Zeznania matki w sprawie o ojcostwo naruszyły dobre imię ojca. Sąd nakazał przeprosiny

wyroku z dnia 26 marca 2026 r.

Wyrokiem z dnia 16 czerwca 2025 r., sygn. akt I C 1383/20 Sąd Okręgowy w Krakowie w sprawie z powództwa X. X. przeciwko N. N. (1) o ochronę dóbr osobistych i zapłatę oddalił powództwo (pkt I) i zasądził, tytułem zwrotu kosztów postępowania, od powoda na rzecz pozwanej kwotę 2.537 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty (pkt II).

Sąd I Instancji w uzasadnieniu wyroku z dnia 16 czerwca 2025 r. (k. 479 - 485) wskazał na okoliczności niesporne między stronami i poczynił ustalenia faktyczne zaprezentowane w pisemnym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, które Sąd Apelacyjny co do zasady podziela i przyjmuje za własne, poza określonymi faktami omówionymi w dalszej części uzasadniania. Sąd Apelacyjny, dla jasności wywodu zwraca uwagę na następujące okoliczności ustalone przez Sąd I instancji:

- małoletnia N. X. urodziła się w (...) w J.; jest córką stron z nieformalnego związku

- w dniu 24 września 2018 r. N. N. (1) wniosła do Sądu Rejonowego dla K. w K. imieniem własnym oraz małoletniej córki N. X. pozew, w którym domagały się ustalenia, że pozwany X. X. jest ojcem małoletniej N., ustalenia, że małoletnia będzie nosić nazwisko matki, zawieszenia władzy rodzicielskiej pozwanego nad małoletnią, powierzenia N. N. (1) wykonywania władzy rodzicielskiej nad małoletnią, zasądzenia od pozwanego na rzecz małoletniej powódki alimentów, zasądzenia od pozwanego na rzecz N. N. (1) zwrotu kosztów związanych z ciążą, porodem oraz wyprawką, oraz zasądzenia połowy kosztów utrzymania powódki przez trzy miesiące w okresie porodu. Sprawa prowadzona była pod sygn. (...) Wyrokiem z dnia 8 stycznia 2008 r. Sąd Rejonowy dla K. w K. III Wydział Rodzinny i Nieletnich m.in. ustalił, że pozwany X. X., jest ojcem małoletniej N. X., ur. (...) w J., że małoletnia N. będzie nosiła nazwisko (...), że pozwanemu X. X. przysługuje władza rodzicielska względem małoletniej N. X.. Sąd orzekł o alimentach od pozwanego na rzecz małoletniej córki, zasądził od pozwanego na rzecz powódki określoną kwotę tytułem zwrotu kosztów związanych z ciążą, porodem oraz wyprawką dla małoletniej, a także kwotę tytułem przyczyniania się do kosztów utrzymania powódki w okresie porodu. Od powyższego wyroku apelacje złożyły obie strony, z tym że wyrok w zakresie pkt I (ustalenie ojcostwa) oraz pkt II (ustalenie nazwiska małoletniej) uprawomocnił się z dniem 16 stycznia 2020 r. Wyrok w zakresie pkt III (ustalenie że pozwanemu X. X. przysługuje władza rodzicielska względem małoletniej N. X.) uprawomocnił się z dniem 12 stycznia 2021 r.

- pismem z dnia 7 stycznia 2019 r. X. X. wniósł do Sądu Rejonowego dla K.w K.III Wydział Rodzinny i Nieletnich, o ustalenie kontaktów z małoletnią córką. Sprawa prowadzona była pod sygn. (...) Postanowieniem z dnia 29 stycznia 2019 r. sąd oddalił wniosek X. X. o udzielenie zabezpieczenia roszczeniu o uregulowanie kontaktu z córką na czas trwania postępowania. W uzasadnieniu postanowienia Sąd Rodzinny wskazał, m.in. że w sprawach o ustalenie ojcostwa oraz o roszczenia z nim związane przedmiot tego postępowania wynika z charakteru wyroku ustalającego ojcostwo, którego konsekwencją jest powstanie stosunku prawno-rodzinnego, jaki istnieje między dzieckiem i ojcem oraz jego krewnymi. Rozstrzyganie o kontaktach wnioskodawcy z małoletnią jest możliwe dopiero po prawomocnym wyroku ustalającym stosunek prawno-rodzinny pomiędzy wnioskodawcą a dzieckiem. Kolejny wniosek z dnia 11 marca 2019 r. o udzielenie zabezpieczenia kontaktów przez uregulowanie sposobu kontaktów z małoletnią N. X. Sąd Rodzinny oddalił postanowieniem z dnia 18 marca 2019 r. wskazując, że nadal pozostaje w toku sprawa o ustalenie ojcostwa wnioskodawcy względem małoletniej, prowadzona pod sygn. (...). X. X. na powyższe postanowienie wniósł zażalenie, które postanowieniem z dnia 9 września 2019 r., sygn. akt (...), zostało oddalone przez Sąd II instancji. W rozpoznaniu kolejnego wniosku X. X. w przedmiocie zabezpieczenia Sąd Rodzinny postanowieniem z dnia 2 września 2020 r. udzielił zabezpieczenia wniosku na czas trwania postępowania. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że bezspornym jest, iż X. X. jest ojcem małoletniej i ma prawo do osobistej styczności z córką. Małoletnie dziecko ma prawo od urodzenia do stałego kontaktu z obydwojgiem rodziców, o ile w sposób prawidłowy i bez zarzutu wykonują swe obowiązki rodzicielskie i jest to niezbędne do właściwego rozwoju dziecka. Obydwoje rodzice na chwilę obecną mają pełną władzę rodzicielską, X. X. dotychczas nie uczestniczył w życiu małoletniej z uwagi na postawę byłej partnerki, która skutecznie izolowała go od małoletniej córki uniemożliwiając nawiązanie jakiegokolwiek kontaktu, powstania więzi rodzic - dziecko. W chwili obecnej małoletnia ma dwa lata i dobro dziecka przemawia za tym, aby miała możliwość poznania i nawiązania kontaktu również z drugim rodzicem, przy czym rodzice winni mieć świadomość, że rola każdego z nich jest niezbędna dla prawidłowego rozwoju dziecka i winni uczynić wszystko, by nie przenosić wzajemnych animozji na córkę. Sąd wskazał, że uczestnik od chwili narodzin córki interesuje się jej osobą, podejmuje wszystkie możliwe działania aby uzyskać dostęp do informacji o dziecku, stworzyć możliwość poznania dziecka i brania czynnego udziału w procesie jej wychowania, uczestniczenia w rozwoju. Ugodą z dnia 28 kwietnia 2021 r., zawartą w trakcie rozprawy do sygn. (...) strony na nowo uregulowały kontakty X. X. z córką w sposób określony w ugodzie. Na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2021 r. X. X. zobowiązał nie nagrywać spotkań z córką. Od początku N. N. (1) nie życzyła sobie, aby była nagrywana bądź rejestrowana w drodze video (audiovideo), co czynił X. X. wbrew jej woli. Pismem z dnia 22 lipca 2021 r. X. X. wystąpił do Sądu o skierowanie N. N. (1) na terapię indywidualną, zarzucając jej agresywne zachowania wypowiedzi, stosowanie przemocy fizycznej i słownej wobec niego.

