Sąd oddalił pozew banku o zapłatę z kredytu frankowego, część żądania cofnięta

Powód (...) Spółka Akcyjna z siedzibą we B. domagał się zasądzenia solidarnie od pozwanych D. I., J. I. (2), P. O., X. O. kwoty:

1) kwoty 150.000,00 zł tytułem zwrotu nominalnej kwoty odpowiadającej sumie kapitału kredytu wpłaconego na podstawie umowy kredytu hipotecznego nominowanego do CHF nr (...) z dnia 6 września 2005r. wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty,

2) kwoty 23.8650,76 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty tytułem bezpodstawnego wzbogacenia (korzyści), które wystąpi po stronie pozwanej w przypadku prawomocnej oceny, że umowa jest nieważna (bezskuteczna), powstałego wobec obowiązku zwrotu realnej, a nie jedynie nominalnej kwoty środków pieniężnych otrzymanych na podstawie umowy;

ewentualnie, na wypadek oceny, że obowiązek zapłaty przez pozwanych na rzecz powoda nie ma charakteru solidarnego, powód wniósł o zasądzenie od pozwanych na rzecz powoda powyższych wierzytelności z zastrzeżeniem, że spełnienie świadczenia przez jednego z pozwanych zwalnia z obowiązku zapłaty drugiego pozwanego (odpowiedzialność in solidum),

ewentualnie , na wypadek oceny, że obowiązek zapłaty przez pozwanych na rzecz powoda nie ma charakteru solidarnego ani charakteru in solidum, powód wniósł o zasądzenie żądanych kwot, wraz z należnymi odsetkami, od każdego z pozwanych w częściach równych, tj. od każdego z pozwanych kwoty 43.462,69 zł.

Nadto na wypadek nieuwzględnienia żądania określonego w punkcie 2 powód zgłosił żądanie ewentualne domagając się sądowej waloryzacji świadczenia strony pozwanej wobec powoda poprzez zmianę jego wysokości polegającą na jego podwyższeniu o kwotę 27.025,52 zł.

Powód wniósł także o zasądzenie od pozwanych na jego rzecz kosztów procesu i kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu powyższych żądań podano, że strony łączyła umowa kredytu hipotecznego nominowanego do CHF nr (...) z dnia 6 września 2005r. Powód zmierza do ostatecznego rozstrzygnięcia kwestii spornych pomiędzy stronami, które powstały w związku z podniesionym przez stronę pozwaną zarzutem nieważności umowy.

Pozwany X. O. podał, że z byłą żoną P. O. ustanowili rozdzielność majątkową w dniu 11 maja 2012r. oraz w tym samym dniu zawarli umowę o podział majątku wspólnego, w której zrzekł się praw do kredytowanej nieruchomości, a ona zobowiązała się spłacić resztę zobowiązań względem banku.

Pozwani D. I., J. I. (2), P. O. wnieśli o oddalenie powództwa w całości, zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu swojego stanowiska pozwani podali, że przed Sądem Okręgowym w Gliwicach pod sygnaturą akt I C 481/21 toczyła się sprawa zakończona wyrokiem z dnia 6 lipca 2022r., mocą którego zasądzono na rzecz powoda kwotę 80.844,51 zł. oraz zwrot kosztów procesu. Sąd dokonał rozliczenia umowy według teorii salda zasądzając na rzecz kredytobiorców wartość nadpłaty na skutek stosowania klauzul indeksacyjnych.

W piśmie procesowym z dnia 14 marca 2025r. powód podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko podając między innymi, że wytaczając powództwo zmierzał jedynie do zabezpieczenia przysługujących mu ewentualnych roszczeń przed przedawnieniem.

Postanowieniem z dnia 21 marca 2025r. postępowanie w rozpoznawanej sprawie zostało zawieszone na podstawie art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie prowadzonej przez Sąd Okręgowy w Gliwicach pod sygnaturą akt I C 481/21. Postanowieniem z dnia 2 września 2025r. podjęto zawieszone postępowanie.

W piśmie procesowym z dnia 10 października 2025r. powód cofnął częściowo pozew (bez zrzeczenia się roszczenia) w zakresie żądania zasądzenia kwoty 150.000,00 zł i odsetek ustawowych za opóźnienie od tej kwoty od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty z uwagi na umorzenie wierzytelności banku w tym zakresie na skutek złożonych pozwanym przez powoda oświadczeń o potrąceniu z dnia 1 października 2025r. W pozostałym zakresie powód podtrzymał żądanie pozwu.

