Pismo w sprawie alimentów o wymianie zamków i wizytach byłej żony. Apelacja oddalona

Zaskarżonym wyrokiem zaocznym z 27 lutego 2023 r. Sąd Okręgowy

w Ł., w sprawie z powództwa K. S. (1) przeciwko O. R. o ochronę dóbr osobistych, nakazał pozwanej złożenie powodowi, listem poleconym z potwierdzeniem odbioru, w terminie siedmiu dni od uprawomocnienia się orzeczenia, oświadczenia sporządzonego pismem komputerowym na białym tle, czcionką koloru czarnego, nie mniejszą niż 13 pt typu (...) N. R., opatrzonego własnoręcznym czytelnym podpisem,

o następującej treści: „Przepraszam pana K. S. (1) za naruszenie jego czci poprzez sformułowanie w piśmie z dnia 8 marca 2021 roku stanowiącego odpowiedź na odpowiedź na pozew w sprawie o sygn. akt VII RC 250/20 Sądu Rejonowego dla Łodzi Śródmieścia w Łodzi nieprawdziwych twierdzeń dotyczących poddania się przez niego zabiegom medycyny estetycznej i operacjom plastycznym. O. R.” (pkt 1), oddalił powództwo

w pozostałym zakresie (pkt 2), a także zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 718,50 zł tytułem kosztów sądowych (pkt 3).

(wyrok – k. 205)

Powyższe rozstrzygnięcie zostało oparte na ustaleniach, które Sąd Apelacyjny w całości podzielił i przyjął za własne.

Z ustaleń tych wynikało, że powód K. S. (1) i M. S. byli małżeństwem, mają dzieci B. i K. S. (2), małżeństwo zostało rozwiązane przez rozwód w 2019 r., w 2017 r. małżonkowie nie mieszkali już razem, a rozstali się w 2016 r. K. S. (1) mieszkał z dziećmi w Ł., w domu przy ulicy (...), który stanowił współwłasność jego i M. S.. Powód w tym okresie zajmował się dziećmi, które zamieszkiwały z nim, a M. S. odwiedzała je po uzgodnieniu terminu z powodem lub zabierała je z domu na zasadzie realizowania kontaktów z nimi. Powód był już w tym czasie związany z pozwaną O. R., która mieszkała w innym mieszkaniu powoda w Ł.. O. R. na posesję przy ulicy (...) przyjeżdżała do powoda i przebywała tam. Pozwana wprowadziła się na wspomnianą posesję powoda w Ł. przy ulicy (...) w 2018 r. i mieszała tam do kwietnia 2020 r. M. S. była bardzo silnie skonfliktowana z O. R. jako nową partnerką powoda. Kobiety były do siebie agresywnie nastawione, dlatego powód uzgodnił z M. S., że jej wizyty na posesji przy ulicy (...) będą się odbywały w ten sposób, że jeśli w danym dniu w domu obecna będzie O. R., to M. S. zostanie o tym poinformowana przez sms i poczeka na dzieci pod posesją, skąd je zabierze. W 2018 lub 2019 r. powód wymienił uszkodzony zamek w kotłowni oraz wszystkie zamki w domu ze względu na zgubienie kluczy od domu przez jego córkę K.. Powód przekazał córce komplet nowych kluczy. W czasie nieobecności O. R. M. S. wchodziła na nieruchomość i przebywała na niej, miała dostęp do kluczy oraz niezbędne kody do drzwi, bramy oraz pilota.

O. R. i K. S. (1) rozstali się na początku 2020 r. Powód i pozwana mają wspólną córkę N. R.. Pozwana wyprowadziła się

z nieruchomości powoda w kwietniu 2020 r. Pozwana oraz M. S. nawiązały ze sobą kontakt.

