Sąd Okręgowy w Łodzi zmienił wyrok o zadośćuczynienie dla bliskich zmarłej w wypadku drogowym

W dniu 3 kwietnia 2025 r. (sygn. akt I C 1102/24) Sąd Rejonowy w Kutnie w sprawie z powództwa C. P., V. H., W. H. i D. A. przeciwko (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w B. o zadośćuczynienie:

1. zasądził od (...) Zakładu (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w B. na rzecz C. P. kwotę 15.000,00 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 13 marca 2021r. do dnia zapłaty;

2. zasądził od (...) Zakładu (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w B. na rzecz V. H. kwotę 15.000,00 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 11 marca 2021r. do dnia zapłaty;

3. zasądził od (...) Zakładu (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w B. na rzecz W. H. kwotę 15.000,00 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 11 marca 2021r. do dnia zapłaty;

4. zasądził od (...) Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej z siedzibą w B. na rzecz D. A. kwotę 15.000,00 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 11 marca 2021r. do dnia zapłaty;

5. zasądził od (...) Zakładu (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w B. na rzecz C. P. tytułem zwrotu kosztów procesu kwotę 6.917,00 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty;

6. zasądził od (...) Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej z siedzibą w B. na rzecz V. H. tytułem zwrotu kosztów procesu kwotę 6.917,00 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty;

7. zasądził od (...) Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej z siedzibą w B. na rzecz W. H. tytułem zwrotu kosztów procesu kwotę 6.917,00 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty;

8. zasądził od (...) Zakładu (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w B. na rzecz D. A. tytułem zwrotu kosztów procesu kwotę 6.917,00 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty;

9. nakazał pobrać od (...) Zakładu (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w B. na rzecz Skarbu Państwa Sądu Rejonowego w Kutnie kwotę 961,49 zł tytułem zwrotu wydatków.

(wyrok k. 346)

W dniu 9 czerwca 2025 r. apelację od powyższego wyroku złożyła strona pozwana zaskarżając wyrok w części, tj. w zakresie pkt 1 (ponad kwotę 10.000,00 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 13 marca 2021 r. do dnia zapłaty), pkt 2 (ponad kwotę 10.000,00 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 11 marca 2021 r. do dnia zapłaty), pkt 3 (ponad kwotę 10.000,00 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 11 marca 2021 r. do dnia zapłaty), pkt 4 (ponad kwotę 10.000,00 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 11 marca 2021 r. do dnia zapłaty), a w konsekwencji w zakresie punktu 5,6,7,8,9 w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu pozwany zarzucił naruszenie :

1) przepisów prawa materialnego, tj. :

a) art. 362 k.c. w zw. z art. 448 k.c. poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że G. K. nie przyczyniła się do zaistnienia zdarzenia, w sytuacji, gdy z okoliczności sprawy wynika, że zachowanie zmarłej było istotną współprzyczyną wypadku z dnia 8 września 2002 r. - piesza prowadząca rower w myśl przepisów ruchu drogowego była pieszą, wobec czego powinna się poruszać lewą, a nie prawą stroną drogi, przez co uznać należało, że nieprawidłowe zachowanie G. K. pozostawało w bezpośrednim związku przyczynowym z zaistniałym wypadkiem drogowym, a stopień jej przyczynienia oscyluje przynajmniej na poziomie 30%, wobec czego wysokość odpowiedniej dla każdego z powodów kwoty z tytułu zadośćuczynienia winna ulec pomniejszeniu o 30%;

b) art. 448 k.c. w związku z art. 24 k.c. przez przyjęcie, że powodom przysługuje zadośćuczynienie z tytułu naruszenia dóbr osobistych - więzi rodzinnych, szczególnych więzi emocjonalnych między członkami rodziny w kwocie nieodpowiedniej, rażąco wygórowanej oraz naruszenie art. 233 §1 k.p.c. przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów polegającej na przyjęciu rażąco zawyżonych kwot zadośćuczynienia w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w konsekwencji ustalenie na rzecz powodów rażąco wygórowanego zadośćuczynienia;

