Kredytobiorca i poręczyciel przegrali apelację od nakazu zapłaty na rzecz spółki

Wyrokiem z 31 stycznia 2025 r., Sąd Okręgowy we Wrocławiu, utrzymał w całości w mocy nakaz zapłaty wydany w postępowaniu nakazowym przez Sąd Okręgowy we Wrocławiu X Wydział Gospodarczy 17 marca 2022 r. w sprawie o sygn. akt X GNc 1300/21 (pkt I); zasądził od pozwanych solidarnie na rzecz strony powodowej kwotę 1800 zł tytułem zwrotu dalszych kosztów postępowania (pkt II) oraz przyznał r. pr. R. R. od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego we Wrocławiu kwotę 5 400 zł tytułem wynagrodzenia za pełnienie funkcji pełnomocnika z urzędu dla pozwanych.

Apelację od powyższego wyroku złożyli pozwani, zaskarżając go w całości i zarzucając naruszenie przepisów:



art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 75c ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r., Prawo bankowe;



art. 233 § 1 k.p.c.;



art. 233 § 1 i 2 k.p.c. i art. 328 § 2 k.p.c.;



§ 8 pkt 6 w zw. z § 4 ust. 3 i § 24 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r., w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu,

- w sposób szczegółowo opisany w apelacja jak na k. 317-318.

Mając na uwadze powyższe zarzuty, pozwani wnieśli o:

1. zmianę zaskarżonego wyroku w pkt I poprzez uchylenie w całości nakazu zapłaty wydanego w postępowaniu nakazowym przez Sąd Okręgowy we Wrocławiu X Wydział Gospodarczy w dniu 17 marca 2022 r., w sprawie o sygn. akt X GNc 1300/21 i oddalenie powództwa w całości, względnie uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji;

2. uchylenie pkt II wyroku;

3. zmianę zaskarżonego wyroku w pkt III poprzez zasadzenie od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego we Wrocławiu na rzecz r.pr. R. R. kwoty 6 642 zł (w tym VAT) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej pozwanym z urzędu przed Sądem I instancji;

4. zasądzenie od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu lub powoda na rzecz r.pr. R. R. kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej pozwanym z urzędu w postępowaniu apelacyjnym.

Strona powodowa nie złożyła odpowiedzi na apelację.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja pozwanych podlegała oddaleniu jako bezzasadna.

W niniejszej sprawie zaistniały podstawy do wydania wyroku na posiedzeniu niejawnym (art. 374 k.p.c.). Strony nie zawnioskowały o przeprowadzenie rozprawy (pismem z 16 lutego 2026 r., pozwani wnieśli o rozpoznanie apelacji na posiedzeniu niejawnym k. 329), a materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy oraz jasne stanowiska stron zawarte w pismach procesowych pozwalały uznać, że przeprowadzenie rozprawy nie było konieczne.

Podstawą rozpoznania apelacji były ustalenia faktyczne, poczynione przez Sąd Okręgowy w ramach uzasadnienia zaskarżonego wyroku, gdyż zdaniem Sądu Apelacyjnego znajdowały one oparcie w zebranym w niniejszym postępowaniu materiale dowodowym. Sąd pierwszej instancji przeprowadził wyczerpujące postępowanie dowodowe, a na tej podstawie poczynił w istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy zakresie prawidłowe ustalenia faktyczne, które przedstawiają fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy w sposób odpowiadający wynikom postępowania dowodowego. Powtarzanie ustaleń Sądu pierwszej instancji nie jest zatem konieczne i Sąd Apelacyjny przy zastosowaniu art. 387 § 2

1 ust. 1 k.p.c. władny jest poprzestać na stwierdzeniu, że ustalenia te uznaje w całości za swoje.

w wywiedzionej apelacji sformułował zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. kwestionując prawidłowość dokonanej przez Sąd Okręgowy oceny zgromadzonych dowodów.

