Sąd zasądził od spółki 182 400 zł dla żony i po 95 000 zł dla dzieci po śmierci męża

Treść orzeczenia około 12 minut czytania

Sygn. akt:I C 330/21

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 15 marca 2023 roku

Sąd Okręgowy w Gliwicach I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący:

SSO Wojciech Hajduk

Protokolant:

Aleksandra Strumiłowska

po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2023 roku w Gliwicach

sprawy z powództwa A. W. oraz małoletnich P. W. i D. W. reprezentowanych przez matkę A. W.

przeciwko (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w W.

o zapłatę

1. zasądza od pozwanego (...)Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na rzecz powódki A. W. kwotę 182.400 (sto osiemdziesiąt dwa tysiące czterysta) złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 30 marca 2021 roku;

2. zasądza od pozwanego (...)Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na rzecz małoletniego P. W. reprezentowanego przez matkę A. W. kwotę 95.000 (dziewięćdziesiąt pięć tysięcy) złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 30 marca 2021 roku;

3. zasądza od pozwanego (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na rzecz małoletniej D. W. reprezentowanej przez matkę A. W. kwotę 95.000 (dziewięćdziesiąt pięć tysięcy) złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 30 marca 2021 roku;

4. w pozostałym zakresie powództwo oddala;

5. umarza postępowanie co do kwoty 14.000 (czternaście tysięcy) złotych;

6. zasądza od pozwanego na rzecz powodów kwotę 39.768 (trzydzieści dziewięć tysięcy siedemset trzydzieści osiem) złotych tytułem kosztów postępowania,

7. odstępuje od obciążania powodów nieuiszczonymi kosztami sądowymi.

SSO Wojciech Hajduk

IC 330/21 UZASADNIENIE

W ostatecznie ukształtowanym żądaniu powódka A. W. działająca w imieniu własnym oraz małoletnich dzieci D. W. i P. W. domagała się zasądzenia od pozwanego (...) w W.:

-na swoją rzecz kwoty 127.400 zł tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych z ustawowymi odsetkami od dnia 30 marca 2021r, następnie kwoty 150.000zł z tytułu pogorszenia sytuacji życiowej z ustawowymi odsetkami od dnia 30 marca 2021r oraz kwoty 14.000zł odszkodowania za koszty nagrobka z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia doręczenia pozwu pozwanemu,

-na rzecz małoletniej powódki D. W. kwoty 134.500zł zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych z ustawowymi odsetkami od dnia 30 marca 2021r,

-na rzecz małoletniego P. W. kwoty 134.500zł zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych z ustawowymi odsetkami od dnia 30 marca 2021r

[pozew i pismo powodów z dnia 7.12.2022r. k- 173-175]

W uzasadnieniu wskazała, że ojciec małoletnich powodów i zarazem jej mąż W. W. zmarł na skutek obrażeń odniesionych w wypadku drogowym w R. w dniu 7.08.2020r. W wypadku komunikacyjnym. Sprawca był ubezpieczony od odpowiedzialności cywilnej w pozwanym towarzystwie. Sprawca został skazany wyrokiem z dnia 9.12.2020r. Zmarły ponosił całkowite koszty utrzymania rodziny, prowadził działalność gospodarczą, w 2018 r. poszkodowany uzyskał dochód w wysokości 655 485,88 zł, a w 2019r. 992.451.83 zł co daje dochód na poziomie 82.000 zł miesięcznie.

Powódka jest nauczycielką pracowała w przedszkolu zarabiając około 4.000zł miesięcznie.

Nie ulega wątpliwości, że spowodowanie śmierci osoby bliskiej jaką jest mąż i ojciec stanowi naruszenie dóbr osobistych członków najbliższej rodziny jakimi jest prawo do życia w pełnej rodzinie. Bezprawnym jest każde działanie, które narusza dobro osobiste. Wina naruszającego pozostaje poza sporem.

Na skutek wypadku i śmierci M. M. doszło do rozerwania najsilniejszych więzi – między ojcem i dziećmi , mężem i żoną co uzasadnia na podstawie art. 446kc zasądzenie zadośćuczynienia z tytułu naruszenia dóbr osobistych dla powódki A. W. w kwocie 127.400zł ponad wypłacone jej zadośćuczynienie w kwocie 47.600zł oraz na rzecz małoletnich po 134.450zł ponad wypłacone przez pozwanego 40.550zł na rzecz każdego z nich.

