Niezwrócone 140 butli gazowych. Sąd Apelacyjny oddalił apelację pozwanej spółki

Zaskarżonym wyrokiem z 12 kwietnia 2023 roku Sąd Okręgowy w Łodzi, w sprawie z powództwa (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (poprzednio (...) z ograniczoną odpowiedzialnością Spółki komandytowej) z siedzibą w P. przeciwko (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. o zapłatę, zasądził od pozwanej (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. na rzecz powódki (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. kwotę 211.252,50 wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 grudnia 2022 roku do dnia zapłaty oraz kwotę 21.380,00 złotych tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 10.800,00 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego – wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty; zwrócił pozwanej (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. kwotę 640,85 tytułem niewykorzystanej części zaliczki uiszczonej na poczet kosztów przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego.

Powyższe orzeczenie poprzedziły następujące ustalenia faktyczne Sądu I instancji:

W dniu 15 marca 2018 roku strony zawarły umowę ramową na dostawę gazów i dzierżawę butli, której przedmiotem była sprzedaż gazów technicznych na rzecz spółek z Grupy (...) w butlach, wiązkach i innych towarów z oferty (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością Spółki komandytowej z siedzibą w P. jako dostawcy oraz usług związanych z dostawą gazów na zasadach określonych w załącznikach stanowiących integralną część niniejszej umowy:

a. Załącznik nr 1 (...)

b. Załącznik nr 2 „Cena Gazu, D. i Usług”

c. Załącznik nr 3 (...) (§ 1 ust. 1 umowy).

Zgodnie z § 2 ust. 2 umowy, każda ze stron była uprawniona do rozwiązania umowy z zachowaniem dwumiesięcznego okresu wypowiedzenia ze skutkiem na koniec miesiąca. Przedmiotem umowy były dostawy, określonych w Załączniku nr 2 gazów technicznych w butlach i innych towarów, realizowane przez dostawcę oraz dzierżawa opakowań

(§ 1 ust. 1 (...) D. (...)”). Z § 3 ust. 1 umowy wynika uprawnienie dostawcy do wypowiedzenia umowy w przypadku naruszenia umowy i warunków handlowych ze strony odbiorcy.

W rzeczywistości współpraca opierająca się na ustnych ustaleniach między (...) Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością Spółką komandytową z siedzibą w P. a (...) Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. trwała przed podpisaniem umowy. Strony w § 2 ust. 1 umowy ustaliły, że podpisana umowa ramowa z dnia 15 marca 2018 roku wchodzi w życie z dniem 1 lipca 2017 roku, i że umowa została zawarta na czas nieokreślony.

(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa z siedzibą w P. wytwarzała gazy techniczne będące przedmiotem umowy ramowej zawartej między stronami. Była ponadto właścicielem butli , w których dostarczała gazy, wydzierżawianych na rzecz (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P..

Pozwana Spółka składała zamówienia stronie powodowej w formie telefonicznej oraz e-mailowej. W zamówieniu wskazywano konkretną liczbę butli, która miała być dostarczona. Powodowa Spółka wydawała pozwanej butle z zamówionym gazem dostarczając je pod wskazaną w zamówieniu lokalizację. Do dostaw były wystawiane zarówno dokumenty gospodarki magazynowej tzw. dowód dostawy oraz karta poboru, na której była odnotowana ilość dostarczonych butli pełnych oraz ilość zwróconych butli pustych, jak również dokumenty księgowe, tj. faktury na gazy techniczne oraz za dzierżawę butli.

Dokumentem potwierdzającym stan butli był załącznik do faktury za dzierżawę butli, na którym widniało, jaka ilość butli i w jakim asortymencie jest na stanie klienta. Brak uwag ze strony pozwanej Spółki oraz płatność faktury za dzierżawę oznaczała akceptację wyszczególnionego w załączniku salda butli.

Pozwana Spółka każdorazowo kwitowała ilość wydanych jej butli na dowodzie dostawy lub na karcie poboru. Miało to miejsce podczas realizacji zamówienia. Część dzierżawionych od (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa z siedzibą w P. butli była oznaczona loginem marki F. (...).

Przez ponad 3 lata obowiązywania umowy pozwana Spółka nie kwestionowała ani ilości, ani jakości dzierżawionych butli. Pierwsza informacja ze strony pozwanej dotycząca zastrzeżeń odnośnie salda dotarła pod koniec 2020 roku, ale nie została udowodniona żadnymi dokumentami potwierdzającymi błędy w wyliczeniach powódki. Pozwana Spółka twierdziła, że jej wewnętrzne zapisy dotyczące obrotu butlami przestały się zgadzać z dokumentami przedstawianymi jej przez powodową Spółkę, ale nie przedłożyła powódce swoich zapisów.

Z tytułu dzierżawy butli powodowa spółka wystawiała pozwanej faktury VAT. W czasie obowiązywania umowy dzierżawy pozwana Spółka regulowała czynsz dzierżawny w wysokości wynikającej z wystawionych jej przez powódkę co miesiąc faktur VAT.

Pismem z dnia 14 stycznia 2021 roku powódka (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa z siedzibą w P. wypowiedziała pozwanej umowę ramową na dostawę gazów i dzierżawę butli z zachowaniem dwumiesięcznego okresu wypowiedzenia ze skutkiem na koniec miesiąca kalendarzowego (§ 2 ust. 2 umowy). Jako przyczynę wypowiedzenia umowy wskazała faktyczny brak współpracy między stronami i zaprzestanie dostaw w wyniku niezgłaszania zapotrzebowania na gazy techniczne będące w ofercie sprzedaży (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością Spółki komandytowej z siedzibą w P.. Jednocześnie wskazała na konieczność rozliczenia z wszelkich ruchomości będących w posiadaniu pozwanej Spółki na zasadach wynikających z załącznika nr 1 do umowy. Powódka wskazała 14 dniowy termin zwrotu ruchomości. Pismo zostało doręczone pozwanej Spółce w dniu 15 stycznia 2021 roku.

Pismem z dnia 8 listopada 2021 roku (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa z siedzibą w P. wniosła o zwrot niekwestionowanych przez pozwaną ruchomości opisanych w pismach pozwanej z dnia 29 września 2021 roku oraz 25 października 2021 roku, dla jednostek: B4: 8 sztuk butli, B3: 27 sztuk butli oraz 2 sztuki palet. Pozwana pomimo kilkukrotnego przyznania, że była w ich posiadaniu, uchylała się od ich zwrotu. Powódka poinformowała, że pozwana była w posiadaniu 175 sztuk butli oraz 2 palet. Jednocześnie powódka wezwała pozwaną do zajęcia stanowiska, czy oprócz ww. 27 sztuk butli i 2 palet dla lokalizacji B3 oraz 8 sztuk butli dla lokalizacji B4 b jest faktycznie w posiadaniu jakichkolwiek innych ruchomości otrzymanych od powodowej Spółki.

