- Sygnatura akt
- VIII SA/Wa 572/26
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
- Rodzaj
- Wyrok
- Data orzeczenia
- 17 września 2026 r.
- Rozstrzygnięcie
- Stwierdzono nieważność uchwały w całości
- W serwisie od
Zestawienie z tego dnia- Kategorie
- Sądy administracyjne
© autorzy OpenStreetMap
Rada gminy rozszerzyła ekwiwalent na ćwiczenia kandydatów. Sąd unieważnił uchwałę
Przejdź do orzeczenia, 16 min czytania
Spór
Prokurator Rejonowy w L. zaskarżył uchwałę Rady Miejskiej w C. z 27 marca 2026 r. w sprawie ekwiwalentu pieniężnego dla strażaków ratowników OSP i kandydatów na strażaków. Według prokuratora § 1 ust. 3 przyznawał kandydatom ekwiwalent także za ćwiczenia i obejmował kandydatów, których ustawa nie uprawnia.
Ustalenia sądu
Sąd ustalił, że uchwała w § 1 ust. 3 ustalała stawkę 8 zł za godzinę dla kandydata uczestniczącego w szkoleniu lub ćwiczeniu, a nie uwzględniała ograniczenia podmiotowego z art. 9 ust. 2 pkt 1 ustawy. Rada gminy twierdziła, że to niespójność redakcyjna.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność uchwały w całości.
Dlaczego
Sąd uznał, że uchwała wykroczyła poza upoważnienie ustawowe, co stanowi istotne naruszenie prawa, a wyeliminowanie tylko części uchwały pozostawiłoby regulację niepełną.
Dla firm
Rada gminy ustalając ekwiwalent dla strażaków OSP i kandydatów nie może wykraczać poza zakres upoważnienia z ustawy o ochotniczych strażach pożarnych, czyli poszerzać go o ćwiczenia ani o kandydatów spoza kategorii z art. 9 ust. 2 pkt 1.
Więcej o sprawie
Stawka 8 zł za godzinę obejmowała kandydata na strażaka uczestniczącego w szkoleniu lub ćwiczeniu, a ustawa przewiduje ekwiwalent dla kandydata wyłącznie za szkolenie. Rada Miejska w C. zapowiedziała zmianę uchwały.
W tej sytuacji należy zgodzić się z Prokuratorem, że wbrew regulacji art. 15 ust. 2 zdanie trzecie u.o.s.p. rozszerzono możliwość przyznania ekwiwalentu kandydatom na strażaków ratowników OSP, tj. nie tylko za uczestnictwo w szkoleniu, lecz również w ćwiczeniu
- Rozstrzygnięcie
- Stwierdzono nieważność uchwały w całości
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
- Sygnatura
- VIII SA/Wa 572/26
Treść orzeczenia około 16 minut czytania
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur (sprawozdawca), Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, , Protokolant Specjalista Marlena Stolarczyk, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2026 r. w Radomiu sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w L. na uchwałę Rady Miejskiej w C. z dnia 27 marca 2026 r. nr [...] w sprawie ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego dla strażaków ratowników ochotniczych straży pożarnych oraz kandydatów na strażaków ratowników stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w całości.
Uzasadnienie
Pismem z 23 lipca 2026 r. Prokurator Rejonowy w L. (dalej: Prokurator, skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Rady Miejskiej w C. (dalej: organ, Rada Miejska) z dnia
27 marca 2026r. Nr [...] w sprawie ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego dla strażaków ratowników ochotniczych straży pożarnych oraz kandydatów na strażaków ratowników, wydaną na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15
i art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U.
