Wtorek Wydanie nr 38

Sygnatura akt
VII SA/Wa 2830/25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Rodzaj
Wyrok
Data orzeczenia
11 września 2026 r.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję
W serwisie od

Zestawienie z tego dnia
Kategorie
Sądy administracyjne
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
© autorzy OpenStreetMap

Sądy administracyjne

Szesnaście domów wśród zagród. Sąd uchylił decyzję o odmowie warunków zabudowy

Przejdź do orzeczenia, 63 min czytania

Spór

Skarżący E. J. i K. J. zaskarżyli decyzję kolegium utrzymującą odmowę ustalenia warunków zabudowy dla 16 budynków mieszkalnych jednorodzinnych na ich działce. Część sąsiadów popierała odmowę.

Ustalenia sądu

Sąd ustalił, że kolegium nie wpisało jako stron dwóch osób i nie wyjaśniło, dlaczego je pominęło, nie doręczyło decyzji dwóm uczestnikom i nie zawiadomiło stron o piśmie z 22 września 2025 r. przed wydaniem decyzji. Zarzuty odwołania dotyczące opisu zabudowy sąsiednich działek nie zostały należycie rozpatrzone.

Rozstrzygnięcie

Sąd uchylił zaskarżoną decyzję kolegium i zasądził od kolegium solidarnie na rzecz skarżących 997 zł kosztów postępowania sądowego.

Dlaczego

Naruszenia art. 10 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, dlatego decyzja została uchylona bez merytorycznej oceny zabudowy zagrodowej.

Dla firm

Organ odwoławczy musi zapewnić wszystkim stronom czynny udział w postępowaniu, w tym możliwość wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji, i odnieść się w uzasadnieniu do każdego zarzutu odwołania.

Więcej o sprawie

Kolegium pominęło jako strony cztery osoby, a dwóm uczestnikom nie doręczyło decyzji. Sąd uznał, że to uchybienia procesowe, a nie spór o samą zabudowę.

Według skarżących pozwolenia na budowę domów jednorodzinnych na sąsiednich działkach przeczyły ustaleniom organu, że w obszarze analizowanym jest tylko zabudowa zagrodowa.

Odnośnie zaś do Z.C. i G. C. brak jest w aktach administracyjnych postępowania odwoławczego wyjaśnienia, dlaczego pominięto te osoby jako strony postępowania.

Z uzasadnienia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sygnatura
VII SA/Wa 2830/25

Treść orzeczenia około 63 minuty czytania

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Tomasz Janeczko Sędziowie: sędzia WSA Mirosław Montowski asesor WSA Wojciech Białogłowski (sprawozdawca) Protokolant: referent Tomasz Bilewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2026 r. sprawy ze skargi E. J. i K. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. solidarnie na rzecz E. J. i K. J. kwotę 997 (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

I

1. W dniu 22 października 2025 r. (data prezentaty organu) E. J. i K. J. (dalej: skarżący) – zastępowani przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie radcy prawnego – do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] skargę na decyzję tego organu z [...] października 2025 r. (znak: [...]).

2. Skarga została wniesiona w związku z następującym stanem faktycznym:

2.1. W dniu 22 lutego 2024 r. skarżący złożyli do Wójta Gminy [...] wniosek o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowę szesnastu budynków mieszkalnych jednorodzinnych na działce ewidencyjnej o numerze [...]z obrębu [...], położonej w miejscowości [...]w gminie [...].

2.2. Organ ustalił jako strony postępowania:

a) skarżących,

b) M. Ż.,

c) H. Ż.,

d) W. Ż.,

e) P. K.,

f) K. K.,

g) Gminę [...].

2.3. Zawiadomieniem z [...] lutego 2024 r. (znak: [...]) Wójt Gminy [...], na podstawie art. 61 § 4 i art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, ze zm.; dalej: k.p.a.) oraz art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2023 r. poz. 997, ze zm.; dalej: u.p.z.p.), zawiadomił o wszczęciu postępowania z wniosku skarżących oraz pouczył strony o ich uprawnieniach procesowych.

2.4. Powyższe zawiadomienie zostało doręczone:

a) obojgu skarżącym – w dniu 1 marca 2024 r.,

b) M. Ż. – w dniu 14 marca 2024 r.,

c) H. Ż.– w dniu 14 marca 2024 r.,

d) W. Ż. – w dniu 14 marca 2024 r.,

e) P. K. – w dniu 29 marca 2024 r.,

f) K. K. – w dniu 29 marca 2024 r.

2.5. W sprawie został sporządzony przez mgr inż. A. K.-K. projekt decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla wnioskowanej inwestycji wraz z analizą urbanistyczną, który następnie przedłożono do uzgodnień właściwym organom.

2.6. Zawiadomieniem z [...] maja 2024 r. (znak: [...]) Wójt Gminy [...], na podstawie art. 10 § 1 i art. 81 k.p.a., zawiadomił o zakończeniu postępowania administracyjnego oraz o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym i wypowiedzenia w sprawie w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia tego zawiadomienia.

2.7. Powyższe zawiadomienie zostało doręczone:

a) obojgu skarżącym – w dniu 15 maja 2024 r.,

b) M. Ż. – w dniu 8 czerwca 2024 r.,

c) H. Ż. – w dniu 7 czerwca 2024 r.,

d) W. Ż. – w dniu 7 czerwca 2024 r.,

e) P. K. – w dniu 21 maja 2024 r.,

f) K. K. – w dniu 20 maja 2024 r.

2.8. Decyzją z [...]czerwca 2024 r. (nr [...]) Wójt Gminy [...], na podstawie art. 4 ust. 2 pkt 2, art. 53 ust. 4 pkt 6 i 9, art. 59 ust. 1, art. 60 ust. 1 i 4, art. 61 ust. 1 i art. 64 ust. 1 u.p.z.p. oraz art. 104 i art. 107 k.p.a., ustalił warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie szesnastu budynków mieszkalnych jednorodzinnych na działce ewidencyjnej o numerze [...] z obrębu [...], położonej w miejscowości [...]w gminie [...].

2.9. Powyższa decyzja została doręczona:

a) obojgu skarżącym – w dniu 17 czerwca 2024 r.,

b) M. Ż. – w dniu 17 czerwca 2024 r.,

c) H. Ż. – w dniu 17 czerwca 2024 r.,

d) W. Ż. – w dniu 17 czerwca 2024 r.,

e) P. K. – w dniu 17 czerwca 2024 r.,

f) K. K. – w dniu 17 czerwca 2024 r.

2.10. W dniu 17 czerwca 2024 r. skarżący oraz K. K., P. K., H. Ż., W. Ż. i M.Ż. złożyli oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania od decyzji z [...] czerwca 2024 r.

2.11. W dniu 17 czerwca 2024 r. Wójt Gminy [...] stwierdził prawomocność swojej decyzji z [...] czerwca 2024 r.

2.12. W dniu 1 lipca 2024 r. do Wójta Gminy [...] wpłynęło pismo R. S., P. K., P. K., E. Ż., C. K., I.K., N. K., Ł. K., P. Ż., D. Ż. i A. Ż., w którym osoby te złożyły wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego, jako podstawę prawną żądania wskazując art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

2.13. Pismami z 15 lipca 2024 r. Wójt Gminy [...] wezwał R. S., P. K., P. K., E. Ż., C. K., I. K., N. K., Ł. K., P. Ż., D. Ż. i A. Ż. do wykazania ich interesu prawnego, jako stron postępowania.

2.14. Powyższe pisma zostały doręczone wszystkim adresatom w dniu 23 lipca 2024 r.

2.15. W dniu 26 lipca 2024 r. R. S., P. K., E. Ż., C. K., I. K., N. K., Ł. K., P. Ż., D. Ż. i A. Ż. przedłożyli wyjaśnienia w sprawie, wykazujące – ich zdaniem – posiadanie interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym.

2.16. Postanowieniem z [...]sierpnia 2024 r. (znak: [...]) Wójt Gminy [...], na podstawie art. 145 § 1 pkt 4, art. 147, art. 149 § 1 i art. 150 § 1 k.p.a., postanowił wznowić postępowanie administracyjne zakończone ostateczną decyzją tego organu z [...]czerwca 2024 r. (nr [...]).

2.17. Powyższe postanowienie zostało doręczone:

a) obojgu skarżącym – w dniu 6 września 2024 r.,

b) M. Ż. – w dniu 4 września 2024 r.,

c) H. Ż.– w dniu 4 września 2024 r.,

d) W. Ż. – w dniu 4 września 2024 r.,

e) P. K. – w dniu 27 sierpnia 2024 r.,

f) K. K. – w dniu 27 sierpnia 2024 r.,

g) R. S. – w dniu 28 sierpnia 2024 r.,

h) P. K. – w dniu 28 sierpnia 2024 r.,

i) E. Ż.– w dniu 28 sierpnia 2024 r.,

j) C. K. – w dniu 28 sierpnia 2024 r.,

k) I. K. – w dniu 28 sierpnia 2024 r.,

l) N. K. – w dniu 28 sierpnia 2024 r.,

ł) Ł. K. – w dniu 28 sierpnia 2024 r.,

m) P. Ż. – w dniu 28 sierpnia 2024 r.,

n) D. Ż. – w dniu 28 sierpnia 2024 r.,

o) A. Ż. – w dniu 28 sierpnia 2024 r.,

p) P. K. – w dniu 28 sierpnia 2024 r.,

r) J. K. – w dniu 27 sierpnia 2024 r.

2.18. Zawiadomieniem z [...] sierpnia 2024 r. (znak: [...]) Wójt Gminy [...]zawiadomił o wyznaczeniu na dzień 9 września 2024 r. o godz. 9:00 oględzin nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna o numerze [...] z obrębu [...]w miejscowości [...].

2.19. Powyższe zawiadomienie zostało doręczone:

a) obojgu skarżącym – w dniu 6 września 2024 r.,

b) M. Ż.– w dniu 4 września 2024 r.,

c) H. Ż. – w dniu 4 września 2024 r.,

d) W. Ż.– w dniu 4 września 2024 r.,

e) P. K. – w dniu 28 sierpnia 2024 r.,

f) K. K. – w dniu 27 sierpnia 2024 r.,

g) R. S. – w dniu 28 sierpnia 2024 r.,

h) P. K. – w dniu 28 sierpnia 2024 r.,

i) E. Ż. – w dniu 28 sierpnia 2024 r.,

j) C. K. – w dniu 28 sierpnia 2024 r.,

k) I. K. – w dniu 28 sierpnia 2024 r.,

l) N. K. – w dniu 28 sierpnia 2024 r.,

ł) Ł. K. – w dniu 28 sierpnia 2024 r.,

m) P. Ż. – w dniu 28 sierpnia 2024 r.,

n) D. Ż. – w dniu 28 sierpnia 2024 r.,

o) A. Ż. – w dniu 28 sierpnia 2024 r.,

p) P. K. – w dniu 28 sierpnia 2024 r.,

r) J. K. – w dniu 27 sierpnia 2024 r.

2.20. w dniu 22 sierpnia 2024 r. skarżący przedstawili Wójtowi Gminy [...] przedstawili swoje stanowisko w sprawie, podające w wątpliwość złożenie wniosków o wznowienie postępowania w terminie.

2.21. Zawiadomieniem z [...] września 2024 r. (znak: [...]) Wójt Gminy [...] zawiadomił o wyznaczeniu na dzień 2 października 2024 r. o godz. 9:00 nowego terminu oględzin nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna o numerze [...]z obrębu [...]w miejscowości [...].