Wskutek śmierci uległa pogorszeniu sytuacja życiowa powodów, w postaci utraty źródła dochodów, bezpośredniej pomocy rodzinie, utraty osoby najbliższej. Biorąc pod uwagę dochody zmarłego uzasadnione jest żądanie odszkodowania przez powódkę A. W. na podstawie art. 446 par 3kc obejmującego szkody obecne i przyszłe z tytułu pogorszenia sytuacji życiowej powodów w kwocie 150.000zł ponad wypłacone z tego tytułu przez pozwanego 50.000zł. Uzasadnione jest również żądanie odszkodowania w postaci zwrotu kosztów nagrobka w kwocie 14.000zł. Termin, od którego należy zasądzić odsetki wynika z art. 481kc w zw. z art. 817par 1kc i art. 14 ust 1 ustawy z 22 maja 2003r o obowiązkowych ubezpieczeniach majątkowych, gdyż ubezpieczyciel powinien spełnić świadczenie w terminie 30 dni od zawiadomienia o wypadku. Decyzją z dnia 20.03.2021 pozwany odmówił wypłaty pozostałej części świadczeń, więc pozostaje w opóźnieniu od dnia następnego. Roszczenie zwrotu kosztów nagrobka zostało pierwszy raz zgłoszone w pozwie.

Na rozprawie w dniu 15.03.2023 pełn. powódki cofnął pozew w zakresie żądania kwoty 14.000zł tytułem zwrotu kosztów nagrobka. Pełn. pozwanego wyraził na to zgodę.

Pozwany w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa. Przyznał, że sprawca był u niego ubezpieczony, oraz że wypłacił kwoty wskazane przez powódkę. Wskazał, że jest gotowy dopłacić po 50.000zł zadośćuczynienia oraz 50.000zł odszkodowania. Nie otrzymał faktury za nagrobek. Dalej idące żądania są zbyt wygórowane i bezzasadne.

USTALENIA FAKTYCZNE

W dniu 7.08.2020r. W. W. mąż powódki A. W. i ojciec małoletnich D. w. i P. W. zginął w wypadku komunikacyjnym. Sprawca był ubezpieczony od odpowiedzialności cywilnej w pozwanym Towarzystwie (...) SA w W.. Powódka A. W. pracowała jako nauczycielka w przedszkolu z wynagrodzeniem około 4.000zł miesięcznie. Zmarły prowadził działalność gospodarczą pod firmą Przedsiębiorstwo (...) w P.. Uzyskiwał bardzo wysokie dochody, które w okresie 2018-2020 wyniosły około 82.000zł miesięcznie. W 2018r. jego dochód wyniósł 678.699,32zł, a w 2019r. 992.451,83zł.

Rodzinne relacje zmarłego układały się bardzo dobrze. Więź powódki A. W. z mężem z była prawidłowa, oparta na wzajemnej miłości i bezwarunkowej akceptacji. Rodzina mieszkała w domu, małoletnia D. uczęszczała do szkoły baletowej, państwowej szkoły muzycznej I stopnia oraz na prywatne zajęcia z języka angielskiego. Małoletni P. również uczęszcza do państwowej szkoły muzycznej, na dodatkowe zajęcia językowe oraz basen. Zmarły uczestniczył w wychowaniu dzieci, zabierał je do kina, czy (...) Małoletni byli zżyci z ojcem, Weekendy spędzali razem. Wspólnie wyjeżdżali na zagraniczne wakacje, wyjeżdżali na narty zimą, jeździli razem na rowerach.

Na skutek śmierci W. W. powódka A. W. przebyła zespół ostrego stresu o umiarkowanym nasileniu, doszło również do utrwalenia przebytych zaburzeń depresyjnych, pomimo upływu czasu nie pogodziła się z jego śmiercią. Wymaga podjęcia psychoterapii indywidualnej. Małoletni P. W. i D. W. pomimo upływu czasu nie pogodzili się ze śmiercią ojca. U małoletniego P. wystąpiły zaburzenia adaptacyjne, introwertyzm, co doprowadziło do ujawnienia cech osobowości nieprawidłowej, przejawiającej się zaprzeczaniu realności śmierci, izolacji społecznej. Powinien odbyć psychoterapię indywidualną. D. W. wymaga stałej regularnej psychoterapii, wsparcia i stabilizacji życiowej. Śmierć ojca zaburzyła u niej poczucie bezpieczeństwa. Obecnie powodowie utrzymują się z wynagrodzenia powódki A. W., renty rodzinnej w wysokości 996,40zł brutto i oszczędności

