Sąd oddalił pozew kredytobiorców o odsetki od kredytu hipotecznego

wyroku z dnia 25 września 2025 roku

I. (żądanie i podstawa faktyczna pozwu)

1. Powodowie M. P. (1) i M. P. (2) wystąpili z powództwem przeciwko (...) Bankowi (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w K., domagając się:

1) zasądzenia od pozwanej łącznie na ich rzecz kwoty 19.938,13 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 31 stycznia 2025 roku do dnia zapłaty,

2) ustalenia treści stosunku prawnego wynikającego z umowy o Mieszkaniowy Kredyt Hipoteczny w złotych nr (...) z dnia 20 lipca 2015 roku w ten sposób, że kredyt hipoteczny jest kredytem darmowym w rozumieniu art. 46 ust. 1 u.k.k. na skutek oświadczenia złożonego pozwanemu w dniu 16 stycznia 2025 roku,

- ewentualnie na wypadek oddalenia powództwa o ustalenie:

ustalenia treści stosunku prawnego wynikającego z umowy o Mieszkaniowy Kredyt Hipoteczny w złotych nr (...) z dnia 20 lipca 2015 roku w ten sposób, że cały § 3 lub § 3 ust. 1 umowy jest bezskuteczny względem powodów i nie istnieje obowiązek zapłaty rat odsetkowych,

a także wnosząc o zasądzenie od pozwanej na ich rzecz zwrotu kosztów procesu według norm przepianych.

2. W uzasadnieniu powodowie podnieśli, że w dniu 20 lipca 2025 roku zawarli z poprzednikiem prawnym pozwanej umowę o kredyt hipoteczny, który wypełniał definicję kredytu konsumenckiego w rozumieniu ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim. Pismem z dnia 10 stycznia 2025 roku powodowie złożyli pozwanej oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego. Jak wskazano ww. umowa została zawarta w czasie, gdy nie obowiązywała jeszcze ustawa o kredycie hipotecznym, a żaden przepis ustawy o kredycie konsumenckim nie wykluczał stosowania jej do umów o kredyt hipoteczny. Ustawa o kredycie hipotecznym zawierała przepis intertemporalny nakazujący stosowanie przepisów dotychczasowych do umów zawartych przed dniem jej wejścia w życie.

3. Powodowie zarzucili, że zawarta przez nich umowa sposób i warunki ustalania zmiennej stopy procentowej opartej na stawce referencyjnej (...) nie zostały określone w sposób dostateczny. W umowie nie określono procedury zmiany stawki (...), a definicja w § 3 ust. 7 nie jest precyzyjna. W ocenie powodów postanowienia są nietransparentne i pozwalają bankowi na zbyt dużą dowolność. Powodowie podnieśli, że oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego obejmuje 4 lata poprzedzające jego złożenie, ale zawiera również skutek na przyszłość, niwelując obowiązek uiszczania odsetek i kosztów, gdyż tylko taka sankcja jest w pełni skuteczna i odstraszająca oraz odpowiada dyrektywie 2008/48/WE. Natomiast, w przypadku uznania, że sankcja kredytu darmowego nie ma skutku na przyszłość podnieśli, iż postanowienia §3 oparte na stawce WIBOR stanowią klauzulę abuzywną. Dochodzone przez powodów roszczenie o zapłatę obejmuje uiszczoną przez nich w okresie od lutego 2021 roku do lutego 2025 roku kwotę 19.718,99 zł z tytułu odsetek umownych oraz kwotę 219,14 zł tytułem składek ubezpieczeniowych.

(pozew, k. 3-8)

II. (stanowisko pozwanego)

4. Pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie na swoją rzecz zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych.

5. Pozwana zaprzeczyła, by powodom przysługiwał status konsumentów (powód prowadzi w lokalu zakupionym na kredyt działalność gospodarczą), postanowienia dotyczące oprocentowania zostały sformułowane w sposób niejednoznaczny i nieuczciwy, wskaźnik WIBOR nie odzwierciedlał rzeczywistych transakcji na rynku międzybankowym, umowa miała charakter adhezyjny i nie podlegała negocjacjom, bank nie wywiązał się z obowiązków informacyjnych, na banku spoczywał obowiązek udzielenia szczegółowych wyjaśnień odnośnie sposobu obliczania wskaźnika WIBOR, umowa naruszała przepisy o kredycie konsumenckim.

