Chora jedyna wspólniczka spółki z o.o. dalej objęta ubezpieczeniem zdrowotnym

Decyzją z 12 sierpnia 2025 r., nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: "Prezes NFZ", "Organ") działając na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 i 6 oraz art. 66 ust.1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 146, z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą o świadczeniach", w związku z art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zapewnienia funkcjonowania ochrony zdrowia w związku z epidemią COVID-19 oraz po jej ustaniu (Dz. U. poz. 1493) oraz art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), zwanej dalej "k.p.a.", w związku z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 935), po rozpatrzeniu odwołania, wniesionego w dniu 31 maja 2016 r. przez E. K. (dalej: "Skarżąca", "Strona", "Zainteresowana"), od decyzji nr [...] wydanej przez dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w dniu 20 maja 2016 r. orzekającej, że Zainteresowana jest objęta obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym jako wspólnik spółki: [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w O. - w okresie od 1 stycznia 2003 r. do 20 maja 2016 r., uchylił decyzję organu I instancji w całości i orzekł, że Zainteresowana podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej - w okresie od 1 stycznia 2003r. do 1 listopada 2015 r.

Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym oraz prawnym.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w .O, pismem z dnia 22 października 2015 r., zwrócił się do [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z wnioskiem o wydanie decyzji w sprawie objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym Zainteresowanej jako wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością - od dnia 1 stycznia 2003 r.

Na podstawie informacji oraz dokumentów przekazanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych organ ustalił, że Zainteresowana od 25 września 1999 r. była jedynym wspólnikiem i jednocześnie pełniła funkcję Prezesa Zarządu, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością prowadzonej pod nazwą: [...]Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością.

[...]Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia pismem z dnia 26 października 2015 r, zawiadomił Zainteresowaną o toczącym się postępowaniu w sprawie wydania decyzji dotyczącej podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności w formie jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz powiadomił o możliwości zapoznania się z dokumentami oraz złożenia dodatkowych wyjaśnień mających wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Jednocześnie organ I instancji wezwał Zainteresowaną do złożenia wyjaśnień co do okresu faktycznego wykonywała działalność tzn. czy osiągała z tego tytułu przychody lub wykazywała straty.

W odpowiedzi na powyższe zawiadomienie Zainteresowana pismem z dnia 11 listopada 2015 r. wyjaśniła, że od 1 stycznia 2013 r. jest Prezesem spółki, ale "(...) praktycznie sprawy Spółki prowadzi jej Prokurent. Strona poinformowała, że jest emerytką od 2005 r. i leczy się onkologicznie od 2009 r., w związku z czym faktycznie nie prowadzi działalności gospodarczej. Wraz z przedmiotowym pismem Zainteresowana przesłała sprawozdania finansowe Spółki za 2013 i 2014 r.

Następnie [...]Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia pismem z dnia 25 listopada 2015 r. poinformował Zainteresowaną o przedłużeniu postępowanie w tej sprawie do 31 grudnia 2015 r.

W odpowiedzi na powyższe pismo, pełnomocnik Strony pismem z dnia 28 grudnia 2015 r. zgłosił swój udział w postępowaniu przedstawiając stosowne pełnomocnictwo oraz złożył pismo wraz z wnioskiem dowodowym, w którym wniósł o przeprowadzenie dowodu z następujących dokumentów: dokumentacji finansowo- księgowej Spółki za okres od 2003 roku do 2012 roku na okoliczność sytuacji finansowej Spółki, dokumentacji medycznej Zainteresowanej na okoliczność trudnej sytuacji zdrowotnej Zainteresowanej oraz o zwrócenie się do przez organ I instancji do Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w O. o przesłanie dokumentacji medycznej Zainteresowanej w tym orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności jako dowód uniemożliwiający Zainteresowanej w okresie od 2003 r. od 27 marca 2013 r. faktycznego prowadzenia działalności gospodarczej.

[...]Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia pismem z dnia 31 grudnia 2015 r., zwrócił się do Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w O. z prośbą o przesłanie dokumentacji medycznej wraz z orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności Zainteresowanej. Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w O. pismem z dnia 7 stycznia 2016 r. przesłał żądaną dokumentacje medyczna, którą Zainteresowana złożyła wraz z wnioskiem o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.