Przeciwko K. S. (1) zostały wszczęte postępowania wytoczone zarówno przez M. S., jak i O. R.. O. R., jako matka małoletniej N. R., wytoczyła sprawę o alimenty, zaś M. S. wytoczyła przeciwko K. S. (1) powództwo o zapłatę wynagrodzenia za korzystanie przez niego z ich wspólnej nieruchomości w Ł. przy ulicy (...). W ostatnim wymienionym postępowaniu zostało przez M. S. złożone pisemne oświadczenie O. R. z 4 czerwca 2021 r. o między innymi następującej treści: „Pani M. S. nie miała możliwości wstępu do tego domu, kiedy się tam pojawiła K. S. (1) zabraniał jej wstępu, 28.09.2019 r. umyślnie wymienił wszystkie zamki zewnętrzne, aby definitywnie uniemożliwić jej wstępu do domu. (…) Kiedy tam mieszkałam byłam wielokrotnie świadkiem wizyt Pani M. S., kiedy K. S. (1) nie pozwalał jej nawet przekroczyć progu domu. Pani M. S. oczekiwała na spotkanie z dziećmi przed drzwiami”. Powyższa sprawa o zapłatę przeciwko K. S. (1) została przyłączona do postępowania wytoczonego przez M. S.

o podział uzupełniający majątku jej i K. S. (1), zgłoszone roszczenie o zapłatę miało wpływ na treść wypracowanej przez strony ugody. Oświadczenie powyższe zostało także przedłożone przez M. S. jako dowód w sprawie o alimenty i władzę rodzicielską nad wspólnymi dziećmi powoda i M. S.. Oświadczenie zostało pokazane rodzinie M. S., zamieszkującej w P., i rodzina ta zerwała z powodem kontakty.

W ocenie powoda oświadczenie przedstawia go jako kogoś, kto wygania swoją małżonkę z domu nie pozwala jej z niego korzystać.

W sprawie wytoczonej przez O. R. o alimenty, prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla Łodzi - Śródmieścia w Łodzi za sygn. akt VIII 250/20, K. S. (1) odpowiadając na żądanie zasądzenia od niego alimentów wskazywał na trudną sytuację swojego przedsiębiorstwa związaną z pandemią C.-19. W piśmie O. R. z 10 marca 2021 r., złożonej przez jej pełnomocnika, wskazano między innymi, że „powódka samodzielnie podnosi (…)” w części uzasadnienia poświęconej sytuacji finansowej pozwanego „Kolejną kwestią, która zaprzecza jego twierdzeniom jest fakt, że pozwany w ostatnich miesiącach, w czasie, kiedy rzekomo znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, korzystał z drogich zabiegów medycyny estetycznej, wykonywał między innymi botoks i inne zabiegi odmładzające w (...) C. Ł. oraz przeszedł co najmniej dwie operacje plastyczne, jedną z nich była plastyka brzucha duża + liposukcja vaser lipo (czyli odsysanie tłuszczu) w M. C. w P. wykonana we wrześniu 2020 r. przez dr. S. I., jednego

z najdroższych chirurgów plastycznych w Polsce. Koszt tego zabiegu zaczyna się od 30.000 zł. 6 lutego 2020 r. przeszedł w klinice (...) w W., gdzie wówczas pracował dr I., zabieg przeszczepu włosów, za który zapłacił 25.000 zł. Pozwany miał także umówiony na wrzesień 2020 r. zabieg powiększania penisa w klinice (...) w W., koszt tego zabiegu podany na stronie kliniki wynosi 6.000 zł. Te konkretne zabiegi jasno zresztą wskazują na to, jakie są jego priorytety w życiu”.

Powód nie wykonywał ani nie zamawiał żadnego z wymienionych wyżej zabiegów medycyny estetycznej ani operacji plastycznych.

Powyższe twierdzenia z pisma O. R. były przedmiotem pytań kierowanych do powoda w czasie rozprawy przed Sądem Rodzinnym. Treść powyższego pisma we wskazanym zakresie poznała także M. S.

oraz córka jej i powoda - K. S. (2). Powód czuł się ośmieszony przed sądem oraz przed swoimi dziećmi, czuł się jak oszust, który ukrywa majątek, trwoni pieniądze na medycynę estetyczną zamiast przekazać je na potrzeby dzieci. Powód realizował obowiązek alimentacyjny na rzecz swoich dzieci K. S. (2) i B. S., płacąc miesięcznie alimenty w kwocie ponad 10.000 zł. Przedstawienie przez O. R. powyższych nieprawdziwych twierdzeń przeżywał, tym bardziej, że jego 19-letnia córka, przeżywająca problemy i pozostająca pod opieką psychiatry, uwierzyła

w powyższe informacje i relacje powoda z nią znacznie się pogorszyły. Ponadto M. S. wraz ze swoim nowym partnerem szydzili z powoda, opierając się o powyższe informacje. Dotarły one także do osób zatrudnionych w firmie powoda.