Skuteczne podniesienie zarzutu naruszenia przepisu art. 233 § 1 k.p.c. wymaga wykazania, że Sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego, to jedynie może być przeciwstawione uprawnieniu sądu do dokonywania swobodnej oceny dowodu. To sąd dokonuje swobodnej oceny dowodów, a nie pełnomocnik strony, który zgłasza zarzut naruszenia przepisu art. 233 § 1 k.p.c. Jeśli obie oceny mieszczą się w granicach swobodności, ocena pełnomocnika, z natury subiektywna, bezwzględnie musi ustąpić ocenie sądu, która, z uwagi na bezstronności, niezależności i niezawisłość, cechuje się obiektywizmem.

W tym kontekście, niewystarczające jest subiektywne przekonanie strony o doniosłości i odmiennej ocenie dowodów niż to przyjął Sąd pierwszej instancji (tak Sąd Najwyższy w wyroku z 6 listopada 1998 r., II CKN 4/98, wyroku z 10 kwietnia 2000 r., V CKN 17/2000).

Jeśli z określonego materiału dowodowego sąd pierwszej instancji wyprowadza logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym wnioski, to taki stan faktyczny powinien się ostać, chociażby na podstawie tych samych dowodów, nie naruszając zasady swobodnej oceny dowodów, można by było wysnuć wnioski przeciwne. Taki jest przywilej sądu pierwszej instancji, a nie strony. Powyższe stwierdzanie wzmacnia procesowa zasada bezpośredniości, która w pełni realizowana jest przed sądem pierwszej instancji. Z tego względu sąd drugiej instancji nie powinien ingerować w ustalenia faktyczne sądu pierwszej instancji, jeśli mieszczą się w granicach swobodnej oceny dowodów, chociażby, można w ramach tej dyrektywy wysnuć wnioski przeciwne.

Tylko w przypadku, gdy brak jest logiki we wnioskowaniu na podstawie dowodów lub też wnioskowanie wykracza poza granice doświadczenia życiowego bez uwzględnienia jednoznacznych związków przyczynowo – skutkowych, to przeprowadzone przez sąd pierwszej instancji ustalenia mogą być skutecznie podważone.

To, że określony dowód został oceniony niezgodnie z intencją skarżącego, nie oznacza naruszenia przez sąd przepisu art. 233 § 1 k.p.c. Ocena dowodu należy bowiem do sądu orzekającego, który bezpośrednio prowadzi postępowanie dowodowe. Nawet gdyby możliwe byłoby wyprowadzenie innych wniosków, nie dochodzi do naruszenia przepisu art. 233 § 1 k.p.c., jeśli dokonana przez sąd ocena jest swobodna. Na tym polega swoboda sądu w ustaleniu stanu faktycznego. W sprawie skarżący, podnosząc zarzut błędnego ustalenia stanu faktycznego, tj. naruszenia przepisu art. 233 § 1 k.p.c., nie wykazali, konkretnie, w którym miejscu wnioskowanie Sądu pozbawione zostało logiki lub też pozostawało w sprzeczności z zasadami doświadczenia życiowego i to nie w stopniu, który mieści się w odmiennej, niemniej nadal swobodnej ocenie, lecz w stopniu, który świadczy o dowolności ustaleń. Z dowolnością ustaleń mamy do czynienia wyłącznie wówczas, gdy ustalenia poczynione przez sąd pierwszej instancji oczywiście pozostają w sprzeczności z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Podkreślić należy, że skuteczne podniesienie ww. zarzutu wymaga konkretów (szczegółowej analizy konkretnych dowodów i skrupulatnego wykazywania braku logiki i doświadczenia życiowego we wnioskowaniu na podstawie konkretnych dowodów). Posługiwanie się ogólnikami, z których nic nie wynika poza niezadowoleniem strony z poczynionych przez sąd ustaleń jest niewystarczające.