Pismem z dnia 16 listopada 2021 roku pozwana Spółka zaproponowała rozliczenie zgodnie z § 10 ust. 10 umowy z dnia 10 marca 2018 roku w zakresie ruchomości: B4: 8 sztuk butli, B3: 27 sztuk butli oraz 2 sztuki palet w następujący sposób: 35 butli do gazów lotnych

x 1200 złotych netto = 42.000 złotych netto, 2 sztuki palet transportowych x 1200 złotych netto = 2.400 złotych netto. Wobec powyższego pozwana oczekiwała na fakturę w wysokości

44.400 złotych netto.

W dniu 18 listopada 2021 roku powodowa Spółka wystawiła pozwanej fakturę VAT nr (...) na kwotę 54.612,00 zł brutto (44.400,00 złotych netto) z terminem płatności do 25 listopada 2021 roku za 35 sztuk butli do gazów lotnych oraz 2 palet transportowych. Pozwana Spółka uregulowała należność z faktury VAT nr (...) w dniu 25 listopada 2021 roku.

Pozwana (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

z siedzibą w P. nie zwróciła powódce 140 butli gazowych o następujących parametrach:

a) 6 butli gazowych na tlen techniczny o pojemności 50 dm

3 marki F. (...),

b) 13 butli gazowych na tlen techniczny o pojemności 50 dm

3 bez oznaczenia producenta butli,

c) 8 butli gazowych na acetylen o pojemności 40 dm

3 marki F. (...),

d) 4 butle gazowe na acetylen o pojemności 40 dm

3 bez oznaczenia producenta butli,

e) 6 butli gazowych na argon o pojemności 50d m

3 marki F. (...), klasa czystości gazu N50,

f) 8 butli gazowych na argon o pojemności 50 dm

3 marki F. (...), klasa czystości gazu N48,

g) 14 butli gazowych na argon o pojemności 50 dm

3, bez oznaczenia producenta butli, klasa czystości gazu N50,

h) 19 butli gazowych na argon o pojemności 30 dm

3 bez oznaczenia producenta butli, klasa czystości gazu N48,

i) 34 butle gazowe na mieszaninę A.+CO2 18% o pojemności 50 dm

3 marki F. (...),

j) 6 butli gazowych na mieszaninę A.+CO2 18% o pojemności 50 dm

3 bez oznaczenia producenta butli,

k) 2 butle gazowe na mieszaninę A.+CO2 2% o pojemności 50 dm

3 marki F. (...),

l) 6 butli gazowych na mieszaninę A.+CO2 2% o pojemności 50 dm

3 bez oznaczenia producenta butli,

m) 4 butle gazowe na propan butan/ propan o pojemności 75 dm

3

marki F. (...),

n) 9 butli gazowych na propan butan/ propan o pojemności 27 dm

3 bez oznaczenia producenta butli,

o) 1 butla gazowa na CO2 o pojemności 40 dm

3 bez oznaczenia producenta butli

Zgodnie z § 10 ust. 10 załącznika nr 1 do umowy w przypadku zaginięcia opakowania lub jego uszkodzenia w sposób umożliwiający naprawę dostawca był uprawniony do żądania od odbiorcy równowartości w wysokości ceny odtworzeniowej opakowania według cennika:

- butla do gazów lotnych – 1.200,00 złotych netto,

- butla do gazów palnych – 1.200,00 złotych netto,

- wiązka butli do gazów lotnych – 26.500,00 złotych netto,

- wiązka butli do gazów palnych – 34.500,00 złotych netto,

- paleta transportowa – 1.200,00 złotych netto.

W rozważaniach Sąd Okręgowy podkreślił, że strony łączyła umowa sprzedaży gazu, do której na podstawie art. 555 k.c. stosuje się odpowiednio przepisy o sprzedaży rzeczy tj. art. 535 k.c.. Natomiast w zakresie opakowań – butli na gaz strony łączyła umowa dzierżawy opisana w art. 693 k.c.

Zdaniem Sądu I instancji ,postępowanie dowodowe wykazało, że strony zawarły w dniu 15 marca 2018 roku pisemną umowę ramową na dostawę gazu i umowę dzierżawę butli. Na jej podstawie powódka zobowiązała się dostarczać pozwanej gaz w butlach, a pozwana zobowiązała się odbierać zamawiany gaz i uiszczać ustaloną za niego cenę. Na dzień 31 lipca 2017 roku pozwana posiadała 550 sztuk butli wraz z dwunastoma paletami. Wartość rynkowa jednej butli jako opakowania w dniu podpisania zawarta została w załączniku numer 1 do umowy ramowej – Warunki dostawy i dzierżawa opakowań. Zgodnie z § 10 ust. 10 załącznika nr 1 do umowy w przypadku zaginięcia opakowania lub jego uszkodzenia w sposób umożliwiający naprawę dostawca był uprawniony do żądania od odbiorcy równowartości w wysokości ceny odtworzeniowej opakowania według poniższego cennika: butla do gazów lotnych – 1.200,00 złotych netto, butla do gazów palnych – 1.200,00 złotych netto. Pismem z dnia 14 stycznia 2021 roku powódka wypowiedziała pozwanej umowę o dostawę gazu.

W opinii Sądu Okręgowego, pozwana nie wywiązała się z obowiązku zwrotu wydanych jej opakowań– butli ostatecznie w ilości 140 sztuk. Przed wytoczeniem niniejszego procesu część opakowań strony rozliczyły na skutek wzajemnych negocjacji i porozumienia, a pozwana z tego tytułu uiściła kwotę 54.612,00 złotych. Wskazała, iż innych ruchomości nie posiada. Pozwana w toku niniejszego postępowania podniosła, iż powódka nie wykazała ilości butli jej przekazanych ponad te, które zostały już objęte wcześniejszymi ustaleniami stron. Natomiast Sąd I instancji uznał, że powodowa Spółka udowodniła swoje roszczenie zarówno co do zasady, jak i co do wysokości. Przedstawiła dowody z dokumentów oraz z zeznań świadków na okoliczność prawdziwości twierdzeń uzasadniających roszczenia pozwu. To strona pozwana nie przedstawił żadnych kontrdowodów, poprzestając jedynie na gołosłownych i ogólnikowych zaprzeczeniach prawidłowości ustalenia ilości butli, rozliczenia butli i wysokości dochodzonego roszczenia. Sąd Okręgowy wyraźnie podkreślił, że powódka w toku niniejszego procesu przedstawiła dokumenty dotyczące ilości i asortymentu przekazanych pozwanej butli tym samym wobec braku kontrdowodów wykazała ilości butli, które zostały przekazane pozwanej Spółce. Wynika z nich, że z przekazanych pozwanej butli (oprócz tych rozliczonych przez strony) pozwana nie zwróciła 140 sztuk butli. Należy tu jeszcze zaznaczyć, iż w umowie i jej załącznikach strony zastrzegły, że pozwana ma zwrócić rzeczy - butle oznaczone co do tożsamości, bowiem pozwana nie mogła zwrócić innych butli niż te, które otrzymała od powódki. Zebrany materiał dowodowy wskazuje, że pozwana akceptowała obowiązujący – do czasu rozwiązania umowy ramowej – sposób dostawy i ewidencjowania przekazanych jej butli. Już same faktury za sprzedany gaz, ich zapisy wskazywały, jaka ilość butli została przekazana pozwanej. Fakt, że pozwana je regulowała bez zastrzeżeń oznacza, iż ilości - w zakresie dostarczonego gazu i opakowań - się zgadzały. Oczywistym jest, że gaz musiał być dostarczany w specjalistycznych opakowaniach. Skoro więc pozwana akceptowała ilości gazu jej dostarczonego i wskazanego na fakturze, to również akceptowała ilość opakowań, w których został on dostarczony.