Następnie pełnomocnik Zainteresowanej pismem z dnia 11 lutego 2016 r. zatytułowanym "Wnioski dowodowe" wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentów załączonych do wniosku oraz o zwrócenie się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przesłanie dokumentów w postaci zeznań Zainteresowanej o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) i przeprowadzenie dowodu z tych dokumentów na okoliczność uzyskania w tym czasie przez Zainteresowaną jedynie dochodu z świadczenia emerytalno- rentowego.

[...]Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia pismem z dnia 16 lutego 2016 r., znak: [...]zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w O. z prośbą o przesłanie dokumentów w postaci zeznań Zainteresowanej o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionych strat) z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności w latach podatkowych 2005-2012.

W odpowiedzi na powyższe pismo Zakład Ubezpieczeń Społecznych w O. pismem z dnia 22 lutego 2016 r. poinformował, że nie jest w posiadaniu zeznań Zainteresowanej o wysokości osiągniętego zysku (poniesionych strat) z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności za lata 2005-2012.

Powyższą informację [...]Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia pismem z dnia 29 lutego 2016 r. przekazał pełnomocnikowi Zainteresowanej.

W odniesieniu do przesłanej informacji pełnomocnik Zainteresowanej pismem z dnia 2 marca 2016 r. poinformował organ I instancji, że omyłkowo zwrócił się do organu rentowego o przesłanie dokumentów w postaci zeznań Zainteresowanej o wysokości osiąganego dochodu w latach 2005-2012 tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności, bo te dokumenty znajdują się już w posiadaniu organu I instancji i wniósł o ponowne zwrócenie się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przesłanie dowodu w postaci zeznań Zainteresowanej o wysokości osiągniętego dochodu(poniesionych strat) w latach 2005-2012.

Wobec powyższego [...]Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia ponownie pismem z dnia 30 marca 2016 r., zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Olsztynie z prośbą o przesłanie dokumentów w postaci zeznań Zainteresowanej o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionych strat) z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności w latach podatkowych 2005-2012.

W odpowiedzi na powyższą korespondencję Zakład Ubezpieczeń Społecznych w O. pismem z dnia 4 kwietnia 2016 r. poinformował, że "(...) Zakład nie jest w posiadaniu zeznań Zainteresowanej o wysokości osiągniętego zysku (poniesionych strat) z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności za lata 2005-2012. Zakład nie wnioskował do Urzędu Skarbowego o udostępnienie powyższych danych (w sprawach dotyczących ustalania obowiązku ubezpieczeń w stosunku do wspólników spółek prawa handlowego, uznając, że wysokość osiągniętego zysku (poniesionej straty) nie może mieć znaczenia bowiem podleganie jednoosobowego wspólnika spółki z ograniczoną odpowiedzialnością należy odnosić jedynie do kresu posiadania statusu wspólnika (...)".

[...]Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia powyższą informację z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pismem z dnia 13 kwietnia 2016 r. przekazał pełnomocnikowi Zainteresowanej.

Następnie pełnomocnik Zainteresowanej pismem z dnia 22 kwietnia 2016 r. wniósł o przeprowadzenie dowodu w postaci "(...) siedmiu zaświadczeń z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 18 kwietnia 2016 r. i rocznego obliczania podatku przez organ rentowy na rok podatkowy 2012 na okoliczność uzyskania przez Zainteresowaną w okresie od 2005 roku do 2012 r. dochodu jedynie ze świadczenia emerytalno- rentowego ". Jednocześnie pełnomocnik wycofał wniosek dowodowy w postaci dokumentów zeznań Strony o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionych strat) z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności z uwagi na fakt samodzielnego uzyskania dokumentów. Dodatkowo pełnomocnik Zainteresowanej pismem z dnia 27 kwietnia 2016 r. wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci "rocznego obliczenia podatku przez organ rentowy za rok podatkowy 2011 na okoliczność uzyskania przez Stronę w 2011 r. dochodu jedynie ze świadczenia emerytalno- rentowego.