2) przepisów prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 233 § 1 k.p.c. przez dokonanie przez Sąd Rejonowy oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego w sposób dowolny, bez jego wszechstronnego rozważenia w oparciu o zasady logiki i doświadczenia życiowego, w szczególności pominięcie dowodu z opinii biegłego sądowego inż. B. P. z dnia 5 stycznia 2003 r. znajdującej się w aktach sprawy karnej prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Kutnie, II Wydział Karny (sygn. akt II K 63/03, opinia nr (...)), a w konsekwencji błędne ustalenie stanu faktycznego polegające na przyjęciu, że G. K. nie przyczyniła się do zaistnienia zdarzenia, w sytuacji, gdy z przedmiotowej opinii wynika, że zachowanie poszkodowanej było istotną współprzyczyną wypadku z dnia 8 września 2002 r. - piesza prowadząca rower powinna się poruszać lewą, a nie prawą stroną drogi;

b) art. 327

1 § 1 pkt. 1 k.p.c. poprzez całkowity brak odniesienia się przez Sąd w uzasadnieniu do dowodu z opinii nr (...) wydanej w sprawie o sygn. akt. II K 63/03 prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Kutnie II Wydział Karny a tym samym brak wskazania, czy Sąd odmówił jej wiarygodności, a także dlaczego nie oparł się na niej podczas wyrokowania, co uniemożliwia rzetelną kontrolę zaskarżonego rozstrzygnięcia, co skutkowało błędem w ustaleniach faktycznych polegającym na tym, że to wyłącznie zachowanie sprawcy zdarzenia T. Z. pozostawało w bezpośrednim związku przyczynowym z wypadkiem i tym samym, że obiektywnie nieprawidłowe zachowanie G. K. nie miało żadnego znaczenia z punktu widzenia zaistnienia wypadku.

W konkluzji skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa w zaskarżonej części, zmianę postanowienia o kosztach procesu i orzeczenie o kosztach z uwzględnieniem wyniku postępowania apelacyjnego, zasądzenie od każdego z powodów na rzecz pozwanego kosztów postępowania apelacyjnego oraz o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu, tj. wyroku Sądu Rejonowego Poznań - U. i T. w Poznaniu z dnia 28 marca 2023 roku, w którym Sąd uwzględnił zarzut przyczynienia G. K. do szkody w 40%.

(apelacja k. 367-369)

W odpowiedzi na apelację powodowie wnieśli o jej oddalenie i zasądzenie od pozwanego na rzecz każdego z powodów kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym według norm przepisanych.

(odpowiedź na apelację k. 406-407)

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja zasługiwała na uwzględnienie w przeważającej części.

W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów naruszenia prawa procesowego. Wnioski w tym zakresie z istoty swej determinują rozważania co do pozostałych zarzutów apelacyjnych, bowiem jedynie nieobarczone błędem ustalenia faktyczne, będące wynikiem należycie przeprowadzonego postępowania, mogą być podstawą oceny prawidłowości kwestionowanego rozstrzygnięcia w kontekście twierdzeń o naruszeniu przepisów prawa materialnego.

Na początku należy wskazać, iż nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 327

1 § 1 pkt. 1 k.p.c., zgodnie z którym uzasadnienie wyroku powinno zawierać wskazanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, obejmującej ustalenie faktów, które sąd uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, i przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Powoływanie się na naruszenie art. 327

1 § 1 pkt. 1 k.p.c. jest usprawiedliwione tylko wówczas, gdy z uzasadnienia orzeczenia nie daje się odczytać, jaki stan faktyczny lub prawny stanowił podstawę rozstrzygnięcia, co uniemożliwia kontrolę instancyjną. Zarzut wadliwego sporządzenia uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia może okazać się zasadny tylko wówczas, gdy z powodu braku w uzasadnieniu elementów wymienionych w art. 327

1§ 1 pkt 1 k.p.c. zaskarżone orzeczenie nie poddaje się kontroli, czyli gdy treść uzasadnienia orzeczenia sądu I instancji uniemożliwia całkowicie ustalenie toku wywodu, który doprowadził do jego wydania (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2001 r., IV CKN 970/00, Legalis nr 278075; wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 20 kwietnia 2021 r., I ACa 560/20, P. nr (...)).