z 2025 r., poz. 1153 ze zm.; dalej: "u.s.g.") oraz art. 15 ust. 1-2, art. 15a ustawy
z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 244 ze zm.; dalej: u.o.s.p.) zarzucając naruszenie art. 7 i art. 94 Konstytucji RP, art. 40 ust. 1 u.s.g. w zw. z art. 15 ust. 1a i 2 u.o.s.p., poprzez:
– ustalenie w § 1 ust. 3 zaskarżonej uchwały ekwiwalentu pieniężnego dla kandydata na strażaka ratownika, który uczestniczył w szkoleniu lub ćwiczeniu za każdą rozpoczętą godzinę szkolenia, podczas gdy organ uchwałodawczy uprawniony był do przyznania kandydatowi na strażaka ratownika prawa do ekwiwalentu pieniężnego za uczestnictwo w szkoleniu, a nie za uczestnictwo w ćwiczeniu, a nadto ekwiwalent pieniężny przysługuje wyłącznie dla kandydata na strażaka ratownika OSP, o którym mowa w art. 9 ust. 2 pkt 1 u.o.s.p., co stanowiło niedopuszczalną modyfikację regulacji ustawowych.
Na podstawie art. 147 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2026r., poz. 143; dalej: p.p.s.a.) Prokurator wniósł o stwierdzenie nieważności w części, tj. § 1 w zakresie sformułowania "oraz kandydatów na strażaków ratowników" oraz § 1 ust. 3 zaskarżonej uchwały.
W uzasadnieniu skargi Prokurator przypomniał na wstępie, że uchwała została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa M. z 17 stycznia 2026 r. pod pozycją [...] i stanowi akt prawa miejscowego, a zatem jej zaskarżenie przez prokuratora nie jest ograniczone żadnym terminem (art. 53 § 2a p.p.s.a.).
Wyjaśnił, że w § 1 ust. 3 zaskarżonej uchwały ustalono ekwiwalent pieniężny dla kandydata na strażaka ratownika, który uczestniczył w szkoleniu lub ćwiczeniu za każdą rozpoczętą godzinę szkolenia - w wysokości 8 zł. Tymczasem art. 15 ust. 2 zdanie trzecie u.o.s.p. (w związku z art. 15 ust. 1a i art. 9 ust. 2 pkt 1 tej ustawy) uprawnia organ uchwałodawczy do przyznania kandydatowi na strażaka ratownika OSP prawa do ekwiwalentu pieniężnego za udział w szkoleniu, a nie przyznaje za udział w ćwiczeniu. Poza zakresem treści ustawowej rozszerzono możliwość przyznania ekwiwalentu kandydatom na strażaków ratowników OSP. tj. nie tylko za uczestnictwo w szkoleniu, lecz również w ćwiczeniu. Bez wątpienia zatem uchwała
w tym zakresie pozostaje w sprzeczności z treścią ustawy kompetencyjnej modyfikując zakres regulacji przekazany organom uchwałodawczym do uregulowania.
Dalej skarżący przytoczył brzmienie art. 15 ust. 1a pkt 1 u.o.s.p., zgodnie
z którym "Ekwiwalent pieniężny otrzymują również: kandydat na strażaka ratownika OSP, o którym mowa w art. 9 ust. 2 pkt 1". Zauważył, że z tego ostatniego przepisu wynika, że jest nim strażak OSP, który ukończył 18 lat, a nie ukończył 65 lat i który jest uczestnikiem szkolenia podstawowego przygotowującego do bezpośredniego udziału w działaniach ratowniczych. Nie jest natomiast kandydatem na strażaka ratownika OSP, któremu w myśl art. 15 ust. 1a pkt 1 u.o.s.p. można przyznać ekwiwalent, o jakim mowa w tym przepisie - osoba, o której mowa w art. 9 ust. 2 pkt 2, tj. strażak OSP w wieku od 16 do 18 lat, który za zgodą jednego z rodziców, opiekunów prawnych albo opiekunów faktycznych jest uczestnikiem szkolenia podstawowego przygotowującego do bezpośredniego udziału w działaniach ratowniczych, z uwzględnieniem przepisów wydanych na podstawie art. 204 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 2023 r. poz. 1465 oraz
z 2024 r. poz. 878, 1222, 1871 i 1965). Takiemu bowiem małoletniemu kandydatowi na strażaka ratownika OSP ekwiwalent w ogóle nie może być przyznany. Użycie
w § 15 ust. 2 zd. 3 u.o.s.p. - sformułowania "kandydata na strażaka ratownika OSP" powinno być odnoszone bezpośrednio do brzmienia art. 15 ust. 1a pkt 1 tej ustawy (kandydat na strażaka ratownika OSP, o którym mowa w art. 9 ust. 2 pkt 1) i dotyczy sposobu naliczenia wysokości ekwiwalentu.