2.22. Powyższe zawiadomienie zostało doręczone wszystkim stronom w dniu 9 września 2024 r.

2.23. W dniu 17 września 2024 r. do Wójta Gminy [...] wpłynęło pismo Z.C, G. C., T. S. i A. S. w przedmiocie zgłoszenia udziału w postępowaniu administracyjnym wraz z pismami wykazującymi – zdaniem tych osób – ich interes prawny do uznania za strony postępowania.

2.24. W dniu 27 września 2024 r. do Wójta Gminy [...] wpłynęło pismo R. S., do którego zostały załączone dwie opinie urbanistyczne, świadczące – zdaniem tej osoby – o braku podstaw do wydania decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla wnioskowanej przez skarżących inwestycji.

2.25. W dniu 2 października 2024 r. o godz. 9:00 przeprowadzono protokolarne oględziny nieruchomości objętej wnioskiem skarżących oraz nieruchomości sąsiednich, do którego załączono materiał fotograficzny.

2.26. W dniu 2 października 2024 r. do Wójta Gminy [...] wpłynęło pismo skarżących, w którym wnieśli o odmowę uchylenia decyzji o ustaleniu warunków zabudowy.

Ponadto do pisma zostało załączone pełnomocnictwo udzielone przez skarżących ich synowi – K. J.

2.27. Pismami z [...]października 2024 r. (znak: [...]) Wójt Gminy [...] wezwał T. S., A. S., G. C. i Z. C. do wskazania daty dowiedzenia się przez nich o decyzji z [...] czerwca 2024 r.

2.28. Powyższe pisma zostały doręczone wszystkim adresatom w dniu 30 października 2024 r.

2.29. W dniu 4 listopada 2024 r. do Wójta Gminy [...]wpłynęły pisma Z.C., G. C., T. S. i A. S., w których jako datę dowiedzenia się o wydaniu decyzji o ustaleniu warunków zabudowy wskazali 24 sierpnia 2024 r.

2.30. W dniu 4 listopada 2024 r. do Wójta Gminy [...] wpłynęło pismo M. S., w którym poinformowała organ o tym, że jest współwłaścicielką nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością skarżących.

2.31. Pismami z [...]grudnia 2024 r. (znak: [...]) Wójt Gminy [...]poinformował T. S., A. S. i M. S. o uznaniu za strony w postępowaniu administracyjnym.

2.32. Powyższe pisma zostały doręczone: M. S.– w dniu 30 grudnia 2024 r., a T. S. i A. S. – w dniu 31 grudnia 2024 r.

2.33. Pismem z [...]grudnia 2024 r. (znak: [...]) Wójt Gminy [...], na podstawie art. 50 § 1 k.p.a. w związku z art. 52 ust. 2 i art. 61 ust. 5a u.p.z.p., wezwał pełnomocnika skarżących do uzupełnienia, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia tego pisma, wniosku o wydanie decyzji o ustaleniu warunków zabudowy poprzez wskazanie frontu działki będącej przedmiotem postępowania administracyjnego oraz przedłożenie kopii mapy zasadniczej obejmującej obszar równy trzykrotnej szerokości frontu terenu objętego wnioskiem, jednak nie mniejszej niż 50 m oraz nie większej niż 200 m.

2.34. Powyższe pismo zostało doręczone pełnomocnikowi skarżących w dniu 31 grudnia 2024 r.

2.35. W dniach 28 i 31 stycznia 2025 r. do Wójta Gminy [...] wpłynęły pisma pełnomocnika skarżących, w których wykonał on wezwanie organu.

2.36. W dniu 12 lutego 2025 r. do Wójta Gminy [...] wpłynęło pismo R.S., w którym zarzucił on skarżącym próbę naruszenia dotychczasowego ładu przestrzennego poprzez budowę osiedla domów jednorodzinnych na obszarze, na którym występuje jedynie zabudowa zagrodowa.

2.37. W dniu 18 lutego 2025 r. do Wójta Gminy [...] wpłynęło kolejne pismo R. S., w którym odniósł się do pisma pełnomocnika skarżących.

2.38. W dniu 9 kwietnia 2025 r. do Wójta Gminy [...] wpłynął sporządzony przez mgr inż. A. K.-K. projekt decyzji o odmowie ustalenia warunków zabudowy wraz z analizą urbanistyczną.

2.39. Zawiadomieniem z [...] maja 2025 r. (znak: [...]) Wójt Gminy [...], na podstawie art. 10 § 1 i art. 81 k.p.a., zawiadomił o zebraniu materiału dowodowego oraz możliwości zapoznania się z nim i wypowiedzenia w sprawie w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia tego zawiadomienia.

2.40. Powyższe zawiadomienie zostało doręczone:

a) pełnomocnikowi skarżących – w dniu 19 maja 2025 r.,

b) M. Ż. – w dniu 20 maja 2025 r.,

c) H. Ż. – w dniu 20 maja 2025 r.,

d) W.Ż. – w dniu 20 maja 2025 r.,

e) P. K. – w dniu 13 maja 2025 r.,

f) K. K. – w dniu 14 maja 2025 r.,

g) R. S. – w dniu 14 maja 2025 r.,

h) P. K. – w dniu 29 maja 2025 r. (przez fikcję doręczenia w związku z niepodjęciem awizowanej przesyłki pocztowej w terminie),

i) E. Ż.– w dniu 15 maja 2025 r.,

j) C. K. – w dniu 14 maja 2025 r.,

k) Ł. K.– w dniu 14 maja 2025 r.,

l) P. Ż. – w dniu 14 maja 2025 r.,

ł) G. C. – w dniu 15 maja 2025 r.,

m) Z. C. – w dniu 15 maja 2025 r.,

n) A. S. – w dniu 14 maja 2025 r.,

o) T. S. – w dniu 14 maja 2025 r.,

p) M. S. – w dniu 14 maja 2025 r.,

q) J. K. – w dniu 13 maja 2025 r.

Brak jest natomiast w aktach administracyjnych dowodów doręczenia powyższego zawiadomienia:

a) I. K.,

b) N. K.,

c) D.Ż.,

d) A. Ż.,

e) P. K.

2.41. Decyzją z [...]czerwca 2025 r. (nr [...]) Wójt Gminy [...], na podstawie art. 104, art. 107, art. 150 i art. 151 § 1 pkt 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., odmówił uchylenia swojej ostatecznej decyzji z [...] czerwca 2024 r. (nr [...]) na wniosek P. K., I. K., N. K., D. Ż. i A. Ż., uznawszy brak ziszczenia się odnośnie do nich przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., albowiem osobom tym nie przysługiwał status strony w postępowaniu jurysdykcyjnym o wydanie decyzji w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy.

2.42. Powyższa decyzja została doręczona:

a) N. K.– w dniu 4 lipca 2025 r.,

b) P. K.– w dniu 4 lipca 2025 r.,

c) I. K. – w dniu 4 lipca 2025 r.,

d) D. Ż. – w dniu 9 lipca 2025 r.

Brak jest natomiast w aktach administracyjnych dowodów doręczenia powyższej decyzji:

a) A.Ż.,

b) pełnomocnikowi skarżących,

c) M. Ż.,

d) H. Ż.,

e) W. Ż.,

f) P.K.,

g) K. K.,

h) R. S.,

i) P. K.,

j) E. Ż.,

k) C. K.,

l) Ł. K.,

ł) P.Ż.,

m) G. C.,

n) Z. C.,

o) A. S.,

p) T. S.,

q) M. S.,

r) J. K.

2.43. W świetle przedłożonych Sądowi akt administracyjnych N. K., P. K., I. K. ani D. Ż. nie wnieśli odwołań od decyzji o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej.

2.44. Decyzją z [...]czerwca 2025 r. (nr [...]) Wójt Gminy [...], na podstawie art. 104, art. 107, art. 250 i art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z art. 1 ust. 2, art. 4 ust. 2 pkt 2, art. 59 ust. 1, art. 60 ust. 1 i 4, art. 61 ust. 1 i art. 64 ust. 1 u.p.z.p.:

– w punkcie 1 – uchylił swoją decyzję z [...]czerwca 2024 r. (nr [...]);

– w punkcie 2 – odmówił ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie szesnastu budynków mieszkalnych jednorodzinnych na działce ewidencyjnej o numerze [...]z obrębu [...] , położonej w miejscowości [...]w gminie [...].

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazano, co następuje:

"Działka, której dotyczy wniosek o ustalenie warunków zabudowy posiada dostęp do drogi gminnej publicznej nr [...] za pośrednictwem działek ewid. nr [...], [...], [...], [...]stanowiących własność Gminy [...] , zgodnie z pismem Wójta Gminy [...]z dnia [...].11.2024 r.

Materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia w rozpatrywanej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, wydanie decyzji o warunkach zabudowy jest możliwe jedynie w przypadku łącznego spełnienia następujących warunków:

1) co najmniej jedna działka sąsiednia, dostępna z tej samej drogi publicznej, jest zabudowana w sposób pozwalający na określenie wymagań dotyczących nowej zabudowy w zakresie kontynuacji parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym gabarytów i formy architektonicznej obiektów budowlanych, linii zabudowy oraz intensywności wykorzystania terenu;

1a) teren jest położony na obszarze uzupełnienia zabudowy;

2) teren ma dostęp do drogi publicznej;

3) istniejące lub projektowane uzbrojenie terenu, z uwzględnieniem ust. 5, jest wystarczające dla zamierzenia budowlanego;

4) teren nie wymaga uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne albo jest objęty zgodą uzyskaną przy sporządzaniu miejscowych planów, które utraciły moc na podstawie art. 67 ustawy, o której mowa w art. 88 ust. 1;

5) decyzja jest zgodna z przepisami odrębnymi;

6) zamierzenie budowlane nie znajdzie się w obszarze:

a) w stosunku do którego decyzją o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej, o której mowa w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o przygotowaniu i realizacji strategicznych inwestycji w zakresie sieci przesyłowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 428, 784 i 922), ustanowiony został zakaz, o którym mowa w art. 22 ust. 2 pkt 1 tej ustawy,

b) strefy kontrolowanej wyznaczonej po obu stronach gazociągu, c) strefy kontrolowanej wyznaczonej po obu stronach gazociągu, o którym mowa w art. 53 ust. 5e pkt 2.

Zgodnie z art. 59 ust. 2 pkt 2 z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r., poz. 1688) do spraw dotyczących wydania decyzji o warunkach zabudowy, wszczętych od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy i przed dniem utraty mocy studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy w danej gminie:

1) stosuje się przepisy art. 54 oraz art. 61 ust. 1 pkt 1, ust. 2, 3 i 5a w brzmieniu dotychczasowym oraz nie stosuje się przepisów art. 61 ust. 1 pkt 1a i ust. la ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

Przesłanki określone w art. 61 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu, dotyczą warunków, jakie musi spełniać teren, na którym ma być prowadzona inwestycja powodująca konieczność uzyskania warunków zabudowy wobec braku planu zagospodarowania przestrzennego. Ustawodawca nałożył na organ wydający decyzję obowiązek sprawdzenia oraz określenia wymagań, jakie powinna spełniać nowa zabudowa w związku z już istniejącą zabudową w sąsiedztwie oraz sposobem zagospodarowania terenu.