Sąd ustalił, co następuje:

W dniu 6 września 2005r. pomiędzy (...) Spółką Akcyjną we B. poprzednikiem prawnym powoda i pozwanymi X. O., P. O., D. I., J. I. (1) została zawarta umowa kredytu hipotecznego nominowanego do CHF nr (...). Kwota kredytu wynosiła 152.967,57 zł, z czego kwota wypłacona na cel kredytowy wynosiła 150.000,00 zł. Kredyt został zaciągnięty na nabycie nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w Rudzie Śląskiej prowadzi księgę wieczystą numer (...) i budowę domu. Został on udzielony na okres 240 miesięcy. Jednym ze sposobów zabezpieczenia wierzytelności banku przyjętych w umowie była hipoteka na kredytowanej nieruchomości. Środki pieniężne zostały wypłacone w 2 transzach. Do dnia 27 września 2024r. na rachunku właściwym do spłaty zadłużenia zaewidencjonowano łącznie kwotę 291.889,76 zł.

dowód: umowa kredytu hipotecznego nominowanego do CHF nr (...) k. 24 – 28

Wyrokiem z dnia 6 lipca 2022r. Sąd Okręgowy w Gliwicach w sprawie o sygnaturze akt I C 481/21 zasądził od banku na rzecz D. I., P. O., J. I. (1) kwotę 80.844,51 zł wraz z odsetkami z tytułu zwrotu części świadczeń spełnionych na rzecz banku w wykonaniu nieważnej umowy kredytu nr (...), oddalił powództwo o ustalenie oraz zasądzenie odsetek oraz orzekł o kosztach procesu. W uzasadnieniu powyższego wyroku podano między innymi, że powodowie nie mieli interesu prawnego w żądaniu ustalenia nieważności umowy albowiem została ona w pełni zrealizowana to jest kredyt został spłacony, hipoteka wykreślona i brak było podstaw do żądania ustalenia w rozumieniu art. 189 k.p.c. jej nieważności. Powodowie cofnęli pozew w tym zakresie, ale ponieważ pozwany bank nie wyraził zgody na powyższą czynność Sąd oddalił powództwo. Sąd jednak dla oceny zasadności żądania zapłaty przesłankowo analizował ważność powyższej umowę dochodząc do wniosku, że umowa zawiera klauzule niedozwolone, których usunięcie z umowy skutkuje brakiem możliwości dalszego wykonywania umowy. Konsekwencją uznania umowy za nieważną był obowiązek zwrotu świadczeń. Powodowie otrzymali kwotę 152.967,57 zł, wpłacili kwotę 291.889,75 zł. Powodowie mając świadomość konieczności rozliczenia się z pozwanym bankiem – zwrot wzajemnych świadczeń - wnieśli o zasądzenie kwoty 80.844,51 zł, która ich zdaniem stanowiła nadpłatę w stosunku do tego co otrzymali od banku. Wyrok został zaskarżony apelacją przez bank. Sąd Apelacyjny w Katowicach oddalił apelację banku co do zasady, jednak częściowo zmienił wyrok Sądu I instancji i zasądził kwotę 80.844,51 zł jedynie na rzecz P. O..

dowód: wyrok Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 6 lipca 2022r. sygn. akt I C 481/21 wraz z uzasadnieniem k. 147 - 148, wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 6 maja 2025r. sygn. akt V ACa 742/22 wraz z uzasadnieniem k. 149 - 156

Pismami z dnia 1 października 2025r. powód złożył pozwanym oświadczenie o potrąceniu – wzajemnej kompensacie – roszczeń.

dowód: pisma k. 158 - 172

Ustaleń w zakresie przedstawionego powyżej stanu faktycznego, przyjętego za podstawę do przeprowadzonych w dalszej części rozważań prawnych, Sąd dokonał w oparciu o wszechstronną analizę całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w zakresie w pełni realizującym inicjatywę dowodową stron, kierując się przy tym dyrektywami określonymi w art. 233 § 1 k.p.c.

Powyższy stan faktyczny ustalono w oparciu o powołane wyżej wskazane dokumenty.

Wszelkie wykorzystane przez Sąd dokumenty mogły stanowić podstawę do dokonywania ustaleń, albowiem nie były kwestionowane ani w zakresie autentyczności, ani treści.

Sąd w oparciu o przepis art. 235

2 § 1 pkt 2 i 5 k.p.c. pominął wnioski stron o: - przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu finansów i bankowości,

- przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu wyceny nieruchomości,

- przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka D. K.,

- przeprowadzenie dowodu z przesłuchania stron

albowiem okoliczności na jakie miały być przeprowadzone, zgodnie ze sformułowanymi przez strony tezami dowodowym, nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, a przeprowadzenie tych dowodów prowadziłoby do nieuzasadnionego przedłużenia postępowania.

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.

