Wojewoda nie wezwał cudzoziemki na odciski palców. Przewlekłość uznana za rażącą

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynęła, wniesiona przez S. K.– obywatelkę Serbii, skarga na przewlekłość postępowania Wojewody Pomorskiego w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy.

Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie art. 8, art. 12, art. 35 § 1, art. 36 § 1 k.p.a. przez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy wnosząc o:

- zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi;

- przyznanie skarżącej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. od organu sumy pieniężnej w wysokości 6 000 zł.;

- zasądzenie zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego w podwójnej wysokości, opłaty sądowej oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

W uzasadnieniu skarżąca zaznaczył, że przyczyny bezczynności leżały wyłącznie po stronie organu. Termin do załatwienia sprawy, wynikający z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego jak i przepisów szczególnych został wielokrotnie, w sposób rażący przekroczony. W związku z tym w ocenie skarżącego bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a.

Uzasadniając wniosek o przyznanie sumy pieniężnej w wysokości 6000 zł wskazano, że skarżąca z powodu przewlekłości i bezczynności organu napotyka realne i konkretne trudności życiowe. Zaistniała sytuacja ogranicza jej możliwości zmiany zatrudnienia na lepiej płatną i bardziej odpowiadającą jego kwalifikacjom, co przekłada się bezpośrednio na jego sytuację ekonomiczną i rozwój zawodowy. Ponadto skarżąca nie może swobodnie wyjechać do kraju pochodzenia w celu odwiedzin najbliższych gdyż stan niepewności co do tytułu pobytowego i obawa o możliwość powrotu uniemożliwiają jej podjęcie takiej decyzji bez ryzyka naruszenia przepisów o wjeździe i pobycie cudzoziemców. Stan ten wywołuje stałe poczucie niepewności, stresu i niepokoju o przyszłość, co winno zostać uwzględnione przy ocenie stopnia dolegliwości naruszenia prawa przez organ.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 100d ust. 1 pkt 1 a, ust. 3 pkt 1 i ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (tj. Dz.U. z 2023 roku poz. 103), zwanej dalej "ustawą o pomocy" lub "specustawą", zgodnie z którymi przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się oraz zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawie o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, lub ich dokonywanie z opóźnieniem w okresie od 15 kwietnia 2022 roku do dnia 4 marca 2027 r. nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki;

a w przypadku uznania przepisu art. 100d ustawy o pomocy za sprzeczny z Konstytucją RP wniesiono o:

- zobowiązanie organu do zakończenia postępowania w terminie nie krótszym niż 30 dni od przekazania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy;

- stwierdzenie na podstawie art. 149 § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.) - dalej jako: "p.p.s.a." iż bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postepowania organu nie miały charakteru rażącego z uwagi na art. 6 k.p.a. w zw. z art. 100d ust. 1 pkt 1 a, ust. 3 pkt 1 i ust. 4 ustawy o pomocy, bowiem organy administracji publicznej obowiązane są do działania na podstawie obowiązujących ich przepisów, w tym również ze wskazanymi przepisami ustawy o pomocy oraz niezawinione przez organ przyczyny, bowiem działania organu nie były zamierzone i nie nosiły znamion złej woli, a były wynikiem dużej ilości wniosków cudzoziemców i ograniczonych możliwości kadrowych organu,

- niewymierzanie na podstawie art. 149 § 1 a p.p.s.a. w zw. z art. 100d ust. 3 pkt 2 ustawy pomocowej grzywny ani sumy pieniężnej, bowiem zgodnie z powołanym przepisem ustawy pomocowej w okresie do dnia 4 marca 2027 r. organowi prowadzącemu postepowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa, a także z uwagi na niezawinione przez organ przyczyny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że warunkiem dopuszczalności skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego jest, jak to wynika z przepisu art. 52 § 1 p.p.s.a., wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed właściwym organem administracji publicznej, przy czym dotyczy to także skargi na bezczynność organu i przewlekłe prowadzenie postępowania, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Przepis art. 53 § 2b p.p.s.a. wskazuje, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W rozpoznawanej sprawie skarżąca niewątpliwie wypełniła wymóg określony w art. 53 § 2b p.p.s.a., ponaglenie zostało bowiem wniesione w dniu 15 lutego 2026 r. (data wpływu do organu).