Prokurator zaznaczył, że należy odróżnić "ustalenie wysokości ekwiwalentu" od "naliczenia wysokości ekwiwalentu". Prawidłowa wykładnia art. 15 ust. 2 u.o.s.p. powinna prowadzić do wniosku, że wyłączną w tym zakresie kompetencją rady miejskiej jest jedynie ustalenie samej wysokości (kwoty) ekwiwalentu przez wskazanie jego stawki godzinowej. To ustawa o ochotniczych strażach pożarnych określa sposób obliczania należnego ekwiwalentu. Zauważył także, iż wprawdzie uregulowanie zawarte w art. 15 ust. 1a u.o.s.p. ma charakter fakultatywny (stosownie do posiadanych przez gminę środków finansowych), to w przypadku uregulowania tej materii w uchwale nie może ona pozostawać w sprzeczności z regulacjami ustawowymi.
Konkludując Prokurator stwierdził, że organ uchwałodawczy w zapisach zaskarżonej uchwały wykroczył poza zakres upoważnienia ustawowego zawartego
w art. 15 ust. 2 u.o.s.p., co stanowiło istotne naruszenie prawa. Stwierdzone uchybienia powinny zatem skutkować stwierdzeniem nieważności uchwały
w zaskarżonej części. Przy czym wyeliminowanie § 1 ust. 3 uchwały wymagałoby, także wyeliminowania tego fragmentu § 1, który odnosi się do kandydatów na strażaków ochotników; gdyż, jego pozostawienie wskazywałoby na uregulowanie kwestii ekwiwalentu dla podmiotów, co do których uchwała nie zawierałaby żadnej regulacji.
W odpowiedzi na skargę Rada Miejska wniosła o jej oddalenie, wskazując, że nie podziela stanowiska, zgodnie z którym brak przytoczenia w treści § 1 pkt 3 uchwały pełnego odesłania do art. 9 ust. 2 pkt 1 u.o.s.p. sam przez się oznacza ustanowienie przez Radę nowej, szerszej kategorii podmiotów uprawnionych do ekwiwalentu.
Zdaniem organu, zaskarżona uchwała została wydana na podstawie art. 15 u.o.s.p. i nie zawiera własnej definicji pojęcia "kandydata na strażaka ratownika OSP". Pojęcie to nie może być odczytywane w oderwaniu od przepisów ustawy stanowiącej podstawę prawną uchwały. To ustawa określa zarówno kategorie kandydatów, jak i zakres prawa do ekwiwalentu. Z art. 15 ust. 1a pkt 1 u.o.s.p. wynika wprost, że ekwiwalent otrzymuje kandydat na strażaka ratownika OSP,
o którym mowa w art. 9 ust. 2 pkt 1. Uchwała nie stanowi samodzielnej podstawy do rozszerzenia tego ustawowego kręgu podmiotowego, lecz określa wysokość ekwiwalentu w granicach wyznaczonych ustawą. W konsekwencji użycie w uchwale określenia "kandydat na strażaka ratownika OSP" powinno być interpretowane systemowo, z uwzględnieniem art. 15 ust. 1a pkt 1 u.o.s.p. Sam brak powtórzenia
w uchwale odesłania do art. 9 ust. 2 pkt 1 u.o.s.p. można oceniać jako niedostateczne doprecyzowanie legislacyjne, nie przesądza on jednak sam przez się o ustanowieniu prawa do ekwiwalentu również dla kandydatów, o których mowa
w art. 9 ust. 2 pkt 2 u.o.s.p.