[...]Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia pismem z dnia 6 maja 2016 r., zawiadomił pełnomocnika Zainteresowanej, że zakończył postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji dotyczącej podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności w formie jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz powiadomił o możliwości zapoznania się z dokumentami oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów w sprawie.

Po analizie zgromadzonych dokumentów dyrektor [...]Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją nr [...]z dnia 20 maja 2016 r. orzekł, że Zainteresowana jest objęta obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym jako wspólnik spółki: [...]Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w okresie od 1 stycznia 2003 r. do 20 maja 2016 r. Od powyższej decyzji pełnomocnik Zainteresowanej w dniu 31 maja 2016 r. wniósł odwołanie.

Rozpatrując odwołanie i wydając zaskarżoną decyzję, Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wskazał, że brak faktycznego prowadzenia przez Zainteresowaną pozarolniczej działalności gospodarczej w formie spółki prawa handlowego z uwagi na zły stan zdrowia i ustanowienie w spółce prokurenta nie ma wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie, ponieważ dla objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym istotny jest fakt pozostawania wspólnikiem jednoosobowej spółki z o. o.

Organ podkreślił, że norma prawna powstała z art. 8 pkt. 1 lit c w związku z art. 11 i art. 1a pkt 1 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28 poz. 153, z późn. zm.), uzależniała objęcie osób prowadzących działalność gospodarczą ubezpieczeniem zdrowotnym niezależnie od posiadanych innych tytułów do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym, od spełnienia warunków do objęcia ubezpieczeniem społecznym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym było więc uzależnione od spełniania kryterium przedsiębiorcy określonych w ustawie o sus. Możliwość objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym wspólników jednoosobowej spółki z o. o. pojawiła się dopiero od dnia 1 stycznia 2003 r. w związku z nowelizacją art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zauważył, że normy prawne stanowiące o obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego jedynych wspólników spółki z o. o. obowiązują nieprzerwanie od dnia 1 stycznia 2003 r., gdyż powieliła je ustawa o ubezpieczeniu w NFZ oraz następnie ustawa o świadczeniach. Zatem pozostanie jedynym wspólnikiem spółki z o. o. rodzi obowiązek zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego w myśl przytoczonych przepisów od dnia 1 stycznia 2003 r.

Organ wskazał ponadto, że fakt nieuzyskiwania przychodu/dochodu nie ma znaczenia prawnego przy ustalaniu okresu podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu jako wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. W przedmiotowej sprawie zbadaniu nie podlega osiąganie ewentualnego przychodu/dochodu, jak w przypadku prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, lecz ustalenie czy dana osoba posiada status jedynego wspólnika spółki z o. o. Prawidłowo zatem wskazał organ I instancji, iż niewykazywanie przychodów z prowadzonej działalności gospodarczej nie stanowi okoliczności do ustalenia, że działalność w formie jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nie jest prowadzona. Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego w odniesieniu do wspólników spółek prawa handlowego, wysokość osiągniętego zysku (poniesionej straty) nie ma znaczenia, gdyż podleganie jednoosobowego wspólnika spółki z ograniczoną odpowiedzialnością należy odnieść do okresu posiadania statusu wspólnika takiej spółki.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że w polskim systemie prawnym nie ma obowiązku prowadzenia działalności gospodarczej, natomiast istnieje zasada swobody działalności gospodarczej. Skoro zatem spółka [...]Spółka z o. o. nie została wykreślona z Krajowego Rejestru Sądowego należało stwierdzić, że Zainteresowana E. K. nadal prowadzi taką działalność. Płatnikiem składek w takim przypadku jest wspólnik jednoosobowej spółki z o.o. Dlatego też to wspólnik, a więc Zainteresowana w tej sprawie jest stroną postępowania, a nie podmiot o nazwie: [...]" Spółka z o. o.

