanowi jedyny właściwy sposób negatywnego załatwienia podania o wznowienie postępowania z przyczyn formalnych, (por. wyrok NSA z 14 czerwca 2024 r., sygn. akt: III OSK 2179/22, wyrok WSA w Poznaniu z 8 stycznia 2026 r" sygn. akt: II SA/Po 638/25).
W ocenie SKO z art. 149 § 2 k.p.a. wynika wprost, że złożenie skargi o wznowienie postępowania jest powiązane z terminem wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Wyrok Trybunału wydany pod sygn. akt SK 18/22 nie wszedł w życic z uwagi na brak jego publikacji. Oznacza to, że nie jest możliwe wznowienie postępowania, zgodnie z wnioskiem pani M. Ż.. Zasadnie więc, zdaniem SKO, organ pierwszej instancji odmówił wznowienia postępowania w tej sprawie.
Na przedmiotowe postanowienie skarżąca pismem z dnia 5 sierpnia 2026 r. wniosła skargę do tut. Sadu.
Zaskarżonemu rozstrzygnięciu SKO zarzuciła
I. Naruszenie prawa stanowiące podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej:
1) naruszenie art. 6 k.p.a. poprzez wydanie decyzji administracyjnej bez podstawy prawnej, co powoduje, że wydana decyzja jest obarczona wadą nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
II. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
1) naruszenie art. 145a § 1 k.p.a. poprzez błędne uznanie, iż nie zaszły przesłanki do wznowienia postępowania, pomimo wyroku Trybunału Konstytucyjnego uznającego przepis będący podstawą decyzji ostatecznej za niekonstytucyjny
W oparciu o tak sformułowane zarzuty na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, jak również poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a w przypadku nie uwzględnienia wyżej wymienionego wniosku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. wniosła o stwierdzenie nieważności w całości zaskarżonej decyzji, jak również poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, oraz o zwrot kosztów postępowania w całości.
W uzasadnieniu skargi skarżaca wskazała, że zgodnie z wyrokiem TK z 25.03.2026 r., SK 18/22, OTK-A 2026, nr 31, przepisy zakazujące łączenia pracy z prawem do świadczenia pielęgnacyjnego uznano za niekonstytucyjne. W związku z powyższym złożyłam do Dyrektora MOPS wniosek wznowienie postępowania oraz wypłatę zaległego świadczenia. Zaktualizowała się bowiem wprost przesłanka z art. 145a § 1 k.p.a. nakazująca organowi wznowienie postępowania. Dyrektor MOPS odmówił wznowienia postępowania powołując się na brak publikacji przedmiotowego wyroku TK. To samo stanowisko przyjęło w zaskarżonej decyzji SKO.
Skarżąca odnosząc się do stanowiska organów podniosła, że jest ono całkowicie Zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia TK mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Żaden organ nie posiada kompetencji do kwestionowania ich mocy obowiązującej. Tym bardziej nie może tego czynić organ postępowania administracyjnego, który podobnie jak wszelkie inne organy państwa ma bezwzględny obowiązek podporządkowania się orzecznictwu Trybunału. Nie może także obywatel ponosić ujemnych skutków wydarzeń, na które nie ma wpływu. Wydarzenia te to z pewnością spór toczony miedzy Radą Ministrów a samym TK, a skutkujący niepublikowaniem wyroków TK przez Radę Ministrów, a zatem naruszanie przez Radę Ministrów obowiązku z art. 190 ust. 2 Konstytucji. Skarżąca przywołała na poparcie swoich twierdzeń: wyrok NSA z 9.02.2017 r., II FSK 1974/16, którym to Sąd wskazał, że zwłoka w publikacji wyroku TK nie może pozbawiać obywatela możliwości realizacji jego praw procesowych wynikających z art. 145a k.p.a., wyrok Sądu Okręgowego w Szczecinie z 18 marca 2026 r. (sygn. akt VI U 1590/25), w którym Sad nakazał ZUS ponowne obliczenie emerytury na podstawie nieopublikowanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 r. (SK 140/20), uznając stanowisko organu, jakoby brak publikacji wykluczał zastosowanie wyroku, za oczywiście błędne i pozbawione podstaw prawnych, wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 7 listopada 2025 r. (I ACa 42/25) w, którym Sad przyznał kuratorowi procesowemu wynagrodzenie w pełnej stawce adwokackiej na podstawie nieopublikowanego wyroku TK z 23 kwietnia 2025 r. (SK 89/22), stwierdzającego niekonstytucyjność przepisów obniżających wynagrodzenia kuratorów do 40% stawek.
Skarżąca wskazała także, że sam Trybunał Konstytucyjny w najnowszym orzecznictwie niejednokrotnie podkreślał, że jego wyroki mają moc obowiązującą już od chwili wydania, irrelewantna jest publikacja w Dzienniku Urzędowym.