Bezzasadny pozostawał zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. w zakresie w jakim odnosił się on do skuteczności wypowiedzenia umowy oraz do wyliczenia wysokości zaległości kredytowej. Jednocześnie powyższy zarzut został sformułowany ogólnikowo i dotyczy w gruncie rzeczy próby zakwestionowania oceny materialnoprawnej Sądu I instancji wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, a nie oceny konkretnych dowodów.

Zobowiązanie wekslowe ma charakter sformalizowany i abstrakcyjny. Podniesienie zarzutów obiektywnych i subiektywnych przeciwko istnieniu zobowiązania wekslowego pozostaje uprawnieniem wystawcy w relacji z remitentem i przenosi ocenę podstaw roszczenia ze stosunku prawa wekslowego na ogólną płaszczyznę stosunku prawa cywilnego (art. 17 ustawy z dnia 28 kwietnia 1936 r. Prawo wekslowe, Dz.U 2016.160 ze zm.). Wystawca weksla może powoływać się na łączący strony stosunek prawny stanowiący podstawę wystawienia i wręczenia weksla. Sąd rozpatruje w takim przypadku czy zarzuty oparte na stosunku podstawowym czynią roszczenie wekslowe bezzasadnym.

Ocena Sądu pierwszej instancji podstaw wystawienia weksla w kontekście podniesionych przez pozwanych zarzutów pozostaje nadal uprawniona. Zasadnie bowiem przyjmuje Sąd pierwszej instancji, iż przedłożone do pozwu dokumenty pozostają wystarczające dla wykazania skutecznego wypowiedzenia umowy. Jak wynika z postanowień umowy, bank był uprawniony do jej wypowiedzenia i postawienia całej należności w stan wymagalności, m.in. w przypadku niewykonania przez kredytobiorcę zobowiązań wynikających z umowy czy niedotrzymania warunków udzielenia kredytu. Nie ulega wątpliwości, że pozwany U. N. nie spłacił kredytu w terminie, co uzasadniało wypowiedzenie umowy. Należy zaznaczyć, iż wypowiedzenie umowy zostało doręczone kredytobiorcy – U. N. oraz poręczycielowi – O. N. już 23 grudnia 2019 r. W toku postępowania nie zostały przedłożone żadne dowody, które świadczyłyby o tym, iż przed procesem pozwani kwestionowali wypowiedzenie umowy i postawienie należności w stan wymagalności. Pozwani nie kwestionowali również po otrzymaniu wypowiedzenia, że otrzymali pismo z 31 października 2019 r. z informacją o zamiarze wypowiedzenia umowy kredytu i nie zgłaszali, że chcą zrestrukturyzować kredyt, którego już w tym czasie nie spłacali. Natomiast Bank wypełnił weksel i wezwał pozwanych do jego wykupu prawie rok po upływie terminu wypowiedzenia umowy pozostawiając tym samym pozwanym dużo czasu na podjęcie próby uregulowania swojej sytuacji. Dlatego też w ocenie Sądu Apelacyjnego, nawet gdyby przyjąć, że Sąd pierwszej instancji niezasadnie uznał, iż strona powodowa wykazała doręczenie pozwanym pisma z 31 października 2019 r. poprzedzającego wypowiedzenie umowy kredytu, to w okolicznościach niniejszej sprawy brak jest podstaw do przyjęcia, że niewyczerpanie procedury upominawczej powoduje bezskuteczność wypowiedzenia kredytu. Nie można bowiem przyjmować co do zasady w każdej sytuacji, że niewyczerpanie procedury upominawczej o której mowa w art. 75 c ust. 1 – 6 Prawa bankowego powodu bezskuteczność takiego wypowiedzenia. Powyższy wniosek powinien być jeszcze poparty dodatkowymi okolicznościami, których w omawianej sprawie zabrakło. W literaturze zasadnie wskazuje się, że celem art. 75c jest ochrona interesów kredytobiorcy. Przepis ten zmierza do odroczenia (odsunięcia w czasie) możliwości skorzystania przez bank ze środków prawnych w związku z opóźnieniem ze spłatą kredytu. Kredytobiorca, który popadł w opóźnienie, uzyskuje dodatkowy termin na spłatę zobowiązania, ewentualnie złożenie wniosku dotyczącego restrukturyzacji kredytu. Dostaje zatem drugą szansę, z której może skorzystać w celu „uzdrowienia” relacji kredytowej z bankiem. Pozwani natomiast, jak wskazano wyżej, po otrzymaniu wypowiedzenia spornej umowy przez ponad rok pozostawali zupełnie bierni i dopiero na potrzeby niniejszej sprawy ponieśli zarzut, że procedura upominawcza wobec nich nie została wyczerpana.