Sąd Okręgowy w tak zilustrowanym stanie sprawy uznał powództwo za częściowo zasadne stwierdzając, że doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda w postaci jego czci, a w szczególności jego dobrego imienia poprzez to, że pozwana złożyła w postępowaniu w sprawie o alimenty prowadzonej przeciwko K. S. (1) przez Sąd Rejonowy dla Łodzi - Śródmieścia w Łodzi za sygn. akt VIII 250/20 pismo stanowiące odpowiedź na odpowiedź na pozew, w którym wskazała na korzystanie przez powoda z wymienionych w nim szczegółowo co do czasu, miejsca, rodzaju i kosztów zabiegów medycyny estetycznej i operacji plastycznych, które nie miały miejsca. Pozwana sformułowała powyższe nieprawdziwe twierdzenia w tym celu, aby ukazać powoda jako osobę niewiarygodną, ukrywającą swoje dochody i sytuację materialną, po czym udostępniła treść swojego pisma innym osobom,

w konsekwencji czego nadszarpnięte zostały relacje powoda z córką, a powód został ośmieszony w miejscu pracy. W tej sytuacji Sąd Okręgowy uwzględnił zawarte w pozwie żądanie przeprosin po jego modyfikacji, nie znajdując zarazem podstaw do zasądzenia od pozwanej zadośćuczynienia na wskazany przez powoda cel społeczny.

W ocenie Sądu Okręgowego nie doszło natomiast do naruszenia dóbr osobistych powoda poprzez sporządzenie przez O. R. wykorzystanego następnie w procesie przez M. S. oświadczenia z dnia 4 czerwca 2021 r. Powód postrzegał to oświadczenie jako nieuzasadnioną, krytyczną ocenę jego zachowania wobec M. S. jako matki jego dzieci dokonaną przez pozwaną, jako jego ówczesną partnerkę. Przedmiotowe oświadczenie odnosiło

się do okresu, w którym powód i pozwana byli parą, a pozwana była w silnym konflikcie z byłą żoną powoda. Wskazywało ono na trzy istotne, niekwestionowane, wyartykułowane przez powoda w jego zeznaniu i pozostające ze sobą w związku fakty mające miejsce w okresie przebywania lub zamieszkiwania na należącej do niego nieruchomości O. R., tj. niewchodzenie M. S. do nieruchomości przy ulicy (...)

w Ł., wymianę zamków w drzwiach przez powoda w dniu 28 września 2019 r. oraz oczekiwanie przez M. S. na dzieci jej i powoda przed drzwiami domu. Pozostała treść wypowiedzi pozwanej zawarta w tymże oświadczeniu należała do kategorii ocen, na co wskazują następujące sformułowania: „zabraniał jej wstępu”, „umyślnie wymienił zamki, aby definitywnie uniemożliwić (…), nie pozwalał jej nawet przekroczyć progu domu”. Niewątpliwie pozwana zawarła w swoim oświadczeniu opis rzeczywistości co do faktów, a także co do prezentowanych w tym zakresie ocen, które stanowiły jej pogląd na rzeczywistość w czasie składania powyższego oświadczenia. Był to pogląd wyrażony w warunkach osobistego konfliktu pozwanej z powodem, w czasie trwającego zaawansowanego postępowania o alimenty na rzecz N. R..

W dacie składania powyższego oświadczenia pozwana miała prawo prezentować inną ocenę tej sytuacji i wyrazić swój pogląd. Powód nie wykazał zaś, by formułując powyższe oświadczenie pozwana naruszyła prawo albo zasady współżycia społecznego. Sąd Okręgowy dostrzegł wprawdzie, że wypowiedź pozwanej zawarta w oświadczeniu poprzez dokonaną przez pozwaną interpretację czy też ocenę faktów przedstawiała powoda w niekorzystnym świetle, jednakże uznał, że mieściła się ona w granicach prawa pozwanej do wolności wypowiedzi. Powództwo o ochronę dóbr osobistych w tej części podlegało zatem oddaleniu jako nieuzasadnione.