- strony poznały się za pośrednictwem portalu społecznościowego we wrześniu 2017 roku, a następnie spotykały się w Niemczech, gdzie oboje pracowali. Ciąża była zaskoczeniem dla obojga. W styczniu 2018 roku strony wspólnie zamieszkały w Niemczech, jednak w trakcie wspólnego zamieszkiwania relacje stron uległy pogorszeniu. Pozwana odczuwała presję ze strony powoda do uprawiania seksu, podczas gdy ona – z uwagi na nieplanowaną ciążę, sytuację w jakiej się znalazła oraz złe samopoczucie – nie chciała tego. Pozwana czuła się zmuszana psychicznie do seksu, uważała, że niektóre zachowania powoda (np. kładzenie się na nią gdy spadła) były przekroczeniem fizycznym jej granic. Nie akceptowała sposobu uprawiania seksu np. z fekaliami, z moczem, o którym pozytywnie wypowiadał się powód. Zdarzały się również wypowiedzi powoda typu: „N. ty chyba nie dostałaś w mazak od kogoś, że nie widzisz różnicy” w odpowiedzi na zachowanie pozwanej, która – po pocałowaniu jej w policzek przez powoda – stwierdziła, ze powód ma jej nie całować, bo „czuje się, jakby dostała w pysk”. Tak naprawdę strony nie poznały się dobrze przed wspólnym zamieszkaniem, to ciąża spowodowała podjęcie tej decyzji, a w czasie wspólnego zamieszkania ujawniły się poważne niezgodność ich charakterów. Można by powiedzieć, że strony zaczęły „działać sobie na nerwy”. W tym już czasie powód zaczął nagrywać niektóre rozmowy z pozwaną, bez jej zgody i przyzwolenia. Pozwana zauważyła wówczas, że powód często zamyka się w łazience z laptopem, zauważyła w jego laptopie strony z pornografią, w tym – jej zdaniem – dziecięcą. To wzmogło jej niechęć do powoda. W kwietniu 2018 roku pozwana podjęła decyzję powrotu do Polski i w zasadzie nie widziała możliwości wspólnego życia z powodem. Po terapii u psychologa pozwana uświadomiła sobie, że pozwany stosował wobec niej przemoc psychiczną i seksualną. Uświadomiła sobie, że nie zna człowieka, z którym ma dziecko, który jest ojcem jej córki. Powodowało to jej coraz większą nieufność wobec powoda, która przełożyła się też na obawy, że mógłby on np. otruć ich córkę, bo – jak wskazywała – takie sytuacje się zdarzały. W toku postępowania przed Sądem Rejonowym dla K.wK. III Wydział Rodzinny i Nieletnich, sygn. (...) N. N. (1) zeznała, że powód wypowiadał się pozytywnie o sposobie uprawiania seksu np. z fekaliami czy z moczem oraz że zauważyła w laptopie powoda strony z pornografią. Wyraziła również obawy, że X. X. mógłby otruć ich córkę. N. N. (1) twierdziła, że powód stosował wobec niej przemoc psychiczną i fizyczną. Pozwana nie chciała, aby powód uczestniczył w porodzie, gdyż było to dla niej zbyt intymne przeżycie. Poinformowała powoda o fakcie urodzenia córki już po fakcie, a w dniu 25 września 2018 r. doszło do pierwszego spotkania powoda z córką i pozwaną po urodzeniu N.. Było to trzy tygodnie po narodzinach dziecka. Miało to miejsce w Galerii (...) w J., gdyż pozwana nie chciała spotykać się z powodem w domu lecz w miejscu publicznym. Powód bez zgody pozwanej, a nawet wbrew jej wyraźnemu sprzeciwowi, zaczął nagrywać to spotkanie, które przebiegało w mało komfortowej atmosferze. Pozwana w pewnym momencie odepchnęła powoda, a potem wezwała ochronę, która zainterweniowała. Po spotkaniu w Galerii (...) w J. powód przez dłuższy czas nie inicjował spotkania z małoletnią córką, pozwana również ich nie proponowała, chciała, aby kontakty z dzieckiem przebiegały w sposób ustalony przez Sąd. Powód podjął kolejne działania zmierzające do kontaktów z córka dopiero po wydaniu wyroku przez Sąd Rejonowy dla K. w K.III Wydział Rodzinny i Nieletnich w sprawie o sygn. (...) tj. w styczniu 2020 roku. Początkowo powód nie płacił też alimentów na córkę, aż do pierwszej rozprawy w sprawie sygn. (...) , kiedy – jak zeznał – nabrał pewności, ze N. jest jego córką. Do kolejnego spotkania powoda z córką doszło w dniach 5 i 6 września 2020 r. w mieszkaniu pozwanej, była obecna również matka pozwanej. Również i te spotkania powód nagrywał wbrew woli pozwanej i jej matki. Przebieg spotkań był różny, powód bawił się z córką, ale dochodziło też do napiętych sytuacji, które wynikały ze złego interpretowania przez strony zachowania drugiego rodzica. Przykładowo, gdy powód na prośbę i za zgodę pozwanej przygotowywał córce kanapki, wąchał niektóre produkty, co pozwana odebrała negatywnie (prawdopodobnie jako sugestie, że ma w lodówce dla dziecka nieświeży produkt). Pozwana się zdenerwowała, zareagowała zbyt impulsywnie, a powód odebrał to jako krytykę swojej osoby. Strony po prostu „nie lubią się” i nadinterpretują zachowanie drugiego rodzica. W postawie powoda można zaobserwować ocenianie pozwanej jako matki, choć powód mógł nie mieć takich intencji, lecz ma po prostu taki sposób bycia. Pozwana z kolei, wiedząc że jest nagrywana i nie godząc się na to, z pewnością była poddenerwowana takim zachowaniem powoda w zasadzie od początku spotkania. Kolejne spotkania powoda z córką również przebiegały w niewłaściwej atmosferze, nawet gdy odbywają się w obecności kuratorów sądowych. Wina leży zarówno po stronie powoda jak i pozwanej. Powód często prosi, choć ma to bardziej formę żądania, aby pozwana przekazała córce, że przyszedł ojciec, mimo że z nagrań wynika, że N. doskonale wie, że powód jest jej ojcem. Można jednak wyczuć u dziecka pewien dystans wobec ojca, na który pewnie ma wpływ i postawa matki. Powód oczekuje, aby pozwana zachęcała córkę do zabawy, aby coś zrobiła dla zainteresowania córki, przy czym wydawałoby się, że mógłby to sam zrobić. Niewątpliwie pozwana zawsze przy tych spotkaniach była podenerwowana faktem jej nagrywania przez powoda (niekiedy w formie video), w konsekwencji sama zaczęła nagrywać wizyty powoda. Powód wykazuje skłonność do nagrywania innych osób, bez ich wiedzy i zgody np. prawie dwugodzinną rozmowę z matką pozwanej. Zdarza się, że powód nie realizuje kontaktów z córką w wyznaczonych dniach.