Niezależnie od powyższego, należało rozważyć kwestię zastosowania w stosunku do skarżącej przepisów ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa.

Ustawa pomocowa weszła w życie w zasadniczej części w dniu 12 marca 2022 r. z mocą obowiązującą od dnia 24 lutego 2022 r. (art. 116 ustawy). Następnie na mocy art. 1 pkt 44 ustawy z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 830 - powoływana w dalszej części uzasadnienia jako: "ustawa zmieniająca"), wprowadzono do ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy art. 100c, który stanowi, że:

1. W okresie do dnia 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących:

1) udzielenia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej,

2) zmiany: a) zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, b) zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji;

3) cofnięcia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej

- w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres.

2. Czynności dokonane w okresie, o którym mowa w ust. 1, w postępowaniach w sprawach, o których mowa w ust. 1, są skuteczne.

3. W okresie, o którym mowa w ust. 1:

1) przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się;

2) organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa.

4. Zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki.

Analogiczne rozwiązanie na dalszy okres do dnia 24 sierpnia 2023 r. przewidywała norma art. 100d ustawy pomocowej, wprowadzona ustawą z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r., poz. 185), a konkretnie przez art. 1 pkt 32 tej ustawy, który wszedł w życie z mocą wsteczną z dniem 1 stycznia 2023 r.

Przepis art. 100d ustawy o pomocy był parokrotnie nowelizowany; na dzień wydania niniejszego wyroku art. 100d ustawy pomocowej określał przywołany okres "do dnia 4 marca 2027 r." (art. 17 pkt 50 ustawy z dnia 23 stycznia 2026 r.; Dz. U. 2026 r. poz. 203 - zmieniającej niniejszą ustawę z dniem 5 marca 2026 r.).

W wyroku z dnia 19 maja 2025 r. w sprawie o sygn. akt II OSK 2926/24, Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na epizodyczny (czasowy) charakter regulacji art. 100c i art. 100d ustawy pomocowej, których wprowadzenie do ustawy spowodowane było kryzysem migracyjnym, związanym z rozpoczęciem przez Rosję działań zbrojnych na terytorium Ukrainy, a zatem sytuacją nadzwyczajną. NSA stwierdził, że ponad dwuletni okres – od 15 kwietnia 2022 r. do 30 czerwca 2024 r. – należało uznać za wystarczający do zapewnienia przez państwo (administrację rządową) rozwiązań pozwalających na terminową obsługę wniosków pobytowych. W powołanym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że dopiero po czwartym przedłużeniu obowiązywania art. 100d ustawy pomocowej, tj. po dniu 30 czerwca 2024 r., zachodzi sprzeczność tej regulacji z konstytucyjną zasadą prawa do sądu, w związku z czym nie powinna być ona stosowana.

Stanowisko to zostało podzielone w kolejnych wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego, np. z dnia 28 sierpnia 2025 r., sygn. akt II OSK 3109/24; z dnia 5 sierpnia 2025 r., sygn. akt II OSK 2743/24; z dnia 3 lipca 2025 r., sygn. akt II OSK 2695/24; z dnia 12 czerwca 2025 r., sygn. akt II OSK 2942/24 i jest ono już utrwalone w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu wyroku z dnia 16 października 2025 r., sygn. akt II OSK 49/25, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "(...) w orzecznictwie uznano, że przedłużenie obowiązywania art. 100d u.o.p. na okres po 30 czerwca 2024 r., nie miało już uzasadnienia w konstytucyjnej, traktatowej oraz konwencyjnej przesłance konieczności ograniczenia prawa do sądu w sprawie bezczynności lub przewlekłości postępowania (zob. np. wyroki NSA z dnia 19 maja 2025 r., sygn. akt II OSK 2921/24, z dnia 3 lipca 2025 r. sygn. akt II OSK 3117/24, z dnia 5 sierpnia 2025 r. sygn. akt II OSK 3111/24 oraz II OSK 2743, z dnia 25 sierpnia 2025 r. sygn. akt II OSK 3109/24). Innymi słowy, przedłużenie na mocy art. 1 pkt 3 ustawy z 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2024 r. poz. 854) nastąpiło z oczywistym naruszeniem zasady proporcjonalności, a tym samym z oczywistym naruszeniem m.in. art. 45 ust. 1 w zw. art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 47 w zw. z art. 52 ust. 1 KPP. Tym samym, oceny bezczynności albo przewlekłości w sprawach, o których mowa w art. 100d ust. 1 u.o.p., należy dokonywać z uwzględnieniem zdarzeń zaistniałych od 1 lipca 2024 r."