Ponadto dokumentem potwierdzającym stan butli był załącznik do faktury za dzierżawę butli wskazujący, jaka ilość butli, w jakim asortymencie jest na stanie klienta. Pozwana regulowała faktury za dzierżawę butli także bez zastrzeżeń. Należy założyć, że w sytuacji, gdyby ilości dostarczonych butli się rzeczywiście się nie zgadzały, to takich płatności pozwana by nie dokonywała. Logicznie rozumując, chciałaby chociaż wyjaśnić sytuację, dlaczego jest obciążana płatnościami za niedostarczone jej opakowania. Jednakże pozwana takich okoliczności w tym postępowaniu nie wykazała. Dodatkowo do poszczególnych dostaw były wystawiane dokumenty gospodarki magazynowej tzw. dowód dostawy oraz karta poboru, na której była odnotowana ilość dostarczonych butli pełnych oraz ilość zwróconych butli pustych. Pozwana Spółka każdorazowo kwitowała ilość wydanych jej butli na dowodzie dostawy lub na karcie poboru. Miało to miejsce podczas realizacji zamówienia. Pozwana również część opakowań zdawała swojemu kontrahentowi, co było ewidencjowane, a dokument był podpisywany przez pracownika pozwanej. Pozwana kwestionując ilość przekazanych jej opakowań i podnosząc, że wszystkie opakowania zwróciła, nie przedstawiła żadnych dowodów obrazujących zdane przez nią ilości butli. W takiej sytuacji należy uznać, iż zapłata należności wynikających z faktur VAT, do których załącznikiem była lista wydanych pozwanej ruchomości, będących w jej dzierżawie, oznacza, iż pozwana nie kwestionowała wartości przyjętych do kalkulacji należności z faktury i nie kwestionowała ilości przekazanych w dzierżawę butli.

Wobec powyższego Sąd Okręgowy uznał, że pozwana nie zwróciła stronie powodowej 25 sztuk butli do gazów palnych i 115 sztuk butli do gazów lotnych. Zapisy dotyczące rozliczenia stron z powodu niezwrócenia przekazanych opakowań znalazły się w załączniku numer 1 do umowy ramowej. Wynika z nich, że w przypadku zaginięcia opakowania powódka mogła obciążyć pozwana kwotę 1.200,00 złotych netto z tytułu butli do gazów lotnych za każde opakowanie i kwotę 1.350,00 złotych netto w przypadku butli do gazów palnych za każde opakowanie. W tej sytuacji pozwana jest zobowiązana uiścić na rzecz powódki kwotę 211.252,50 złotych.

O odsetkach ustawowych za opóźnienie rzeczono na podstawie art. 481 § 1 k.c., gdyż powódka miała prawo z uwagi na brak płatności w terminach wynikających z umowy domagać się odsetek za czas opóźnienia.

Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów procesu zostało oparte na zasadzie odpowiedzialności stron za wynik procesu, wynikającej z art. 98 § 1 i § 3 k.p.c.

Powyższe orzeczenie zaskarżyła apelacją strona pozwana w całości, zarzucając:

1. naruszenie przepisów prawa procesowego mających wpływ na treść orzeczenia, a to:

i) art. 233 § 1 k.p.c., które miało wpływ na wynik postępowania polegające na sprzeczności ustaleń Sądu ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym wynikającej z nieuwzględnienia i pominięcia okoliczności znajdujących odzwierciedlenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym obejmujące w szczególności:

ii)

pominięcie okoliczności, iż z materiału dowodowego zebranego w sprawie, a w szczególności z treści sporządzonej opinii biegłego,

(...))

art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 235 § 1 k.p.c. poprzez oparcie wyroku na dowodach przeprowadzonych z naruszeniem zasady bezpośredniości, wyrażające się w braku doręczenia pełnomocnikowi pozwanej zeznań świadka Pani A. S. (1) złożonych pisemnie i uniemożliwienie tym samym odniesienie się do ich treści,

iv)

art. 328 § 2 k.p.c. poprzez brak zawarcia w uzasadnieniu wyroku wskazania podstawy faktycznej rozstrzygnięcia dowodów, na których sąd się oparł i przyczyn, dla których sąd odmówił mocy dowodowej opinii biegłego,

v) art. 328 § 2 k.p.c. poprzez niewyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem odpowiednich przepisów prawa.

2. w konsekwencji doprowadzenie do naruszenia przepisów prawa materialnego, a to:

1) art. 693 § 1 k.c. poprzez:

i) błędną wykładnię i uznanie, że wyłącznie pozwana ma obowiązki wynikające z umowy dzierżawy i to pozwana ma dotrzymać procedur w przekazywaniu rzeczy oznaczonych co do tożsamości, podczas gdy jest to umowa dzierżawy i jako taka jest umową dwustronną i,

ii)

poprzez dokonanie wykładni rozszerzającej przepisu w sytuacji, gdy jest to przepis o charakterze ścisłym, określającym obowiązki stron.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o zmianę w całości zaskarżonego wyroku przez oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu, w każdym przypadku o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Na rozprawie apelacyjnej pełnomocnik pozwanej dodatkowo podniósł zarzut miarkowania kary umownej zastrzeżonej w § 10 ust. 10 załącznika nr 1 do umowy.

Strona powodowa wniosła o oddalenie apelacji i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania apelacyjnego. Pełnomocnik powodowej Spółki na rozprawie apelacyjnej wniósł o nieuwzględnienie zarzutu miarkowania kary umownej podnosząc, że szkoda Spółki obejmuje nie tylko wartość niezwróconych butli, ale także korzyści utracone z tytułu czynszu dzierżawy na skutek braku możliwości wykorzystania tych opakowań w dalszej działalności produkcyjnej. Ponadto wniósł o sprostowanie oczywistych omyłek w sentencji i komparycji wyroku Sądu I instancji w zakresie firmy strony powodowej oraz początkowej daty rocznej , od której zasądzone zostały odsetki ustawowe za opóźnienie w zapłacie należności głównej.

Sąd Apelacyjny w akceptuje i przyjmuje za własne ustalenia faktyczne Sądu I instancji przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, za wyjątkiem stwierdzenia, że ilość i rodzaj niezwróconych butli wynikają z opinii biegłego sądowego z zakresu wyceny ruchomości. W rzeczywistości biegły sądowy nie czynił w tym zakresie żadnych własnych ustaleń, które zresztą pozostawałyby poza tezą dowodową zakreśloną dla jego opinii. Stwierdzenia dotyczące ilości i rodzaju butli zawarte zostały wyłącznie w opisowej części opinii, poświęconej przedstawieniu stanowisk procesowych stron.