-

w dokumentacji stomatologicznej córki stron z dnia 26 października 2021 r. zaznaczono, że powód ma ograniczoną władzę rodzicielską, wskazując, że mama prosi, aby ograniczyć powodowi przekazywanie informacji o dziecku do minimum. Dnia 7 grudnia 2021 r. została naniesiona adnotacja, iż matka zgłosiła telefonicznie, że ojciec dziecka nie ma odebranych praw rodzicielskich. W tej dokumentacji a także w innych córka stron figurowała jako N. X.

-

powód przeżywał rozdzielenie z córką, skorzystał z pomocy lekarskiej, odbył kilka spotkań z lekarzem, w ramach których opowiadał o swojej sytuacji. Lekarz przepisał powodowi leki i to mu pomogło. Na usługi medyczne i leki powód wydatkował ogółem kwotę 830,45 zł.

Sąd I instancji dokonał oceny prawnej roszczeńpozwu (k. 486 - 492) i wskazał, że powództwo podlegało oddaleniu w całości. Wskazał na dyspozycję art. 23 k.c. i art. 24 § 1 k.c. oraz, że powód wskazał w sprawie na naruszenie jego dóbr osobistych w postaci: więzi rodzicielskiej (w tym praw ojcowskich) z małoletnią córką N. oraz czci (dobrego imienia). Odnośnie dobra osobistego w postaci więzi rodzicielskiej, w tym praw ojcowskich Sąd I instancji wskazał, że stoi na stanowisku, że więź rodzicielska nie jest dobrem osobistym. Odnośnie dobra osobistego w postaci czci, dobrego imienia Sąd I instancji wskazał, że powództwo w tej części albo nie zostało wykazane (art. 6 k.c.), albo nie zasługuje na uwzględnienie (art. 5 k.c.). Wskazał też, że nie zachodzą przesłanki z art. 448 k.c. i roszczenie o zadośćuczynienie nie mogło zostać uwzględnione.

Apelację od powyższego wyroku wniósł powód, zaskarżając wyrok w całości.

Powód, na podstawie art. 368 § 1

1 k.p.c., zarzucił zaskarżonemu wyrokowi błąd co do podstawy faktycznej rozstrzygnięcia polegający na przyjęciu, że przedstawiony stan faktyczny w oparciu o dowody przeprowadzone w sprawie nie stanowi dóbr osobistych oraz błąd co do podstawy rozstrzygnięcia polegający na przyjęciu, że działanie pozwanej nie było bezprawne.

Powód zarzucił naruszenie przepisów postępowania:

- art. 233 § 1 k.p.c. poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego zebranego w sprawie, w szczególności przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów poprzez nieuwzględnienie i nierozważenie przez Sąd wszystkich okoliczności sprawy, bez niezbędnej wszechstronności, staranności, bez uwzględnienia zasad doświadczenia zawodowego, życiowego; poprzez naruszenie zasad logicznego rozumowania, wyprowadzenie niewłaściwych wniosków oraz ustaleń, które są sprzeczne z treścią dowodów przeprowadzonych przez Sąd; poprzez bezkrytyczne danie wiary zeznaniom pozwanej; poprzez wskazanie, że powód przez dwa lata nie był zainteresowany dzieckiem, a to wbrew dowodom które wskazywały, że pozwana ukrywała dziecko, unikała kontaktów, uniemożliwiała kontakty ojca z córką; poprzez przyjęcie z urzędu, bez dowodu z zeznań pozwanej, że jej działania nie miały charakteru bezprawnego; poprzez bezkrytyczne przyjęcie, że powód oglądał pornografię dziecięcą, że zmuszał pozwaną do seksu z fekaliami, poprzez przyjęcie, że u pozwanej mogły powstać obawy, że powód otruje dziecko, że mogła mieć takie obawy; poprzez przyznanie, że pozwana przyczyniła się do alienacji, że nie wskazywała prawidłowego nazwiska dziecka, utrudniała kontakty, pomawiała ale działania te nie miały charakteru bezprawnego z punktu widzenia art. 24 k.c.