Po ostatecznym sprecyzowaniu żądania pozwu powód domagał się zasądzenia kwoty 23.8650,76 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty tytułem bezpodstawnego wzbogacenia (korzyści), które wystąpi po stronie pozwanej w przypadku prawomocnej oceny, że umowa jest nieważna (bezskuteczna), powstałego wobec obowiązku zwrotu realnej, a nie jedynie nominalnej kwoty środków pieniężnych otrzymanych na podstawie umowy. Na wypadek nieuwzględnienia powyższego żądania powód zgłosił żądanie ewentualne domagając się sądowej waloryzacji świadczenia strony pozwanej wobec powoda poprzez zmianę jego wysokości polegającą na jego podwyższeniu o kwotę 27.025,52 zł.

Powyższe żądania można oceniać jako równowartości bezpodstawnego wzbogacenia stanowiącego wynagrodzenie za korzystanie przez kredytobiorców z kapitału udostępnionego im przez powoda (art.405 k.c.), ewentualnie waloryzacja tego kapitału i żądanie zasądzenia na rzecz powoda wynikających z tej waloryzacji kwot (art. 358

1 § 3 k.c. ).

Możliwość skutecznego wystąpienia z tego rodzaju żądaniami była przedmiotem rozważań Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w świetle dyrektywy 93/13 w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich. Jak wynika z wyroku Trybunału z dnia 15 czerwca 2023r. C-520/21 art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy stoją na przeszkodzie wykładni sądowej prawa krajowego, zgodnie z którą instytucja kredytowa ma prawo żądać od konsumenta rekompensaty wykraczającej poza zwrot kapitału wypłaconego z tytułu wykonania tej umowy oraz poza zapłatę ustawowych odsetek za zwłokę od dnia wezwania do zapłaty. Trybunał podkreślił przy tym, że przyznanie instytucji kredytowej prawa do żądania od konsumenta rekompensaty wykraczającej poza zwrot kapitału wypłaconego z tytułu wykonania tej umowy oraz poza zapłatę odsetek za zwłokę mogłoby podważyć odstraszający skutek zamierzony przez dyrektywę 93/13, a ponadto skuteczność ochrony przyznanej konsumentom przez dyrektywę byłaby zagrożona, gdyby byli oni narażeni, w ramach powoływania się na swoje prawa wynikające z tej dyrektywy, na ryzyko konieczności zapłaty takiej rekompensaty. Taka wykładnia groziłaby stworzeniem sytuacji, w których bardziej korzystne dla konsumenta byłoby raczej kontynuowanie wykonania umowy zawierającej nieuczciwy warunek niż skorzystanie z praw, które wywodzi on ze wspomnianej dyrektywy (tezy 76 - 79 wyroku w sprawie C-520/21). Trybunał podkreślił również, że ewentualne uznanie umowy kredytu hipotecznego za nieważną jest skutkiem stosowania nieuczciwych warunków przez bank. W związku z tym nie może on uzyskać odszkodowania za utratę zysku analogicznego do tego, jaki zamierzał osiągnąć ze wspomnianej umowy (teza 82 wyroku C-520/21).

Analiza orzeczenia w sprawie C - 520/21 wskazuje, że pod pojęciem rekompensaty wykraczającej poza zwrot kapitału, należy rozumieć wszelkie (poza odsetkami za opóźnienie) roszczenia finansowe, jakie bank może kreować na podstawie przepisów krajowych w związku z wykonaniem nieważnej umowy, niezależnie od tego czy będą one formułowane jako roszczenia o bezpodstawne wzbogacenie, o wynagrodzenie za korzystane z kapitału, o odszkodowane, waloryzację czy ewentualnie inaczej nazwane żądania finansowe i niezależnie od tego jaka podstawa prawna w ramach prawa krajowego zostanie przywołana na ich uzasadnienie. Niewątpliwie żądanie zapłaty objęte pozwem w niniejszej sprawie mieści się w tak rozumianym pojęciu rekompensaty wykraczającej poza zwrot kapitału. Dotyczy to zarówno powództwa o wynagrodzenie za korzystanie z kapitału formułowanego w oparciu o przepis art. 405 k.c., jak i powództwa ewentualnego opartego o przepis art. 358

1 § 3 k.c.

Nadto Trybunał Sprawiedliwości w postanowieniem z dnia 12 stycznia 2024r. wydanym w sprawie C-488/23 orzekł, że artykuł 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich należy interpretować w ten sposób, że w kontekście uznania za nieważną w całości umowy kredytu hipotecznego zawartej z konsumentem przez instytucję kredytową, a to ze względu na to, że umowa ta zawierała nieuczciwe warunki, bez których nie mogła dalej obowiązywać, przepisy te stoją na przeszkodzie wykładni sądowej prawa państwa członkowskiego, zgodnie z którą instytucja ta ma prawo żądać od konsumenta, poza zwrotem kwot kapitału wypłaconego z tytułu wykonania tej umowy oraz ustawowych odsetek za opóźnienia od dnia wezwania do zapłaty, rekompensaty polegającej na sądowej waloryzacji świadczenia wypłaconego kapitału w przypadku istotnej zmiany siły nabywczej danego pieniądza po wypłaceniu tego kapitału rzeczonemu konsumentowi.