Zgodnie zatem z powyższym poglądem ograniczenia wynikające z art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy nie mogły być stosowane po 1 lipca 2024 r. Konkludując, uznanie, że przedłużenie po dniu 30 czerwca 2024 r. mocy obowiązującej ograniczeń przewidzianych w art. 100d ustawy pomocowej jest sprzeczne z Konstytucją, powoduje konieczność merytorycznego rozpoznania sprawy.

Pojęcie "bezczynności" należy rozumieć jako niewydanie w terminie decyzji lub postanowienia (względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.). Chodzi o przekroczenie terminu określonego na podstawie art. 35 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2025 r. poz. 1691; powoływanej dalej jako: "k.p.a.") lub wynikającego z przepisów szczególnych (do których odsyła art. 35 § 4 k.p.a.), względnie terminu przedłużonego zgodnie z art. 36 k.p.a. Pojęcie "bezczynności" w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 i 9 oraz art. 149 p.p.s.a. sprowadza się do badania kwestii ewentualnego naruszenia terminowości działania organów administracyjnych – niezałatwienia sprawy w terminie. Potwierdza to definicja legalna bezczynności, zgodnie z którą stan ten zachodzi, jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.).

Z kolei z art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. wynika, że przewlekłość ma miejsce, gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. W orzecznictwie wskazuje się, że przewlekłe prowadzenie postępowania występuje, gdy organ nie podejmuje żadnych czynności lub podejmuje nieefektywne działania, jak również wówczas, gdy między poszczególnymi czynnościami organu występują nieusprawiedliwione okresy przerw, które w sumie prowadzą do znaczącego i nieakceptowalnego, z punktu widzenia zasad ekonomiki procesowej, wydłużenia czasu trwania postępowania. Warto w tym miejscu wskazać na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, z którego wynika, że bezczynności organu występuje w sytuacji niewydania decyzji pomimo upływu terminu do jej wydania. O przewlekłym prowadzeniu postępowania można natomiast mówić gdy organ prowadzi postępowanie w sposób nieefektywny, podejmując czynności zbędne albo nie podejmując żadnych czynności w sprawie, także wtedy gdy nie przekroczył jeszcze terminu do wydania decyzji. W obu wypadkach mamy do czynienia z naruszeniem zasady szybkości postępowania określonej w art. 12 k.p.a. ( zob. wyroki NSA z 10 września 2025 r., II OSK 673/25, z 15 kwietnia 2025 r., I OSK 2527/24).

Wyjaśnić należy, że w przypadku rozpoznawania skargi na przewlekłość i bezczynność postępowania, sąd administracyjny jest zobowiązany ustalić rzeczywistą postać zwłoki organu administracji, bez względu na to, jak została sformułowana skarga dotycząca niezałatwienia sprawy przez organ administracji. Wynika to z tego, że prawne konsekwencje stwierdzenia bezczynności i przewlekłości postępowania są takie same, zaś w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (zob. w tej materii wyroki NSA z dnia 7 września 2022 r.; sygn. akt II OSK 871/22, z dnia 17 marca 2020 r.; sygn. akt II OSK 3990/19 oraz postanowienie NSA z dnia 4 grudnia 2019 r.; sygn. akt II OSK 2317/19). Istota sprawy dotyczącej zarówno bezczynności organu jak i przewlekłości prowadzonego przez ten organ postępowania sprowadza się do naruszenia zasady szybkości postępowania wynikającej z art. 12 § 1 i 2 k.p.a. zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia zaś sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Rzeczą sądu administracyjnego rozpoznającego sprawę ze skargi na bezczynność organu lub przewlekłość prowadzonego przez ten organ postępowania jest natomiast zakwalifikowanie występującej w niej formy naruszenia wymienionej wyżej zasady do kategorii bezczynności (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.) lub przewlekłości postępowania (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.).

Zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Terminy te mogą być modyfikowane przez przepisy szczególne (art. 35 § 4 k.p.a.).

Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j.: Dz. U. z 2025 r. poz. 1079 ze zm.; zwana dalej jako: "u.o.c.") zawiera przepisy określające czas, w jakim decyzja w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy powinna być wydana. Przepisy regulujące tę materię stanowią lex specialis w stosunku do ogólnych uregulowań k.p.a.

Stosownie do art. 112a ust. 1 u.o.c. decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni. Termin ten biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń: 1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub 2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub 3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 106 ust. 2 pkt 2, lub wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 106 ust. 2a, upłynął bezskutecznie (ust. 2).

Należy w tym miejscu wyjaśnić, że przywołane brzmienie przepisu art. 112a ust. 1 i 2 u.o.c., odpowiada stanowi prawnemu obowiązującemu do dnia poprzedzającego 27 kwietnia 2026 r., kiedy to na mocy art. 1 pkt 15 lit. a ustawy z dnia 21 listopada 2025 r., o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2025 r., poz. 1794) zmieniono jego treść. Pomimo dokonanej nowelizacji wskazanego przepisu w sprawie znajduje zastosowanie regulacja obowiązująca przed dniem 27 kwietnia 2026 r., albowiem zgodnie z art. 12 wskazanej ustawy nowelizującej, do postępowań w sprawach uregulowanych w ustawach zmienianych niniejszą ustawą wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie art. 1 pkt 3-5, 8-41, 44 lit. b, pkt 47-49, 50 i 52, art. 2, art. 5-7, art. 8 pkt 1 lit. b oraz c, art. 10, art. 11, art. 13, art. 14 oraz art. 18 ust. 1 i 2 stosuje się przepisy dotychczasowe.

Przywołany przepis reguluje zatem w sposób ścisły terminy załatwienia wniosku o udzielenie zgody na pobyt czasowy, wydłużając ten termin do 60 dni od dnia spełnienia wymogów określonych w art. 112a ust. 2 u.o.c.

Jak wynika z akt sprawy, wniosek strony skarżącej został złożony w Pomorskim Urzędzie Wojewódzkim w Gdańsku w dniu 16 grudnia 2025 r. (wpływ wniosku złożonego drogą pocztową). Z przekazanych Sądowi akt sprawy nie wynika, by po tej dacie Wojewoda Pomorski podejmował jakiekolwiek czynności w niniejszej sprawie.

Stosownie do art. 106 u.o.c. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 26 kwietnia 2026 r. – art. 12 ww. ustawy zmieniającej), od cudzoziemca ubiegającego się o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy pobiera się odciski linii papilarnych (ust. 4), zaś w przypadku, gdy z przyczyn zależnych od wojewody nie jest możliwe pobranie odcisków linii papilarnych od cudzoziemca w dniu, w którym nastąpiło jego osobiste stawiennictwo, wojewoda wyznacza termin na ich złożenie, nie krótszy niż 7 dni (ust. 5).

Należy mieć na uwadze, że czynności wymienione w art. 106 u.o.c. organ podejmuje w toku wszczętego już postępowania. Z dniem usunięcia braków formalnych wniosku nie następuje wszczęcie postępowania, lecz w oparciu o art. 112a ust. 2 u.o.c. ma wyłącznie miejsce rozpoczęcie biegu szczególnego terminu do wydania decyzji określonego w art. 112a ust. 1 u.o.c. Taki stan rzeczy nie oznacza jednak, że w okresie od złożenia wniosku (tj. od wszczęcia postępowania) do zaistnienia zdarzeń określonych w art. 112a ust. 2 u.o.c. organ nie musi podejmować żadnych czynności, jak choćby wezwać cudzoziemca do usunięcia braków wniosku. Przepis art. 112a u.o.c. nie ma wpływu na ocenę momentu wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie zezwolenia na pobyt cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, gdyż reguluje jedynie kwestię terminu załatwienia sprawy, nie zaś datę wszczęcia postępowania. Kompletność wniosku pozwala jedynie na nadanie dalszego biegu sprawie, celem jej skutecznego zakończenia, ale nie przesądza o wszczęciu postępowania (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 7 stycznia 2026 r., IV SAB/Wr 1148/25).