Jednocześnie organ odwoławczy w związku z przesłaniem przez pełnomocnika Strony wraz z odwołaniem od decyzji organu I instancji - umowy darowizny udziałów w spółce z o. o. z dnia 2 listopada 2015 r. na okoliczność darowania przez Zainteresowaną 14 udziałów w Spółce oraz odpisu postanowienia Sądu Rejonowego w O. [...]Krajowego Rejestru Sądowego z dnia 7 grudnia 2015 r. i zaświadczenia o dokonaniu wpisu Sądu Rejonowego w O. z dnia 7 grudnia 2015 r. na okoliczność dokonania wpisu nowego wspólnika [...]Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością oraz informacji odpowiadającej odpisowi aktualnemu z KRS z dnia 31 maja 2016 r. na okoliczność występowania w [...]Spółka z o. o. dwóch wspólników, Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia w związku z art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 82 ust 5 ustawy o świadczeniach stwierdził, że Zainteresowana od dnia 2 listopada 2015 r. nie podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej jako wspólnik dwuosobowej spółki pod nazwą: [...]" Spółka z o. o.

Organ wskazał ponadto, że decyzja Narodowego Funduszu Zdrowia nie odnosi się do kwestii opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne, zgodnie bowiem z art. 109 ust. 2 ustawy o świadczeniach, sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne należą do właściwości organów ubezpieczeń społecznych (w tym przypadku ZUS).

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając:

1. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7 k.p.a., 7a k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a mających istotny wpływ na wynik sprawy — polegających na braku podjęcia przez organ administracji publicznej czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego sprawy i błędnej oceny całokształtu materiału

2. naruszenie przepisów prawa materialnego — tj. art. 8 pkt 1 lit. c ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym z dnia 6 lutego 1997 roku (Dz. U. nr 28, po. 153 z późn. zm.) w brzmieniu do dnia 31 marca 2003 r., art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia z dnia 23 stycznia 2003 roku (Dz. U. nr 45 poz. 391 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym od 1 kwietnia 2004 r. do dnia 30 września 2004 r., art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych z dnia 27 sierpnia 2004 roku (Dz. U. z 2015 r., poz. 581 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym do 1 listopada 2015 r. w związku z art. 8 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z dnia 13 października!998 roku (Dz. U. z 2015 r. poz. 121 z późn. zm.) i art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z dnia 13 października 1998 roku (Dz. U. z 2015r., poz. 121 z późn. zm.) w związku z art. 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z dnia 13 października 1998 roku (Dz. U. z 2015 r., poz. 121 z późn. zm.) poprzez ich błędne zastosowanie i w konsekwencji:

a) objęcie Skarżącej obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym w okresie braku faktycznego prowadzenia przez nią działalności pozarolniczej z uwagi na jej stan zdrowia (w tym ciężką chorobową nowotworową) i ustanowienie w Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w O. prokurenta;

b) objęcie Skarżącej obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym w okresie kiedy dochodzenie należności składkowych nie jest już możliwe z uwagi na przedawnienie należności zgodnie z art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z dnia 13 października 1998 roku w związku z art. 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z dnia 13 października 1998r;

3. naruszenie przepisów prawa materialnego — tj. art. 22 ust. 1 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym w zw. z art. 22 ust. 4 punkt 1 i 2 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym obowiązujących do dnia 31 marca 2003 r., art. 24 ust. 5 pkt. 1 i 2 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia obowiązujących do dnia 30 września 2004 r., art. 82 ust. 8 pkt 112 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych obowiązujących od dnia 1 października 2004 r. poprzez ich niezastosowanie w sytuacji gdy przepis ten w niniejszej sprawie winien mieć zastosowanie;

4. naruszenie przepisów prawa materialnego - tj. art. 22 ust. 5 punkt 1 i 2 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym obowiązujących do dnia 31 marca 2003 r., art. 24 ust. 6 pkt. 1 i 2 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia obowiązującej od dnia 1 kwietnia 2004 r. do dnia 30 września 2004 r., art. 82 ust. 9 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych obowiązujących od dnia 1 października 2004 r poprzez ich niezastosowanie w sytuacji gdy przepis ten w niniejszej sprawie winien mieć zastosowanie.