W myśl art. 61 ust. 5a ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w celu ustalenia wymagań dla nowej zabudowy i zagospodarowania terenu właściwy organ wyznacza wokół terenu, o którym mowa w art. 52 ust. 2 pkt 1a, na kopii mapy zasadniczej lub mapy ewidencyjnej dołączonej do wniosku o ustalenie warunków zabudowy obszar analizowany w odległości równej trzykrotnej szerokości frontu terenu, o którym mowa w art. 52 ust. 2 pkt 1a, jednak nie mniejszej niż 50 m oraz nie większej niż 200 m, i przeprowadza na nim analizę cech zabudowy i zagospodarowania terenu w zakresie warunków, o których mowa w ust. 1 pkt 1a. Przez front terenu należy rozumieć tę część granicy działki budowlanej, która przylega do drogi publicznej, drogi wewnętrznej lub granicy działki obciążonej służebnością drogową, z której odbywa się główny wjazd na działkę.

Granice obszaru analizowanego wyznaczono na kopii mapy zasadniczej w skali 1:1000 prowadzonej przez Powiatowy Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w [...], zgodnie z art. 61 ust. 5a ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Obszar analizowany wyznaczono jako trzykrotną szerokość frontu działki. Pismem z dnia 28 stycznia 2025 r. Wnioskodawca wskazał front działki jako stanowiącej podstawę do wyznaczenia obszaru analizowanego. Front działki stanowi odcinek działki nr [...] stykający się z działką nr [...] z której odbywa się zjazd. Szerokość frontu tak wyznaczonego wynosi ok. 33,7 m, zatem granica obszaru analizowanego została ustalona w odległości nie mniejszej niż trzykrotność tego parametru od granic działki, czyli w odległości ok. 101,1 m od granic rozpatrywanej działki nr [...]. Swym zasięgiem objął on zabudowane działki sąsiednie nr ewid. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...].

Zgodnie z wnioskiem planowane przedsięwzięcie polegać będzie na lokalizacji nowej zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, w skład której wchodzić będzie 16 budynków mieszkalnych jednorodzinnych na działce ewid. nr [...]w obrębie [...] [...]. Charakterystyczne parametry każdego budynku:

– szerokość elewacji frontowej: 10,0-14,0 m,

– liczba kondygnacji nadziemnych: 1-2,

– wysokość górnej krawędzi elewacji frontowej: 3,0-4,5 m,

– wysokość głównej kalenicy: 6,5-9,0 m,

– kąt nachylenia dachu: 30°-45°, dach dwu- lub wielospadowy symetryczny w kierunku głównej kalenicy w stosunku do frontu działki prostopadły lub równoległy.

W wyniku przeprowadzonej analizy stwierdzono, iż w całym obszarze analizowanym brak jest zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej oraz budynków o parametrach zbliżonych lub odpowiadających wnioskowanym budynkom. Najbliższa zabudowa stanowi zabudowę zagrodową. W obszarze analizowanym znajdują się tereny otwarte o przeznaczeniu rolnym (na mapie przede wszystkim oznaczenia gruntów ornych – R). Jednym z kilku warunków wymagających łącznego spełnienia wynikających z art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, dla wydania pozytywnej decyzji jest to, aby co najmniej jedna działka sąsiednia, dostępna z tej samej drogi publicznej, była zabudowana w sposób pozwalający na określenie wymagań dotyczących nowej zabudowy w zakresie kontynuacji funkcji, parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym gabarytów i formy architektonicznej obiektów budowlanych, linii zabudowy oraz intensywności wykorzystania terenu. Wskazany przepis wprowadzana na grunt prawa polskiego tzw. »zasadę dobrego sąsiedztwa«, zaś jej celem jest zagwarantowanie ładu przestrzennego, tj. takiego ukształtowania przestrzeni, które tworzy harmonijną całość oraz uwzględnia w przyporządkowanych relacjach wszelkie uwarunkowania i wymagania funkcjonalne, gospodarczo-społeczne, środowiskowe, kulturowe oraz kompozycyjno-estetyczne co zostało również ugruntowane w orzecznictwie polskim. W każdym indywidualnym przypadku obszar analizowany stanowi urbanistyczną całość. Zasada dobrego sąsiedztwa, o której była wyżej mowa, wymaga dostosowania nowej zabudowy do wyznaczonej przez zastany w danym miejscu stan dotychczasowej zabudowy, a także cech i parametrów o charakterze urbanistycznym (zagospodarowanie obszaru) i architektonicznym (ukształtowanie wzniesionych obiektów). Wyznacznikiem spełnienia ustawowego wymogu są zatem faktyczne warunki panujące do tej pory na konkretnym obszarze. Powstająca w sąsiedztwie zabudowanych już działek nowa zabudowa powinna odpowiadać charakterystyce urbanistycznej (kontynuacja funkcji, parametrów cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, linii zabudowy i intensywności wykorzystania terenu) i architektonicznej (gabarytów i formy architektonicznej obiektów budowlanych) zabudowy już istniejącej. W kontekście rozpoznawanej sprawy kontynuacja cech odpowiadających charakterystyce urbanistycznej obiektów istniejących, a w szczególności funkcji zabudowy, dla obiektu planowanego nie ma miejsca.

Planowana przez Wnioskodawców inwestycja jest innego rodzaju i funkcji, albowiem zamierza ona zrealizować 16 budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie mieszkaniowej jednorodzinnej. Funkcja planowanych budynków nie będzie związana w żaden sposób z istniejącym w obszarze analizowanym rolnym przeznaczeniem gruntów. Wszelkie uwarunkowania i wymagania funkcjonalne, gospodarczo-społeczne, środowiskowe, kulturowe oraz kompozycyjno-estetyczne nie pozwalają na wprowadzenie w przedmiotowym terenie zabudowy nie związanej rodzajowo z terenami otwartymi. Planowane budynki mieszkalne jednorodzinne w zabudowie mieszkaniowej jednorodzinnej powinny tworzyć wraz z zabudową istniejącą urbanistyczną całość, zatem kierowanie się przy ustalaniu warunków zabudowy wnioskowanym sposobem zagospodarowania działki ewid. nr [...] byłoby sprzeczne z zasadami »dobrego sąsiedztwa« i stanowiłoby naruszenie reguł ustawowych. Żaden z obiektów objętych obszarem analizowanym nie może stanowić kontekstu urbanistycznego dla lokalizowania zabudowy wewnątrz obszaru o odmiennym sposobie zagospodarowania, tak cennym z punktu widzenia krajobrazowego i przyrodniczego. Budynki mieszkalne w zabudowie zagrodowej nie mogą stanowić odniesienia dla planowanej zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. Budynek powstały w ramach zabudowy zagrodowej nie może stanowić podstawy do ustalenia kontynuacji funkcji dla budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie mieszkaniowej jednorodzinnej. Zabudowa zagrodowa stanowi inny, szczególny rodzaj zabudowy, odróżniający ją od zabudowy jednorodzinnej i wielorodzinnej, a istnienie na danym terenie wyłącznie zabudowy zagrodowej uniemożliwia wprowadzenie na tym obszarze zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. W zakresie kontynuacji funkcji, o której mowa w art. 61 ust. 1 ustawy mieści się taka zabudowa, której funkcja, wynikająca z powszechnie przyjętego przeznaczenia, nie godzi w istniejący na obszarze poddanym analizie stan rzeczy. Tym samym zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna nie spełnia podobnej funkcji jak zabudowa zagrodowa zastana w obszarze analizowanym. Zabudowa mieszkaniowa i zabudowa zagrodowa w gospodarstwach rolnych, hodowlanych i ogrodniczych, stanowią odmienny rodzaj zabudowy. Charakterystycznym jest również, że wśród zabudowy mieszkaniowej wyraźnie rozróżnia się jako odmienny typ zabudowę jednorodzinna i zabudowę wielorodzinna. Ustalenia dotyczące funkcji zabudowy i zagospodarowania terenu zapisuje się poprzez określenie sposobu użytkowania obiektów budowlanych i sposobu zagospodarowania terenu. Ten ostatni przepis akcentuje znaczenie nie tylko funkcji (sposobu użytkowania) zabudowy (budynków i budowli pełniących rolę budynków), ale i funkcji (sposobu użytkowania) terenu. W stanie faktycznym niniejszej sprawy istotnym jest to, że zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna i zabudowa zagrodowa w gospodarstwach rolnych, hodowlanych i ogrodniczych stanowią jakościowo różne rodzaje zabudowy, nawet jeżeli jakiś budynek tworzący zabudowę zagrodową jest użytkowany na cele mieszkalne. Stan taki nie zmienia funkcji terenu, jako obszaru rolniczej przestrzeni produkcyjnej. Zabudowa zagrodowa to w szczególności budynki mieszkalne, budynki gospodarcze lub inwentarskie w rodzinnych gospodarstwach rolnych, hodowlanych lub ogrodniczych oraz w gospodarstwach leśnych (§ 3 pkt 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie). Zabudowa zagrodowa służy bowiem przede wszystkim prowadzeniu działalności gospodarczej i stanowi miejsce zamieszkania i pracy rolnika, a grunty zajęte pod budynki mieszkalne w gospodarstwach rolnych uznaje się za grunty wykorzystywane rolniczo. Wprawdzie zarówno obiekt mieszkalny jednorodzinny w zabudowie mieszkaniowej jednorodzinnej jak i budynek mieszkalny w zabudowie zagrodowej mają tę wspólną cechę, którą jest możliwość pobytu ludzi, jednakże określenie wymagań dla takiej zabudowy nie jest możliwe jako kontynuacja funkcji zabudowy zagrodowej już istniejącej, skoro w istocie zmieniłoby to przeznaczenie terenu objętego granicami obszaru analizowanego z dotychczasowej funkcji o charakterze zagrodowej, wprowadzając chaos w zagospodarowaniu przestrzennym. To zaś pozostawałoby w sprzeczności z przywołanym już art. 1 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Ochrona ładu przestrzennego, jaka jest realizowana na podstawie art. 61 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, ma na celu powstrzymanie zabudowy niedającej się pogodzić z zabudową już istniejącą na terenach, gdzie nie ma planu zagospodarowania przestrzennego. Nie powinno to jednak doprowadzić do nadmiernego jej ograniczenia. Do ustalenia ciągłości funkcji zabudowy wystarczające jest stwierdzenie, że przynajmniej jedna nieruchomość w ramach obszaru analizowanego posiada taką funkcję, jaka wynika z wniosku inwestora. Pewne funkcje z istoty swej zakładają powtarzalność określonych obiektów na danym obszarze, jak np. geometria dachów czy wysokość budynków o takim charakterze.

Należy wskazać, iż możliwość zabudowy nieruchomości wynikająca z przysługującego prawa własności musi pozostawać w zgodności z regulacją administracyjnego prawa materialnego konkretyzującego ład przestrzenny. Jeżeli w sprawie nie zostały spełnione łącznie przesłanki wydania decyzji o warunkach zabudowy, o których mowa w art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym brak jest możliwości ustalenia warunków zabudowy dla wnioskowanego zamierzenia.

Decyzja o warunkach zabudowy jest aktem administracyjnym związanym. Oznacza to, że organ administracji publicznej nie działa w warunkach uznania administracyjnego, a rozstrzygnięcie, podejmowane po przeprowadzeniu postępowania, warunkowane jest całkowicie ustalonym stanem faktycznym i przepisami prawa.

W ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych wypracowanym na tle regulacji art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy, podkreśla się, że dla ustalenia warunków zabudowy nie jest konieczne, aby w obszarze analizowanym istniał obiekt, który wszystkimi swoimi parametrami i funkcją odpowiadałby planowanej zabudowie, a wystarczające jest natomiast, że poszczególne parametry planowanego obiektu nawiązują do parametrów występujących w obszarze analizowanym i stanowią ich kontynuację. »Kontynuacja funkcji«, o której mowa w art. 61 ust. 1 ustawy oznacza, że nowa zabudowa musi się mieścić w granicach zastanego w danym miejscu sposobu zagospodarowania terenu (w tym użytkowania obiektów). Celem ustawodawcy nie było zahamowanie możliwości zagospodarowania terenów, a jedynie zracjonalizowanie sposobu tego zagospodarowania, przy wykorzystaniu kontynuacji cech i funkcji dotychczasowej zabudowy. Tym samym planowana inwestycja nie spełnia warunku zawartego w art. 61 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zakresie dobrego sąsiedztwa. Obecnie projektowana zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna nie kontynuuje więc w swej funkcji zabudowy istniejącej na analizowanym obszarze.

Mając powyższe na uwadze dla planowanej inwestycji nie zachodzi okoliczność łącznego spełnienia warunków art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zakresie dobrego sąsiedztwa. W wyznaczonym obszarze analizowanym nie znajduje się zabudowa, która umożliwiałaby stwierdzenie kontynuacji funkcji zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej oraz parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania, w tym gabarytów i formy architektonicznej obiektów budowlanych.

W związku z powyższym należy odmówić ustalenia warunków zabudowy dla planowanej inwestycji polegającej na budowie 16 budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie mieszkaniowej jednorodzinnej na działce ewidencyjnej nr [...] położonej w miejscowości [...], w gminie [...] i tym samym należy uchylić ostateczną Decyzję Nr [...]o warunkach zabudowy z [...]czerwca 2024 r., wydaną przez Wójta Gminy [...]dla ww. inwestycji".

2.45. Powyższa decyzja została doręczona:

a) pełnomocnikowi skarżących – w dniu 30 czerwca 2025 r.,

b) E. Ż. – w dniu 30 czerwca 2025 r.,

c) P. Ż. – w dniu 8 lipca 2025 r.,

d) M. Ż. – w dniu 2 lipca 2025 r.,

e) W. Ż. – w dniu 2 lipca 2025 r.,

f) H. Ż.– w dniu 2 lipca 2025 r.,

g) J. K. – w dniu 26 czerwca 2025 r.,

h) P. K. – w dniu 26 czerwca 2025 r.,

i) Z. C. – w dniu 30 czerwca 2025 r.,

j) G. C. – w dniu 30 czerwca 2025 r.,

k) C. K. – w dniu 30 czerwca 2025 r.,

l) Ł.K. – w dniu 30 czerwca 2025 r.,

ł) T. S. – w dniu 30 czerwca 2025 r.,

m) A.S. – w dniu 30 czerwca 2025 r.,

n) R. S. – w dniu 30 czerwca 2025 r.,

o) M. S. – w dniu 30 czerwca 2025 r.,

p) P. K. – w dniu 15 lipca 2025 r. (przez fikcję doręczenia w związku z niepodjęciem awizowanej przesyłki pocztowej w terminie).

2.46. Od powyższej decyzji odwołanie wnieśli skarżący, którzy zarzucili temu rozstrzygnięciu obrazę:

1) art. 145 § 1 pkt 4 w związku z art. 147 i art. 148 § 2 oraz art. 16 § 1 w związku z art. 28 k.p.a. "poprzez:

a. Brak przeprowadzenia wstępnego (formalnego) postępowania mającego na celu sprawdzenia dopuszczalności wznowienia postępowania, które jest warunkiem koniecznym przejścia do drugiego – merytorycznego etapu ww. postępowania;

b. Wadliwe wznowienie postępowania w sprawie przejawiające się prowadzeniem postępowania wyjaśniającego na etapie poprzedzającym wznowienie postępowania poprzez wystosowanie wezwania do wskazania interesu prawnego.

c. Brak jakiegokolwiek ustosunkowania się do kwestii katalogu Stron w Decyzji Nr [...]Wójta Gminy [...]z dnia [...]czerwca 2025 r. znak [...] co sprawia, iż właściwie nie wiadomo kogo i z jakich powodów Organ uznał ostatecznie za Stronę rzeczonego postępowania";

2) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 w związku z art. 145 § 1 pkt 4 w związku z art. 16 § 1 k.p.a. "poprzez zaniechanie jakiegokolwiek zbadania, czy osoby wnioskujące o wznowienie postępowania bez swojej winy nie brały udziału w postępowaniu";

3) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 w związku z art. 28 k.p.a. "poprzez wadliwe ustalenie, iż osoby wnioskujące o wznowienie postępowania (w nieznanym Odwołującym zakresie) posiadają interes prawny w przedmiotowym postępowaniu, skoro faktycznie doszło do wznowienia i uchylenia pierwotnej decyzji";

4) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. "poprzez brak wszechstronnego rozważenia i zbadania wszystkich okoliczności sprawy i całkowicie arbitralne uznanie, że w całym obszarze analizowanym brak jest zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, w sytuacji gdy jednocześnie:

a. W dokumencie »Analiza funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu«:

— na str. 2 tiret drugie sam Organ wskazuje, iż »Ze względu na to, iż w obszarze analizowanym występują budynki mieszkalne jednorodzinne oraz gospodarcze o różnych szerokościach elewacji frontowej wyznaczenie średniego wskaźnika szerokości elewacji frontowej nie jest miarodajne«;

— na str. 2 tiret trzecie sam Organ wskazuje, iż »W obszarze analizowanym występuje duża różnorodność budynków. Zlokalizowane są tu budynki gospodarcze oraz jednorodzinne«.

Przy czym w żadnym miejscu w w/w akapitach "Analizy funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu" nie wskazano, iż są to budynki w zabudowie zagrodowej;

b. Jak wskazali Odwołujący w uzupełnieniu wniosku (w aktach sprawy):

— dla działki objętej analizą o nr. [...] wydano pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego, zaś nazwa zamierzenia w żaden sposób nie wskazuje na zabudowę zagrodową (źródło: dane z RWDZ dostępne pod adresem https://wyszukiwarka.gunb.gov.pl/mapa/);

— dla działki objętej analizą o nr. [...] wydano pozwolenie na rozbudowę budynku mieszkalnego, zaś nazwa zamierzenia w żaden sposób nie wskazuje na zabudowę zagrodową — dodatkowo w informacjach dotyczących zamierzenia budowlanego w rubryce Rodzaj obiektu wskazano »Budynek mieszkalny jednorodzinny« (źródło: dane z RWDZ dostępne pod adresem https://wyszukiwarka.gunb.gov.pl/mapa/);

— dane z SIP Urzędu Gminy [...] (informacje o obiekcie — GUNB — pozwolenia na budowę) analizowane porównawczo dla działki [...] i [...] różnicują opis zamierzenia budowlanego w sytuacji, gdy jest ono realizowane w zabudowie zagrodowej tj. do systemów wprowadza się rodzaje zamierzeń budowlanych odmiennie dla »budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie zagrodowej«, a inaczej dla »budynków mieszkalnych jednorodzinnych«";

5) art. 8 § 1 i art. 11 k.p.a. "poprzez brak jakiegokolwiek ustosunkowania się w treści decyzji do wątpliwości Odwołujących dot. opisów zamierzeń budowlanych i zabudowy znajdującej się na działkach objętych »Analizą funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu« w kontekście danych wynikających z rejestrów publicznych, które to zaniechanie prowadzi do utraty zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej, tym bardziej, iż wniosek na etapie pierwotnej decyzji wymagał takiej samej analizy sąsiedztwa i przeszedł pozytywnie pierwotną weryfikację, a decyzję wydano zgodnie z wnioskiem Inwestora".

2.47. W dniu 31 lipca 2025 r. do Wójta Gminy [...] wpłynęło pismo z 30 lipca 2025 r., w którym R.S., M. S., P. K., P.K., E. Ż., C. K., I. K., N. K., Ł. K., P. Ż., D. Ż., A. Ż., Z. C., G. C., T. S. i A. S. przedstawili swoje stanowisko odnośnie do odwołania skarżących, wnosząc o jego nieuwzględnienie.

2.48. Pismem z [...] sierpnia 2025 r. (znak: [...]) Wójt Gminy [...] przekazał do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] odwołanie skarżących, akta administracyjne wskazane wyżej pismo z 30 lipca 2025 r.

2.49. W dniu 26 sierpnia 2025 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wpłynęło pismo z 13 sierpnia 2025 r., w którym R.S. poinformował, że jego rodzice – A. S. i T. S. – umocowali go do ich reprezentowania w postępowaniu przed organem odwoławczym.

Do rzeczonego pisma zostały załączone w oryginale pełnomocnictwa udzielone w dniu 26 lipca 2026 r. przez odpowiednio: A. S. oraz T. S.

2.50. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w wykazie stron postępowania uwzględniło następujące osoby:

a) oboje skarżących,

b) M. Ż.,

c) H. Ż.,

d) W. Ż.,

e) P. K.,

f) K. K.,

g) R. S.,

h) M. S.,

i) P. K.,

j) P. K.,

k) E. Ż.,

l) C. K.,

ł) I. K.,

m) N. K.,

n) Ł.K.,

o) P. Ż.,

p) D. Ż.,

q) A. Ż.

Co istotne, organ odwoławczy nie odnotował A. S. oraz T. S. jako stron postępowania ani okoliczności ustanowienia przez te osoby ich pełnomocnika w osobie R. S. Pominął on także Z. C. i G. C. jako strony postępowania.

2.51. Zawiadomieniem z [...] września 2025 r. (znak: [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], na podstawie art. 35 § 3 w związku z art. 36 § 1 i 2 k.p.a., poinformowało o terminie załatwienia sprawy do 8 października 2025 r. oraz pouczyło o możliwości zapoznania się z aktami postępowania i wypowiedzenia w sprawie w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia tego zawiadomienia.

2.52. Powyższe zawiadomienie doręczono:

a) obojgu skarżącym – w dniu 22 września 2025 r.,

b) M. Ż. – w dniu 19 września 2025 r.,

c) H. Ż. – w dniu 24 września 2025 r.,

d) W. Ż. – w dniu 24 września 2025 r.,

e) P. K. – w dniu 15 września 2025 r.,

f) K. K. – w dniu 15 września 2025 r.,

g) R. S. – w dniu 15 września 2025 r.,

h) M. S. – w dniu 15 września 2025 r.,

i) P. K. – w dniu 15 września 2025 r.,

j) P. K. – w dniu 15 września 2025 r.,

k) E. Ż. – w dniu 15 września 2025 r.,

l) C. K. – w dniu 15 września 2025 r.,

ł) I. K. – w dniu 15 września 2025 r.,

m) N. K. – w dniu 15 września 2025 r.,

n) Ł. K. – w dniu 15 września 2025 r.,

o) P. Ż. – w dniu 15 września 2025 r.,

p) D. Ż. – w dniu 15 września 2025 r.,

q) A. Ż. – w dniu 15 września 2025 r.

2.53. W dniu 22 września 2025 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wpłynęło pismo R. S., M. S., P. K., P. K., E. Ż., C. K., I. K., N. K., Ł. K., P. Ż., D. Ż., A. Ż., Z. C., G. C., T. S. i A. S., w którym przedstawiono dodatkowe krytyczne stanowisko względem odwołania skarżących.