W kontekście powyższych rozważań Sąd uznał, że skoro momentem wszczęcia postępowania jest dzień doręczenia podania organowi, to w rozpoznawanej sprawie postępowanie zostało wszczęte w dniu 16 grudnia 2025 r. i od tego dnia na organie ciążył już obowiązek podejmowania przewidzianych prawem czynności służących doprowadzeniu do uzupełnienia braków formalnych złożonego wniosku i w konsekwencji wydania aktu kończącego postępowanie.

Raz jeszcze zatem należy podkreślić, że art. 112a ust. 1 u.o.c. dotyczy jedynie terminu, w jakim wydaje się decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy, jednakże przepisy ustawy o cudzoziemcach nie zwalniają organu od obowiązku przestrzegania ogólnej zasady postępowania administracyjnego, jaką jest zasada szybkości postępowania, nakazującej organowi wnikliwe i szybkie działanie w sprawie przy wykorzystaniu możliwie najprostszych środków prowadzących do jej załatwienia (art. 12 § 1 k.p.a.).

Czynność wezwania cudzoziemca do osobistego stawiennictwa celem złożenia odcisków linii papilarnych jest czynnością nader istotną w sprawie, wiąże się bowiem z nią możliwość rozpoznania wniosku. Powinna być zatem podjęta niezwłocznie przez organ, jeśli weźmie się pod uwagę, że wezwanie takie nie wymaga istotnego nakładu pracy lub dodatkowego personelu i w zasadzie może być wystosowane do wnioskodawcy w ciągu kilku dni. Organ nie może zwlekać zatem z podjęciem takiej czynności. Odmienny pogląd, dopuszczający niczym nieskrępowaną możliwość organu niewzywania niezwłocznego strony do uzupełnienia braków wniosku byłby nie do pogodzenia z wynikającym ze wstępu do Konstytucji RP nakazem zapewniania działaniu instytucji publicznych rzetelności i sprawności oraz pośrednio godziłby w konstytucyjne prawo do zaskarżania decyzji wydanych w pierwszej instancji (art. 78 Konstytucji RP), umożliwiając organowi swobodne odwlekanie momentu wydania przez ten organ decyzji załatwiającej sprawę.

Mając na uwadze przedstawiony powyżej przebieg postępowania, Sąd nie miał wątpliwości co do tego, że organ nie dotrzymał terminu dokonania czynności wezwania strony skarżącej do osobistego stawiennictwa celem pobrania odcisków linii papilarnych, naruszając tym zasadę określoną w art. 12 § 1 k.p.a. Organ administracji publicznej nie może bowiem procedować w taki sposób, że po wpływie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt nie podejmuje (w niniejszej sprawie stan ten trwa już ponad 9 miesięcy) żadnych czynności, które zmierzają do przeprowadzenia analizy formalnej wniosku, ewentualnego wezwania o uzupełnienie jego braków i wezwania do osobistego stawiennictwa celem złożenia odcisków linii papilarnych. Zaniechanie tych czynności doprowadziło niewątpliwie do tego, że postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Zwlekanie przez organ z podjęciem czynności doprowadziło do niezasadnego przedłużenia postępowania administracyjnego, które nie znajduje uzasadnienia w okolicznościach sprawy.

Mając na uwadze zaistniały stan sprawy Sąd stwierdził, że wniesiona skarga dotyczy przewlekłego prowadzenia postępowania przez Wojewodę Pomorskiego, nie zaś bezczynności tego organu. Skoro bowiem w rozpoznawanej sprawie - wobec niepobrania odcisków linii papilarnych od skarżącej - nie rozpoczął biec termin, o którym mowa w art. 112a ust. 1 u.o.c., to stosownie do treści art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. nie można przyjąć, że w sprawie zaistniała bezczynność – w istocie bowiem nie rozpoczął jeszcze biegu wynikający z przepisu szczególnego (art. 112a u.o.c.) termin do rozpoznania wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy.