Niezależnie od powyższego Rada Miejska podniosła, że dostrzega, iż zestawienie w § 1 pkt 3 zwrotu "szkoleniu lub ćwiczeniu" z regulacją art. 15 ust. 1a pkt 1 i ust. 2 u.o.s.p. może prowadzić do wątpliwości interpretacyjnych. Ustawodawca przewidział bowiem dla kandydata, o którym mowa w art. 9 ust. 2 pkt 1, ekwiwalent związany z uczestnictwem w szkoleniu. Jednocześnie w dalszej części § 1 pkt 3 zaskarżonej uchwały określono stawkę "za każdą rozpoczętą godzinę szkolenia". Nie sposób zatem wywodzić z treści tej regulacji jednoznacznego zamiaru Rady polegającego na rozszerzeniu ustawowego zakresu uprawnienia i przyznaniu kandydatom ekwiwalentu również za udział w ćwiczeniu. Użycie w pierwszej części przepisu sformułowania "lub ćwiczeniu" należy w tym kontekście oceniać jako niespójność redakcyjną, nie zaś jako świadome ustanowienie przez Radę uprawnienia wykraczającego poza zakres przewidziany ustawą.
Organ wskazał, iż z ostrożności oraz w celu całkowitego wyeliminowania wskazanych w skardze wątpliwości interpretacyjnych, został już przygotowany projekt uchwały zmieniającej § 1 pkt 3 zaskarżonej uchwały.
W ocenie Rady Miejskiej nie znajduje uzasadnienia żądanie stwierdzenia nieważności części wstępnej § 1 uchwały w zakresie słów "oraz kandydatów na strażaków ratowników". Sama możliwość ustalenia przez radę gminy wysokości ekwiwalentu dla kandydata na strażaka ratownika OSP została przewidziana przez ustawodawcę w art. 15 ust. 1a pkt 1 i ust. 2 u.o.s.p. Oznacza to, że odwołanie się
w części wstępnej § 1 do kandydatów jest co do zasady prawidłowe i znajduje bezpośrednią podstawę ustawową. Żądanie skarżącego w tym zakresie ma charakter pochodny wobec wniosku o wyeliminowanie całego pkt 3. Organ zauważył, iż skoro jednak Rada nie zamierza usuwać regulacji dotyczącej kandydatów, lecz doprecyzować ją tak, aby wprost odpowiadała art. 15 ust. 1a pkt 1 w związku z art. 9 ust. 2 pkt 1 u.o.s.p., brak jest podstaw do eliminowania z części wstępnej § 1 sformułowania "oraz kandydatów na strażaków ratowników". Przygotowany projekt zmiany potwierdza, że intencją Rady jest utrzymanie regulacji dotyczącej ustawowo uprawnionych kandydatów, przy jednoczesnym jednoznacznym doprecyzowaniu jej zakresu podmiotowego i przedmiotowego. Projektowana zmiana nie polega zatem na rezygnacji z ustalenia ekwiwalentu dla kandydatów na strażaków ratowników, lecz na wskazaniu wprost, że regulacja dotyczy kandydata, o którym mowa w art. 9 ust. 2 pkt 1 u.o.s.p., uczestniczącego w szkoleniu.
Tym samym, organ uznał, że brak jest podstaw do eliminowania z części wstępnej § 1 samej kategorii kandydatów na strażaków ratowników, która znajduje bezpośrednie umocowanie ustawowe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
W myśl art. 147 § 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na uchwałę organu jednostki samorządu terytorialnego stwierdza nieważność tej uchwały w całości lub w części albo stwierdza, że została wydana z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza możliwość stwierdzenia jej nieważności. Przepis ten pozostaje w związku z art. 91 ust. 1 u.s.g., stosownie do którego nieważna jest uchwała organu gminy sprzeczna z prawem. Wprowadzając sankcję nieważności, jako następstwa naruszenia prawa, ustawodawca nie określił rodzaju naruszenia prawa, które prowadziłoby do zastosowania tej sankcji. Zasadnym jest zatem sięgnięcie do u.s.g., gdzie przewidziano dwa rodzaje naruszeń prawa, które mogą być wywołane przez ustanowienie aktów uchwalanych przez organy gminy. Mogą to być naruszenia istotne lub nieistotne (art. 91 ust. 4 u.s.g.). Jednak i tu brak ustawowego zdefiniowania obu naruszeń, co stwarza konieczność sięgnięcia do stanowiska wypracowanego w tym zakresie w doktrynie i w orzecznictwie.