2.54. W świetle przedłożonych Sądowi akt administracyjnych organ odwoławczy ani nie poinformował skarżących o wpływie powyższego pisma, ani nie zawiadomił wszystkich stron postępowania o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem procesowym i wypowiedzenia się co do niego.

2.55. Decyzją z [...] października 2025 r. (znak: [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...]z [...]czerwca 2025 r. (nr [...]).

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazano, co następuje:

"W pierwszej kolejności organ zobligowany był do zbadania, czy Wnioskodawcy dochowali miesięcznego terminu do wniesienia wniosku o wszczęcie postępowania od dnia w którym dowiedzieli się o istnieniu zaskarżonej decyzji (art. 148 § 2 k.p.a.). W tym zakresie należy wskazać, iż organ nie wyjaśnił tej kwestii w wydanym w dniu 22 września 2024r., postanowieniu o wznowieniu postępowania, jednakże analiza akt sprawy wskazuje, iż Wnioskodawcy wiedzę o wydanej decyzji nr [...] musieli powziąć właśnie w rzecznym miesięcznym terminie od chwili złożenia wniosku o wznowienie. Jak wynika bowiem z akt sprawy ww/ decyzja została wydana w dniu [...] czerwca 2024r., i następnie w tym samym dniu zostały złożone przez ówczesne strony oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do złożenia odwołania, co skutkuje że decyzja stała się rozstrzygnięciem ostatecznym. Natomiast wniosek o wznowienie postępowania wpłynął do organu pierwszej instancji w dniu 02 lipca 2024 r., (w ocenie kolegium termin złożenia wniosku należy liczyć od chwili złożenia oryginały tego dokumenty). Oznacza to, że najwcześniejszą datą z jaką Wnioskodawcy mogli powziąć wiedzę o wydanym rozstrzygnięciu to [...] czerwca 2024 r., dlatego zakładając nawet taką datę to miesięczny termin określony w art. 148 § 2 k.p.a. mógł upłynąć najwcześniej w dniu 17 lipca 2024 r., zaś wniosek został złożony w dniu 02 lipca 2024 r. Dlatego też uznać należy, że termin o którym mowa w przytoczonej regulacji został przez Wnioskodawców dochowany.

Z uwagi na fakt, iż Wnioskodawca jako podstawę prawną wznowienia podaje art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. tj. brak udziału w sprawie bez własnej winy, to Wójt Gminy [...] był zobligowany do wydania postanowienia o wznowieniu postępowania. Bowiem jak wskazuje się w orzecznictwie w przypadku powoływania się właśnie na tę przesłankę etap jej badania następuje dopiero po wznowieniu postępowania, co oznacza, że należy je niejako wszcząć z »automatu« (oczywiście po spełnieniu innych przesłanek formalnych jak dochowanie terminu do złożenia podania o wznowienie). Potwierdzenie znajduje to np. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2021r., I OSK 3005/18, LEX 3206254, gdzie wskazano: »Odmowa wznowienia postępowania w myśl art. 149 § 3 k.p.a. może nastąpić zatem z przyczyn formalnych, a nie merytorycznych. Może do niej dojść także wtedy, gdy w sposób oczywisty można z twierdzeń stron wyprowadzić wniosek o braku związku między podstawą wznowienia a treścią decyzji. Przyjmuje się, że powodem tym nie może być brak podstaw do wznowienia postępowania z przyczyn np. wymienionych w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., gdyż prowadziłoby to do oceny podstaw wznowienia przed wydaniem postanowienia o jego wznowieniu. Jeśli istnieją wątpliwości, co do legitymacji podmiotu składającego wniosek o wznowienie postępowania, gdy zachodzi potrzeba badania tej legitymacji na gruncie akt sprawy, to wydanie decyzji winno być poprzedzone postanowieniem, o jakim mowa w art. 149 § 1 k.p.a., a to z uwagi na konieczność przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania, co do przyczyn wznowienia, a więc realizacji dyspozycji art. 149 § 2 k.p.a.«

W tym miejscu należy przyznać częściowo rację Skarżącym, iż Wójt niejako przedwcześnie wezwał Wnioskodawców do wykazania interesu prawnego, gdyż, co do zasady czynić należy to dopiero na etapie postępowania po wydaniu postanowienia o wznowieniu, jednakże z uwagi na fakt, że Wnioskodawcy ten interes wykazali trudno jest w tym zakresie uznać to uchybienie za samoistną przesłankę do uchylenia zaskarżonej decyzji. W ocenie składu orzekającego Kolegium Wnioskodawcy w sposób wystarczający wykazali swój interes prawy, chociażby poprzez bliskość położenia planowanej inwestycji względem działek których są oni właścicielami. »Stroną w postępowaniu dotyczącym decyzji o ustaleniu warunków zabudowy jest właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości sąsiadującej bezpośrednio z terenem inwestycji, jak również podmiot wykazujący się wskazanymi prawami rzeczowymi do nieruchomości nie sąsiadującej bezpośrednio z terenem planowanej inwestycji, jeżeli nieruchomość pozostaje w zasięgu oddziaływania inwestycji. Ustalenie kręgu stron takiego postępowania zależy zatem od okoliczności występujących w konkretnej sprawie: charakteru planowanej inwestycji, rodzaju, stopnia, zakresu uciążliwości i zasięgu oddziaływania na otoczenie. Przymiotu strony nie tworzą natomiast prawa obligacyjne, takie jak najem czy dzierżawa. Przymiotu strony w takim postępowaniu nie mają też osoby, które korzystają z gruntu bez tytułu prawnego.« (patrz. Wyrok WSA w Krakowie z 9.05.2025 r., II SA/Kr 1495/24, LEX nr 3863218).

Stanowisko to podziela skład orzekający Kolegium. Dlatego też mając na uwadze charakter planowanej inwestycji tj. zabudowę mieszkalną, która to zabudowa ma być realizowana pośród dominując na terenie analizowanym zabudowy zagrodowej. To niewątpliwie obie te inwestycji będą miały względem siebie znaczący wpływ, gdyż z doświadczenia życiowego Kolegium wie, że realizacja zabudowy jednorodzinnej na terenach wiejskich tam gdzie istnieje zabudowa zagrodowa wiąże się z występowanie konfliktów w chwili np. rozbudowy/budowy budynków gospodarczych w ramach zabudowy zagrodowej i immisji z tym związanych. Tym samym w realiach niniejszej sprawy należy poddać szerszemu badaniu przedmiotowe zagadnienie.

Przechodząc do merytorycznej oceny decyzji badanej w ramach wznowienia postępowania to materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia w rozpatrywanej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U.2024.1130 tj), zwane dalej »ustawą« lub »u.p.z.p.«, przepisy rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 15 lipca 2024 roku w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz.U.2024.1116) zwane danej »rozporządzeniem«.

Zgodnie z przepisem art. 59 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ustalenia warunków zabudowy w przypadku braku planu miejscowego wymaga zmiana zagospodarowania terenu polegająca na budowie obiektu budowlanego lub wykonaniu innych robót budowlanych, a także zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, z zastrzeżeniem art. 50 ust. 1 i art. 86. Decyzję o warunkach zabudowy wydaje, z zastrzeżeniem ust. 3 (który nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie), wójt, burmistrz albo prezydent miasta po uzgodnieniu z organami, o których mowa w art. 53 ust. 4, i uzyskaniu uzgodnień lub decyzji wymaganych przepisami odrębnymi (art. 60 ust. 1).

Przepisy art. 50 ust. 3, art. 51 ust. 3, art. 52, art. 53 ust. 3-5a, art. 54, art. 55 i art. 56 stosuje się odpowiednio do decyzji o warunkach zabudowy (art. 64 ust. 1). Ustalenie warunków zabudowy następuje na wniosek inwestora (art. 52 ust. 1). Wniosek winien spełniać wymogi określone w przepisie art. 52 ust. 2 ustawy.

Przepis art. 56 ww. ustawy stanowi, że nie można odmówić ustalenia warunków zabudowy, jeżeli zamierzenie inwestycyjne jest zgodne z przepisami odrębnymi.

Artykuł 61 ust 1 u.p.z.p. stanowi:

Art. 61. 1. Wydanie decyzji o warunkach zabudowy jest możliwe jedynie w przypadku łącznego spełnienia następujących warunków:

1) co najmniej jedna działka sąsiednia, dostępna z tej samej drogi publicznej, jest zabudowana w sposób pozwalający na określenie wymagań dotyczących nowej zabudowy w zakresie kontynuacji funkcji, parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym gabarytów i formy architektonicznej obiektów budowlanych, linii zabudowy oraz intensywności wykorzystania terenu;

2) teren ma dostęp do drogi publicznej;

3) istniejące lub projektowane uzbrojenie terenu, z uwzględnieniem ust. 5, jest wystarczające dla zamierzenia budowlanego;

4) teren nie wymaga uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne albo jest objęty zgodą uzyskaną przy sporządzaniu miejscowych planów, które utraciły moc na podstawie art. 67 ustawy, o której mowa w art. 88 ust. 1;

5) decyzja jest zgodna z przepisami odrębnymi;

6) zamierzenie budowlane nie znajdzie się w obszarze:

a) w stosunku do którego decyzją o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej, o której mowa w art. 5 ust, 1 ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o przygotowaniu i realizacji strategicznych inwestycji w zakresie sieci przesyłowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 428, 784 i 922), ustanowiony został zakaz, o którym mowa w art. 22 ust. 2 pkt 1 tej ustawy,

b) strefy kontrolowanej wyznaczonej po obu stronach gazociągu,

c) strefy bezpieczeństwa wyznaczonej po obu stronach rurociągu.

Ograniczenie i uporządkowanie zmian w zagospodarowaniu terenu nieobjętego miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego polega na uzależnieniu wydania pozytywnej decyzji o warunkach zabudowy od spełnienia kilku przesłanek wymienionych w wyżej przytaczanych przepisach prawa materialnego. Muszą one być spełnione łączenie, co oznacza, że uchybienie któregokolwiek z nich czyni wydanie pozytywnej decyzji niemożliwym. Wymóg łącznego spełnienia tych przesłanek wiąże organ prowadzący postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy także w tym sensie, że spełnienie ich wraz ze stwierdzeniem braku innych przepisów sprzeciwiających się inwestycji, obliguje organ do wydania pozytywnej decyzji o warunkach zabudowy.

Przepis art. 61 ust. 5a ustawy stanowi: W celu ustalenia wymagań dla nowej zabudowy i zagospodarowania terenu właściwy organ wyznacza wokół terenu, o którym mowa w art. 52 ust. 2 pkt 1a, na kopii mapy zasadniczej lub mapy ewidencyjnej dołączonej do wniosku o ustalenie warunków zabudowy obszar analizowany w odległości równej trzykrotnej szerokości frontu terenu, o którym mowa w art. 52 ust. 2 pkt la, jednak nie mniejszej niż 50 m oraz nie większej niż 200 m, i przeprowadza na nim analizę cech zabudowy i zagospodarowania terenu w zakresie warunków, o których mowa w ust. 1. Przez front terenu należy rozumieć tę część granicy działki budowlanej, która przylega do drogi publicznej, drogi wewnętrznej lub granicy działki obciążonej służebnością drogową, z której odbywa się główny wjazd na działkę. Przy czym zgodnie art. 59 ust. 2 pkt 1) ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2023.1688), do spraw dotyczących ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego lub wydania decyzji o warunkach zabudowy, wszczętych od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy i przed dniem utraty mocy studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy w danej gminie stosuje się przepisy art. 54 oraz art. 61 ust. 1 pkt 1, ust. 2, 3 i 5a ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym.