6. Tym samym – zdaniem pozwanej – kwestionowane postanowienia nie stanowią klauzul abuzywnych. Jak wskazał bank powodowie sami wybrali zmienną stopę procentową. Stosując oprocentowanie zmienne pozwana nie może go ustalić w oparciu o inne wskaźniki referencyjne niż te ustalone przez administratora posiadającego zezwolenie (...). Oprocentowanie zmienne oparte na formule marża + WIBOR stanowi wymóg ustawowy i nie ma możliwości weryfikacji tego warunku na gruncie Dyrektywy. Nadto, tylko (...) jest podmiotem sprawującym nadzór administracyjny nad administratorem. Prawidłowość opracowania WIBOR podlega badaniu w postępowaniu administracyjnym, a sądy są związane w tym zakresie decyzją (...) z dnia 16 grudnia 2020 roku. WIBOR jest dostosowany do rozporządzenia (...) i nie był dotknięty manipulacjami. Pozwany argumentuje, że nie miał obowiązku wprowadzania do umowy zapisów, które regulowałyby sposób opracowania stawki WIBOR. Powodowie oświadczyli w umowie, że zostali poinformowani o ryzyku zmiennej stopy procentowej. Zdaniem pozwanego banku, pełnomocnik nie był umocowany do złożenia oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego i oświadczenie jest bezskuteczne. Nadto, pozwany zakwestionował interes prawny powodów w żądaniu ustalenia, gdyż przysługuje im roszczenie dalej idące tj. o zapłatę.

(odpowiedź na pozew, k. 76-105)

III. Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

7. W dniu 20 lipca 2015 roku powodowie M. P. (1) i M. P. (2) (jako kredytobiorcy) zawarli z poprzednikiem prawnym pozwanego (...) Bankiem (...) Spółką Akcyjną z siedzibą w K. umowę o Mieszkaniowy Kredyt Hipoteczny w złotych nr (...).

8. Na podstawie przedmiotowej umowy bank udzielił kredytobiorcom kredytu w kwocie 150.000 zł na okres od 20 lipca 2015 roku do 10 lutego 2036 roku.

9. Kredyt był przeznaczony na sfinansowanie nabycia nieruchomości lokalowej nr 70 położonej w G. przy ul. II Morskiego Pułku (...), kl. 6, objętej księgą wieczystą o nr (...).

10. Zgodnie z §3 ust. 1 kredyt jest oprocentowany według zmiennej stopy procentowej, która na dzień podpisania umowy wynosiła 3,49 % w stosunku rocznym. Wysokość zmiennej stopy procentowej ustalana jest przez bank jako suma stawki indeksu WIBOR 6M oraz marży banku w wysokości 1,70 p.p. Marża banku jest niezmienna w całym okresie kredytu, z zachowaniem postanowień ust. 1.1, ust. 4, 4.1. Powyższe stanowiło ustalenie sposobu i warunków ustalenia stopy procentowej.

11. Oprocentowanie kredytu nie może przekroczyć wysokości odsetek maksymalnych, tj. czterokrotności wysokości stopy kredytu lombardowego w stosunku rocznym. Stopa kredytu lombardowego (czyli kredytu refinansowego udzielanego pod zastaw papierów wartościowych przez Narodowy Bank Polski) jest ustalana przez (...) i publikowana w Dzienniku Urzędowym Narodowego Banku Polskiego.

12. Wedle §3 ust. 2 z zachowaniem postanowień ust. 1.1 pierwsza zmiana oprocentowania nastąpi w 6 miesiącu kalendarzowym od podpisania umowy, w dniu określonym w niej jako dzień spłaty raty kapitałowo – odsetkowej (w okresie karencji – raty odsetkowej). Każda następna zmiana oprocentowania następuje co 6 miesięcy od poprzedniej zmiany w dniu określonym w umowie jako dzień spłaty raty kapitałowo – odsetkowej (w okresie karencji – raty odsetkowej).

13. Stosownie do §3 ust. 3 w kolejnych okresach oprocentowanie jest zmienne i ustalane jako suma stawki indeksu WIBOR 6M obowiązującej w dniu zmiany oprocentowania, zaokrąglonej do drugiego miejsca po przecinku oraz marży banku, określonej w ust. 1.