W realiach sporu liczba i rodzaj niezwróconych przez stronę pozwaną opakowań będących przedmiotem dzierżawy wynika z porównania ich stanu wykazanego fakturami za dzierżawę butli wraz z załącznikami, dotyczącymi okresu bezpośrednio poprzedzającego wypowiedzenie umowy ramowej, z udokumentowanymi zwrotami opakowań po tym okresie, co zresztą trafnie dostrzegł Sąd Okręgowy w rozważaniach.

W tym zakresie Sąd Apelacyjny, w oparciu o dowody zebrane w postępowaniu przed Sądem I instancji, dodatkowo ustalił, co następuje:

W dniu 30 listopada 2020 r. Spółka (...) wystawiła fakturę VAT nr (...) z tytułu czynszu dzierżawnego za dzierżawę opakowań w listopadzie 2020 r. w lokalizacji ZK, zgodnie z zestawieniem wskazującym liczbę i rodzaj opakowań, łącznie 197 sztuk (kopia faktury i zestawienia k 71). Pozwana Spółka przyjęła powyższą fakturę bez zastrzeżeń i zapłaciła czynsz dzierżawny w dniu 17 czerwca 2021 r. (polecenie przelewu k 72, zeznanie świadka K. D. k 168v, zeznanie świadka A. S. k 162 – 164).

W dniu 31 grudnia 2020 r. Spółka (...) wystawiła fakturę VAT nr (...) z tytułu czynszu dzierżawnego za dzierżawę opakowań w grudniu 2020 r. w lokalizacji ZG, zgodnie z zestawieniem wskazującym liczbę i rodzaj opakowań, łącznie 4 sztuki (kopia faktury i zestawienia k 73). Pozwana Spółka przyjęła powyższą fakturę bez zastrzeżeń i zapłaciła czynsz dzierżawny w dniu 17 czerwca 2021 r. (polecenie przelewu k 72, zeznanie świadka K. D. k 168v, zeznanie świadka A. S. k 162 – 164).

W dniu 26 lutego 2021 r. strona powodowa wystawiły fakturę VAT nr (...) z tytułu czynszu dzierżawnego za dzierżawę opakowań w lutym 2020 r. w lokalizacji B4 oraz fakturę VAT nr (...) z tytułu czynszu dzierżawnego za dzierżawę opakowań w lutym 2020 r. w lokalizacji B3, zgodnie z zestawieniami wskazującymi liczbę i rodzaj opakowań, łącznie 57 sztuk w lokalizacji B4 oraz 54 sztuki w lokalizacji B3 (kopie faktur z zestawieniami k 75,76). Pozwana Spółka przyjęła te faktury bez zastrzeżeń i zapłaciła czynsz dzierżawny w dniu 12 kwietnia 2021 r. (polecenie przelewu k 77, zeznanie świadka K. D. k 168v, zeznanie świadka A. S. k 162 – 164).

Powodowa Spółka w dokumentach dostawy i poboru gazów z grudnia 2020 r., stycznia 2021 r. oraz marca 2021 r. odnotowywała zwrotu pustych opakowań. Rodzaj i liczbę zwracanych opakowań odnotowano w karcie poboru gazów w rubrykach „zwrot puste” za pokwitowaniem pracownika strony pozwanej. Dokumenty te potwierdzają zwrot 133 sztuk opakowań ( dokumenty k 90 – 101, zeznanie świadka K. D. k 168v, zeznanie świadka A. S. k 162 – 164).

Powyższych ustaleń faktycznych Sąd Apelacyjny dokonał na podstawie powołanych dowodów z dokumentów i z zeznań świadków uznając je za wiarygodne.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności należy wskazać, że Sąd II instancji na podstawie art. 350 § 1 i § 3 k.p.c. sprostował z urzędu niedokładność w komparycji i sentencji wyroku Sądu Okręgowego w oznaczeniu strony pozwanej oraz w dacie początkowej biegu odsetek ustawowych za opóźnienie.

W toku postępowania (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa uległa przekształceniu w trybie art. 551 § 1 k.s.h. w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością działającą pod firmą (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością”. Zgodnie z przepisem art. 552 k.s.h., spółka przekształcana staje się spółką przekształconą z chwilą wpisu spółki przekształconej do rejestru (dzień przekształcenia). Spółce przekształconej przysługują wszystkie prawa i obowiązki spółki przekształcanej (art. 553 § 1 k.s.h.). Przekształcenie oznacza zmianę typu spółki przy zachowaniu tożsamości podmiotowej w zakresie praw i obowiązków. W konsekwencji w przypadku przekształcenia nie dochodzi do sukcesji praw i obowiązków, nie ma poprzednika i następcy prawnego, istnieje natomiast ta sama spółka w zmienionej formie prawnej na inny ustawowy typ spółki. Tożsamość podmiotowa spółek oznacza, że spółka przekształcona nie wstępuje w prawa i obowiązki o charakterze cywilnoprawnym przysługujące spółce przekształcanej, lecz z dniem przekształcenia spółce przekształconej przysługują wszelkie prawa i obowiązki spółki przekształcanej (art. 553 § 1 k.s.h.). Dotyczy to zarówno praw i obowiązków prywatnoprawnych (art. 553 § 1 k.s.h.), jak i publicznoprawnych (art. 553 § 2 k.s.h.). W rezultacie treść stosunków prawnych łączących spółkę z innymi podmiotami nie ulega zmianie, nie zmienia się sytuacja jej wierzycieli, a w sferze prawa procesowego przekształcenie nie powoduje zmiany strony w procesie a jedynie zmianę jej oznaczenia (por. uzasadnienie postanowienia z 30 czerwca 2020 r., I CZ 15/20, LEX nr 3046030 i powołane tam orzeczenia).

O przekształceniu strona powodowa poinformowała Sąd I instancji i przeciwnika procesowego w piśmie procesowym z dnia 7 lutego 2023 r., załączając dodatkowo odpis z Krajowego Rejestru Sądowego – Rejestru Przedsiębiorców dla spółki przekształconej, z którego wynika data jej wpisu do rejestru tj. dzień przekształcenia, z którym strona powodowa zmieniła swoją formę prawną, a tym samym firmę. Zarządzeniem z dnia 17 lutego 2023 r. sędzia referent nakazał odnotowanie w systemie zmiany formy organizacyjno – prawnej, w jakiej powódka obecnie prowadzi swoją działalność (spółka z o.o. zamiast spółka z o.o. sp.k.) (k 217 akt). Dalsze czynności procesowe Sąd Okręgowy podejmował z udziałem (...) Spółki z o.o. (vide zarządzenie k 217, postanowienie k 220). W tym stanie rzeczy nie budzi wątpliwości , że oznaczenie strony powodowej w sentencji i komparycji zaskarżonego wyroku firmą spółki przekształcanej jest wyłącznie wynikiem oczywistej omyłki Sądu I instancji , którą należało sprostować w trybie art. 350 § 1 i 3 k.p.c. W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że uściślenie oznaczenia strony, która w istocie występowała w tym charakterze w toku postępowania może podlegać sprostowaniu na podstawie art. 350 § 3 k.p.c. (por. wyrok SN z 28 lutego 2023 r., (...) 677/22, LEX nr 3546355).