Podstawą orzeczenia o kosztach był art. 100 k.p.c. przy założeniu, że powód wygrał spór w 50%.

(uzasadnienie zaskarżonego wyroku – k. 213 – 218 verte)

Powód zaskarżył opisany wyrok w pkt. 2 i 3 apelacją, w której zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 233 § 1 k.p.c. w zw.

z art. 227 k.p.c. poprzez brak wszechstronnego i należytego rozważenia materiału dowodowego zebranego w sprawie, dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego oraz wyprowadzenie wniosków logicznie niepoprawnych i sprzecznych z doświadczeniem życiowym, tj.:

- dowodu z dokumentu w postaci oświadczenia z dnia 4 czerwca 2021 r.

w zakresie, w jakim Sąd ustalił, że jego treść w zakresie dotyczącym sformułowań ocennych, tj. „zabrania/jej wstępu”, „umyślnie wymienił zamki, aby definitywnie uniemożliwić (...), nie pozwalał jej nawet przekroczyć progu domu” stanowiła opis rzeczywistości co do prezentowanych w tym zakresie ocen, które stanowiły jej pogląd na rzeczywistość w czasie składania powyższego oświadczenia, podczas gdy pozwana — co potwierdza pozostały zgromadzony materiał dowodowy — zarówno w dacie wspólnego zamieszkiwania z powodem, jak i po rozstaniu, tj. w dacie sporządzenia oświadczenia doskonale zdawała sobie sprawę, że jej ocena jest niezgodna z prawdą, a tym samym stanowi wyraz rażącego przekroczenia granicy wolności wypowiedzi, a co więcej sformułowanie nieprawdziwych i stawiających powoda w negatywnym świetle ocen było wprost nakierowane na uzyskanie przez M. S. (ale też pośrednio przez pozwaną) określonych korzyści procesowych w ramach toczących się przeciwko K. S. (1) postępowań,

- zeznań świadka P. G. złożonych na terminie rozprawy

w dniu 2 lutego 2023 r., w zakresie, w jakim zeznał on, że „doszło do wymiany usług między paniami w wykresie procesów [...] Ty powiesz coś, co obciąży ojca [K. S. (1)] w kontekście rodziny mojej, a ja zabezpieczę Twoje interesy w kontekście pełnej i jedynej opieki nad małą waszą córeczką — tu chodzi o córkę N.. Czyli dokładnie jeden do jednego wymiana miała nastąpić w podobnych sprawach, w zasadzie takich samych, czyli sprawach o przejęcie opieki nad dzieckiem i odseparowaniem ojca od tychże dzieci. Taki był cel tego,

a dowiedziałem się tego z ust pani M. S. w aucie pod ich domem, kiedy to wyznała między innymi, że doszło do tej wymiany” (…) poprzez uznanie, że powód nie wykazał, by formułując przedmiotowe oświadczenie pozwana naruszyła prawo albo zasady współżycia społecznego, podczas gdy z powyższych zeznań jednoznacznie wynika, że cel, w jakim pozwana sporządziła oświadczenie z dnia 4 czerwca 2021 r. pozostaje co najmniej sprzeczny z zasadami współżycia społecznego, bowiem stanowi istotne nadużycie polegające na celowym zakłamaniu rzeczywistości, co z uwagi na znajomość rzeczywistych motywów, dla których M. S. nie wchodziła do nieruchomości przy ul. (...) w Ł., powód wymienił zamki w drzwiach oraz M. S. oczekiwała na dzieci przed drzwiami domu, podczas gdy pozwana była w pełni świadoma tego, że jej oceny są niezgodne z prawdą i godzą w dobra osobiste powoda,

- zeznań świadka P. G. złożonych na terminie rozprawy

w dniu 2 lutego 2023 r. w zakresie, w jakim zeznał on, że „byłem świadkiem kilkudziesięciu albo ponad stu wizyt pani M. pod tym adresem. To był okres między rokiem 2017 a rokiem 2020, tak szeroko rzecz ujmując” (…), tj. w tym

w okresie zamieszkiwania pozwanej w domu powoda przy ul. (...)