Formułując powyższe zarzuty Skarżąca wniosła o:

1. na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 i 3 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylenie decyzji nr [...]Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia wydanej w dniu 12 sierpnia 2025 r. i doręczonej w dniu 19 sierpnia 2025 r. w całości oraz poprzedzającej ją decyzji nr [...] Dyrektora [...]Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w całości z uwagi na naruszenie zarzuconych przepisów prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy oraz zarzuconych przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy i umorzenie postępowania, ewentualnie:

2. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 3 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylenie decyzji nr [...]Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia wydanej w dniu 12 sierpnia 2025 r. i doręczonej w dniu 19 sierpnia 2025 r. w całości oraz poprzedzającej ją decyzji nr [...]Dyrektora [...]Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w całości z uwagi na naruszenie zarzuconych przepisów prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy oraz zarzuconych przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Skarżąca wniosła ponadto o:

3. dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentacji medycznej Skarżącej (Załącznik 4) na okoliczność obecnego stanu zdrowia i okoliczności, że brak wstrzymania decyzji nr [...]może spowodować u Skarżącej niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, bowiem ewentualne ustalenie podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu w obecnej sytuacji życiowej Skarżącej, która jest w trakcie leczenia szpitalnego w związku z nawrotem choroby nowotworowej co wiąże się ze znacznymi nakładami finansowymi natomiast brak wstrzymania decyzji uniemożliwi a co najmniej znacznie utrudni dalsze leczenie,

4. zwrócenie się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. o nadesłanie informacji o pobieraniu przez Skarżącą w spornym okresie renty lub emerytury, na okoliczność posiadania innego tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego w postaci renty i emerytury oraz nadesłanie informacji o wysokości osiąganego dochodu za lata 2003-2015 r. z tego tytułu, na okoliczność spełnienia dodatkowych przesłanek do niepodlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu bycia wspólnikiem jednoosobowej spółki [...] sp. z o.o.,

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, z późn. zm. dalej: "P.p.s.a.") sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.), czy też stwierdzenie, że akt ten dotknięty jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).

Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów stwierdzić należało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób uzasadniający jej uchylenie.

W niniejszej sprawie ocenie podlega decyzja Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 12 sierpnia 2025 r. nr [...]w przedmiocie stwierdzenia istnienia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego Skarżącej z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej jako jedyny wspólnik spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.

W związku z zarzutami skargi na wstępie wskazać należy, że do właściwości Prezesa NFZ należy rozpatrywanie spraw z zakresu podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu. Zgodnie bowiem z art. 109 ust. 1 ustawy o świadczeniach, Prezes Funduszu rozpatruje indywidualne sprawy z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego, przy czym do indywidualnych spraw z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego zalicza się sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym i ustalenia prawa do świadczeń. Natomiast przepis art. 109 ust. 3 ustawy o świadczeniach stanowi, że wniosek o rozpatrzenie sprawy, o której mowa w ust. 1, zgłasza ubezpieczony, a w zakresie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym wniosek może zgłosić w szczególności ZUS, Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego lub członek rodziny ubezpieczonego, także w zakresie dotyczącym objęcia ubezpieczeniem w okresie poprzedzającym złożenie wniosku. W myśl natomiast art. 68 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy systemowej, do zakresu działania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych należy m.in. wymierzanie i pobieranie składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Zgodnie zaś z przepisem art. 83 ust. 1 pkt 3 powołanej ustawy, do właściwości Zakładu Ubezpieczeń Społecznych należy wydawanie decyzji w zakresie indywidualnych spraw dotyczących ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek. W zakresie ustalania podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne pracowników zastosowanie znajduje art. 81 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, który przewiduje, że do ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia zdrowotne pracowników mają zastosowanie przepisy określające podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe tych osób.