Przytaczany przepis nakłada na organ pierwszej instancji obowiązek wyznaczenia granic obszaru analizowanego na kopii mapy zasadniczej lub, w przypadku jej braku, na kopii mapy katastralnej, przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, obejmujących obszar wokół terenu, którego wniosek dotyczy i obszaru, na który ta inwestycja będzie oddziaływać w odległości nie mniejszej niż trzykrotna szerokości frontu terenu objętego wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy, nie mniejszej jednak niż 50 metrów. Wyżej wskazany przepis prawa materialnego nakazuje objęcie analizą wszystkich nieruchomości znajdujących się w obszarze wyznaczonym wokół terenu inwestycji zgodnie z art. 61 ust. 5a ustawy. Powyższy przepis określa oczywiście jedynie minimalne granice terenu jaki winien zostać objęty analizą. Daje to możliwość organowi wyznaczenia tego obszaru w granicach minimalnych bądź większych, jednakże w każdym z tych przypadku organ, zarówno w decyzji jak i analizie urbanistycznej powinien wyjaśnić w jaki sposób został wyznaczony obszar analizowany i wyjaśnić jakimi kierował się przesłankami w sposobie jego wyznaczenia.

W realiach niniejszej sprawy, wniosek złożony w pierwotnym postępowaniu obejmował inwestycję polegającą na budowie 16 budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie jednorodzinnej na działce ewidencyjnej nr [...] położonej w miejscowości [...], obręb [...] [...], gmina [...]. Jak wskazano powyżej w świetle art. 61 ust. 1 u.p.z.p. wydanie decyzji o warunkach zabudowy jest dopuszczalne wyłącznie przy łącznym spełnieniu wszystkich ustawowych przesłanek.

Przeprowadzone przez organ pierwszej instancji postępowanie wyjaśniające w ramach postępowania wznowieniowego wykazało brak zabudowy pozwalającej na określenie wymagań dotyczących nowej zabudowy w zakresie parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym gabarytów i formy architektonicznej obiektów budowlanych, linii zabudowy oraz intensywności wykorzystania terenu we wnioskowanym zakresie wynikającego z art. 61 ust. 1 pkt 1 (tak zwana zasada »dobrego sąsiedztwa«). Bowiem w wyznaczonym terenie analizowanym występuje jedynie zabudowa zagrodowa (wszystkie domu jednorodzinne występujące na ww. terenie zostały zrealizowana właśnie w zabudowie zagrodowej), skutkuje brakiem spełnienia wszystkich warunków wydania pozytywnej decyzji o warunkach zabudowy, wymienionych w art. 61 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i koniecznością wydania decyzji odmownej.

Jak wskazuje się w orzecznictwie »Zabudowa zagrodowa związana jest głównie z prowadzeniem gospodarstwa rolnego i na wymienioną zabudowę składają się budynki gospodarcze i inwentarskie, którym jedynie towarzyszy budynek mieszkalny. Takie rozwiązanie nie jest natomiast charakterystyczne dla zabudowy mieszkaniowej, która nie jest w żaden sposób powiązana z prowadzeniem produkcji rolnej. W konsekwencji nie można zatem przyjąć, że zabudowa mieszkaniowa kontynuuje funkcję zabudowy zagrodowej.« (Wyrok WSA w Gdańsku z 8.05.2024 r., II SA/Gd 922/23, LEX nr 3715562). Co więcej Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje dalej: »Zabudowa zagrodowa jest lokalizowana na gruntach rolnych lub leśnych, obejmuje budynki i urządzenia służące produkcji rolnej lub leśnej oraz towarzyszące im budynki mieszkalne. Połączenie jedynie pozornie zbliżonych do siebie funkcji mieszkaniowej jednorodzinnej i zabudowy zagrodowej, nie spełnia wymogu dobrego sąsiedztwa, a ponadto staje się realnym źródłem konfliktów społecznych. Lokalizowanie budynków mieszkalnych jednorodzinnych pośród terenów rolnych może między innymi doprowadzić do ograniczenia prowadzenia niektórych rodzajów działalności rolniczej zwłaszcza na terenach sąsiadujących z zabudową mieszkaniową.« (Wyrok NSA z 6.03.2024 r., II OSK 1526/21, LEX nr 3734600; Wyrok NSA z 6.03.2024 r., II OSK 1686/21, LEX nr 3734602).

Po analizie zgromadzonego materiału, w tym części graficznej do wniosku o WZ oraz uzasadnienia decyzji, należy stwierdzić, że zaskarżone rozstrzygnięcie jest prawidłowe, bowiem w ocenie Kolegium istniejąca na terenie analizowanym zabudowa nie pozwala na ustalenie warunków zabudowy dla planowanej inwestycji.

Następnie w ocenie Kolegium uzasadnienie decyzji Wójta Gminy [...] jest kompletne i samodzielne – organ przeprowadził własne, szczegółowe ustalenia faktyczne w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, prawidłowo zastosował art. 60 i 61 u.p.z.p, w tych warunkach decyzja spełnia standard art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a.

Organ pierwszej instancji przeprowadził prawidło postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie, spełniając wszystkie wymogi przepisów procedury administracyjnej gwarantujące stronom czynny udział w prowadzonym postępowaniu. Projekt decyzji, w tym analizę funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu, zgodnie z przepisem art. 60 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym przygotowała mgr inż. A. K.-K. posiadającą uprawnienia na podstawie art. 5 pkt 5 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Natomiast wydana decyzja spełnia wymogi określone w art. 54 w zw. z art. 64 ust. 1 ustawy.

Mając na względzie całość materiału dowodowego i powyższe argumenty należy uznać, że przesłanki wydania pozytywnej decyzji o warunkach zabudowy, unormowane w art. 61 ust. 1 u.p.z.p., nie zostały spełnione łącznie. W tych okolicznościach rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji należy ocenić jako prawidłowe".

2.56. Powyższa decyzja została doręczona:

a) obojgu skarżącym – w dniu 9 października 2025 r.,

b) W. Ż. – w dniu 24 października 2025 r.,

c) P.K. – w dniu 9 października 2025 r.,

d) K. K. – w dniu 9 października 2025 r.,

e) R. S. – w dniu 9 października 2025 r.,

f) M. S.– w dniu 9 października 2025 r.,

g) P. K. – w dniu 9 października 2025 r.,

h) P. K. – w dniu 9 października 2025 r.,

i) E. Ż.– w dniu 9 października 2025 r.,

j) C. K. – w dniu 9 października 2025 r.,

k) I. K. – w dniu 9 października 2025 r.,

l) N. K. – w dniu 9 października 2025 r.,

ł) Ł. K. – w dniu 9 października 2025 r.,

m) P.Ż. – w dniu 9 października 2025 r.,

n) D.Ż. – w dniu 9 października 2025 r.,

o) A. Ż. – w dniu 9 października 2025 r.

Brak jest natomiast w aktach administracyjnych dowodów doręczenia powyższej decyzji:

a) M. Ż.,

b) H. Ż.

3. W skardze na decyzję organu odwoławczego zarzucono temu rozstrzygnięciu obrazę:

1) art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 w związku z art. 145 § 1 pkt 4 w związku z art. 16 § 1 k.p.a. "poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu II instancji, w sytuacji gdy organ I instancji w sposób rażący zaniechał jakiegokolwiek zbadania, czy osoby wnioskujące o wznowienie postępowania bez swojej winy nie brały udziału w postępowaniu";

2) art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 4 w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 w związku z art. 28 k.p.a. "poprzez wadliwe ustalenie, iż osoby wnioskujące o wznowienie postępowania (wszystkie bądź część) posiadają interes prawny w przedmiotowym postępowaniu (w nieznanym Skarżącym zakresie), skoro faktycznie doszło do wznowienia i uchylenia ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy";

3) art. 16 w związku z art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. "poprzez uchylenie ostatecznej i prawomocnej decyzji o warunkach zabudowy, korzystającej z domniemania prawidłowości, bez jakiegokolwiek ustalenia, czy w sprawie zaistniała ustawowa przesłanka zawarta w art. 145 § 1, której istnienie jest warunkiem niezbędnym do wyeliminowania konkretnego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego";

4) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. "poprzez brak wszechstronnego rozważenia i zbadania wszystkich okoliczności sprawy i całkowicie arbitralne uznanie, że w całym obszarze analizowanym brak jest zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, w sytuacji gdy jednocześnie:

a) w dokumencie »Analiza funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu«:

– na str. 2 tiret drugie sam organ I instancji wskazuje, iż »Ze względu na to, iż w obszarze analizowanym występują budynki mieszkalne jednorodzinne oraz gospodarcze o różnych szerokościach elewacji frontowej wyznaczenie średniego wskaźnika szerokości elewacji frontowej nie jest miarodajne«;

– na str. 2 tiret trzecie sam organ I instancji wskazał, iż »W obszarze analizowanym występuje duża różnorodność budynków. Zlokalizowane są tu budynki gospodarcze oraz jednorodzinne«.

Przy czym w żadnym miejscu w w/w akapitach »Analizy funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu« nie wskazano, iż są to budynki w zabudowie zagrodowej:

b) jak wskazywali Skarżący w toku prowadzonego postępowania:

– dla działki objętej analizą o nr. [...] wydano pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego, zaś nazwa zamierzenia w żaden sposób nie wskazuje na zabudowę zagrodową (źródło: dane z RWDZ dostępne pod adresem https://wyszukiwarka.gunb.gov.pl/mapa/);

– dla działki objętej analizą o nr. [...]wydano pozwolenie na rozbudowę budynku mieszkalnego, zaś nazwa zamierzenia w żaden sposób nie wskazuje na zabudowę zagrodową — dodatkowo w informacjach dotyczących zamierzenia budowlanego w rubryce Rodzaj obiektu wskazano »Budynek mieszkalny jednorodzinny« (źródło: dane z RWDZ dostępne pod adresem https://wyszukiwarka.gunb.gov.pl/mapa/);

– dane z SIP Urzędu Gminy [...] (informacje o obiekcie — GUNB — pozwolenia na budowę) analizowane porównawczo dla działki [...] i [...] różnicują opis zamierzenia budowlanego w sytuacji, gdy jest ono realizowane w zabudowie zagrodowej tj. do systemów wprowadza się rodzaje zamierzeń budowlanych odmiennie dla »budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie zagrodowej«, a inaczej dla »budynków mieszkalnych jednorodzinnych«";

5) art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 107 § 3, art. 8 § 1 i art. 11 k.p.a. "poprzez nieodniesienie się w uzasadnieniu decyzji do zarzutów podniesionych w odwołaniu, w tym w szczególności do kwestii posiadania przez Wnioskodawców przymiotu strony w prowadzonym postępowaniu, a także do wątpliwości Skarżących w zakresie opisów zamierzeń budowlanych i zabudowy znajdującej się na działkach objętych »Analizą funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu« w kontekście danych wynikających z rejestrów publicznych, które to zaniechania prowadzą do utraty zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej, tym bardziej, iż wniosek na etapie pierwotnej decyzji wymagał takiej samej analizy sąsiedztwa i przeszedł pozytywnie pierwotną weryfikację, a decyzję wydano zgodnie z wnioskiem Inwestorów".

W konkluzji skargi wniesiono o:

"a) uchylenie zaskarżonej decyzji organu odwoławczego (oraz poprzedzającej decyzji organu I instancji) w całości w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.,

b) skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.,

c) zasądzenie od organu II instancji kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego".