[dowód: wyrok Sądu Rejonowego w Kościanie z 9.12.2020 IIK 492/20 k-28; zeznania świadków E. M. k-139-140; J. M. k- 140-141 oraz zeznania powódki A. W. k-141-142 oraz uzupełniające zeznania k-214-215; Opinia biegłych psychiatry B. D. i psychologa M. T. k-151-159, ustne wyjaśnienia biegłej psycholog M. T. na rozprawie 15.03.2023 k-213-214; ustne wyjaśnienia biegłej psychiatry B. D. na rozprawie 15.03.2023 k-214; decyzja ZUS o przyznaniu renty k-34; wypis CEIDG k-39, zeznanie podatkowe zmarłego k-42-49; bilanse firmy zmarłego za 2018-2020 k-51-52 ].

Powyższy stan faktyczny ustalono w oparciu o powołane wyżej dowody. Opinia biegłych nie była kwestionowana, jedynie na wniosek pozwanego

(pismo z dnia 19.12.2022 k-184) uzupełniona ustnymi wyjaśnieniami biegłych w zakresie celowości podjęcia i kontynuowania terapii przez powódkę A. W., wpływu śmierci W. W. na rozwój i kształtowanie się osobowości małoletniego P. W.. Biegłe wyjaśniły, że podjęcie rodzinnej terapii jest celowe dla zminimalizowania negatywnych skutków w sferze psychicznej powodów, powódka A. W. jest do tej pory niepogodzona ze śmiercią męża, natężenie emocji uniemożliwia „pożegnanie się ze zmarłym” i pogodzenie się z aktualną sytuacją. U małoletniego P. nastąpiło przerwanie okresu beztroski właściwe dla jego wieku, przyjął na siebie rolę zmarłego ojca przez co wkłada na swoje barki ciężar nadmiernej odpowiedzialności. Może to wpłynąć na jego zachowanie w przyszłości kształtuje cechy osobowości nieprawidłowej, z występowaniem podwyższonego poziomu lęku o bliskich. Sąd w pełni podzielił ustalenia biegłych, jasno przedstawiają mechanizm oddziaływania na ich emocje śmierci W. W. i wpływ na aktualną sytuację życiową.

ROZWAŻANIA PRAWNE

Kwestia odpowiedzialności pozwanego jest bezsporna. Zgodnie z art. 446 § 4 kc sąd może przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Zadośćuczynienie przewidziane w art. 446 § 4 k.c. nie jest zależne od pogorszenia sytuacji materialnej osoby uprawnionej i poniesienia szkody majątkowej, a jego celem jest kompensacja doznanej krzywdy, a więc złagodzenie cierpienia psychicznego wywołanego śmiercią osoby najbliższej i pomoc pokrzywdzonemu w dostosowaniu się do zmienionej w związku z tym jego sytuacji (patrz wyrok SN z dnia 20 grudnia 2012 r., IV CSK 192/12 ,LEX nr 1288712). Zadośćuczynienie jest odzwierciedleniem w formie pieniężnej rozmiaru krzywdy. Rozmiar zadośćuczynienia może być odnoszony do stopy życiowej społeczeństwa, która pośrednio może rzutować na jego umiarkowany wymiar i to w zasadzie bez względu na status społeczny i materialny pokrzywdzonego. Przesłanka „przeciętnej stopy życiowej” społeczeństwa ma charakter uzupełniający i ogranicza wysokość zadośćuczynienia tak, by jego przyznanie nie prowadziło do wzbogacenia osoby uprawnionej, nie może jednak pozbawiać zadośćuczynienia jego zasadniczej funkcji kompensacyjnej i eliminować innych czynników kształtujących jego rozmiar (tak SN w wyroku z dnia 10.05.2012r, IVCSK461/11,Lex 1212823). W orzecznictwie wskazuje się, że na rozmiar krzywdy, o której mowa w art. 446 § 4 k.c., mają wpływ przede wszystkim: wstrząs psychiczny i cierpienia moralne wywołane śmiercią osoby bliskiej, poczucie osamotnienia pustki po jej śmierci, rodzaj i intensywność więzi łączącej pokrzywdzonego ze zmarłym, rola w rodzinie pełniona przez zmarłego, wystąpienie zaburzeń będących skutkiem śmierci osoby bliskiej, stopień, w jakim pokrzywdzony będzie umiał odnaleźć się w nowej rzeczywistości i zdolność do jej zaakceptowania, wiek pokrzywdzonego