Co za tym idzie, w ocenie skarżącej organ naruszył art. 145a § 1 k.p.a., a naruszenie to miało wpływ na wydaną decyzję, albowiem postępowanie nie zostało wznowione, mimo, że zaszły ku temu ustawowe przesłanki. Biorąc pod uwagę, iż identyczne były podstawy decyzji organów zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji, zasadne jest uchylenie przez Sąd obu decyzji.
Odnosząc się zaś do wniosku ewentualnego, wskazuję, iż organ nie miał kompetencji, a co za tym idzie wydał decyzję bez podstawy prawnej, do kwestionowania powszechnej mocy obowiązującej wyroków TK. Nie ma bowiem przepisu przyznającego jakiemukolwiek organowi takiej kompetencji. Organ zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji jaskrawo naruszył zatem zasadę demokratycznego państwa prawnego, działając poza granicami prawa. Działanie to winno skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji organu zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje .
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143, dalej w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Przedmiotem tak rozumianej kontroli było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 lipca 2026 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Burmistrza Miasta [...] z dnia 28 kwietnia 2026 r. nr [...], w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia 15 marca 2019 r. nr [...] uchylającą decyzję z dnia 13 sierpnia 2015 r. nr [...] przyznającą M. Ż. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad dzieckiem A. Ż..
Postanowienie to wydane zostało w oparciu o regulacje normujące jeden z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, a mianowicie wznowienie postępowania na skutek wydanego przez Trybunał Konstytucyjny orzeczenia.
Zgodnie z art. 145a § 1 k.p.a. można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Skargę o wznowienie na tej podstawie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (art. 145a § 2 k.p.a.).
Art. 149 § 1 k.p.a. stanowi, że wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia. Postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.). Odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie (art. 149 § 3 w zw. z § 4 k.p.a.).
Podstawą odmowy wznowienia postępowania było ustalenie przez SKO, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 18 marca 2025 r., sygn. SK 22/22 nie został opublikowany w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej. Ta okoliczność, zdaniem SKO, powoduje, że nie wszedł on w życie i aktualnie nie może stanowić podstawy do wznowienia postępowania, o co wnosiła skarżąca powołując się na wyżejj wskazany wyrok Trybunału Konstytucyjnego.
Zdaniem Sądu orzekającego w sprawie, ze stanowiskiem SKO nie można się zgodzić.
Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 25 marca 2026 r., sygn. SK 18/22, stwierdził niezgodność z Konstytucją RP art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1208, z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r., w zakresie, w jakim uzależnia prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, jest niezgodny z art. 65 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 30 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Bezspornym w sprawie jest, ze wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 25 marca 2026 r., na który powołuje się skarżąca, do chwili obecnej nie został ogłoszony (opublikowany) w Dzienniku Ustaw zgodnie z art. 190 ust. 2 i ust. 3 Konstytucji RP.
W orzecznictwie sądów administracyjnych, które skład orzekający w sprawie w pełni podziela, zwraca się uwagę, że okoliczność faktyczna braku publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego w Dzienniku Ustaw ma charakter powszechnie znany (notoryjny) i jej zaistnienie nie budzi wątpliwości. Nie może ona jednak stanowić podstawy do odmowy wznowienia postępowania administracyjnego w oparciu o art. 149 § 3 k.p.a. (zob. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Poznaniu z dnia 23 października 2025 r., sygn. II SA/Po 474/25; we Wrocławiu z dnia 20 stycznia 2026 r., sygn. IV SA/Wr 465/25 i z dnia 11 czerwca 2026 r., sygn. IV SA/Wr 636/25; w Białymstoku z dnia 19 lutego 2026 r., sygn. II SA/Bk 1854/25 i z dnia 28 maja 2026 r., sygn. II SA/Bk 69/26, w Warszawie z dnia 14 kwietnia 2026 r., sygn. I SA/Wa 2071/25, w Rzeszowie z dnia 7 lipca 2026 r., sygn. II SA/Rz 1419/25, .w Gdańsku z dnia 15 października 2025 r., sygn. II SA/Gd 236/25 opublikowane w CBOSA).
W powołanych orzeczeniach przyjmuje się, że wskazany w art. 145a § 2 k.p.a. termin na wystąpienie z wnioskiem o wznowienie postępowania jest terminem końcowym. Oznacza to, że z żądaniem wznowienia postępowania można skutecznie wystąpić od momentu wydania orzeczenia przez Trybunał niezależnie od tego, czy orzeczenie takie zostało już ogłoszone w stosownym dzienniku urzędowym (art. 190 ust. 2 i ust 3 Konstytucji RP). Żądanie to można złożyć najpóźniej w terminie jednego miesiąca liczonego od dnia wejścia w życie takiego orzeczenia, o czym właśnie stanowi art. 145a § 2 k.p.a
Stosownie do art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Jak stanowi art. 190 ust. 4 Konstytucji RP orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. Jak wynika z powyższego art.190 ust.4 Konstytucji RP ustanawia samodzielną gwarancję ochrony praw jednostki, której celem jest umożliwienie wzruszenia prawomocnych rozstrzygnięć wydanych na podstawie norm uznanych następnie za niezgodne z Konstytucją.