Zgodnie z przepisem z art. 350 § 1 k.p.c., sąd może sprostować w wyroku niedokładności, błędy pisarskie lub rachunkowe lub inne oczywiste omyłki. W orzecznictwie i piśmiennictwie podkreśla się, że sprostowanie orzeczeń sądowych prowadzi do przywrócenia w treści dokumentu orzeczenia rzeczywistej woli składu orzekającego. Dlatego przedmiotem sprostowania może być wyłącznie oczywista omyłka sporządzającego dokument orzeczenia i uwidoczniona w osnowie tego dokumentu, nie zaś wadliwość, która wystąpiła już w procesie decyzyjnym orzekania. Sprostowanie orzeczenia nie może prowadzić do merytorycznej zmiany rozstrzygnięcia (tak Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz pod red. A. Jakubeckiego, Wydawnictwo LEX Wolters Kluwer business, W-wa 2010, s. 409; podobnie SN w postanowieniu z dnia 31stycznia 2007 r. w sprawie II CSK 314/06, LEX nr 445207, w wyroku z dnia 12 kwietnia 2007 r. w sprawie I PK 261/06, LEX nr 509048). Do tego rodzaju zmiany rozstrzygnięcia nie dochodzi, gdy owa oczywista omyłka wynika wprost z zestawienia sentencji wyroku i jego uzasadnienia. Aktualny pozostaje pogląd wyrażony w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 30 sierpnia 1972 r. w sprawie I PZ 40/72 (OSNC 1973/5/87), w myśl którego sprzeczność miedzy sentencją a uzasadnieniem wyroku nie zachodzi wówczas, gdy jej sprostowanie polega jedynie na poprawieniu oczywistej omyłki, a sprostowania tego dokonano na podstawie nie zmienionych ustaleń zawartych w uzasadnieniu wyroku. W takiej sytuacji sąd przez sprostowanie sentencji wyroku nie orzeka o nowym roszczeniu, lecz jedynie prostuje oczywiście omyłkowe oznaczenie zasądzonego już roszczenia. Celem sprostowania jest bowiem nadanie orzeczeniu takiego brzmienia, jakie sąd chciał mu nadać, a więc odtworzenie prawidłowego brzmienia i właściwego sensu orzeczenia zgodnych z wolą sądu, który wydał orzeczenie (por. wyrok SN z 24.03.2021 r., I NSNc 134/20, LEX nr 3150723).

W przekonaniu Sądu Apelacyjnego z taką sytuacją mamy do czynienia w zakresie omyłki Sądu I instancji co do daty rocznej , od które w punkcie 1 sentencji zaskarżonego wyroku zasądzone zostały odsetki ustawowe za opóźnienie. W pozwie powód wnosił o zasądzenie kwoty 211.252,50 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty. Pozew w rozpatrywanej sprawie został zaś wniesiony w dniu 1 grudnia 2021 r. (data nadania listem poleconym w urzędzie pocztowym). W pierwotnie wydanym w sprawie nakazie zapłaty z dnia 28 marca 2022 r. tak zdefiniowane żądanie pozwu zostało przez Sąd Okręgowy w całości uwzględnione (odsetki ustawowe za opóźnienie zostały zasądzone od dnia 1 grudnia 2021 r.). Po wniesieniu sprzeciwu przez stronę pozwaną, powodowa Spółka nie zmieniła żądania pozwu. Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy zasądził od strony pozwanej na rzecz powodowej Spółki kwotę 211.252,50 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 1 grudnia 2022 r. do dnia zapłaty i kosztami procesu. Powództwo w żadnej części nie zostało oddalone. W uzasadnieniu wyroku na stronie 8 (k 254v akt), Sąd I instancji wprost wskazał, że roszczenie powódki „… jest w pełni zasadne i jako takie podlega uwzględnieniu w całości”. Takie stanowisko powtórzył w ramach rozważań poświęconych roszczeniu akcesoryjnemu o odsetki (strona 12 uzasadnienia, k 256v akt). W tym stanie rzeczy nie może budzić wątpliwości, że błędne oznaczenie roku (przy zachowaniu prawidłowego oznaczenia miesiąca i dnia) w dacie wyznaczającej początek biegu odsetek ustawowych za opóźnienie, jest jedynie wynikiem wadliwości na etapie sporządzania dokumentu wyroku, nie zaś wadliwością na etapie rozstrzygania o istocie sporu.

Jak wyżej wyjaśniono, tego rodzaju omyłki podlegają sprostowaniu w trybie art. 350 k.p.c. Z tej przyczyny Sąd II instancji na podstawie art. 350 § 3 k.p.c. sprostował z urzędu oczywistą omyłkę Sądu Okręgowego w dacie wyznaczającej początek biegu odsetek ustawowych za opóźnienie.

Apelacja wywiedziona przez stronę pozwaną nie zasługuje na uwzględnienie.

W oczywisty sposób Sąd Okręgowy nie naruszył dyspozycji art. 328 § 2 k.p.c. Przede wszystkim wypada zwrócić uwagę, że w niniejszym postępowaniu mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania cywilnego w brzmieniu ustalonym ustawą z 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 1469). Przepis art. 328 § 2 k.p.c. w aktualnym brzmieniu reguluje kwestię początku biegu terminu dla sporządzenia uzasadnienia wyroku, a zatem przedstawiony zarzut nie przystaje do rzeczywistej treści wskazanej normy procesowej. Od dnia 7 listopada 2019 r. kwestie związane z obligatoryjnymi elementami uzasadnienia wyroku uregulowane zostały w przepisie art. 327

1 § 1 k.c., którego naruszenia skarżący reprezentowany przez fachowego pełnomocnika jednak nie zarzuca, co ma znaczenie przy ocenie związania Sądu II instancji zarzutami naruszenia prawa procesowego (vide uchwała 7 sędziów SN z 31 stycznia 2008 r. w sprawie III CZP 49/07, OSNC 2008/6/55).

Przyjmując nawet, że intencją pozwanego było powołanie się na naruszenie art. 327

1 § 1 k.p.c., to argument ten jest nietrafny. Zarzut naruszenia powołanego przepisu prawa procesowego może być skuteczny tylko o tyle, o ile sposób sporządzenia uzasadnienia wyroku wyklucza możliwość dokonania kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia, a taka sytuacja w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła. W świetle ugruntowanych poglądów orzecznictwa i piśmiennictwa, uzasadnienie wyroku jest sporządzane już po wydaniu wyroku, a zatem wynik sprawy z reguły nie zależy od tego, jak napisane zostało uzasadnienie i czy zawiera ono wszystkie wymagane elementy. Z tych przyczyn zarzut naruszenia powyższego przepisu może być usprawiedliwiony tylko w tych wyjątkowych okolicznościach, w których treść uzasadnienia orzeczenia sądu całkowicie uniemożliwia dokonanie oceny toku wywodu, który doprowadził do wydania orzeczenia lub w przypadku zastosowania prawa materialnego do niedostatecznie jasno ustalonego stanu faktycznego ( tak SN w wyroku z dnia 2 marca 2011 r. w sprawie II PK 202/10, LEX nr 817516; w wyroku z dnia 7 stycznia 2010 r. w sprawie II UK 148/09, LEX nr 577847).

Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku wskazuje, iż zawiera ono elementy konstrukcyjne wymagane przez art. 327

1 § 1 k.p.c. i w pełni umożliwia odtworzenie sposobu wnioskowania oraz procesu stosowania prawa materialnego przez Sąd I instancji. W szczególności w dostateczny sposób przedstawia fakty i dowody, na podstawie których ustalono poszczególne okoliczności faktyczne. Twierdzenie skarżącego jakoby uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawierało w ogóle podstawy faktycznej rozstrzygnięcia i nie wskazywało dowodów , na których Sąd I instancji się oparł, nie przystaje do rzeczywistej treści uzasadnienia przedstawionej na stronach od 3 do 7 (k 252 – 254 akt).

Niezrozumiały pozostaje zarzut dotyczący braku oceny dowodu z opinii biegłego sądowego w sytuacji, gdy biegły sądowy z zakresu wyceny ruchomości M. Z. w istocie uchylił się od wydania opinii na okoliczności zakreślone w postanowieniu Sądu Okręgowego z dnia 10 października 2022 r. o dopuszczeniu tego dowodu. Zadaniem biegłego była wyłącznie wycena ruchomości i ustalenie wartości spornych butli gazowych na grudzień 2021 r. Dokument złożony przez biegłego sądowego, zatytułowany (...), z całą pewnością nie zawiera takiej wyceny, a wywody biegłego sprowadzają się do przedstawiania przyczyn, dla których w świetle dowodów zebranych w aktach sprawy wykonanie zlecenia Sądu nie jest możliwe. Treść złożonego przez biegłego dokumentu sprowadza się w istocie do odtworzenia teoretycznych zasad wyceny ruchomości - butli gazowych. W tym stanie rzeczy, w oczywisty sposób dokument ten nie ma mocy dowodowej zaświadczenia o faktach , dla wykazania których Sąd I instancji odwołał się do wiedzy specjalnej biegłego. Całkowicie poza zakresem zleconej opinii oraz uprawnień biegłego sądowego z zakresu wyceny ruchomości pozostaje wykładnia postanowień umowy. Ta czynność jest zastrzeżona do wyłącznej kompetencji Sądów orzekających w sprawie. Tym samym pozbawione mocy dowodowej są także formułowane przez biegłego oceny w zakresie interpretacji postanowień § 10 ust. 3 i § 10 ust. 10 załącznika nr 1 do umowy ramowej przedstawione na stronach 4 i 5 opinii.

Co więcej, w realiach sporu ustalenie wartości spornych butli gazowych na grudzień 2021 r. nie ma determinującego znaczenia dla rozstrzygnięcia sporu, skoro podstawę prawną żądania pozwu stanowiło zastrzeżenie kary umownej w § 10 ust. 3 i ust. 10 załącznika nr 1 do umowy ramowej oraz przepis art. 483 § 1 k.c., a w razie niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania kara umowna należy się wierzycielowi w zastrzeżonej na ten wypadek wysokości bez względu na wysokość poniesionej szkody.

Wbrew wywodom apelacji, uzasadnienie zaskarżonego wyroku wskazuje na taką właśnie podstawę prawną rozstrzygnięcia. Została ona jednoznacznie sprecyzowana w pismach procesowych powoda z dnia 7 lutego 2023 r. (k 208 i nast. akt) oraz z dnia 15 marca 2023 r. (k 229), a Sąd I instancji uznał ją za zasadną. Apelujący, mimo zarzutu naruszenia przepisu art. 328 § 2 k.p.c. poprzez rzekome niewyjaśnienie podstawy prawnej wyroku, nie miał żadnych trudności z jej identyfikacją, o czym świadczy podniesiony w toku postępowania apelacyjnego zarzut miarkowania kary umownej na podstawie art. 484 § 2 k.c.

Niezasadny pozostaje również kolejny zarzut naruszenia prawa procesowego tj. art. 233 § 1 k.p.c. w związku z art. 235 § 1 k.p.c. poprzez oparcie wyroku na dowodach przeprowadzonych z naruszeniem zasady bezpośredniości, co skarżący utożsamia z brakiem doręczenia pełnomocnikowi pozwanego pisemnych zeznań świadka A. S. (1) i tym samym uniemożliwieniem odniesienia się do ich treści.

Zgodnie z zasadą bezpośredniości wyrażoną w art. 235 § 1 k.p.c. sąd, rozstrzygając sprawę, powinien w sposób bezpośredni zetknąć się z materiałem dowodowym, a zatem wszelkie czynności stron i sądu związane z przeprowadzaniem dowodów powinny być przedsięwzięte przed sądem orzekającym (tak Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz aktualizowany. Tom I pod red. M. Manowskiej, LEX el/2022, teza 1 do art. 235 k.p.c.). Reguła ta nie została naruszona w odniesieniu do dowodu z zeznań świadka A. S. (1) przeprowadzonego zgodnie z art. 271

1 k.p.c. To Sąd I instancji postanowieniem z dnia 22 lipca 2022 r. dopuścił wskazany dowód, a świadek, dopełniając obowiązków zastrzeżonych w art. 271

1 k.p.c., złożył tekst zeznania w tym Sądzie, który następnie został załączony do akt sprawy. Bezspornie zatem wszystkie czynności związane z przeprowadzeniem analizowanego dowodu zostały przeprowadzone przed sądem orzekającym.

Z przepisu art. 271

1 k.p.c. nie wynika natomiast ani obowiązek składania przez świadka tekstu zeznań wraz z odpisami dla stron postępowania, ani tym bardziej powinność sądu w zakresie sporządzania z urzędu kopii zeznań świadka złożonych na piśmie i doręczania ich pełnomocnikom stron, co wydaje się zakładać apelujący. Obowiązkiem Sądu jest wyłącznie zapewnienie stronom możliwości zapoznania się z zeznaniami świadka złożonymi na piśmie, a ten warunek został w rozpatrywanej sprawie spełniony. Pełnomocnikowi strony pozwanej doręczono odpis postanowienia z dnia 22 lipca 2022 r. o dopuszczeniu analizowanego dowodu w formie pisemnej (dowód doręczenia k 160). W portalu informacyjnym, do którego pełnomocnicy stron mieli dostęp, odnotowano następnie wpływ pisma obejmującego zeznania świadka. Bezspornie pełnomocnik pozwanego miał niczym nieograniczoną możliwość zapoznania się z aktami sprawy (art. 9 k.p.c.). W dalszym toku postępowania pełnomocnik pozwanego nie sygnalizował ani braku wiedzy o przeprowadzeniu tego dowodu, ani ewentualnego zainteresowania wynikiem czynności procesowej dopuszczonej postanowieniem z dnia 22 lipca 2022 r. Przeciwnie, zarówno w toku rozprawy z dnia 26 września 2022 r., w ramach której pierwotnie zamknięto przewód sądowy, jak i w piśmie procesowym złożonym w wykonaniu zarządzenia z dnia 17 lutego 2023 r. (k 217), pełnomocnik pozwanego nie zgłaszał żadnych dalszych wniosków dotyczących przebiegu postępowania dowodowego.