(min. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 czerwca 2011 r. III CSK 279/10). Przy oznaczeniu zakresu krzywdy za konieczne uważa się uwzględnienie: rodzaju naruszonego dobra, zakresu (natężenie i czas trwania) naruszenia, trwałości skutków naruszenia i stopnia ich uciążliwości. Krzywdę doznaną w wyniku śmierci osoby bliskiej bardzo trudno ocenić i wyrazić w formie pieniężnej. Każdy przypadek powinien być traktowany indywidualnie z uwzględnieniem wszystkich okoliczności sprawy, przy czym ocena ta powinna opierać się na kryteriach obiektywnych, a nie na wyłącznie subiektywnych odczuciach pokrzywdzonego. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że krzywda wywołana śmiercią męża i ojca jest jedną z najbardziej dotkliwych z uwagi na rodzaj i siłę więzów rodzinnych oraz rolę pełnioną w rodzinie przez zmarłego. W rozpoznawanej sprawie krzywda jest tym bardziej dotkliwa, że śmierć nastąpiła nagle i nieoczekiwanie, w wypadku komunikacyjnym, bez przyczynienia się ofiary i dotknęła bardzo powodów. Poczucie krzywdy wynikające z bólu, osamotnienia, cierpienia i bezradności powiększała niewątpliwie konieczność przeżywania przez powódki tej straty. Trauma żony tracącej nagle męża jak i trauma dorastających dzieci, pozbawionych wsparcia ze strony ojca jest niezwykle duża, powoduje dolegliwe skutki w ich psychice. Zmarły pozostawał z powodami we wspólnym gospodarstwie domowym, mogli liczyć na jego pomoc i opiekę w każdym czasie. W chwili śmierci męża powódka A. W. miała 41 lat zaś powodowie P. W. 12lat, a D. W. 8 lat. Upływ czasu nie złagodził strat psychicznych zarówno A. W. jak i małoletnich, wszyscy powinni przejść psychoterapię.

W niniejszej sprawie zadośćuczynienie ma stanowić ekwiwalent za utratę najważniejszych dóbr zdrowia i życia męża i ojca. W świetle powyższego trzeba stwierdzić, że zarzut pozwanej, że wypłacone powodom kwoty zadośćuczynienia wyczerpują ich roszczenie jest bezzasadny. Zadośćuczynienie ma charakter kompensacyjny i nie może być ani symboliczne ani nadmierne. Ustalenie jego wysokości pozostawione jest uznaniu Sądu. Każdy z powodów przeżył śmierć W. W. na swój indywidualny sposób równie intensywnie. Doznania spowodowane śmiercią jak i skutki w psychice powodów były bardzo znaczne, a odmienności wynikają z ich wieku i roli jaką pełnili w rodzinie. Powyższe okoliczności uzasadniają przyznanie powódce A. W. dodatkowo kwoty 102.400zł zadośćuczynienia ponad wypłacone już 47.600zł. W odniesieniu do małoletnich powodów uzasadnione jest przyznanie im dodatkowo zadośćuczynienia po 95.000zł dla każdego ponad wypłacone 40.550zł. Tak ukształtowane zadośćuczynienia są adekwatne do doznanej krzywdy i naruszonego dobra oraz odpowiadają aktualnym warunkom i stopie życiowej społeczeństwa.