- art. 193 § 1 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie i pominięcie dokonanej przez powoda zmiany powództwa w piśmie z dnia 8 września 2022 r .

Powód zarzucił, na podstawie art. 327

1 § 1 pkt 1 k.p.c. brak odniesienia się w uzasadnieniu do pierwotnego żądania pozwu i zmienionego żądania pozwu, brak wskazania w jakim zakresie Sąd oparł się na zeznaniach świadka V. N., niewskazanie przyczyn dla których w całości dał wiarę zeznaniom pozwanej odmawiając wiary zeznaniom powoda.

Powód zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez ich błędną wykładnię:

- art. 47 Konstytucji, art. 30 Konstytucji poprzez ich niezastosowanie i niezapewnienie powodowi ochrony życia prywatnego, rodzinnego, czci, dobrego mienia, godności

- art. 23 k.c. poprzez wskazanie, że Sąd stoi na stanowisku, że więź rodzinna nie jest dobrem osobistym

- art. 24 k.c. poprzez przyjęcie, że pozwana nie dopuściła się naruszenia dóbr osobistych powoda w postaci więzi rodzinnych, dobrego imienia powoda, godności; poprzez przyjęcie z urzędu, że działania pozwanej nie miały charakteru bezprawnego, że powód nie udowodnił bezprawności działań pozwanej

- art. 24 § 2 k.c. poprzez brak zasądzenia należności z tytułu naprawienia szkody powstałej w wyniku naruszenia dóbr osobistych

- art. 448 k.c. w zw. z art. 24 k.c. poprzez nieprzyznanie powodowi kwoty 5.000 zł z tytułu zadośćuczynienia w związku z zawinionym naruszeniem przez pozwaną dóbr osobistych powoda, za doznaną przez niego krzywdę

- art. 5 k.c. poprzez przyjęcie, że powództwo nie zasługuje na uwzględnienie w sytuacji gdy pozwana przez siedem lat ud urodzenia dziecka podejmuje działania i zaniechania które uważane są w cywilizowanym społeczeństwie za niewykonywanie prawa, za niezgodne z zasadami współżycia społecznego.

Skarżący wniósł o dopuszczenie dowodu z dokumentów dołączonych w apelacji, które powstały już po ogłoszeniu wyroku, a których konieczność przeprowadzenia pojawiła się w sprawie (e-mail powoda do pozwanej z dnia 6 lipca 2025 r. i zrzut ekranu z PI sądów powszechnych).

Z uwagi na podniesione zarzuty, powód wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie żądania pozwu o zobowiązanie pozwanej do złożenia pisemnego oświadczenia o treści wskazanej w apelacji, o zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda zadośćuczynienia o wysokości 5.000 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 29 października 2019 r. do dnia zapłaty, o zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda kwoty 830,45 zł tytułem poniesionych kosztów wizyt lekarskich oraz leków w związku z wyrządzoną szkodą majątkową z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 29 października 2019 r. do dnia zapłaty. Powód wniósł też o zasądzenie od pozwanej na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania oraz zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego.

Pozwana, podczas rozprawy apelacyjnej, wniosła o oddalenie apelacji powoda w całości oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.

Sąd Apelacyjny zważył co następuje:

Apelacja jako częściowo zasadna, prowadzić musiała do częściowej zmiany wyroku na podstawie art. 386 § 1 k.p.c.

Na wstępie, Sąd Apelacyjny wskazuje, że po zmodyfikowaniu żądania pozwu w piśmie z dnia 8 września 2022 r. (k. 219-227) powód domagał się:

1. zobowiązania pozwanej N. N. (1) do złożenia pisemnego oświadczenia opatrzonego czytelnym podpisem o następującej treści: „Przepraszam Cię X. za to, że naruszałam Twoje dobra osobiste w postaci więzi rodzicielskich, praw ojcowskich poprzez uniemożliwianie Ci kontaktu z naszą córką N. X., utrudnianiem realizacji kontaktu z córką. Przepraszam Cię X. za to, że Cię znieważałam, pomawiałam o zachowania, wypowiedzi, dyskredytujące Cię, poniżające, czym naruszyłam Twoją godność, dobre imię, przepraszam za to, że pomówiłam Cię o oglądanie pornografii dziecięcej, o molestowanie seksualne, o stosowanie wobec mnie przemocy psychicznej i seksualnej, o zamiar uprawiania seksu z fekaliami. Przepraszam Cię X. za to, że publicznie Cię popychałam, pomawiałam i fałszywie oskarżałam, podczas Twojego pierwszego spotkania z naszą córką N. w dniu 25 września 2018 roku. Przepraszam Cię X., że wygłosiłam obawy, że możesz otruć naszą córkę N. podczas spotkania z Nią.” i przesłania oświadczenia na adres: ul. (...), (...)-(...) C. w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się wyroku;

2. zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda kwoty 5.000 złotych tytułem zadośćuczynienia za naruszanie dóbr osobistych powoda z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 29 października 2019 r, do dnia zapłaty;

3. zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda kwoty 830,45 złotych tytułem poniesionych kosztów wizyt lekarskich oraz leków w związku z wyrządzoną szkodą majątkową wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 29 października 2019 r. do dnia zapłaty,

4. zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego kosztów postępowania.

Sąd I instancji, na zmianę żądania pozwu zwrócił uwagę w pisemnym uzasadnieniu wyroku, które co do zasady, zgodnie z art. 327

1 § 1 k.p.c. powinno zawierać wskazanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia i wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa. Samo uzasadnienie powinno być sporządzone w sposób zwięzły (art. 327

1 § 2 k.p.c.). Wbrew zarzutom apelacji, Sąd I instancji nie musiał dokonywać analizy pierwotnego żądania pozwu, które w toku sprawy, zgodnie z art. 193 k.p.c., zostało zmienione przez powoda.