W tym miejscu należy wskazać na rozróżnienie dwóch następstw jakie zachodzą na skutek wydania wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Czym innym jest bowiem utrata mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu, związana z wejściem w życie orzeczeń określonych w art. 190 ust. 3 Konstytucji RP, a czym innym jest powstanie podstawy do wzruszenia indywidualnego rozstrzygnięcia wydanego na podstawie niekonstytucyjnej normy, przewidziane w art. 190 ust. 4 Konstytucji RP.
Skutki te nie są tożsame. Nie można utożsamiać skutku derogacyjnego wyroku TK z jego skutkiem w postaci wznowienia postępowania. Brak publikacji wyroku TK może powodować problem związany z momentem utraty mocy obowiązującej przez zakwestionowany przepis, nie przesądza, jednak automatycznie o tym, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego automatycznie pozbawione jest wszelkiego znaczenia prawnego dla oceny dopuszczalności uruchomienia procedury wznowieniowej.
W ocenie Sądu przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby do sytuacji, w której realizacja konstytucyjnego prawa jednostki zależałaby nie od rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego lecz od czynności organu władzy wykonawczej – publikacji takiego orzeczenia.
Fakt braku publikacji przedmiotowego wyroku, na który powołały się w swoich orzeczeniach organy nie może prowadzić do unieważnienia gwarancji procesowych jakie posiada jednostka. Organ odpowiedzialny za publikację orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego nie ocenia treści takiego orzeczenia, ani nie decyduje o tym, czy wywołuje ono określone skutki prawne.
Zatem, nie do zaakceptowania jest w sytuacja, w której zaniechanie publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego stałoby na przeszkodzie w realizacji prawa jednostki do wzruszenia rozstrzygnięcia wydanego na podstawie przepisu prawa, który przez Trybunał Konstytucyjny został uznany za niekonstytucyjny. Takie rozumienie przepisów prawa prowadziłoby do sytuacji, że ochrona prawna strony uzależniona jest od zachowania się organu państwa, na które ona nie ma żadnego wpływu.
Ponadto, co należy mocno podkreślić art. 145 a § 1 k.a. stanowi, że można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawna podstawie, którego została wydana decyzja. Zatem mając na uwadze powyższe wskazać należy, że ustawodawca wiąże przesłankę wznowienia postępowania z wydaniem przez Trybunał Konstytucyjny orzeczenia o niekonstytucyjności aktu normatywnego. Nie sformułował ustawodawca w tym paragrafie odrębnego wymagania, aby wyrok był uprzednio opublikowany. Oczywiście, co już zostało powyżej wskazane, należy uwzględnić art. 145a § 2 k.p.a., który wiąże miesięczny termin na wniesienie żądania wznowienia z dniem wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, jednak co już zostało wykazane, nie można tej regulacji interpretować w sposób, który pozbawia stronę z możliwości skorzystania z instytucji wznowienia postępowania. Tym samym organy powinny uwzględnić konstytucyjny charakter instytucji wznowienia oraz dokonać wykładni art. 145 a k.p.a. w sposób zapewniający realną, a nie pozorną ochronę strony.
W konsekwencji, w ocenie Sądu, nie można uznać, że przedmiotowy wniosek, wniesiony przed publikacją wyroku Trybunału Konstytucyjnego jest przedwczesny i podlega odmowie na podstawie art. 149 § 3 k.p.a.
Sąd nie podzielił, stanowiska zgodnie z którym nieogłoszenie wyroku Trybunału Konstytucyjnego w Dzienniku Ustaw stanowi samoistną i wystarczającą przesłankę odmowy wznowienia postępowania. administracyjnego. Taka wykładnia prowadziłaby, w jego ocenie, do niedopuszczalnego ograniczenia gwarancji wynikającej z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP. Wykładnia art. 145a k.p.a. powinna uwzględniać treść i cel art. 190 ust.4. Konstytucji RP. Zaniechanie publikowania orzeczenia nie może wywoływać negatywnych skutków procesowych strony. Zagwarantowane jej konstytucyjne prawo do wzruszenia orzeczenia wydanego na podstawie niekonstytucyjnych przepisów prawa nie może być iluzoryczne.
W ponownie prowadzonym postępowaniu organy powinny zatem uwzględnić przedstawioną wyżej ocenę prawną i wynikające z niej wskazania co do dalszego postępowania, w tym w szczególności wznowić postępowanie, a w ramach wznowionego postępowania ocenić, uwzględniając poglądy prawne wyrażone w niniejszym wyroku, czy w sprawie zachodzą przesłanki dla uchylenia zaskarżonej wnioskiem o wznowienie decyzji i rozstrzygnięcia co do istoty sprawy.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie jak również postanowienie je poprzedzające (pkt 1 wyroku).
O kosztach postanowiono na podstawie art. 200 p.p.s.a. ( pkt 2 wyroku)
Sąd na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.
Pełny tekst i metryka orzeczenia: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA). Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.