Odnosząc się do żądania zasądzenia odszkodowania za pogorszenie sytuacji życiowej [art. 446 § 3 k.c.] jest ono częściowo uzasadnione. Przyznane przez pozwanego odszkodowanie w kwocie po 50.000zł jedynie częściowo wyczerpuje roszczenia powódki A. W.. Na mocy art. 446 § 3 k.c. sąd może przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego stosowne odszkodowanie, jeżeli na skutek jego śmierci nastąpiło znaczne pogorszenie ich sytuacji życiowej. Podstawą uwzględnienia tego roszczenia jest „znaczne pogorszenie sytuacji życiowej”, a więc pogorszenie się tej sytuacji musi być związane ze śmiercią osoby najbliższej i co więcej - musi ono być znaczne. Zakresem odszkodowania na podstawie powyższego przepisu objęty jest uszczerbek majątkowy określany mianem pogorszenia się sytuacji życiowej wskutek śmierci poszkodowanego. Pod uwagę należy wziąć pogorszenie się sytuacji materialnej w ścisłym tego słowa znaczeniu, gdyż inne „niematerialne” szkody zawierają się w przyznanym zadośćuczynieniu. Podkreślić też trzeba, że wysokość odszkodowania (art. 446 § 3 k.c.), mimo, że pozostawiona do uznania sądu nie może być oderwana od realiów ekonomicznych i poziomu życia, które zapewniał zmarły W. W.. Niewątpliwie na skutek śmierci sytuacja życiowa powódki uległa pogorszeniu. Zmarły zamieszkiwał z powódką i dziećmi, prowadzili wspólne gospodarstwo domowe, uzyskiwał b. wysokie dochody i w przeważającej części przyczyniał się do zaspokajania wspólnych potrzeb materialnych i utrzymania rodziny. Jego dochody wynosiły ok. 82.000zł miesięcznie. Był wsparciem dla rodziny. Śmierć męża pozbawiła powódkę tej pomocy, wsparcia w przyszłości, możliwości korzystania z jego dochodów, zdestabilizowała sytuację życiową. Niewątpliwie nastąpiło znaczne pogorszenie sytuacji życiowej powódki w rozumieniu art. 446 § 3 kc. Powódka została pozbawiona wsparcia w utrzymaniu nieruchomości, będzie musiała ponosić koszty prac do tej pory wykonywanych przez męża. Również w bliskiej i odległej przyszłości nie będzie mogła liczyć na finansowe wsparcie z jego strony. W odniesieniu do powódki B. W. wypłacone odszkodowanie za pogorszenie sytuacji życiowej w kwocie 50.000zł jest niewystarczające i uzasadnia przyznanie dodatkowo kwoty 80.000zł. W rodzinie powodów zmarły dostarczał przeważającą część środków utrzymania rodziny, których są obecnie pozbawieni. Zatem biorąc pod uwagę powyższe, a także trwałość braku wsparcia ze strony zmarłego należy przyjąć, że adekwatnym odszkodowaniem z tytułu znacznego pogorszenia sytuacji życiowej powódki B. W. będzie łączna kwota 130.00zł, co wymaga zasądzenia kwoty 80.000zł.

W związku z powyższym w pkt 1 na mocy art. 446§3i4kc zasądzono od pozwanego na rzecz powódki A. W. zadośćuczynienie w kwocie 102.400zł i odszkodowanie w kwocie 80.000zł (łącznie 182.400zł). O odsetkach orzeczono na mocy art. 481kc. Zasądzono je zgodnie z żądaniem od dnia 30.03.2021r. Powodowie zażądali wypłaty zadośćuczynienia i odszkodowania pismem z dnia 4.02.2021r pozwany pozostawał więc w opóźnieniu. W pkt 2 i 3 na mocy art. 446§4kc zasądzono na rzecz małoletnich kwoty zadośćuczynienia po 95.000zł. o odsetkach orzeczono na zasadzie art. 481kc również od dnia 30.03.2021r. W pkt 4 w pozostałym zakresie powództwo oddalono jako wygórowane, w pkt 5 umorzono postępowanie w zakresie żądania zasądzenia 14.000zł tytułem odszkodowania za koszty nagrobka, w pkt 6 zasądzono od pozwanego na rzecz powodów kwotę 39.768zł kosztów, w tym 23.368zł opłaty oraz 16.200 kosztów zastępstwa po 5.400zł za reprezentację każdego z powodów, w tym zakresie w całości obciążając pozwanego, gdyż wysokość zasądzonych kwot zależała od uznania sądu w pkt 7 na zasadzie art. 100kpc w odstąpiono od obciążania powodów nieuiszczonymi kosztami sądowymi..

Hasła tematyczne: Zadośćuczynienie