Sąd Okręgowy nie podziela twierdzeń skarżącego, iż Sąd Rejonowy dopuścił się naruszenia art. 327

1§ 1 pkt 1 k.p.c. Wbrew zapatrywaniom skarżącego, uzasadnienie wydanego wyroku Sądu Rejonowego zawierało wskazanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, obejmującej ustalenie faktów, które sąd uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, i przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, ocenił zasadność powództwa oraz wskazał przyczyny jego uwzględnienia.

Natomiast na uwzględnienie zasługują pozostałe zarzuty wywiedzionej apelacji, w tym art. 233 § 1 k.p.c. Wskazać należy, że Sąd Rejonowy ustalając stan faktyczny w przedmiotowej sprawie w sposób nieuzasadniony nie uwzględnił treści opinii biegłego sądowego inż. B. P. z dnia 5 stycznia 2003 r. znajdującej się w aktach sprawy karnej o sygnaturze akt II K 63/03, a w konsekwencji również nieprawidłowo ustalił, iż G. K. nie przyczyniła się do zaistnienia zdarzenia w postaci wypadku – w sytuacji, gdy z przedmiotowej opinii jednoznacznie wynika, że zachowanie poszkodowanej było istotną współprzyczyną wypadku z dnia 8 września 2002 r. Jak wskazał biegły sądowy poszkodowana powinna iść po poboczu drogi lub jezdnią, ale lewą stroną drogi i ustępować pierwszeństwa przejeżdżającym pojazdom. Natomiast piesza się nie dostosowała i stwarzała zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym; gdyby G. K. szła zgodnie z przepisami o ruchu pieszych do wypadku by nie doszło.

Uzasadnione są również zarzuty naruszenia prawa materialnego, tj. art. 362 k.c. w zw. z art. 448 k.c. oraz art. 448 k.c. w związku z art. 24 k.c., które zasadniczo ograniczają się do twierdzeń skarżącego, iż G. K. przyczyniła się do zaistnienia zdarzenia, gdyż zachowanie zmarłej było istotną współprzyczyną wypadku z dnia 8 września 2002 r, ponadto zadośćuczynienie na rzecz powodów zostało zasądzone w wysokości rażąco wygórowanej.

W ocenie Sądu Okręgowego należy zgodzić się z twierdzeniami pozwanego ubezpieczyciela, iż poszkodowana przyczyniła się do wypadku na poziomie 30%, bowiem do wypadku nie doszłoby, gdyby poruszała się lewą stroną drogi.

Nie budzi większych wątpliwości w doktrynie i orzecznictwie, że dla przyjęcia przyczynienia się poszkodowanego do powstania czy zwiększenia szkody konieczne jest – oprócz istnienia adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy zachowaniem poszkodowanego i powstaniem lub zwiększeniem szkody – także i to, by zachowaniu temu można było przypisać jakąś obiektywną nieprawidłowość czy niezgodność z powszechnie przyjętymi sposobami postępowania, postępowanie bowiem prawidłowe nie może pociągać za sobą powstania szkody jako normalnego skutku (tak np. w uchwale składu 7 sędziów SN z dnia 20 września 1975 r., III CZP 8/75, OSNC Nr 7-8 z 1976 r., poz. 151). W okolicznościach rozpoznawanej sprawy taką cechę da się przypisać postępowaniu G. K.. Powstanie szkody pozostawało w związku przyczynowym z zachowaniem poszkodowanej, gdyż charakteryzowało się obiektywną nieprawidłowością i niezgodnością z powszechnie przyjętymi sposobami postępowania, w szczególności należy ponownie podkreślić, iż poszkodowana powinna iść lewą stroną drogi i ustępować pierwszeństwa przejeżdżającym pojazdom. Natomiast piesza stwarzała zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Gdyby G. K. szła zgodnie z przepisami o ruchu pieszych do wypadku by nie doszło. W związku z powyższym, uwzględniając stopień przyczynienia poszkodowanej do wypadku, wysokość odpowiedniej dla każdego z powodów kwoty z tytułu zadośćuczynienia powinna ulec pomniejszeniu o 30%.