Niezależnie od powyższych argumentów, strona pozwana nie wykazała w apelacji, w jaki sposób rzekome uchybienie Sądu I instancji dotyczące naruszenia przepisów art. 233 § 1 k.p.c. w związku z art. 235 § 1 k.p.c. przełożyło się na treść rozstrzygnięcia. Zeznania świadka A. S. (1) kolerują bowiem z wszystkim innymi zaoferowanymi przez powoda dowodami, w tym dokumentami księgowymi i przeprowadzonymi na rozprawie w dniu 26 września 2022 r. zeznaniami świadków K. D. (2) i K. B..

Sąd Apelacyjny akceptuje także ocenę dowodów przeprowadzonych w sprawie i wnioski, jakie ostatecznie na ich podstawie wyprowadził Sąd I instancji.

Skuteczne przedstawienie zarzutu naruszenia przez sąd przepisu art. 233 § 1 k.p.c. wymaga wykazania, że sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania, lub doświadczenia życiowego przy ocenie konkretnego dowodu, to bowiem jedynie może być przeciwstawione uprawnieniu sądu do dokonania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie strony o innej niż przyjął sąd wadze (doniosłości) poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie niż ocena sądu (tak: orzeczenia Sądu Najwyższego: z dnia 5 sierpnia 1999 r., II UKN 76/99, publ. OSNAPiUS 2000, Nr 19, poz. 732; z dnia 10 kwietnia 2000 r., V CKN 17/2000, publ. OSNC 2000, Nr 10, poz. 189; z dnia 10 stycznia 2002 r., II CKN 572/99, LEX nr 53136; z dnia 27 września 2002 r., II CKN 817/00, LEX nr 56096).

Pozwany nie przedstawia w apelacji tego rodzaju jurydycznych argumentów. W szczególności nie wyjaśnia, które dowody (poza poddaną już analizie opinią biegłego sądowego), i z jakich przyczyn zostały wadliwie ocenione przez Sąd I instancji. Warto w tym miejscu wskazać na postawę procesową pozwanej Spółki, która poza twierdzeniem, że powód nie wywiązał się z obowiązku dowodzenia i nie sprostał ciężarowi dowodu, w toku całego postępowania nie tylko nie zaoferowała żadnego dowodu na okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia, ale nie przedstawiła nawet własnych twierdzeń co do spornych faktów.W orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że ogólnikowe zaprzeczenie wszystkim twierdzeniom strony przeciwnej za wyjątkiem wyraźnie przyznanych czy też postawienie zarzutu nieudowodnienia jej twierdzeń bez przedstawienia własnego stanowiska co do danej kwestii faktycznej, nie czyni zadość obowiązkowi płynącemu art. 3 k.p.c. oraz art. 210 § 2 k.p.c. Strona winna się wypowiedzieć co do konkretnych twierdzeń i konkretnych dowodów dotyczących poszczególnych faktów, objętych treścią zdarzeń cywilnoprawnych, zwłaszcza gdy jej dotyczą, bądź w nich uczestniczyła, a także przedstawić dowody na poparcie swych twierdzeń zgodnie z treścią art. 6 k.c. (por. wyrok SA w Krakowie z 5 grudnia 2015 r., I ACa 504/15, LEX nr 2370736; wyrok SA w Katowicach z dnia 14 grudnia 2021 r., V AGa 358/21, LEX nr 3353642).

Nie sposób pominąć, że w świetle łączącej strony umowy to na pozwanej Spółce spoczywał obowiązek wynikający z § 10 ust. 7 załącznika nr 1 do umowy ramowej. W świetle tego postanowienia, odbiorca (strona pozwana) był zobligowany do przeprowadzania raz na kwartał w uzgodnionym terminie pisemnej inwentaryzacji butli stanowiących własność dostawcy (powodowej Spółki). Jeśli strona pozwana wykonywała umowę w należyty sposób, to powinna dysponować dokumentacją pochodząca z takich obowiązkowych inwentaryzacji. Mogła zatem i powinna była odnieść się szczegółowo do twierdzeń pozwu co do liczby i rodzaju dzierżawionych butli. Dodatkowo, Spółka (...) przed procesem powoływała się na rzekomą niezgodność stanu dzierżawionych butli wynikającego z jej dokumentacji ze stanem podanym w wykazach strony powodowej, jednakże takiej własnej dokumentacji nigdy nie przedstawiła.

Pozwana Spółka nigdy także nie odniosła się merytorycznie do dowodów zaoferowanych przez powódkę w postaci faktur VAT o nr (...) za dzierżawę butli w każdej z lokalizacji oznaczonych symbolami B4, ZK, B3 i ZG , wystawionych w dniach 30 listopada 2020 r, 31 grudnia 2020 r. i 26 lutego 2021 r. , obejmujących okres dzierżawy – listopad 2020 r. w odniesieniu do lokalizacji ZK , grudzień 2020 r. – lokalizacja ZG, luty 2021 r. – lokalizacja B4 i B3. Załącznikiem do każdej z faktur był wykaz dzierżawionych butli z podaniem ich rodzaju i liczby. Łącznie dokumenty te wskazywały na dzierżawę 312 butli w 4 różnych lokalizacjach. Wskazane wyżej faktury za dzierżawę opakowań zostały przez stronę pozwaną przyjęte bez zastrzeżeń i zapłacone, co w świetle reguł logicznego rozumowania , zasad doświadczenia życiowego i praktyki obrotu gospodarczego pozwala na wyprowadzenie wniosku, iż ujęta w wykazach liczba i rodzaj opakowań nie były wówczas przez pozwanego kwestionowane, a Spółka (...) była w posiadaniu tak opisanego przedmiotu dzierżawy. Rację ma zatem powodowa Spółka, a w ślad za nią Sąd I instancji , przyjmując, że faktury te wraz z załącznikami obrazują ostatni niesporny stan posiadania opakowań przez dzierżawcę.

W dalszej kolejności strona powodowa przedstawiła dokumenty dostawy zawierające w rubryce „zwrot - puste” dane dotyczące zwrotów opakowań w grudniu 2020 r., styczniu 2021 r. oraz marcu 2021 r. , z których wynika przekazanie przez pozwaną Spółkę wydzierżawiającemu łącznie 133 sztuk opakowań (strona powodowa w pozwie wyjaśniła, że na skutek własnego błędu ostatecznie przyjmuje, iż doszło do zwrotu 135 sztuk opakowań). Co istotne, dokumenty te zawierają pokwitowania pracowników strony pozwanej. Powyższe okoliczności wynikające z dokumentów załączonych do pozwu w pełni potwierdzili w swych zeznaniach świadkowie A. S. (1), K. D. (2) i K. B..

Ponadto strona pozwana uznała żądanie strony powodowej co do 35 butli i 2 sztuk palet i z tego tytułu przed procesem zapłaciła karę umowną naliczoną na podstawie § 10 ust. 10 załącznika nr 1 do umowy ramowej. W ostatecznym rozliczeniu brak jest zatem dowodu zwrotu lub innego rozliczenia co do 140 sztuk opakowań.