Odnośnie co do dalszych zarzutów naruszenia prawa procesowego, w tym zarzutu naruszenia art. 233 k.p.c., Sąd Apelacyjny wskazuje, że w pierwszej kolejności należy poddać analizie te zarzuty, które dotyczą podstawy faktycznej rozstrzygnięcia (jak i naruszenia przepisów prawa procesowego), gdyż wnioski sformułowane w tym obszarze ze swej istoty determinować będą rozważania co do pozostałych zarzutów apelacyjnych. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia z dnia 17 października 2023 r., sygn. akt I PSKP 7/23 wskazał m.in., że przeprowadzone w postępowaniu przed sądem w pierwszej instancji dowody są każdorazowo przedmiotem swobodnej oceny sądu II instancji, albowiem sąd ten musi dokonać ustaleń faktycznych. Sąd II instancji jako sąd orzekający merytorycznie ma obowiązek poczynić własne ustalenia i samodzielnie je ocenić z punktu widzenia prawa materialnego.

Sąd Okręgowy wydając zaskarżony wyrok wziął pod uwagę fakty ustalone w oparciu o zaoferowane przez strony dowody. Materiał dowody zaoferowany przez strony sprowadzał się do dowodów z dokumentów zgromadzonych w aktach innych spraw sądowych (o ustalenie ojcostwa, o uregulowanie kontaktów), z zeznań świadka V. N., z zeznań stron oraz z nagrań obrazujących relacje panujące między stronami. Sąd I instancji, co do zasady prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy z tym, że Sąd Apelacyjny dokonuje jego odmiennej interpretacji (o czym w dalszej części uzasadniania przy ocenie zarzutów prawa materialnego). Dokonując uzupełniających ustaleń, w oparciu o dowody przeprowadzone w sprawie, Sąd Apelacyjny, dodatkowo wskazuje:

- składając zeznania w sprawie o ustalenie ojcostwa, sygn. akt (...), w dniu 8 stycznia 2019 r. N. N. (1) zeznała m.in., że X. X. stosował wobec niej przemoc psychiczną i seksualną. Była u psychologa który stwierdził, że po prostu była w relacji przemocowej. Jak z nim mieszkała dochodziło do aktów przemocy skutkiem czego się wyprowadziła (transkrypcja zeznań, k. 412-416)

- składając zeznania w sprawie o ustalenie ojcostwa, sygn. akt (...), w dniu 11 września 2019 r.) N. N. (1) wskazała, że oglądał on pornografię z dziećmi, zamykał się z laptopem w łazience. Sprawdziła kiedyś jak poszedł się kąpać i tam była pornografia. X. X. chciał, żeby uprawiała z nim seks który nie jest przez nią akceptowany. Chciał uprawiać seks z fekaliami. Jak z nim mieszkała cały czas była napastowana, wykorzystywana. Myśli, że w kłótniach mówiła do niego. X. ją popychał, zrywał słuchawki z uszu. W nocy ustawiała między nimi na łóżku ubrania bo się do niej przysuwał i jej dotykał. Była wyzywana, dochodziło do przemocy. Pozwany mówił jej, że jest samcem i musi się zaspokoić, a ona mu nie daje tej możliwości. Chciał uprawiać seks z fekaliami, była roztrzęsiona. Jak się budziła to leżał na niej. Mimo, że ustawiała między nimi ubrania jak się budziła on i tak trzymał ręce na jej miejscach intymnych. To było podstawą rozpadu związku, wymuszanie seksu. Odbyła cztery wizyty u psychologa o charakterze wsparcia, aby przepracować traumę po związku. Po wyprowadzeniu się od X. X. cały czas byli w kontakcie mailowym. Podczas spotkania w (...) (25 września 2018 r.) nie mogła sobie poradzić i trzy razy odepchnęła X. X. (k. 633-644 zeznania N. N. (1) podczas rozprawy dnia 11 września 2019 r.).

- składając zeznania w sprawie o ustalenie ojcostwa, sygn. akt (...), w dniu 29 października 2019 r.) X. X. zeznał m.in., że raz w emocjach powiedział do N. N. (1) aby się wyprowadziła, ale zrobił to w nerwach i na drugi dzień kupił kwiaty i ją przeprosił. Nie jest prawdą, że stosował przemoc, każdy stosunek był za obopólną zgodą. Nigdy z jego strony nie było wymuszeń. N. mieszkała z nim dobrowolnie. Nidy jej nie molestował, nie nachodził, jest to podłe kłamstwo. Nigdy nie oglądał pornografii dziecięcej to podłe oskarżenie. Można to sprawdzić zwracając się do jego dostawcy Internetu. Nie jest prawdą, że zmuszał N. do uprawiania seksu z fekaliami, nigdy też nie zmuszał jej do uprawiania seksu. Jak się dowiedziała, że jest w ciąży to dostała do niego obrzydzenia, nawet nie można było jej wziąć za rękę. Od kiedy dowiedzieliśmy się o ciąży w ogóle nie uprawialiśmy seksu. Nie chciała o tym rozmawiać. Jak szli spać to wyciągała z szafy wszystkie rzeczy i układała między nimi mur. Były awantury o to, że je przesuwa. Jest niezrozumiałe dla niego, dlaczego N. mówi, że mógłby coś zrobić dziecku, nigdy nie dał podstaw do tego aby sądzić, że może skrzywdzić dziecko. Podczas spotkania w Galerii (...) był oskarżany że nachodzi N., że wyrobi mu niebieską kartę, pod koniec w obecności tłumu został zatrzymany przez ochronę, która zadzwoniła na policję (k. 650 – 655 zeznania X. X.).