Powyższe oznacza, że Prezes NFZ działał w zakresie swojej kompetencji do stwierdzenia istnienia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności jako wspólnik jednoosobowej spółki z o.o. Zaskarżona decyzja została wydana w następstwie wystąpienia z wnioskiem przez ZUS w oparciu o art. 109 ustawy o świadczeniach, a zatem dostrzegł potrzebę rozstrzygnięcia przez właściwy organ w zakresie dotyczącym objęcia Skarżącej ubezpieczeniem w okresie poprzedzającym złożenie wniosku.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, zgodnie z którym, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2019 r. poz. 1292 i 1495 oraz z 2020 r. poz. 424 i 1086) lub przepisów o ubezpieczeniach społecznych lub ubezpieczeniu społecznym rolników.

Zgodnie z kolei z definicją osoby prowadzącej działalność pozarolniczą, ujętej w art. 5 pkt 21 ustawy o świadczeniach, jest nią osoba, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2025 r., poz. 350, dalej: "u.s.u.s."). Jak natomiast wynika z art. 8 ust. 6 pkt 4 u.s.u.s., za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólników spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej.

W myśl art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób prowadzących działalność pozarolniczą powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniu społecznym.

Podkreślenia jednak wymaga okoliczność, że m.in. wspólnik spółki z o.o. objęty jest obowiązkiem ubezpieczenia bez względu na fakt prowadzenia działalności gospodarczej, bowiem obowiązek jego ubezpieczenia powiązany jest jedynie z posiadaniem przez niego takiego statusu prawnego, nie zaś z prowadzeniem działalności gospodarczej. W przypadku wspólników spółki z o.o. w sytuacji spełniania przez nich warunków do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego wynika z samego statusu osoby jako wspólnika tej spółki i trwa od dnia uzyskania tego statusu do dnia jego utraty, jest niezależny od prowadzenia działalności gospodarczej czy osiągania przychodów.

Wskazać należy, że w wyroku z dnia 30 listopada 2005 r., I UK 95/05 oraz postanowieniu z dnia 17 lipca 2003 r., II UK 111/03, Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że sam fakt niewykonywania usług i nieosiągania przychodu z działalności nie uzasadnia przerwy w jej prowadzeniu powodującej uchylenie obowiązku ubezpieczenia społecznego. Prawnie doniosła okoliczność prowadzenia pozarolniczej działalności związana jest wyłącznie z posiadaniem określonego statusu prawnego, tj. pozycji wspólnika w jednoosobowej spółce z ograniczoną odpowiedzialnością (por. wyrok SN z dnia 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt II UK 227/12).

Innymi słowy, z perspektywy art. 8 ust. 6 pkt 4 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 5 u.s.u.s. - podstawowe znaczenie ma w tym przypadku uzyskanie statusu wspólnika spółki komandytowej, jawnej, czy jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Ponadto obowiązek ubezpieczenia społecznego osoby prowadzącej pozarolniczą działalność wynika z przepisów prawa i nie jest uzależniony od woli ubezpieczonego lub organu, nie ma przy tym żadnej zależności pomiędzy obowiązkiem ubezpieczenia społecznego i obowiązkiem podatkowym.

Wbrew zatem stanowisku strony skarżącej, wspólnik jednoosobowej spółki objęty jest obowiązkiem ubezpieczenia bez względu na fakt prowadzenia działalności gospodarczej, bowiem obowiązek ubezpieczenia wspólnika spółki powiązany jest jedynie z posiadaniem przez niego takiego statusu prawnego, nie zaś z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Zauważyć należy, że Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 30 listopada 2005 r., I UK 95/05 oraz postanowieniu z dnia 17 lipca 2003 r., II UK 111/03, wyraził pogląd, że sam fakt niewykonywania usług i nieosiągania przychodu z działalności nie uzasadnia przerwy w jej prowadzeniu powodującej uchylenie obowiązku ubezpieczenia społecznego. W przypadku wspólników wymienionych spółek, prawnie doniosła okoliczność prowadzenia pozarolniczej działalności związana jest wyłącznie z posiadaniem określonego statusu prawnego, tj. pozycji wspólnika w spółce (por. wyrok SN z dnia 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt II UK 227/12). Innymi słowy, z perspektywy art. 8 ust. 6 pkt 4 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy systemowej - podstawowe znaczenie ma uzyskanie statusu wspólnika spółki. Obowiązek ubezpieczeniowy ustawodawca powiązał bowiem z określoną normatywnie sytuacją wspólnika (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 września 2014 r., sygn. akt SK 4/12). Zatem - jak stwierdził w orzecznictwie SN oraz sądy apelacyjne - podleganie przez wspólnika takiej spółki obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym w okresie od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności pozarolniczej do dnia zaprzestania jej wykonywania - należy odnosić do okresu posiadania statusu wspólnika w spółce prowadzącej działalność gospodarczą, niezależnie od rzeczywistego uczestnictwa w działalności takiej spółki oraz faktycznego włączania się w prowadzenie jej spraw (por. wyroki SN z dnia: 7 grudnia 2012 r., sygn. akt II UK 121/12; 3 lutego 2011 r., sygn. akt II UK 271/10, także wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 10 kwietnia 2015 r., sygn. akt III AUa 1455/14).