Za "istotne" naruszenie prawa uznaje się uchybienie prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym. Do nich zalicza się między innymi naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego, a także przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał.
W judykaturze za istotne naruszenie prawa uznaje się takiego rodzaju naruszenia jak: podjęcie uchwały przez organ niewłaściwy, brak podstawy prawnej do podjęcia uchwały określonej treści, niewłaściwe zastosowanie przepisu prawnego będącego podstawą podjęcia uchwały, naruszenia procedury podjęcia uchwały. Stwierdzenie nieważności uchwały może więc nastąpić tylko wtedy, gdy uchwała pozostaje
w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym.
Wskazać jednocześnie należy, iż zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami
i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania.
Przenosząc powyższe wywody na grunt niniejszej sprawy wskazać wypada, iż Rada Miejska w C. w dniu 27 marca 2026r., na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 i art. 40 ust. 1 u.s.g. oraz art. 15 ust. 1-2, art. 15a u.o.s.p. podjęła uchwałę
Nr [...] w sprawie ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego dla strażaków ratowników ochotniczych straży pożarnych oraz kandydatów na strażaków ratowników. W § 1 uchwały wskazano, że ustala się stawki ekwiwalentu pieniężnego dla strażaków ratowników Ochotniczych Straży Pożarnych z terenu Gminy C. oraz kandydatów na strażaków ratowników w następujących wysokościach:
1. 50,00 zł - dla strażaka ratownika, który uczestniczył w działaniu ratowniczym lub akcji ratowniczej za każdą rozpoczętą godzinę liczoną od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej lub gotowości do wyjazdu w celu realizowania zadań, o których mowa w art. 3 pkt 7 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych, bez względu na liczbę wyjazdów w ciągu jednej godziny;
2. 8,00 zł - dla strażaka ratownika, który uczestniczył w szkoleniu lub ćwiczeniu za każdą rozpoczętą godzinę szkolenia, liczoną od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej;
3. 8,00 zł - dla kandydata na strażaka ratownika, który uczestniczył
w szkoleniu lub ćwiczeniu za każdą rozpoczętą godzinę szkolenia.
Zgodnie z art. 15 ust. 1 u.o.s.p. strażak ratownik OSP, który uczestniczył
w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu, otrzymuje, niezależnie od otrzymywanego wynagrodzenia, ekwiwalent pieniężny.
W myśl art. 15 ust. 1a u.o.s.p. ekwiwalent pieniężny otrzymują również:
1) kandydat na strażaka ratownika OSP, o którym mowa w art. 9 ust. 2 pkt 1,
2) strażak ratownik OSP, który brał udział w działaniach, o których mowa
w art. 3 pkt 7- stosownie do posiadanych przez gminę środków finansowych.
Stosownie do treści art. 9 ust. 2 pkt 1 u.o.s.p. kandydatem na strażaka ratownika OSP jest strażak OSP, który ukończył 18 lat, a nie ukończył 65 lat, i który jest uczestnikiem szkolenia podstawowego przygotowującego do bezpośredniego udziału w działaniach ratowniczych, lub w myśl art. 9 ust. 2 pkt 2 u.o.s.p. strażak OSP w wieku od 16 do 18 lat, który za zgodą jednego z rodziców, opiekunów prawnych albo opiekunów faktycznych jest uczestnikiem szkolenia podstawowego przygotowującego do bezpośredniego udziału w działaniach ratowniczych,
z uwzględnieniem przepisów wydanych na podstawie art. 204 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 2023 r. poz. 1465 oraz z 2024 r. poz. 878, 1222, 1871 i 1965).