Przedstawione wyżej fakty stanowią o tym, co która z zainteresowanych osób zeznała w sprawie o ustalenie ojcostwa, czy o tym jak się zachowywała pozwana podczas pierwszego spotkania po narodzinach córki stron. Odnośnie materiału dowodowego, w oparciu o który można by zweryfikować prawdomówność powoda czy pozwanej w niniejszej sprawie, Sąd Apelacyjny wskazuje na brak takowego. Słuchana jako świadek matkaN. N. (1) – V. N. nie była bezpośrednim świadkiem żadnych ze zdarzeń zarzucanych przez pozwaną powodowi. Z analizy akt związkowych, tam składanych zeznań wynika, że przyjechała do Niemiec w okresie gdy strony mieszkały razem, przez ok. dwa tygodnie mieszkała z nimi, a później obok w wynajętym mieszkaniu. Widywała się ze stronami, nie chciała wierzyć powodowi w to co mówi o jej córce (stąd zaczął on nagrywać – mimo braku zgody partnerkę). W tym czasie (pierwszy trymest ciąży) strony były też w Anglii u siostry pozwanej na chrzcinach jej dziecka, i już wówczas było widać, że brak między nimi porozumienia, np. pozwana sama pojechała z lotniska zostawiając powoda bez słowa, aby odebrał bagaż, pozwany podczas imprezy nadużył alkoholu, dochodziło między nimi do sprzeczek, ale finalnie strony wróciły do Niemiec i zamieszkały dalej razem, mimo że pozwana zaczęła sygnalizować chęć wyjazdu do Polski. Sąd Apelacyjny wskazuje na te okoliczności celem zwrócenia uwagi na istotną w realiach sprawcy konieczność dokonania oceny wiarygodności zeznań stron, złożonych również w niniejszej sprawie. Przy czym nie było sporne między stronami to, że N. N. (1) złożyła zeznania wskazując na rzeczy, które w niniejszej sprawie zostały wymienione przez powoda jako godzące w jego dobre imię, czy godność (na temat przemocy stosowanej wobec niej, oglądania przez powoda pornografii dziecięcej, mówieniu przez powoda o seksie z fekaliami czy moczem, możliwości otrucia dziecka przez powoda) czy to jak się zachowała w (...) (popychanie powoda). Co więcej, składając zeznania w niniejszej sprawie, pozwana N. N. (1), podczas rozprawy w dniu 7 października 2021 r., nie tylko, że potwierdziła to co wcześniej mówiła o powodzie, ale i przedstawiła rozbudowaną wersję zeznań złożonych w sprawie o ustalenie ojcostwa.

Konkludując, ustalenia stanu faktycznego, powinny zostać uzupełnione o pełną treść zeznań złożonych przez N. N. (1) i X. X. w sprawie o sygn. akt (...).

Przechodząc do analizy zarzutów naruszenia prawa materialnego, Sąd Apelacyjny, zwraca uwagę, że powód od początku procesu, również po zmianie powództwa, wskazywał, że określone w podstawie faktycznej powództwa zachowania pozwanej świadczą o naruszeniu jego dóbr osobistych w postaci:

- więzi rodzicielskiej (w tym praw ojcowskich) z małoletnią córką

- czci (dobrego imienia) powoda

Sąd I instancji odnośnie zarzucanych pozwanej działań wskazał, że nie mogą być one oceniane z punktu widzenia ewentualnego naruszenia dobra osobistego powoda w postaci więzi rodzicielskiej, jako że „sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę stoi na stanowisku, że więź rodzinna NIE jest dobrem osobistym”. Zarazem Sąd I instancji przedstawił w rozważaniach prawnych linie orzecznicze wypracowane przez Sąd Najwyższy, z których jedna przyjmuje istnienie dobra osobistego w postaci „więzi rodzinnej”, a druga stoi na stanowisku, że takie dobro osobiste nie istnieje. Co do zasady, Sąd Apelacyjny, wskazuje, że przedstawione przez Sąd I instancji rozważania co do tej kwestii są jak najbardziej prawidłowe. Jako dominującą linię orzeczniczą przyjąć należy tą zgodnie z którą więź rodzinna obejmująca sferę praw do utrzymywania osobistych, bezpośrednich lub pośrednich kontaktów ojca z małoletnim dzieckiem nie stanowi dobra osobistego w rozumieniu art. 23 k.c. (zob. np. wyrok SN z dnia 10 maja 2021 r., sygn. akt II CSKP 11/21, postanowienie SN z dnia 29 października 2025 r., sygn. akt I CSK 2809/24). Są jednakże sytuacje w których przyjęcie odmiennego stanowiska jest prawnie uzasadnione (zob. np. wyrok SN z dnia 13 kwietnia 2023 r., sygn. akt II CSKP 991/22, wyrok SN z dnia 27 sierpnia 2021 r., sygn. akt V CSKP 103/21).

Co istotne, w niniejszej sprawie, niezależnie od przyjętej linii orzeczniczej, powództwo wskazujące na konieczność ochrony więzi rodzinnej powstałej z faktu bycia rodzicem nie zasługiwało na uwzględnienie. Okoliczności mające świadczyć o konieczności udzielenia ochrony prawnej powodowi są bowiem w sposób wyczerpujący unormowane w przepisach prawa rodzinnego. Prawa ojca do kontaktu z dzieckiem, do budowania z nim więzi już od momentu jego narodzin są w sposób wyczerpujący uregulowane przepisami prawa i nie zachodzą podstawy do udzielania dalszej ochrony na gruncie prawa cywilnego, poprzez odwołanie się do dóbr osobistych tu: naruszenia prawa ojca do budowania więzi z dzieciem. Korzystanie przez uprawnionego z instytucji prawa przewidzianych w przepisach prawa rodzinnego i co do ochrony praw ojca do kontaktów z dzieckiem i wynikających z posiadania władzy rodzicielskiej oraz egzekwowania wydanych przez sąd orzeczeń czyni zbędnym sięganie do przepisów o ochronie dóbr osobistych. Co istotne, wydanie orzeczenia korzystnego dla powoda w sprawie o ochronę dóbr osobistych nie przełoży się na kwestię samych kontaktów, decydowania o istotnych sprawach dot. dziecka, czy budowania więzi między rodzicem a dzieckiem. Stąd powództwo w tej części, w zakresie ochrony dobra osobistego w postaci więzi rodzinnej nie zasługiwało na uwzględnienie.