Powyższe okoliczności wskazują, że Prezes NFZ prawidłowo uznał, że w spornym okresie objętym zaskarżoną decyzją Skarżąca podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu posiadania statusu wspólnika spółki z o.o.

Organy obu instancji prawidłowo wskazały, że niewykazywanie przychodów z prowadzonej działalności gospodarczej nie oznacza, że działalność w formie jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nie jest faktycznie prowadzona. W odniesieniu do wspólników spółek prawa handlowego wysokość osiągniętego zysku bądź poniesionej straty nie ma wpływu na obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego. Podleganie temu obowiązkowi przez jedynego wspólnika spółki z o.o. jest bowiem bezpośrednio powiązane jedynie z okresem posiadania statusu wspólnika. Skoro więc spółka [...] Sp. z o.o. nie została wykreślona z Krajowego Rejestru Sądowego, należy uznać, że Skarżąca nadal prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą.

Odnosząc się do ustalenia celu wprowadzonej w art. 13 pkt 4b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, należy wskazać, że ustawodawca, wprowadzając ten przepis chciał usystematyzować moment rozpoczęcia i zakończenia okresu ubezpieczenia m.in. wspólników spółki z o.o., odchodząc od dotychczasowego jego niejasnego określenia wskazanego w art. 13 pkt 4 ww. ustawy (w brzmieniu sprzed 18 września 2021 r.), że okres ubezpieczenia trwa "od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności". Tym samym brzmienie znowelizowanego przepisu potwierdziło zaprezentowane w orzecznictwie stanowisko, że podleganie wspólnika takiej spółki obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego zależy wyłącznie od posiadania tego statusu, przy czym wspólnik nie podlega ubezpieczeniu tylko w czasie zawieszenia przez spółkę działalności gospodarczej. Natomiast dla stwierdzenia, że dana osoba podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jako wspólnik tej spółki nie ma znaczenia okoliczność, czy spółka faktycznie prowadziła działalność, czy też nie, czy Skarżąca uzyskiwała przychód z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej jako wspólnik spółki z o.o.

Ustalenie zatem, że w okresie objętym zaskarżoną decyzją Skarżąca była jedynym wspólnikiem spółki z o.o. jest wystarczające do uznania, że podlegała w tym czasie obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Bez znaczenia pozostają w takim przypadku kwestie faktycznego prowadzenia działalności przez spółkę i osiąganie (bądź nie) dochodów.

Za pozbawione usprawiedliwionych podstaw Sąd uznał zarzuty skargi dotyczące nieuwzględnienia przez Prezesa NFZ, że należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne uległy przedawnieniu. W tej kwestii wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 marca 2026 r. sygn. II GSK 2059/22. Stanowisko wyrażone w powołanym wyroku w pełni podziela i przyjmuje za własne skład Wojewódzkiego Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie.