Z art. 15 ust. 2 u.o.s.p. wynika zaś, iż wysokość ekwiwalentu pieniężnego ustala, nie rzadziej niż raz na 2 lata, właściwa rada gminy w drodze uchwały. Wysokość ekwiwalentu pieniężnego nie może przekraczać 1/175 przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego brutto, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" na podstawie art. 20 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1631 i 1674) przed dniem ustalenia ekwiwalentu pieniężnego. Ekwiwalent pieniężny nalicza się za każdą rozpoczętą godzinę liczoną od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej lub gotowości do wyjazdu w celu realizowania zadań, o których mowa w art. 3 pkt 7, bez względu na liczbę wyjazdów w ciągu jednej godziny, a w przypadku kandydata na strażaka ratownika OSP - za każdą rozpoczętą godzinę szkolenia. Ekwiwalent pieniężny jest wypłacany z budżetu właściwej gminy.
Przepis art. 3 pkt 7 u.o.s.p. określa z kolei, że do zadań ochotniczych straży pożarnych należy podejmowanie działań w celu ochrony życia, zdrowia, mienia lub środowiska przez zabezpieczanie obszaru chronionego właściwej jednostki ratowniczo-gaśniczej Państwowej Straży Pożarnej, określonego w powiatowym (miejskim) planie ratowniczym.
Powyższe regulacje, w szczególności art. 15 ust. 1, ust. 1a pkt 1 i 2
(w związku z art. 9 ust. 2 pkt 1 u.o.s.p.) wskazują co do zasady komu i za co przysługuje ekwiwalent pieniężny. Wynika z nich, że przysługuje on co do zasady strażakowi ratownikowi OSP za udział w czterech podstawowych formach aktywności: działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu (arg. ex 15 ust. 1), a także za udział w działaniach, o których mowa w art. 3 pkt 7 u.o.s.p. stosownie do posiadanych przez gminę środków finansowych (art. 15 ust. 2 w zw.
z art. 15 ust. 1, ust. 1a pkt 2 u.o.s.p.), a kandydatowi na strażaka ratownika przysługuje za udział ("uczestnictwo") w szkoleniu (art. 15 ust. 2 zdanie trzecie
w związku z art. 15 ust. 1a pkt 1 i w zw. z art. 9 ust. 2 pkt 1 ustawy). Odwołanie się
w art. 15 ust. 1a pkt 1 u.o.s.p. do art. 9 ust. 2 pkt 1 u.o.s.p. oznacza, że ekwiwalent otrzymuje kandydat na strażaka ratownika OSP, o którym mowa w tym przepisie, to jest strażak OSP, który ukończył 18 lat, a nie ukończył 65 lat, i który jest uczestnikiem szkolenia podstawowego przygotowującego do bezpośredniego udziału
w działaniach ratowniczych. Dodatkowo zauważyć należy, że w przypadku kandydata na strażaka ratownika, który otrzymuje ekwiwalent pieniężny przepisy nie stanowią o ekwiwalencie pieniężnym za udział w ćwiczeniach.
Sąd zauważa, iż w zaskarżonej uchwale kwestię prawa do ekwiwalentu pieniężnego dla kandydata na strażaka ratownika uregulowano w ten sposób, że:
w § 1 ust. 3 ustalono stawkę ekwiwalentu pieniężnego w kwocie 8,00 zł dla kandydata na strażaka ratownika, który uczestniczył w szkoleniu lub ćwiczeniu za każdą rozpoczętą godzinę szkolenia.