w Ł. — co zgodnie choćby z zasadami doświadczenia życiowego potwierdza wiedzę i świadomość pozwanej, że M. S. miała dostęp do rzeczonej nieruchomości — poprzez błędne uznanie, że O. R. w oświadczeniu nie przekroczyła wolności wypowiedzi, bowiem „miała prawo prezentować inną ocenę tej sytuacji i wyrazić swój pogląd”, podczas gdy kategoryczne oceny pozwanej — z których nieprawdziwości doskonale zdawała sobie sprawę - dotyczące powoda doprowadziły do zakłamania rzeczywistości i ukazania powoda jako osoby, która „wyganiała byłą żonę ze wspólnego domu”,

- zeznań świadka P. G. złożonych na terminie rozprawy

w dniu 2 lutego 2023 r. w zakresie, w jakim zeznał on, że „zauważyłem pewnego dnia, że zamek od drzwi — bodajże od kotłowni — został uszkodzony

i poinformowałem K. żeby załatwił sobie nowy zamek, ponieważ to jest wiadomo — no drzwi otwarte z domu to może być problem. No i on to wymienił, natomiast ważne jest, że ten komplet kluczy M. otrzymała. [...] natomiast drzwi główne do budynku, te frontowe, którymi ludzie generalnie się komunikują z budynkiem był tam zamek biometryczny — na odcisk palca i tam pani M. jako że palec posiada do dzisiaj, jeśli podejdzie tam nie potrzebuje żadnego klucza i za pomocą tylko odcisku palca otwiera drzwi główne. Miała

w sposób nieprzerwany dostęp do tego budynku, również posiadała pilot — posiadała jak była współwłaścicielem nieruchomości i do dzisiaj ma dostęp, tak. Poza tym wchodziła tam kiedy chciała [...] Była też zapraszana wielokrotnie do ogrodu” (…) poprzez błędne uznanie, że O. R. w oświadczeniu nie przekroczyła wolności wypowiedzi, bowiem „miała prawo prezentować inną ocenę tej sytuacji i wyrazić swój pogląd”, podczas gdy kategoryczne oceny pozwanej — z których nieprawdziwości doskonale zdawała sobie sprawę - dotyczące powoda doprowadziły do zakłamania rzeczywistości i ukazania powoda jako osoby, która „wyganiała byłą żonę ze wspólnego domu”,

- przesłuchania powoda na terminie rozprawy w dniu 2 lutego 2023 r.,

w zakresie w jakim zeznał on, że „O. skonstruowała to oświadczenie w pełni świadomie, będąc w 100% świadomą, że jest fałszywe [...] ona przy tym była po prostu i skłamała w tym oświadczenia w kilku miejscach i jest to kłamstwo takie z pełną premedytacją [...] O. doskonale wiedziała o tym, że ja się z M. tak umówiłem [...] umówiłem się z M., że jak M. będzie przyjeżdżała po dzieci w sobotę rano [... j to M. zapyta mnie smsem czy O. jest w domu

i w sytuacji, kiedy będzie w domu M. sama poczeka na dzieci pod bramą.

W sytuacji zaś gdyby O. nie było w domu, to M. była zawsze zapraszana do środka i wchodziła normalnie do środka, pijąc kawę i uczestnicząc

w pakowaniu dzieci na to wyjście z mamą i to był standard, nie było inaczej. [...] Temat wymiany zamków w tym domu miał miejsce [...] ponieważ okazało się, że to K. zgubiła klucze, moja córka, zgubiła klucze w szkole od domu. Dodatkowo tylko zamek od kotłowni był uszkodzony wcześniej [...] To oświadczenie było w wielu procesach wykazywane ja nie byłem w stanie się bronić przed tym oszczerstwem” (…) poprzez błędne uznanie, że O. R. w oświadczeniu nie przekroczyła wolności wypowiedzi, bowiem „miała prawo prezentować inną ocenę tej sytuacji i wyrazić swój pogląd”, podczas gdy kategoryczne oceny pozwanej — z których nieprawdziwości doskonale zdawała sobie sprawę - dotyczące powoda doprowadziły do zakłamania rzeczywistości