Powód w niniejszej sprawie domagał się również ochrony dobra osobistego w postaci czci i dobrego imienia, które miały zostać naruszone przez pozwaną m.in. podczas składnia przez nią zeznań w sprawie o ustalenie ojcostwa, podczas rozprawy w dniu 8 stycznia 2019 r. i w dniu 11 września 2019 r., gdzie N. N. (1) wypowiadała się o powodzie wskazując m.in., że ogląda pornografię dziecięcą, że mógłby otruć dziecko, że chciał aby uprawiała z nim seks z fekaliami i moczem (co jest dla niej nieakceptowalne), że stosował wobec niej przemoc w tym seksualną, że ją wykorzystywał wielokrotnie. Innym zdarzeniem gdy miało dojść do naruszenia dóbr osobistych powoda było spotkanie w dniu 25 września 2018 r. gdy w (...), w obecności obcych osób, pozwana popychała powoda (co pozwana przyznała tłumacząc jedynie swoje postępowanie).

Zgodnie z art. 24 § 1 k.c. osoba której dobro osobiste zostało naruszone może domagać się ochrony prawnej, w tym m.in. złożenia oświadczenia przez osobę która dopuściła się takiego naruszenia. Powinnością powoda, zgodnie z cyt. przepisem i art. 6 k.c., było wykazanie, że pozwana dopuściła się naruszenia jego dobrego imienia, godności.

Powód takiemu obowiązkowi sprostał przywołując treść zeznań złożonych przez pozwaną w sprawie o ustalenie ojcostwa i przebieg spotkania w (...). Niewątpliwie, to co pozwana N. N. (1) zeznała w sprawie o ustalenie ojcostwa o powodzie tj. X. X. godziło w jego dobre imię. Również brak podstaw do akceptowania takiego zachowania jak naruszanie nietykalności cielesnej drugiej osoby – popychania jej.

Pozwana z kolei, w żaden sposób nie wykazała, aby jej działanie nie było bezprawne.

Sąd Apelacyjny zwraca uwagę, że każde zbliżenie między stronami odbywało się za obopólną zgodą stron (na co zwrócił też uwagę Sąd Okręgowy), pozwana dobrowolnie wprowadziła się do powoda i z nim mieszkała przez okres ok. czterech miesięcy, gdy podjęła decyzję o zakończeniu relacji z powodem i przeprowadzce do Polski (przy czym powód do końca nie był świadomy, że jest to definitywny koniec ich związku). Pozwany przyznając, że doszło między stronami do awantury i oceniając swoje zachowanie jako niewłaściwe, następnego dnia kupił dla pozwanej kwiaty, aby ją przeprosić. W tych okolicznościach brak jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że pozwana przedstawiając X. X. w negatywnym świetle zeznawała o faktach, które naprawdę miały miejsce. Przede wszystkim samo poruszanie w sprawie o ustalenie ojcostwa niektórych kwestii, ocenionych przez N. N. (1), jako zachowania wobec niej przemocowe, czy wskazywanie, że powód ogląda pornografię dziecięcą, że otruje dziecko wykraczało poza ramy przedmiotowe powództwa o ustalenie ojcostwa. Nie znalazło też potwierdzenia w żadnym innym materiale dowodowym. Pozwana nie przedłożyła żadnej dokumentacji świadczącej o tym, że korzystała z pomocy psychologa czy psychiatry po powrocie z Niemiec, czy potrzebowała „przepracować” pewne problemy spowodowane postępowaniem powoda czy np. nieplanowaną ciążą. Dopytywana już w niniejszej sprawie czy jest pewna, że powód oglądał pornografię dziecięcą nie udzieliła wprost odpowiedzi twierdzącej, a jedynie powtarzała co jej się wydawało, że widziała i co myślała, ze widziała. Co do przemocy stosowanej wobec niej w okresie wspólnego zamieszkiwania stron, brak podstaw do przyjęcia twierdzeń pozwanej za prawdziwe, zwłaszcza jeżeli weźmie się pod uwagę zachowanie samej N. N. (1), która po tym jak dowiedziała się, że jest w ciąży, nie tolerowała dotyku nawet w rękę, pocałunku w policzek, a we wspólnie zajmowanym łóżku budowała mur z ubrań między sobą a powodem. Biorąc pod uwagę zachowanie samej pozwanej, która mimo opisywanych przez nią, nieakceptowalnych wg niej różnych zachować powoda, dalej z nim mieszkała, pojechała z nim na chrzciny dziecka jej siostry do Anglii. Brak podstaw do przyjęcia, że pozwana wykazała, że jej działania podejmowane już po urodzeniu dziecka, można ocenić jako podejmowane w granicach prawa. Wręcz przeciwnie, z okoliczności ujawnionych w niniejszej sprawie, wynika, że pozwana podejmowała (i dalej podejmuje) szereg działań, w tym objętych żądaniem udzielenia ochrony prawnej w niniejszej sprawie (podstawą faktyczną powództwa), które naruszają dobre imię powoda i które mają na celu zdyskredytowanie powoda jako ojca ich wspólnej córki N.. Powód, z kolei, od urodzenia córki zabiega o możliwość nawiązania więzi z córką, czego pozwana mu nie ułatwia, a wręcz przeciwnie, utrudnia. Rację ma skarżący podnosząc w apelacji, że nigdy nie rezygnował z chęci nawiązania relacji z córką, był w kontakcie mailowym z pozwaną, chciał nawet uznać dziecko. Pozwana ustalając datę spotkania koło (...) na dzień 25 września 2018 r. (ok. trzy tygodnie po urodzeniu dziecka), już wcześniej wniosła do sądu pozew o ustalenia ojcostwa, zdaje się, że wyrażając zgodę na spotkanie w (...) tylko celem ustalenia kwestii finansowych i odzyskania własnej walizki, która pozostała w mieszkaniu w Niemczach, a nie celem umożliwienia poznania powodowi córki, ustalenia możliwości spotkania się powoda z dzieckiem np. w miejscu zamieszkania dziecka (pozwana nie chciała w ogóle powiedzieć powodowi gdzie mieszka). Pozwana przyznając się np. do tego, że popychała powoda w (...), zdaniem Sądu Apelacyjnego, nie może szukać usprawiedliwienia dla własnego zachowania tylko i wyłącznie w zachowaniu powoda tym, że ją zdenerwował chęcią nagrywania rozmowy/nagrywaniem rozmowy. Nic nie stało na przeszkodzie, aby bez naruszania nietykalności cielesnej powoda, od razu zwróciła się o pomoc do ochrony budynku zwłaszcza, że wszystko działo się w miejscu publicznym, w obecności osób postronnych.