Pomimo zatem, że strona skarżąca zarzuciła organowi (także) bezczynność, to z okoliczności sprawy wynika, że doszło w niej (wyłącznie) do przewlekłego prowadzenia postępowania. Zdaniem Sądu, nie miało to jednak wpływu na zasadność skargi, bowiem w obu przypadkach (tj. bezczynności oraz przewlekłości) istota sporu pozostaje ta sama: chodzi o sprawę sądowoadministracyjną, w której sąd ma obowiązek rozpoznać i rozstrzygnąć spór o legalność braku wydania aktu lub niezałatwienia sprawy w terminie. Pozostaje to w związku z zasadą, że przedmiotem zaskarżenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym może być tylko jedna decyzja lub inny akt, którego legalność badana jest przez sąd administracyjny (por. np. wyroki NSA: z 20 kwietnia 2017 r., II OSK 255/16 oraz z 1 kwietnia 2015 r., I OSK 2567/14).

W konsekwencji, stwierdzając, że organ pozostaje w istocie przez cały czas w zwłoce w rozpoznaniu sprawy, Sąd - na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. - zobowiązał Wojewodę Pomorskiego – w terminie 14 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy – do dokonania takich czynności wiążących się z rozpoznaniem wniosku strony skarżącej, które miałyby mieć przede wszystkim na celu umożliwienie skarżącemu wypełnienia wymogów prowadzących do takiego "skompletowania" złożonego przez niego wniosku, od którego uzależnione zostało - stosownie do brzmienia art. 112a ust. 2 u.o.c. - uruchomienie biegu terminu na rozpatrzenie i zakończenie niniejszej sprawy. O powyższym Sąd orzekł w punkcie 1. sentencji wyroku, mając na uwadze, że wyznaczony organowi termin to adekwatny czas na podjęcie wskazanych czynności zmierzających do załatwienia wniosku pobytowego strony.

Biorąc pod uwagę całokształt okoliczności sprawy, Sąd jednocześnie ocenił, że stwierdzone w niniejszej sprawie przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzekł w punkcie 2. sentencji wyroku na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a.

Orzekając w zakresie uregulowanym tym przepisem Sąd miał na uwadze, że zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym, za rażące naruszenie prawa uznaje się stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażącego musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego po prostu jako naruszenie, bądź zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, iż dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi więc być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. np. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12; postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 468/13 oraz wyroki WSA: we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SAB/Wr 14/14 i w Poznaniu z dnia 11 października 2013 r., sygn. akt II SAB/Po 69/13).

W ocenie Sądu, mając na uwadze stan faktyczny sprawy, należy uznać, że w niniejszej sprawie zaszły okoliczności, które uzasadniały stwierdzenie rażącego naruszenia prawa, bowiem pomimo upływu 9 miesięcy od złożenia wniosku, do dnia wydania wyroku, organ nie tylko nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie (pomimo upływu 60-dniowego ustawowego terminu na załatwienie sprawy), ale przede wszystkim nie wezwał strony do dopełnienia obowiązku złożenia odcisków linii papilarnych, uniemożliwiając w istocie w ten sposób dalsze procedowanie wniosku.

Opisane powyżej zaniechanie przez organ przystąpienia do niezwłocznego załatwienia wniosku dowodzi, że doszło do sytuacji, w której znacząco i nieakceptowalnie z punktu widzenia zasad ekonomiki procesowej wydłużono czas trwania postępowania. Rażący charakter naruszenia jest również konsekwencją oceny, że w sprawie niewymagającej od organu prowadzenia wielu czynności procesowych, gromadzenia obszernego materiału dowodowego, przeprowadzania analizy skomplikowanych problemów natury prawnej, brak jest jakiejkolwiek aktywności organu ukierunkowanej na załatwienie wniosku. W przekonaniu Sądu nie może mieć miejsca sytuacja, w której organ pomimo otrzymania wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt, przez wiele miesięcy nie czyni nic, aby rozpatrzenie tego wniosku stało się formalnie możliwe. Taki stan rzeczy należy kwalifikować jako rażące naruszenie prawa. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 lutego 2016 r. (sygn. akt I OSK 2451/14), rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce także w razie oczywistego, długotrwałego braku podejmowania przez organ jakichkolwiek czynności.