i ukazania powoda jako osoby, która „wyganiała byłą żonę ze wspólnego domu”,

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 24 k.c. poprzez błędne uznanie, że sporządzenie przez O. R. wykorzystanego następnie w procesie przez M. S. oświadczenia z dnia 4 czerwca 2021 r., zawierającego celowo i świadomie nieprawdziwe sformułowania ocenne, ukazujące powoda w negatywnym świetle jako „osobę wyganiającą byłą żonę

z domu” i nieudostępniającą jej jako współwłaścicielowi nieruchomości, co pozostaje niezgodne z prawdą, pozostaje w granicach wolności wypowiedzi i nie godzi w dobra osobiste powoda w postaci jego czci i godności.

W konkluzji skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez uwzględnienie także drugiego z dochodzonych przez niego roszczeń, które dotyczyło pisemnego oświadczenia pozwanej z 4 czerwca 2021 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania za obie instancje.

(apelacja – k. 222 – 226)

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.

Wywiedziona w tej sprawie apelacja nie wykazała nieprawidłowości zaskarżonego orzeczenia i nie dostarczyła podstaw umożliwiających podważenie dotychczasowej oceny powództwa.

Sąd Okręgowy w ramach materiału dowodowego udostępnionego przez strony poczynił właściwe ustalenia, wyrażając wnioski, które nie pozostawały

w sprzeczności z zasadami logiki rozumowania czy doświadczenia życiowego

i nie ukazywały błędów natury faktycznej, a wobec tego czyniły zadość rygorom wynikającym z art. 233 § 1 k.p.c. Wziął przy tym pod uwagę wszystkie znaczące

dla wyjaśnienia istoty sporu dowody. Tym samym, wbrew wyobrażeniom skarżącego, nie dopuścił się uchybień w procesie gromadzenia materiału dowodowego i wartościowania mocy poszczególnych dowodów będących źródłem rekonstrukcji stanu faktycznego determinującego kierunek rozstrzygnięcia, ani też błędów w stosowaniu przepisów prawa materialnego przy dokonywaniu subsumcji wyprowadzonych z tych dowodów ustaleń.

Skarżący kwestionując dotychczasową ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego poprzestał na zaprezentowaniu wyłącznie subiektywnych ustaleń stanu faktycznego, dokonanych na podstawie korzystnej dla siebie oceny dowodów, co z góry pozbawiało jego działania oczekiwanego rezultatu. Przyjmuje się, że jeśli tylko z materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena sądu nie narusza rygorów swobodnej oceny dowodów i musi się ostać, choćby w równym stopniu, na podstawie tego materiału dawały się wysnuć wnioski odmienne. Jedynie wówczas, gdy dostrzegalny jest brak logiki w wysnuwaniu wniosków ze zgromadzonego materiału dowodowego lub gdy wnioskowanie sądu wykracza poza reguły logiki formalnej albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo - skutkowych, to przeprowadzona przez sąd ocena dowodów może być podważona. Wymagane jest więc wykazanie, że sąd uchybił podstawowym regułom służącym ocenie wiarygodności i mocy poszczególnych dowodów, tj. regułom logicznego myślenia, doświadczenia życiowego i właściwego kojarzenia faktów

(wyrok SN z 16 grudnia 2005 r., III CK 314/05), gdyż tylko to może być przeciwstawione uprawnieniu sądu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Skarżący powyższemu obowiązkowi jednak nie sprostał.

Nie ulega wątpliwości, że zasadność powództwa służącego dochodzeniu ochrony dóbr osobistych uzależniona jest od spełnienia warunków opisanych

w art. 24 § 1 k.c., przy czym w pierwszej kolejności wymagane jest ustalenie okoliczności naruszenia konkretnego dobra osobistego w rozumieniu art. 23 k.c. oraz sprawstwa pozwanego. Dopiero w razie pozytywnego przesądzenia tych kwestii sąd orzekający poddaje rozwadze, czy zachowanie pozwanego nosiło cechy bezprawności, a także czy doprowadziło do szkody (krzywdy), pozostając

z nią w adekwatnym związku przyczynowym. Ciężar wykazania, że dobro osobiste zostało naruszone bądź zagrożone spoczywa wówczas na osobie, która poszukuje ochrony prawnej z tego tytułu. Rolą pozwanego jest natomiast wykazanie, że jego zachowanie nie było bezprawne.