Dalej należy wskazać, że w ocenie Sądu Apelacyjnego, oświadczenie woli o wypowiedzeniu umowy wyrażone w piśmie z 16 grudnia 2019 r., skierowanym przez powodowy bank do pozwanych - jest jasne w swej treści i nie nasuwa jakichkolwiek wątpliwości co do jego sensu. Dyspozycja art. 75 ust. 1 ustawy Prawo bankowe nie konstytuuje wymogu, aby oświadczenie o wypowiedzeniu umowy kredytu musiało zostać zawarte w odrębnym piśmie. Jednocześnie art. 75c ust. 1 cytowanej ustawy nie nakazuje, aby czynność wezwania do zapłaty była technicznie wyodrębniona i miała całkowicie samodzielny charakter. Z pisma jasno i klarownie wynika intencja banku oraz okres wypowiedzenia, a także sposób liczenia okresu wypowiedzenia. W konsekwencji powyższe daje podstawę do uznania, że w terminie 7 dni pozwany nie dokonał spłaty zadłużenia terminowego, a zatem wypowiedzenie stało się bezwarunkowe i spowodowało po upływie terminu wypowiedzenia (30 dni) skutek w postaci rozwiązania umowy Tym samym uznać należy, iż doszło do skutecznego postawienia wierzytelności powoda w stan wymagalności. W ocenie Sądu Apelacyjnego, nie bez znaczenia pozostaje okoliczność, iż pozwani w żaden sposób nie podważyli wiarygodności dokumentów przedstawionych przez powoda dla potrzeb niniejszej sprawy.

Na łączną wysokość należności objętej pozwem w kwocie 144 548,32 zł, składa się: kwota 122 294,69 zł z tytułu przeterminowanego kapitału, kwota 13 088,35 zł z tytułu przeterminowanych odsetek, kwota 18 955,28 zł z tytułu odsetek karnych oraz kwota 120 zł z tytułu dotychczas poniesionych kosztów. Pozwani ograniczyli się jedynie do ogólnikowego zarzutu, że kwestionują roszczenie co do zasady jak i co do wysokości, natomiast nie zgłosili żadnych szczegółowych twierdzeń i dowodów na jego poparcie, tj. nie wykazali, że spłaty kredytu były wyższe od tych, które zostały uwzględnione przez powoda przy wystawieniu wyciągu ze swoich ksiąg. Tymczasem to na pozwanych spoczywał ciężar dowodu, zgodnie z dyspozycją art. 6 k.c. Jeszcze raz bowiem podkreślić należy, że przedmiotem powództwa opartego na wekslu nie jest stosunek podstawowy, lecz zobowiązanie wekslowe, choć zarzuty oparte na stosunku podstawowym mogą służyć obronie. Dochodząc wierzytelności wekslowej wierzyciel nie musi wykazywać podstawy prawnej zobowiązania, może powołać się tylko na treść weksla. Z kolei, jeśli zobowiązanie wekslowe jest ważne, wystawca może (w braku skutecznych zarzutów wekslowych) przeciwstawić zarzuty dotyczące stosunku podstawowego. Może zatem kwestionować samo istnienie lub rozmiar roszczenia wekslowego ze względu na jego związek ze stosunkiem podstawowym