4. W odpowiedzi na powyższą skargę, zawartej w piśmie procesowym z 13 listopada 2025 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie.

5. Do dnia wydania wyroku uczestnicy postępowania - nie przedstawili stanowisk pisemnych w sprawie.

II

Na rozprawę w dniu 11 września 2026 r. stawili się skarżący wraz z pełnomocnikiem procesowym oraz uczestnicy postępowania – H. Ż., M. Ż., W. Ż., R. S. i M. S. W imieniu organu odwoławczego oraz pozostałych uczestników postępowania nie stawił się zaś nikt.

Skarżący podtrzymali skargę, zaś H. Ż., M. Ż. i W. Ż. ją poparli. Natomiast R. S. i M. S. wnieśli o oddalenie skargi.

III

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

1. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone w art. 184 zdanie pierwsze Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a skonkretyzowane m.in. w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. m.in. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie – stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. – sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną; sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

2. W ocenie Sądu decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]z [...] października 2025 r. (znak: [...]) podlega uchyleniu z powodu wydania jej z naruszeniem prawa.

3. W pierwszej kolejności Sąd zwraca uwagę na naruszenie przez organ odwoławczy art. 10 § 1 w związku z art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, ze zm.; dalej: k.p.a.) z powodu pominięcia jako stron postępowania A. S., T. S., Z. C. oraz G. C.

Odnośnie do A. S. i T. S. należy zauważyć, że wprawdzie na etapie postępowania odwoławczego występował R. S., niemniej jednak był on traktowany przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wyłącznie jako strona postępowania (której przymiot posiadał), natomiast nie uwzględniono tego, że był on także pełnomocnikiem A. S. oraz T. S. Wynika to wprost z wykazu stron postępowania sporządzonego przez organ odwoławczy, ale również dowodów doręczeń zawiadomienia z 8 września 2025 r. i decyzji z [...] października 2025 r., na których R. S. figuruje wyłącznie jako strona. Tym samym doręczenia dokonywane były wyłącznie R. S. jako stronie postępowania, natomiast nie dokonano doręczeń tej osobie jako pełnomocnikowi A.S. oraz T. S. Innymi słowy, organ odwoławczy nie dysponuje żadnym dowodem, iżby A. S. oraz T. S. otrzymywali w przepisanej prawem formie korespondencję związaną z postępowaniem odwoławczym.

Odnośnie zaś do Z.C. i G. C. brak jest w aktach administracyjnych postępowania odwoławczego wyjaśnienia, dlaczego pominięto te osoby jako strony postępowania.

4. Organ odwoławczy – wbrew art. 7 w związku z art. 28 k.p.a. – nie ustalił ponadto roli procesowej J. K. w sprawie, mimo że była do niego doręczana korespondencja urzędowa na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego, zaś na etapie odwoławczym ta osoba nie została ujęta w wykazie stron postępowania.

5. Sąd stwierdza również, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]– w świetle przedłożonych Sądowi akt administracyjnych – nie doręczyło decyzji z [...] października 2025 r. M. Ż. i H. Ż. (których nota bene organ ten ujął w wykazie postępowania odwoławczego), czym naruszyło art. 109 § 1 k.p.a.

6. W ocenie Sądu organ odwoławczy dopuścił się wobec skarżących obrazy art. 10 k.p.a.

6.1. Sąd zwraca uwagę, że w literaturze wyjaśniono, iż zasada czynnego udziału strony w postępowaniu stanowi realizację konstytucyjnej zasady prawa do procesu. To właśnie przyznanie prawa do procesu otwiera przed jednostką obronę interesu prawnego w toku czynności organu administracji publicznej. Prawo do procesu to prawo do obrony. Zasadzie czynnego udziału strony należy nadać rangę zasady konstytucyjnej, wypływającej z wartości demokratycznego państwa prawnego (zob. B. Adamiak, [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 14, Warszawa 2016, s. 82-83). Artykuł 10 § 1 k.p.a. ustanawia zasadę ogólną czynnego udziału strony w postępowaniu. Z zasady tej wynikają zaś dla organu administracji publicznej obowiązki, a mianowicie: zagwarantowanie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz zagwarantowanie stronie przed wydaniem decyzji możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Odpowiednio do tych obowiązków organów administracji publicznej art. 10 § 1 k.p.a. jest podstawą do ustalenia dwóch praw procesowych strony: prawa do czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym oraz prawa do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów oraz zgłoszonych żądań. Artykuł 10 § 1 k.p.a. kształtuje prawa strony, czego istotnym następstwem prawnym jest to, iż strona swymi prawami rozporządza, a zatem w razie odstąpienia przez stronę od ich realizacji nie można z tego tytułu wyprowadzać negatywnych następstw dla strony (zob. B. Adamiak, op.cit., s. 83).

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazano z kolei, że zasada czynnego udziału strony w postępowaniu znajduje swoje skonkretyzowanie w wielu obowiązkach, których realizacja ciąży na organie administracji publicznej, a które pozwalają stronie na branie czynnego udziału w postępowaniu. Udział strony w postępowaniu jest jej prawem. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 28 września 1999 r., sygn. akt I SA/Wr 294/97 (Legalis), "Kodeks postępowania administracyjnego statuuje zasadę faktycznego i realnego udziału strony, nie zaś udziału teoretycznego. Jednocześnie obowiązek przestrzegania tej zasady spoczywa na organie administracyjnym, ten więc organ jest zobowiązany do podjęcia takich działań, aby stronie zapewnić czynne uczestnictwo w postępowaniu. Odstąpienie od tej zasady możliwe jest bowiem tylko wówczas, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla zdrowia i życia ludzi lub z powodu grożącej niepowetowanej straty materialnej". Natomiast w wyroku z 30 września 2004 r., sygn. akt I SA 149/03 (Legalis) Sąd ten wyjaśnił, że "to nie strona winna wykazać dostateczną aktywność, aby zapewnić dla siebie czynny udział w postępowaniu, lecz stosownie do art. 10 § 1 k.p.a. taki obowiązek spoczywa na organach administracji publicznej"; stanowisko to podzielono także m.in. w prawomocnym wyroku WSA w Warszawie z 13 stycznia 2010 r., sygn. akt V SA/Wa 1252/09 (Legalis) oraz prawomocnym wyroku WSA w Lublinie z 14 lipca 2009 r., sygn. akt II SA/Lu 323/09 (Legalis), w którym dodatkowo stwierdzono, że "art. 10 § 1 k.p.a. kreuje zasadę prawa, która jest integralną częścią przepisów regulujących procedurę administracyjną i obejmuje swoim wpływem interpretację i stosowanie wszystkich innych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, (...) należy przyjąć, iż naruszenie takiej zasady jest naruszeniem wywołującym głębsze skutki w zakresie oceny poprawności całego postępowania w sensie rozważenia, czy i na ile naruszenie norm proceduralnych mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy".

Sąd przypomina również, że możliwość uznania danej okoliczności za udowodnioną w postępowaniu administracyjnym uzależniona jest od umożliwienia stronom postępowania wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego. Zasada ta obowiązuje także w postępowaniu odwoławczym (por. J. Malanowski, [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, red. R. Hauser. M. Wierzbowski, wyd. 8, Warszawa 2023, s. 164). Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił przy tym w wyroku z 25 kwietnia 1996 r., sygn. akt SA/Wr 2294/95 (Legalis), że "okoliczności faktyczne ustalone w postępowaniu, w którym strona nie miała możliwości wzięcia udziału i wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów przed wydaniem decyzji, nie mogą być uznane za udowodnione (art. 81 k.p.a.)". Jeżeli zaś do akt sprawy zostało złożone dodatkowe stanowisko w sprawie przez część stron, zawierające argumentację stricte merytoryczną, to pozostałe strony mają prawo dowiedzieć się o tym fakcie przed zakończeniem postępowania. Wówczas niedopuszczalne jest uniemożliwienie stronie podjęcia czynności procesowych w obronie swoich interesów (por. wyrok NSA z 17 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OSK 644/07, Legalis). Stanowisko to znajduje potwierdzenie również w prawomocnym wyroku WSA w Lublinie z 24 września 2009 r., sygn. akt II SA/Lu 304/09 (Legalis), w którym stwierdzono, że "[i]stota uprawnienia strony, przewidzianego w art. 10 § 1 i art. 81 k.p.a., polegającego na końcowym zapoznaniu się z całokształtem zgromadzonego materiału dowodowego (niezależnie od uprawnienia do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i składania dalszych wniosków dowodowych) polega bowiem na tym, że przed wydaniem decyzji ma ona możliwość dowiedzieć się, jakie okoliczności faktyczne, wynikające z zebranych dowodów, organ będzie uwzględniał przy wydaniu rozstrzygnięcia. W sytuacji gdy organ uprawniony jest do przeprowadzania dowodów także z urzędu, w szczególności dotyczy to gromadzenia dokumentów urzędowych, będących w posiadaniu organu w związku z innymi sprawami toczącymi się przed nim, o czym strona na bieżąco nie jest informowana, to nie powinna ona dowiadywać się o tym dopiero z uzasadnienia decyzji. Tylko wiedza o całokształcie okoliczności, które będzie brał pod uwagę organ przy wydaniu decyzji, zapewnia stronie należytą gwarancję obrony jej praw. Z tego względu ważne jest umożliwienie jej końcowego zapoznania się ze wszystkimi zebranymi dowodami, niezależnie od tego, czy dowody te (zazwyczaj dokumenty) znane są jej z innych źródeł". Ponadto należy zwrócić uwagę na "samoistne prawo strony do żądania, aby po zakończeniu postępowania wyjaśniającego, a przed wydaniem decyzji organ umożliwił jej zajęcie stanowiska wobec całości dowodów, materiałów i żądań zawartych w aktach sprawy. Skuteczna realizacja powyższego uprawnienia strony wymaga, aby organ pouczył stronę o przysługującym jej uprawnieniu, wyznaczył jej stosowny termin do zapoznania się z aktami sprawy i do złożenia końcowego oświadczenia oraz powstrzymał się od wydania decyzji do czasu złożenia tego oświadczenia w wyznaczonym terminie (...). Uprawnienie do złożenia przez stronę końcowego oświadczenia w sprawie ma więc o wiele szerszy zakres niż przewidziana w art. 81 [k.p.a.] możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonego dowodu, warunkująca uznanie okoliczności faktycznej za udowodnioną. Ustosunkowanie się do konkretnego dowodu jest bowiem instytucją realizowaną w toku postępowania wyjaśniającego, która ma na celu zagwarantowanie prawidłowego ustalenia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia. Końcowe oświadczenie strony to zaś swego rodzaju »ostatnie słowo« w sprawie, które podsumowuje wyniki postępowania i poprzedza przystąpienie przez organ do czynności decyzyjnych" (R. Kędziora, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 2, Warszawa 2008, s. 95-96). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 5 kwietnia 2001 r., sygn. akt II SA 1095/00 (LEX nr 53441) zwrócił także uwagę, że "[b]rak w aktach sprawy końcowego oświadczenia strony oraz dowodu, że organ prowadzący postępowanie pouczył stronę o przysługującym jej prawie, uzasadnia wniosek, że organ prowadzący postępowanie naruszył obowiązek ustalony w art. 10 § 1 k.p.a.".