Wobec jednoznacznego i wiążącego dla Sądu stanowiska TSUE co do wykładni przepisów dyrektywy 93/13 roszczenia powoda nie można uznać za uzasadnione. W tym też zakresie powództwo podlegało oddaleniu.

W piśmie procesowym z dnia 10 października 2025r. powód cofnął pozew odnośnie żądania zasądzenia świadczenia w postaci kapitału kredytu, tj. kwoty 150.000 zł, zatem Sąd, uznając cofnięcie powództwa za dopuszczalne, umorzył postępowanie na podstawie art. 355 k.p.c. w zw. z art. 203 § 4 k.p.c.

Pozwany, który zaspokoił dochodzoną należność dopiero po wniesieniu pozwu, choć przed otrzymaniem jego odpisu, powinien być z punktu widzenia przepisu art. 98 k.p.c. uważany za przegrywającego sprawę i w konsekwencji obowiązany jest zwrócić powodowi koszty procesu. Powinien być jednak uznany za wygrywającego sprawę, jeżeli powód podtrzymał żądanie zasądzenia kwoty, którą już otrzymał w toku procesu, albo gdyby się okazało, że otrzymał należność przed wytoczeniem powództwa.

Żądanie powoda w zakresie kosztów procesu odnośnie cofniętego żądania pozwu (k. 146) nie zasługiwało na uwzględnienie. Pozew w rozpoznawanej sprawie wpłynął do tutejszego Sądu w dniu 14 listopada 2024r. (data nadanie w UP), a więc już po wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 6 lipca 2022r. sygn. akt I C 481/21, mocą którego została zasądzona na rzecz D. I., P. O. i J. I. (1) kwota 80.844,51 zł stanowiąca nadpłatę ponad wypłacony przez bank kapitał (powodowie otrzymali 152.967,57 zł, zaś wpłacili kwotę 291.889,75 zł stąd nadpłata rzeczywiście stanowiła kwotę 138.922,18 zł). W świetle tego rozstrzygnięcia, zgodnego z żądaniem pozwu, w którym domagano się zasądzenia jedynie nadpłaty w kwocie 80.844,51 zł, kwota kapitału (150.000,00 zł) pozostawała w posiadaniu banku, a zatem żądanie zasądzenia powyższej kwoty jako niezasadne podlegałoby oddaleniu. Stąd też z punktu widzenia kosztów procesu pozwani nie mogą być uznani za stronę przegrywającą sprawę i to im należy się zwrot kosztów procesu w zakresie cofniętego żądania pozwu.

Na podstawie art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. a w zw. z art. 79 ust. 3 ustawy kosztach sądowych w sprawach cywilnych zwrócono powodowi kwotę 3.720,00 złotych tytułem połowy opłaty od cofniętego żądania pomniejszonej o opłatę minimalną.

Współuczestnictwo pozwanych ma charakter współuczestnictwa materialnego, gdyż prawa i obowiązki są oparte na tej samej podstawie faktycznej i prawnej (art. 72 § 1pkt 1 k.p.c.). Zasady ponoszenia kosztów procesu w sprawach, w których występują współuczestnicy w sporze (art. 72 i nast. k.p.c.), nie są uregulowane całościowo w kodeksie postępowania cywilnego. Jedynym przepisem odnoszącym się do tej formy udziału w postępowaniu jest art. 105 k.p.c., dotyczy on jednak wyłącznie współuczestnictwa po stronie przegrywającej (por. np. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 18 grudnia 1950r., C 181/50, "Nowe Prawo" 1951, nr 11, s. 46, uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 2007r.,III CZP 130/06, OSNC 2008, nr 1, poz. 1, oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 października 2012 r., I CZ 105/12, niepubl.). Jednak wygrywającym proces współuczestnikom, o których mowa w art. 72 § 1 pkt 1 k.p.c., reprezentowanym przez tego samego pełnomocnika, sąd przyznaje zwrot kosztów w wysokości odpowiadającej wynagrodzeniu jednego pełnomocnika (por. Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 2007r. III CZP 130/06 Lex nr 212453). O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c. i § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie z 22 października 2015r. (5.400 zł stawka minimalna wynagrodzenia pełnomocnika dla podanej wartości przedmiotu sporu – po 1800 zł na rzecz każdego z pozwanych oraz 17 zł - opłata skarbowa od pełnomocnictwa). Koszty zasądzono wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za czas od dnia uprawomocnienia się wyroku, tj. zgodnie z art. 98 par. 1

1 k.p.c.

Gliwice, dnia 27 maja 2026r.

SSO Katarzyna Banko.