Należy podkreślić, że kwotą „odpowiednią” zadośćuczynienia musi być wartość utrzymana w granicach odpowiadających aktualnym warunkom i przeciętnej stopie życiowej społeczeństwa, jak również że zadośćuczynienie winno pełnić funkcję kompensacyjną, a zatem dla jej realizacji posiadać musi określoną wartość ekonomiczną, w przeciwnym bowiem razie nie będzie zadośćuczynieniem odpowiednim, lecz symbolicznym. Uwzględnić trzeba nadto, że skoro ustalenie, jaka kwota jest „odpowiednia” w rozumieniu art. 448 k.c., należy ze swej istoty do swobodnego uznania sędziowskiego, to w postępowaniu odwoławczym zarzut zawyżenia bądź zaniżenia kwoty zadośćuczynienia może być uwzględniony tylko wtedy, gdy w sprawie doszło do naruszenia wynikających z tego przepisu kryteriów ustalania wysokości zadośćuczynienia (tak np. w wyroku SN z dnia 12 października 2000 r., IV CKN 128/00, niepubl.), czyli jedynie wówczas, gdy nie zostały wzięte pod uwagę wszystkie istotne kryteria rzutujące na tę formę rekompensaty (tak np. w wyroku SN z dnia 18 kwietnia 2002 r., II CKN 605/00, niepubl.). Dalece niewystarczające jest proste stwierdzenie, niepoparte wskazaniem konkretnych stanów faktycznych, że w podobnych przypadkach wysokość zadośćuczynienia nie powinna znacząco się różnić (tak w wyroku SN z dnia 11 lipca 2019 r., V CSK 179/18, niepubl.). Sąd II instancji jest zatem uprawniony do dokonania korekty wysokości zasądzonego zadośćuczynienia jedynie wówczas, gdy biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, jest ono rażąco nieodpowiednie, a kontrolowane orzeczenie w sposób oczywisty narusza zasady ustalania wysokości tego świadczenia; praktycznie rzecz biorąc, ma to miejsce jedynie w wypadku, jeśli zostanie przyznana jedynie symboliczna suma zadośćuczynienia lub też suma nadmiernie wysoka (tak np. w wyroku SN z dnia 15 października 2009 r., I CSK 83/09, niepubl., w wyroku SA w Poznaniu z dnia 4 marca 2010 r., I ACa 141/10, niepubl., Lex nr 628178 i w wielu innych orzeczeniach).

W ocenie Sądu odwoławczego, przy rozstrzyganiu sprawy w postępowaniu pierwszoinstancyjnym prawidłowo określono wysokość należnego zadośćuczynienia na rzecz każdego z powodów, gdyż zasądzone kwoty z tytułu zadośćuczynienia nie są rażąco wygórowane. Zostały one jednak zmniejszone ze względu na przyczynienie się G. K. do powstania szkody – co zostało wyjaśnione wcześniej w nin. uzasadnieniu.

Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 386 § 1 k.p.c., Sąd odwoławczy zmienił zaskarżony wyrok tak jak w pkt 1 sentencji wyroku, zmniejszając wysokość zadośćuczynienia zasądzonego na rzecz każdego z powodów o 30%.

Konsekwencją powyższej zmiany jest zmiana rozstrzygnięcia o kosztach procesu w I instancji, które ostatecznie zostały stosunkowo rozdzielone między stronami przy przyjęciu, że powodowie wygrali proces w 70%, zaś składniki owych kosztów zostały prawidłowo ustalone przez Sąd Rejonowy.

Natomiast w pozostałym zakresie apelacja została oddalona na podstawie art. 385 k.p.c.

O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy rozstrzygnął w oparciu o art. 100 zd. 2 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 3 oraz § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzania Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radów prawnych (Dz.U. z 2026 r. poz. 118), zasądzając od powodów na rzecz pozwanego kwotę 320 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. O odsetkach od kosztów Sąd orzekł na podstawie 98 § 1

1 k.p.c.