W tej sytuacji należy zgodzić się z Prokuratorem, że wbrew regulacji art. 15 ust. 2 zdanie trzecie u.o.s.p. rozszerzono możliwość przyznania ekwiwalentu kandydatom na strażaków ratowników OSP, tj. nie tylko za uczestnictwo w szkoleniu, lecz również w ćwiczeniu oraz wbrew regulacji art. 15 ust. 2 w zw. z art. 15 ust. 1a pkt 1 w zw. z art. 9 ust. 2 pkt 1 u.o.s.p. poprzez nie uwzględnienie w uchwale, że ekwiwalent przysługuje jedynie kandydatom na strażaków, o których mowa w art. 9 ust. 2 pkt 1 u.o.s.p. Inaczej rzecz ujmując poza zakresem treści ustawowej rozszerzono możliwość przyznania ekwiwalentu kandydatom na strażaków ratowników OSP, tj. zarówno w zakresie podmiotowym, poprzez brak wskazania kandydatów na strażaków, którzy otrzymują ekwiwalent pieniężny, o których mowa
w art. 9 ust. 2 pkt 1 u.o.s.p. oraz w znaczeniu przedmiotowym, to jest nie tylko za uczestnictwo w szkoleniu, lecz również w ćwiczeniach. Sąd uznał zatem, że zaskarżona uchwała w tym zakresie pozostaje w sprzeczności z treścią ustawy kompetencyjnej (u.o.s.p.) zmieniając (modyfikując) zakres regulacji przekazany radom do uregulowania.
Sąd stwierdza zatem, że zaskarżona uchwała zmienia zasady przyznawania ekwiwalentu dla kandydatów na strażaka OSP, wynikające z ustawy kompetencyjnej, tj. z art. 15 ust. 1a pkt 1 w związku z art. 9 ust. 2 pkt 1 i art. 15 ust. 2 zdanie trzecie u.o.s.p.
Tymczasem podejmując akty prawa miejscowego na podstawie normy ustawowej, organ stanowiący musi ściśle uwzględniać wytyczne tej normy. Odstąpienie od tej zasady narusza związek formalny i materialny między tym aktem a ustawą, co z reguły stanowi istotne naruszenie prawa. Jedną z naczelnych zasad prawa administracyjnego jest zakaz domniemania kompetencji, zaś normy kompetencyjne powinny być intepretowane w sposób ścisły. Jeżeli zatem organ stanowiący wychodzi poza wytyczne zawarte w upoważnieniu, a taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie, to mamy do czynienia z przekroczeniem kompetencji, a więc z istotnym naruszeniem prawa, co w konsekwencji musi skutkować stwierdzeniem nieważności aktu (podobnie wyrok NSA z 13 września 2023 r., III OSK 2588/22 oraz wyrok WSA w Poznaniu z 14 czerwca 2023 r., III SA/Po 88/23, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Stwierdzenie nieważności następuje w całości lub w części w zależności do wpływu nieprawidłowości na ważność aktu prawa jako całości.
Wskazane powyżej uchybienia stanowiły istotne naruszenie przepisów u.o.s.p., co w konsekwencji musiało skutkować stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu w całości. Zauważyć bowiem należy, że zapisy zaskarżonej uchwały naruszające prawo w sposób istotny dotyczą kandydatów na strażaków ratowników i znalazły się we wstępnej części § 1 uchwały, w § 1 ust. 3 tej uchwały oraz w określeniu jej przedmiotu. Stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały
w części wskazanej przez Prokuratora prowadziłoby do sprzeczności pomiędzy oznaczeniem przedmiotu uchwały, a jej zakresem regulacji jaką uchwała objęła. Ponadto z art. 15 ust. 2 u.o.s.p. wynika, że wysokość ekwiwalentu pieniężnego ustala, nie rzadziej niż raz na 2 lata, właściwa rada gminy w drodze uchwały
w sposób określony w tym przepisie, w którym mowa jest o ekwiwalencie pieniężnym dla strażaków ratowników, jak i kandydatów na strażaków ratowników OSP. Tym samym regulacje w tym przedmiocie powinny znaleźć się w uchwale regulującej powyższą kwestię w sposób kompletny. Wyeliminowanie wyłącznie fragmentów zaskarżonej uchwały powodowałoby pozostawienie w obrocie prawnym regulacji niepełnej, która nie realizuje obowiązku wynikającego z art. 15 ust. 2 u.o.s.p. nałożonego na organ.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Podstawa prawna: Dz.U. 2025 poz 1153 art. 18 ust. 2 pkt 15, art. 40 ust. 1; Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. j.)
Hasła tematyczne: Prawo miejscowe
Pełny tekst i metryka orzeczenia: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA). Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.