Weksel jest ważny, zawiera wszystkie elementy weksla własnego tj. nazwę "weksel" w samym tekście dokumentu w języku, w jakim go wystawiono, przyrzeczenie bezwarunkowe zapłacenia oznaczonej sumy pieniężnej, oznaczenie miejsca płatności, dane podmiotu, na którego zlecenie zapłata ma być dokonana, oznaczenie daty i miejsca wystawienia weksla i podpis wystawców weksla (art. 101 w zw. z art. 102 ustawy prawo wekslowe). Stosownie do art. 9 ust. 1 ustawy prawo wekslowe, wystawca weksla odpowiada za przyjęcie i zapłatę weksla. Strona powodowa przedłożyła również deklarację wekslową, czym wykazała podstawę dochodzonego roszczenia oraz jego wysokość.

Strony łączył stosunek podstawowy w postaci zawartej 10 stycznia 2018 r. umowy o kredyt na działalność gospodarczą – biznes ekspres w wysokości 150 000 zł z przeznaczeniem na finansowanie bieżącej działalności gospodarczej pozwanego.

Należy przypomnieć, że dłużnik wekslowy, stosownie do treści art. 10 prawa wekslowego (stosowanego do weksli własnych na podstawie art. 103 prawa wekslowego), może w toku procesu podnosić, że weksel uzupełniono niezgodnie z łączącym go z remitentem porozumieniem. Ma jednak w takim wypadku obowiązek wykazania zasadności swych twierdzeń stosownie do art. 6 k.c. i 232 k.c. Podniesienie zarzutu, że weksel nie został wypełniony prawidłowo, nie powoduje, że w sprawie obowiązuje rozkład ciężaru dowodu, jaki ma miejsce w sytuacji, gdy żądanie pozwu jest wywodzone wprost ze stosunku podstawowego. To na dłużniku wekslowym ciąży obowiązek wykazania zarówno treści stosunku podstawowego, jak również zdarzeń mających wpływ na wysokość świadczeń z tego stosunku wynikających, które to świadczenia zostały następnie objęte zobowiązaniem wekslowym (zob. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 listopada 2010 r., I CSK 387/10, wyrok z dnia 13 grudnia 2012 r., V CSK 21/12, wyrok z dnia 21 października 2010 r., IV CSK 109/10). Powyższe rozważania można również odnieść do zarzutu pozwanych, iż Bank nie wykazał, że osoba podpisana pod wypowiedzeniem umowy kredytowej była uprawniona do składania oświadczeń w imieniu banku. Słusznie przyjął Sąd pierwszej instancji, że w rozpoznawanej sprawie to pozwani powinni wykazać, że osoba podpisana pod oświadczeniem wypowiadającym umowę i posługująca się pieczęcią Banku działała bez wiedzy i zgody Banku.

Ostatecznie więc istniały podstawy do wypełnienia weksla i w konsekwencji zasądzenia dochodzonego na jego podstawie roszczenia.

Reasumując, w niniejszej sprawie Sąd Apelacyjny dokonał pełnej weryfikacji twierdzeń oraz zarzutów stron i na podstawie własnego przekonania uznał, w oparciu o przywołane w uzasadnieniu przepisy i okoliczności, że zarzuty podnoszone w apelacji nie zasługiwały na uwzględnienie, dlatego też oddalono apelację w punkcie 1. sentencji wyroku, na podstawie art. 385 k.p.c.

O kosztach postępowania apelacyjnego w punkcie 2 wyroku orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c. obciążając obowiązkiem ich poniesienia stronę przegrywającą to postępowanie – pozwanych. Zasądzona została solidarnie od pozwanych na rzecz strony powodowej kwota 4 050 zł ustalona na podstawie z § 2 pkt. 6 w zw. z § 10 ust 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.

Pełnomocnikowi z urzędu reprezentującemu pozwanych przyznano koszty zastępstwa w kwocie 4 981,50 zł (powiększone o stawkę podatku od towarów i usług), przy uwzględnieniu § 8 pkt 6 w zw. z § 16 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu.

Aneta Fiałkowska - Sobczyk

ZARZĄDZENIE

1. (...);

2. (...);

3. (...).