Tymczasem powód nie dopełnił wyżej wymienionych wymogów, ponieważ wbrew spoczywającemu na nim ciężarowi (art. 6 k.c.) nie zaoferował dowodów, które wskazywałyby na naruszenie jego dobrego imienia przez wypowiedź zamieszczoną w oświadczeniu pozwanej z 4 czerwca 2021 r.

Dobre imię jest jednym z dóbr osobistych człowieka, których otwarty katalog ujęty został w art. 23 Kodeksu cywilnego. W przepisie tym nie użyto wprawdzie wprost sformułowania „dobre imię”, jednak wskazano w nim na pojęcie „czci”, na którą to, zgodnie z poglądami doktryny prawa oraz orzecznictwem, składa się tzw. cześć zewnętrzna, rozumiana jako obraz danej osoby w oczach innych. Każdy człowiek ma niezbywalne prawo do poszanowania swojej osoby, w tym godności i właśnie dobrego imienia. W sytuacji ich naruszenia przez inną osobę, pokrzywdzonemu takim zachowaniem mogą przysługiwać odpowiednie roszczenia, zarówno o charakterze niematerialnym, jak i materialnym – majątkowym. Wyróżnia się dwa podstawowe rodzaje wypowiedzi mogące naruszać dobre imię. Są to wypowiedzi ocenne oraz wypowiedzi co do faktów.

W pierwszym przypadku chodzi przede wszystkim o wypowiedzi oczerniające inną osobę, wulgarne, przekraczające granice dozwolonej krytyki, mające na celu dokuczenie osobie oczernianej. Do tej grupy należą różnego rodzaju inwektywy i wyzwiska. Przyjmuje się, że do naruszenia dobrego imienia w tej postaci dochodzi właśnie w sytuacji, gdy dana negatywna wypowiedź przekracza granice dopuszczalnej społecznie krytyki i wolności słowa. „Krytyka nie może być zatem napastliwa, podyktowana względami osobistej animozji

i zmierzać do zniszczenia lub ośmieszenia przeciwnika. Dopuszczalna krytyka nie może odbywać się w sposób godzący w cześć, godność, wizerunek i inne dobra osobiste osoby fizycznej (…).”

(wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku

z 30 stycznia 2019 r., sygn. akt I ACa 647/18).

Wypowiedzi co do faktów, dotyczące danej osoby, naruszają zaś jej dobra osobiste, jeżeli są sprzeczne z prawdą. Nie zasługują bowiem na ochronę

i nie korzystają z wolności słowa fałszywe, negatywne wypowiedzi o innej osobie. Do naruszenia dojdzie więc np. gdy pokrzywdzony zostanie bezpodstawnie posądzony o określone, naganne zachowanie. Jednakże dodatkowym warunkiem odpowiedzialności pozwanego jest to, by wiadomości, w których zostały sformułowane zarzuty lub ujemne oceny dotyczące funkcjonowania danego podmiotu, przypisujące mu sposób działania, który może narazić go na utratę poważania, czy zaufania potrzebnego do prowadzenia działalności, zostały rozpowszechnione, czyli stały się ogólnie znane.

W spornej wypowiedzi pozwanej, która została zawarta w piśmie

z 4 czerwca 2021 r., nie można doszukać się żadnego przejawu naruszenia dóbr osobistych powoda. Pozwana podała w nim prawdziwe informacje odnośnie tego, że powód dokonał wymiany zamków w domu, jego była żona – M. S. nie wchodziła do objętej ich współwłasnością nieruchomości przy ulicy (...) w Ł. oraz oczekiwała na ich dzieci przed drzwiami

domu. Są to fakty, o których powód w tym postępowaniu zeznawał (wspólnie

ze świadkiem P. G.) i na tym etapie postępowania nie kwestionował.