Konkludując brak w okolicznościach sprawy podstaw do przyjęcia, aby działanie pozwanej mieściło się w granicach prawa czy aby szukanie ochrony prawnej przez powoda nie mieściło się w granicach prawa (art. 5 k.c.).

Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 23 stycznia 2025 r., sygn. akt I CSK 254/24 wskazał m.in., że przepis art. 24 § 1 k.c. chroni dobra osobiste jedynie przed działaniami bezprawnymi. Przepis ten przewiduje domniemanie wzruszalne, wedle którego każde zachowanie naruszające dobro osobiste lub zagrażające naruszeniem określonego dobra uznaje się za bezprawne, a na sprawcy ciąży powinność wykazania, że jego działanie nie było bezprawne. W przypadku, gdy przed sądem nie zostaną ustalone okoliczności wskazujące na zgodność z prawem działania, którego sprawca się podjął, poniesie on ujemne konsekwencje prawne tego działania, o ile wkroczyło w sferę dób osobistych innej osoby.

Jak już zaznaczono wyżej powód wykazał, że pozwana składając zeznania w sprawie o ustalenie ojcostwa oraz naruszając jego nietykalność cielesną podczas spotkania w dniu 25 września 2018 r. naruszyła jego dobra osobiste w postaci dobrego imienia czy czci, zaś pozwana nie wykazała, aby jej działania nie były bezprawne. Jako, że doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda, który doznał też krzywdy o czym wyraźnie wskazał zeznając w niniejszej sprawie i wskazując, że pomówienia pozwanej czynione przed sądem (podczas rozprawy), w obecności osób trzecich oraz szarpanie go w miejscu publicznym w obecności „tłumu ludzi” było dla niego krzywdzące. Powód wskazał też, że działania pozwanej spowodowały konieczność podjęcia przez niego leczenia, co zostało ustalone przez Sąd I instancji, który wskazał m.in., że powód przeżywał rozdzielenie z córką, skorzystał z pomocy lekarskiej, odbył kilka spotkań z lekarzem, w ramach których opowiadał o swojej sytuacji. Lekarz przepisał powodowi leki i to mu pomogło. Na usługi medyczne i leki powód wydatkował ogółem kwotę 830,45 zł. Sąd Apelacyjny wskazuje, że o ile fakt leczenia powiązać należy raczej z ogólną sytuacją do jakiej doszło między powodem a pozwaną, w tym brakiem możliwości nawiązania relacji z córką (ochrona dobra osobistego w postaci więzi ojca z córką) co nie uzasadniało uwzględniania żądania pozwu w tej części (naprawienia szkody majątkowej), o tyle krzywda spowodowana naruszeniem dobrego imienia powoda i czci powoda uzasadniała przyznanie mu od pozwanej zadośćuczynienia w kwocie 2.500 zł, w oparciu o art. 448 k.c. Zaznaczyć należy, że krzywda stanowi całokształt subiektywnych odczuć i nie da się jej wycenić przy użyciu żadnej obiektywnej miary. Cierpienie, narażenie na negatywne konsekwencje określonych przeżyć, a także skutki, które poczucie krzywdy wywołuje w życiu konkretnego człowieka, nie dają się ująć i ocenić za pomocą kryteriów obiektywnych. W okolicznościach sprawy, istniały podstawy do przyjęcia, że pozwanej dokonującej naruszenia dobrego imienia powoda można przypisać co najmniej winę nieumyślną (art. 24 § 1 w zw. z art. 448 k.c.), a jako że wysokość świadczenia przyznawanego na podstawie art. 448 k.c. ma charakter ocenny, Sąd Apelacyjny w ramach posiadanej swobody sędziowskiej przyjął, że kwota 2.500 zł jest proporcjonalna do wyrządzonej powodowi krzywdy. Odsetki tytułem opóźnienia w zapłacie zadośćuczynienia przyznano, w oparciu o art. 455 k.c., od dnia 12 sierpnia 2020 r. do dnia zapłaty, jako że powód nie wykazał aby we wcześniejszej, niż data doręczenia pozwanej odpisu pozwu w niniejszej sprawie, dacie wezwał pozwaną do zapłaty. Odpis pozwu pozwanej, doręczony został w dniu 11 sierpnia 2020 r.

Konkludując, zgodnie z dyspozycją art. 386 § 1 k.p.c. Sąd Apelacyjny, uwzględniając częściowo zarzuty apelacji, zmienił zaskarżony wyrok poprzez nadanie mu brzemienia jak w wyroku z dnia 26 marca 2026 r. Treść przeprosin ograniczono, tak aby nie wykraczać poza żądanie pozwu zmodyfikowane w piśmie z dnia 8 września 2022 r. i aby zapewnić ochronę dobra osobistego powoda w postaci dobrego imienia i czci z wyeliminowaniem żądania odnoszącego się do dobra osobistego w postaci więzi rodzinnej. Uwzględniono też żądanie zasądzenia zadośćuczynienia do wysokości kwoty 2.500 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia wezwania do zapłaty, tj. od dnia 12 sierpnia 2020 r. W dalej idącym zakresie powództwo i apelację powoda od wyroku Sądu I instancji oddalono.

O kosztach postępowania, zarówno przed Sądem I jak i II instancji orzeczono na podstawie art. 100 k.p.c. Jako, że żądania pozwu zasługiwały na częściowe uwzględnienie (co do roszczenia niemajątkowego jak i roszczenia majątkowego), podobnie apelacja powoda okazała się częściowo zasadna, od pozwanej na rzecz powoda zasądzono część – połowę - opłaty sądowej od pozwu i połowę opłaty sądowej od apelacji (cała uiszczona opłata od pozwu to 1.000 zł i opłata od apelacji to 1.000 zł) – tj. kwotę 500 zł za I instancję i 500 zł za II instancję.

Koszty zastępstwa procesowego między stronami wzajemnie zniesiono jako, że każda ze stron procesu wygrała w I i II instancji proces po połowie.