Wyjaśnić należy, że obowiązek opłacania składek powstaje na skutek podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu przez objęcie tym ubezpieczeniem ubezpieczonego, a ich wysokość określa właściwy terytorialnie dla ubezpieczonego ZUS. W niniejszej sprawie Prezes NFZ rozstrzygał jedynie kwestię podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu, czyli dokonał tzw. "ustalania" - potwierdzenia obowiązku wynikającego z ustawy. Natomiast odrębną kwestią jest to, czy z tego tytułu Skarżąca będzie zobowiązana opłacać składkę na ubezpieczenie zdrowotne. Ta druga kwestia uzależniona jest od ustalenia, czy ubezpieczony prowadzący działalność pozarolniczą uzyskiwał z tego tytułu przychody. Jednak ustalenia te należą do organów ZUS i wyników postępowania prowadzonego w odrębnej sprawie, tj. faktycznej wysokości należnych składek z tytułu podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Wskazać należy, że w sprawie rozpatrywanej przez Prezesa NFZ, dotyczącej objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, ustalenia te nie mogą mieć istotnego znaczenia. Do kompetencji Prezesa NFZ należało bowiem ustalenie, czy Skarżąca była objęta obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego. Ustalenie tej okoliczności przez Prezesa NFZ jest jedynie kwestią wstępną dla organów ZUS, które dopiero po stwierdzeniu objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym ubezpieczonej mogą ustalać należną z tego tytułu potencjalną składkę. Zgodnie bowiem z art. 109 ust. 2 ustawy o świadczeniach - sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne należą do właściwości organów ubezpieczeń społecznych. W postępowaniu przed tymi organami badana jest też z urzędu kwestia przedawnienia należności z tytułu należnych składek (art. 24 ust. 4 u.s.u.s).

Reasumując, Sąd uznał, że Prezes NFZ zaskarżoną decyzją zasadnie orzekł, że Skarżąca będąca jednoosobowym wspólnikiem spółki z o.o. podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego we wskazanym w decyzji okresie. Kontrolując zaskarżoną decyzję Sąd doszedł także do wniosku, że organ w niniejszej sprawie nie naruszył przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przed wydaniem zaskarżonej decyzji Prezes NFZ zgromadził niezbędny materiał dowodowy do rozpoznania sprawy. W sprawie nie było również wątpliwości odnośnie norm prawnych mających zastosowanie w sprawie, jak i ustalonego stanu faktycznego, a zaskarżona decyzja posiada umocowanie w przepisach prawa materialnego.

Sąd oddalił wnioski dowodowe Skarżącej na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd administracyjny może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Dopuszczenie takiego nowego dowodu z dokumentu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem Sądu. Przeprowadzenie dowodu z dokumentu jest niezbędne, jeżeli bez tego dokumentu nie jest możliwe rozstrzygnięcie istniejących w sprawie wątpliwości." (B. Dauter w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Kraków 2006 r., s. 244).

Postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym i w konsekwencji dokonywanie przez ten sąd ustaleń faktycznych jest dopuszczalne w zakresie uzasadnionym celami postępowania administracyjnego i powinno umożliwiać sądowi dokonywanie ustaleń, które będą stanowiły podstawę oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Oznacza to, że sąd w istocie nie może dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy załatwionej zaskarżoną decyzją. Jeżeli zachodzi potrzeba dokonania ustaleń, które mają służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu, sąd powinien uchylić zaskarżoną decyzję i wskazać organowi zakres postępowania dowodowego, które organ ten powinien uzupełnić (tak również: B. Dauter /w:/ B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2005, s. 257 i powołany tam wyrok NSA z dnia 7 lutego 2001 r., sygn. akt V SA 671/00).

W niniejszej sprawie Sąd uznał, iż uwzględnienie wniosków dowodowych wskazanych przez stronę skarżącą w treści skargi nie było niezbędne dla końcowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, albowiem dotychczas zgromadzony materiał dowodowy stwarzał Sądowi możliwość dokonania pełnej oceny legalności zaskarżonej decyzji Prezesa NFZ, a podniesione we wniosku okoliczności pozostawały poza meritum sprawy.

W konsekwencji uznania, że zarzuty skargi nie są zasadne oraz niestwierdzenia przez Sąd innych niż podnoszone w skardze naruszeń prawa, które miałyby wpływ na wynik sprawy, a które Sąd ma obowiązek badać z urzędu, na podstawie art. 151 P.p.s.a. skarga podlegała oddaleniu.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a.