Odrębną rzeczą pozostaje tu nadany przez pozwaną kontekst, w którym opisane zdarzenia nastąpiły, jako odmienny od tego, który wynikał z relacji powoda i mający ukazywać go w negatywnym świetle jako osobę wyganiającą byłą żonę z domu i nieudostępniającą jej tej nieruchomości, mimo że jest jej współwłaścicielem, a przez to mający stanowić o wykroczeniu przez pozwaną poza granice wolności wypowiedzi i skutkować naruszeniem czci i godności powoda.

Sąd Apelacyjny dostrzega, że tło wydarzeń ujętych w przedmiotowym oświadczeniu pozwanej nie odpowiada temu, który przedstawił powód

(wraz ze świadkiem P. G.) w swych zeznaniach, mówiąc

o uzasadniającym wymianę zamków zgubieniu kluczy do domu przez jego

córkę, czy złym nastawieniu jego byłej żony do pozwanej w okresie, gdy była partnerką powoda, które stwarzało konieczność wyeliminowania między nimi jakiegokolwiek kontaktu i wymuszało pewne rozwiązania, jak informowanie M. S. o obecności pozwanej na nieruchomości przy ulicy (...) w Ł. oraz pozostanie przez nią przed posesją w dniu widzeń z dziećmi do momentu, jak same wyjdą z domu. Niemniej nie przypisuje tej rozbieżności znaczenia upatrywanego przez powoda z uwagi na charakter łączących go zarówno z byłą małżonką, jak i pozwaną, z którą także tworzył związek, relacji. Oczywiste jest to, że w okolicznościach rozstania (w tym rozwodu) stronom towarzyszą nacechowane złością emocje, które często znajdują odzwierciedlenie

w wypowiadanych słowach. W taki też sposób należy odczytywać pisemną wypowiedź pozwanej z 4 czerwca 2021 r., zwłaszcza że tego rodzaju wypowiedzi, jak niniejsza, nie są inaczej postrzegane w odbiorze społecznym, a to on stanowi punkt odniesienia do dokonania oceny, czy nastąpiło naruszenie danego dobra osobistego.

Przyjmuje się, że należy wówczas odnosić się do poglądów panujących

w społeczeństwie, posługiwać się w tym celu abstrakcyjnym wzorcem „przeciętnego obywatela”, nie zaś odwoływać się do jednostkowych odczuć i ocen osoby pokrzywdzonej. W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym ocena, czy w konkretnej sytuacji nastąpiło naruszenie dobra osobistego, nie może być dokonywana według miary indywidualnej wrażliwości pokrzywdzonego, a więc według oceny subiektywnej zainteresowanego. Kryteria oceny naruszenia dóbr osobistych muszą być poddane obiektywizacji, trzeba

w tym zakresie uwzględnić odczucia szerszego grona uczestników i powszechnie przyjmowane, a zasługujące na akceptację normy postępowania, w tym normy obyczajowe i wynikające z tradycji

(tak m.in. wyrok SN z 11 marca 1997 r.,

III CKN 33/97, OSNC 1997, z. 6-7., poz. 93; wyrok SN z 16 stycznia 1976 r., II CR 692/75, OSNC 1976, z. 11. poz. 251). Zatem nie każde zdarzenie wywołujące

u jednostki „subiektywne wzburzenie emocjonalne” stanowi automatycznie naruszenie jej dóbr osobistych, a jedynie takie, które odpowiada obiektywnym kryteriom, a nie tylko subiektywnym odczuciom osoby żądającej ochrony prawnej

(patrz SN w wyroku z 6 kwietnia 2004 r., III CK 484/03).

Powód poza prezentacją własnych odczuć nie wykazał, by obiektywna ocena zachowania pozwanej mogła usprawiedliwiać jego pokrzywdzenie, a jej wypowiedź naruszać prawo bądź zasady współżycia społecznego i tym samym wykraczać poza prawo pozwanej do wolności wypowiedzi, co niweczy atrybut bezprawności wypowiedzi pozwanej. Pozbawiony znaczenia jest przy tym aspekt współdziałania pozwanej z M. S. dla osiągnięcia przez nie korzyści w prowadzonych z powodem sporach sądowych.

Mając to wszystko na uwadze, Sąd Apelacyjny nie znalazł wskazań do udzielenia powodowi poszukiwanej przez niego ochrony prawnej i stosownie

do art. 385 k.p.c. oddalił przedstawioną apelację.