6.2. Przenosząc powyższe ustalenia na grunt rozpatrywanej sprawy, Sąd stwierdza, że:

– w dniu 7 sierpnia 2025 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] przy piśmie Wójta Gminy [...] z [...] sierpnia 2025 r. (znak: [...]) przekazano odwołanie skarżących, akta administracyjne oraz pismo R. S., M. S., P. K., P. K., E. Ż., C. K., I. K., N. K., Ł. K., P. Ż., D. Ż., A. Ż., Z.C., G. C., T. S. i A. S. z 30 lipca 2025 r.;

– zawiadomienie organu odwoławczego z 8 września 2025 r. dotyczyło siłą rzeczy jedynie tego materiału procesowego, który znajdował się w aktach postępowania w tym właśnie dniu; nota bene skarżący mieli świadomość istnienia pisma z 30 lipca 2025 r., albowiem otrzymali oni do wiadomości kopię pisma Wójta Gminy [...] z [...] sierpnia 2025 r.;

– organ odwoławczy w żaden sposób nie poinformował skarżących, że w dniu 22 września 2025 r. wpłynęło do niego kolejne pismo R. S., M. S., P. K., P. K., E. Ż., C. K., I. K., N. K., Ł. K., P. Ż., D. Ż., A. Ż., Z. C., G. C., T. S. i A. S., w którym przedstawiono dodatkowe stanowisko w sprawie, a w konsekwencji – nie pouczył ponownie skarżących o możliwości zapoznania się ze złożonym pismem i o prawie do przedłożenia wyjaśnień (art. 10 § 1 k.p.a.) oraz złożenia oświadczenia końcowego (art. 81 k.p.a.); ponadto brak jest w aktach administracyjnych jakichkolwiek adnotacji organu odwoławczego, poczynionych w trybie art. 10 § 3 k.p.a. o odstąpieniu w tym przypadku od zastosowania art. 10 § 1 k.p.a. na zasadzie art. 10 § 2 k.p.a. (nota bene z akt administracyjnych przedłożonych Sądowi nie wynika, aby w sprawie w ogóle zachodziła jakakolwiek przesłanka z art. 10 § 2 k.p.a. w toku postępowania odwoławczego).

7. Sąd zwraca uwagę, że organ odwoławczy dopuścił się także obrazy art. 7, art. 8 § 1, art. 11 oraz art. 107 § 3 k.p.a. z powodu nienależytej formy uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia.

7.1. Należy przypomnieć, że na organie administracji publicznej (tak pierwszej, jak i drugiej instancji) spoczywa obowiązek – co należy podkreślić – należytego uzasadnienia (faktycznego i prawnego) decyzji administracyjnej. Uzasadnienie faktyczne powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa (zob. np. wyrok NSA z 14 czerwca 2022 r., sygn. akt III OSK 736/21, Legalis, a także prawomocne wyroki WSA w Warszawie z: 5 grudnia 2023 r., sygn. akt IV SA/Wa 1820/23, jeszcze niepubl.; 20 marca 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 2577/23, jeszcze niepubl. oraz 12 lutego 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 1743/24, jeszcze niepubl.). Niewyjaśnienie wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie oraz nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia przez sąd administracyjny zaskarżonej decyzji (zob. prawomocne wyroki WSA w Warszawie z: 17 lutego 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 985/05, Legalis; 5 grudnia 2023 r., sygn. akt IV SA/Wa 1820/23; 20 marca 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 2577/23 oraz 12 lutego 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 1743/24), gdyż sytuacja taka może mieć wpływ na wynik sprawy (zob. prawomocny wyrok WSA w Białymstoku z 25 marca 2014 r., sygn. akt II SA/Bk 1015/13, Legalis, a także prawomocne wyroki WSA w Warszawie z: 5 grudnia 2023 r., sygn. akt IV SA/Wa 1820/23; 20 marca 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 2577/23 oraz 12 lutego 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 1743/24); co więcej, wzruszenie decyzji administracyjnej przez sąd administracyjny jest dopuszczalne z powodu wadliwości stwierdzeń zawartych w uzasadnieniu, nawet gdyby jej sentencja była zgodna z prawem (zob. wyrok NSA z 5 lutego 1990 r., sygn. akt IV SA 832/89, ONSA 1990, nr 2-3, poz. 31, a także prawomocne wyroki WSA w Warszawie z: 5 grudnia 2023 r., sygn. akt IV SA/Wa 1820/23; 20 marca 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 2577/23 oraz 12 lutego 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 1743/24).

7.2. W ocenie Sądu uzasadnienie decyzji z [...] października 2025 r. w zakresie, w jakim odnosi się do zarzutów odwołania dotyczących obrazy:

a) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 w związku z art. 28 k.p.a. "poprzez wadliwe ustalenie, iż osoby wnioskujące o wznowienie postępowania (w nieznanym Odwołującym zakresie) posiadają interes prawny w przedmiotowym postępowaniu, skoro faktycznie doszło do wznowienia i uchylenia pierwotnej decyzji",

b) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. "poprzez brak wszechstronnego rozważenia i zbadania wszystkich okoliczności sprawy i całkowicie arbitralne uznanie, że w całym obszarze analizowanym brak jest zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej (...)",

b) art. 8 § 1 i art. 11 k.p.a. "poprzez brak jakiegokolwiek ustosunkowania się w treści decyzji do wątpliwości Odwołujących dot. opisów zamierzeń budowlanych i zabudowy znajdującej się na działkach objętych »Analizą funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu« w kontekście danych wynikających z rejestrów publicznych, które to zaniechanie prowadzi do utraty zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej, tym bardziej, iż wniosek na etapie pierwotnej decyzji wymagał takiej samej analizy sąsiedztwa i przeszedł pozytywnie pierwotną weryfikację, a decyzję wydano zgodnie z wnioskiem Inwestora"

– jest zbyt ogólnikowe, zwłaszcza gdy zarzuty te (dość szczegółowo skonstruowane i umotywowane przez skarżących) zestawi się z materiałem fotograficznym, stanowiącym załącznik do protokołu oględzin działki inwestycyjnej oraz działek sąsiednich przeprowadzonych w dniu 2 października 2024 r.

7.3. Sąd przypomina organowi odwoławczemu, że do obowiązków organu prowadzącego postępowanie administracyjne należy w szczególności obowiązek podjęcia z urzędu lub na wniosek stron wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.), jak też wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi organ kieruje się przy załatwianiu sprawy (art. 11 k.p.a.).

Zasadą postępowania administracyjnego jest, że organ odwoławczy rozpoznaje sprawę po raz drugi merytorycznie, oraz że powinien ustosunkować się do wszystkich zarzutów odwołania. Odwołanie jest instytucją procesową tworzącą możliwości uprawnionym podmiotom zaskarżenia decyzji administracyjnej. Zgodnie z art. 140 k.p.a. w administracyjnym postępowaniu odwoławczym w sprawach nieuregulowanych odrębnie w szczególnym przepisie, mają odpowiednie zastosowanie przepisy o postępowaniu przed organami pierwszej instancji. Wniesienie odwołania przenosi na organ odwoławczy kompetencje do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. Przy czym podkreślić należy, że zgodnie z zasadą dwuinstancyjności, wynikającą z treści art. 138 k.p.a., organ odwoławczy nie może się ograniczyć wyłącznie do kontroli decyzji organu pierwszej instancji, lecz obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę. Rozstrzygnięcie to polega na ponownym rozpoznaniu sprawy merytorycznie w jej całokształcie. Organ ten musi ocenić, czy na tle określonego stanu faktycznego organ pierwszej instancji podjął właściwe rozstrzygnięcie. Ponadto, jak już wspomniano, organ odwoławczy obowiązany jest rozpatrzeć wszystkie żądania strony podniesione w odwołaniu i ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swojej decyzji (por. np. prawomocne wyroki WSA w Warszawie z: 30 czerwca 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 431/09, CBOSA; 18 stycznia 2018 r., sygn. akt VIII SA/Wa 547/17, CBOSA; 20 marca 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 2577/23 oraz 12 lutego 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 1743/24).

Brak odniesienia się do wszystkich zarzutów odwołania stanowi naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. (por. prawomocny wyrok WSA w Olsztynie z 26 września 2019 r., sygn. akt II SA/Ol 507/19, LEX nr 2728884, a także prawomocne wyroki WSA w Warszawie z: 20 marca 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 2577/23 oraz 12 lutego 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 1743/24). Nadto – co najistotniejsze – brak należytego ustosunkowania się przez organ drugiej instancji do podnoszonych w środku odwoławczym kwestii, które mogą być prawnie doniosłe, a jedynie ich zdawkowe "zbycie" (jak miało to miejsce w analizowanej sprawie), jest uchybieniem noszącym cechę naruszenia prawa w stopniu mającym także istotny wpływ na rozstrzygnięcie (por.: prawomocny wyrok WSA w Łodzi z 8 grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Łd 827/15, CBOSA; prawomocny wyrok WSA w Rzeszowie z 23 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 1464/16, CBOSA oraz prawomocny wyrok WSA w Warszawie oraz 12 lutego 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 1743/24).

Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności, wyrażoną w art. 15 k.p.a., organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę uprzednio rozstrzygniętą decyzją organu pierwszej instancji. Skoro skarżący w ramach toczącego się postępowania administracyjnego sformułował konkretne zarzuty w stosunku do decyzji Starosty [...] , to – mając na uwadze wymogi stawiane uzasadnieniu faktycznemu oraz prawnemu wynikające z art. 107 § 3 k.p.a., a także uwzględniając jednocześnie zasadę przekonywania z art. 11 k.p.a., jak również obowiązek dążenia do ustalenia prawdy obiektywnej – skarżący miał prawo oczekiwać odniesienia się przez Wojewodę Mazowieckiego do podniesionych zarzutów (na temat uzasadnienia decyzji administracyjnej uzupełniająco zob. J. Zimmermann, Motywy decyzji administracyjnej i jej uzasadnienie, Warszawa 1981, s. 118-147).

Ze wskazanych wyżej obowiązków Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] nie wywiązało się, co stanowi o naruszeniu przywołanych przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

8. Wskutek wskazanych w punktach 3-7 tej części niniejszego uzasadnienia uchybień przepisów procesowych organ odwoławczy naruszył również art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., wydając przedwcześnie decyzję merytoryczną.

9. W tym stanie rzeczy – na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. – orzeczono jak w punkcie 1 sentencji.

10. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, stosownie do art. 153 p.p.s.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uwzględni ocenę prawną przedstawioną w niniejszym uzasadnieniu, oraz:

a) zweryfikuje status J. K. jako strony postępowania in toto,

b) uwzględni A. S. i T. S. jako strony postępowania, których pełnomocnikiem jest R. S.,

c) uwzględni Z. C. i G. C. jako strony postępowania,

d) umożliwi wszystkim stronom – w zakreślonym terminie – zapoznanie się z aktami postępowania i wypowiedzenie w sprawie,

e) w nowej decyzji odwoławczej – nie przesądzając w tym miejscu jej kierunku – odniesie się w sposób należyty do każdego z przedstawionych w odwołaniu przez skarżących zarzutów,

f) nową decyzję odwoławczą doręczy w sposób prawem przepisany wszystkim podmiotom, posiadającym status strony w niniejszym postępowaniu.

11. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania w punkcie 2 sentencji wynika z art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2026 r. poz. 118) i obejmuje zwrot uiszczonego przez skarżącego wpisu sądowego od skargi (500 zł), wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru (480 zł) oraz uiszczoną opłatę skarbową od pełnomocnictwa (17 zł).

Podstawa prawna: Dz.U. 2026 poz 143 art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c; Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie

Pełny tekst i metryka orzeczenia: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA). Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.