Wobec braku aktywności po stronie organu, a jednocześnie znacznego upływu czasu od momentu wpływu do organu wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy (9 miesięcy), należało przyjąć, że opisana opieszałość organu jest znaczna, a jednocześnie w żaden sposób nieuzasadniona. Zdaniem Sądu, sytuacja, w której strona czeka tak znaczny czas na podjęcie przez organ jakiejkolwiek czynności (zmierzającej do wyjaśnienia okoliczności sprawy oraz zgromadzenia materiału dającego podstawę do jej rozpoznania i rozstrzygnięcia) w postępowaniu, w którym sprawa powinna zostać załatwiona maksymalnie w ciągu 60 dni, nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa i jednoznacznie wskazuje na rażące naruszenie prawa.

Należy również z całą mocą podkreślić, że stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w przywołanym powyżej wyroku z dnia 19 maja 2025 r., zaakceptowane w kolejnych wyrokach tego Sądu, zgodnie z którym po czwartym przedłużeniu obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy (tj. po dniu 30 czerwca 2024 r.) zachodzi sprzeczność tej regulacji z konstytucyjną zasadą prawa do sądu i nie powinna być ona stosowana, powinno być znane organowi przynajmniej od roku (jesień 2025 r.). Przepis art. 100d ustawy o pomocy nigdy nie stanowił zakazu dla prowadzenia postępowań w przedmiocie udzielenia zezwoleń na pobyt cudzoziemców. Nie zwalniał także organów w żadnej mierze od obowiązku sprawnego prowadzenia postępowania oraz przestrzegania zasady szybkości postępowania wynikającej z art. 12 k.p.a. Stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, kwestionujące konstytucyjność kolejnych przedłużeń obowiązywania tej regulacji po 1 lipca 2024 r. podkreślało właśnie ten obowiązek i dostosowanie działania organu do tego stanowiska nie wymagało bynajmniej od organu działania wbrew zasadom legalizmu i praworządności. Mimo to organ nadal pozostaje w bezczynności i nie wydał decyzji w niniejszej sprawie.

W związku z powyższym należało przyjąć, że opisana zwłoka organu była znaczna i nieuzasadniona, co musiało skutkować uznaniem przez Sąd, że stwierdzone przewlekłe prowadzenie postępowania miało charakter rażący.

Sąd, natomiast na podstawie art.151 p.p.s.a., oddalił skargę w części dotyczącej przyznania skarżącej sumy pieniężnej, o czym orzekł w pkt. 3. sentencji wyroku.

Zaznaczyć należy, że w przepisie 149 § 2 p.p.s.a. ustawodawca określił, że sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może wymierzyć organowi grzywnę lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną. Możliwość, nie zaś obowiązek przyznania stronie skarżącej sumy pieniężnej dotyczy zatem zarówno przypadku uznania, że przewlekłość organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, jak i uznania, że przewlekłość organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zatem przyznanie sumy pieniężnej jak i wymierzenie grzywny pozostawiono uznaniu sądu. Dodać należy, że suma pieniężna nie jest odszkodowaniem za konkretne straty materialne, lecz stanowi rodzaj zadośćuczynienia.

W rozpoznawanej sprawie skarżąca nie podała żadnych konkretnych, zindywidualizowanych okoliczności wskazujących na fakt poniesienia przez nią uszczerbku, straty czy krzywdy, które są wynikiem przewlekłości organu, a które wymagałyby zrekompensowania przez przyznanie wnioskowanej kwoty. Uzasadnienie wniosku skarżącej o przyznanie sumy pieniężnej jest bardzo ogólnikowe. Natomiast, w orzecznictwie prezentowane jest stanowisko, w świetle którego wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym strona skarżąca, domagająca się przyznania sumy pieniężnej, powinna wskazać na zakres uszczerbku, straty lub krzywdy. Aktywność sądu jest w takim przypadku uwarunkowana przede wszystkim wskazaną przez stronę skarżącą argumentacją (zob. wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 3094/19).

Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie 4. sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając od Wojewody Pomorskiego na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, tj. 597 zł, na które oprócz wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł oraz opłaty od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł, składa się również wynagrodzenie pełnomocnika w osobie radcy prawnego w wysokości 480 zł, ustalone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1964 ze zm.). Sąd nie znalazł podstaw do ustalenia wynagrodzenia pełnomocnika w wysokości dwukrotności stawki minimalnej, albowiem pełnomocnik w żaden sposób nie uzasadnił tego żądania, jak również nie przemawiają za tym charakter sprawy i niezbędny nakład pracy pełnomocnika skarżącej.