Jeśli pozwany aktualnie twierdzi, że wykazy załączone do wskazanych wyżej faktur VAT za dzierżawę opakowań sporządzone zostały przez stronę powodową wadliwie lub też, że po okresie, którego dotyczą wskazane faktury, dokonał zwrotu większej liczby opakowań niż wynika to z dokumentów magazynowych przedstawionych przez powoda, to ciężar dowodu tych okoliczności spoczywał na apelującym, jako stronie, która z tego twierdzenia o faktach wywodziła korzystne dla siebie skutki prawne. Bezspornie apelujący, który w toku sporu nie wykazał żadnej inicjatywy dowodowej, nie sprostał ciężarowi dowodu i procesowemu obowiązkowi dowodzenia. W tym stanie rzeczy brak jest podstaw dla zanegowania wiarygodności i mocy dowodowej dokumentów i kolerujących z nimi, spójnych zeznań świadków zgłoszonych przez stronę powodową.

W świetle poprawnie zakreślonej podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, niezasadny pozostaje przywołany w apelacji zarzut naruszenia przepisu prawa materialnego tj. art. 693 § 1 k.c. Z całą pewnością powołany przepis nie został wadliwie wyłożony przez Sąd I instancji, a sam charakter umowy dzierżawy jako umowy wzajemnej i odpłatnej nie był w sprawie sporny. Przedmiotem sporu nie był także czynsz dzierżawny. Wbrew wywodom przedstawionym w uzasadnieniu apelacji, powodowa Spółka nigdy także nie twierdziła, że gaz w spornych opakowaniach miał być dostarczony „…do siedziby pozwanej spółki” , stąd trudno domagać się od niej takiego dowodu. Z poczynionych w sprawie ustaleń jasno wynika, że dostawy gazów w opakowaniach następowały bezpośrednio do miejsca wskazanego w zamówieniu, czyli na teren prowadzonych przez pozwaną Spółkę inwestycji. Jak wyżej wskazano, strona powodowa przedstawiła także dowody , w oparciu o które można ustalić sam fakt wydania przedmiotu dzierżawy oraz jego rodzaj i liczbę.

Z umowy ramowej stron wynikał obowiązek przeprowadzania przez odbiorcę okresowych inwentaryzacji dzierżawionych opakowań. Niewątpliwie na pozwanej Spółce spoczywał również obowiązek zwrotu przedmiotu dzierżawy uregulowany w art. 705 k.c. oraz szczegółowo w § 10 załącznika nr 1 do umowy ramowej. W żadnym razie nie doszło zatem do naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez przyjęcie, że pozwana Spółka miała obowiązek rozliczenia i zwrotu wszystkich dzierżawionych opakowań. Z poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych wynika, że z obowiązku tego w odniesieniu do 140 opakowań się nie wywiązała. Nie wyjaśniła również co stało się z tymi spornymi opakowaniami.

Strony zastrzegły w umowie karę umowną na wypadek takiej właśnie postaci niewykonania zobowiązania z tytułu umowy dzierżawy w § 10 ust. 10 załącznika nr 1 do umowy ramowej. Kara umowna przewidziana w tym postanowieniu jest naliczana w przypadku zaginięcia opakowania lub jego uszkodzenia w sposób uniemożliwiający jego naprawę, a zatem w razie utraty przedmiotu dzierżawy w taki sposób, że wydzierżawiający nie może z niego w żaden sposób korzystać. Stąd podstawę naliczenia kary umownej stanowi ustalony przez strony cennik obejmujący „cenę odtworzeniową” odmienną dla każdego opakowania. Taka wykładnia umowy nie budziła żadnej wątpliwości pozwanej Spółki przed wytoczeniem powództwa, gdyż w oparciu o § 10 ust. 10 załącznika nr 1 sam apelujący w piśmie z dnia 16 listopada 2021 r. naliczył karę umowną za niesporne opakowania, których nie mógł zwrócić.

Dodatkowo kara umowna w tej samej wysokości należała się stronie powodowej za sam fakt opóźnienia w zwrocie opakowań (§ 10 ust. 3 załącznika nr 1) i to bez względu na to, czy ostatecznie opakowania te zostały jej wydane.

Strona powodowa miała zatem podstawy do naliczenia kary umownej zarówno na podstawie § 10 ust. 3, jak i w oparciu o § 10 ust. 10 załącznika nr 1 do umowy ramowej

Wbrew argumentacji przedstawionej na rozprawie apelacyjnej przez pełnomocnika pozwanego, nie budzi wątpliwości, iż kara umowna z § 10 ust. 1 dotyczy zupełnie innego przypadku nienależytego wykonania umowy, polegającego na zwrocie innych opakowań lub na przekazaniu przedmiotu dzierżawy w stanie odbiegającym od opisanego w zdaniu drugim tej jednostki redakcyjnej załącznika nr 1, a zatem opakowań brudnych i niekompletnych. W § 10 ust. 1 załącznika nr 1 do umowy ramowej strony wyraźnie zastrzegły, że kara w wysokości 800 zł należy się „ w przypadku naruszenia zobowiązań opisanych powyżej”, tj. wyłącznie tych opisanych w tym właśnie postanowieniu.

Sąd Apelacyjny nie znalazł ponadto podstaw dla zastosowania w sprawie art. 484 § 2 k.c. Apelujący nie wyjaśnił, na czym opiera zarzut miarkowania kary umownej, skoro w zakresie opakowań objętych żądaniem pozwu nie wykonał zobowiązania w żadnej części.

W sprawie nie został ostatecznie przeprowadzony dowód dotyczący wartości opakowań. Brak jest również dowodów i ustaleń wskazujących na istnienie rynku wtórnego opakowań tego rodzaju, na którym strona powodowa w miejsce utraconych butli mogłaby ewentualnie zakupić butle o zbliżonym stopniu zużycia. Trudno zatem zakładać, że wysokość szkody powinna ograniczać się do wartości używanych opakowań według cen obowiązujących w grudniu 2021 r. czy w dacie rozwiązania umowy dzierżawy. Z uwagi na specyfikę prowadzonej działalności , aby nadal sprzedawać gazy techniczne (...) Spółka z o.o. musiała bowiem wytworzyć lub zakupić inne opakowania w miejsce utraconych przez stronę pozwaną. Jej uszczerbek majątkowy powinien być zatem w pierwszej kolejności mierzony wydatkami poniesionymi na ten cel. Szkoda powoda nie ogranicza się przy tym do ceny opakowań. Jak trafnie zaznaczył pełnomocnik powoda, uszczerbek majątkowy Spółki (...) wyraża się także w braku możliwości dalszej sprzedaży gazów w opakowaniach, których strona pozwana nie zwróciła, i ich dzierżawienia kolejnym kontrahentom. Obejmuje zatem utracone korzyści, jakie strona powodowa mogłaby uzyskać wydzierżawiając sporne opakowania. W tym stanie rzeczy, w oparciu o dostępny materiał dowodowy, za całkowicie nieuprawnioną należy również uznać tezę, iż zastrzeżona kara umowna jest rażąco wygórowana, niewspółmierna do poniesionej przez wydzierżawiającego szkody.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Apelacyjny na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił apelację jako bezzasadną.

O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1, 1

1 i 3 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c. Na poniesione przez stronę powodową koszty złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika w postępowaniu apelacyjnym ustalone na podstawie § 2 pkt 6 w związku z § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935).