14. Zgodnie z §3 ust. 5 w pierwszym okresie obowiązywania stopy procentowej stawka WIBOR 6M jest ustalana w wysokości tej stawki z ostatniego dnia roboczego miesiąca kalendarzowego poprzedzającego miesiąc, w którym została zawarta umowa zaokrąglona z dokładnością do drugiego miejsca po przecinku. Pierwsza zmiana stawki indeksu nastąpi w szóstym miesiącu kalendarzowym od podpisania umowy, w dniu określonym w niej jako dzień spłaty raty kapitałowo – odsetkowej (w okresie karencji – raty odsetkowej) tj. dnia 10. Każda następna zmiana indeksu następuje co 6 miesięcy od poprzedniej zmiany. W dniu zmiany oprocentowania kredytu stosowana jest stawka WIBOR 6M, obowiązująca w tym dniu, zaokrąglona z dokładnością do drugiego miejsca po przecinku.

15. W myśl §3 ust. 6 jeśli zmiana oprocentowania wypada w sobotę lub w dzień świąteczny, do ustalenia oprocentowania przyjmuje się wartość WIBOR 6M obowiązującą w dniu roboczym poprzedzającym ten dzień.

16. Wedle §3 ust. 7 WIBOR 6M (WIBOR – W. I. R.) oznacza referencyjną wysokość oprocentowania dla 6 miesięcznych kredytów na polskim rynku międzybankowym. Jest to oprocentowanie, po jakim banki udzielają pożyczek innym bankom. Stawka ustalana jest w oparciu o kwotowania banków na rynku międzybankowym w danym dniu i podawana do wiadomości przez np. dziennik „Rzeczpospolita” w następnym dniu.

17. W dniu 3 stycznia 2023 roku strony zawarły aneks do umowy, zmieniający m.in. datę końcową spłaty kredytu (10 listopada 2034 r.). Aneks nie dotyczył sposobu ustalania zmiennej stopy oprocentowania.

(dowód: umowa o Mieszkaniowy Kredyt Hipoteczny w złotych nr (...), k. 12-30, aneks z dnia 3 stycznia 2023r., k. 35-37, wniosek kredytowy z dnia 25 czerwca 2015, k. 133)

18. Kredyt został uruchomiony w dniu 24 lipca 2015 roku.

19. W okresie od lutego 2021 roku do lutego 2025 roku powodowie uiścili na rzecz banku kwotę 19.718,99 zł z tytułu odsetek umownych oraz kwotę 219,14 zł tytułem składek ubezpieczeniowych.

(dowód: zaświadczenie banku z dnia 30 lipca 2024r., k. 38-40, historia spłaty kredytu, k. 42-42v, potwierdzenia wykonania przelewów bankowych, k. 43-49)

20. Pismem z dnia 4 grudnia 2024 roku powodowie – za pośrednictwem zawodowego pełnomocnika – złożyli pozwanemu oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego wobec naruszenia obowiązku określenia w umowie warunków i procedur zmiany oprocentowania opartego na stawce referencyjnej (...). Jednocześnie, powodowie wezwali bank do zapłaty w terminie 14 dni od daty doręczenia wezwania kwoty 45.658,93 zł wraz z ewentualnymi odsetkami ustawowymi za opóźnienie oraz do zgodnego ustalenia dalszej ratalnej spłaty kredytu. Przedmiotowe pismo zostało doręczone pozwanemu w dniu 10 grudnia 2024 roku.

21. W odpowiedzi, pismem z dnia 30 grudnia 2024 roku pozwany poinformował o odmowie udzielenia odpowiedzi, gdyż dołączone przez powodów pełnomocnictwo nie dotyczyło (...) Banku (...) S.A. i nie zostało złożone w oryginale.

(dowód: oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego z dnia 4 grudnia 2024 r., k. 51-52 wraz z odpisem pełnomocnictwa, k. 53 oraz dowodem doręczenia, k. 50, pisma pozwanego z dnia 30 grudnia 2024 r., k. 54-58)

22. W związku z powyższym, w dniu 13 stycznia 2025 roku pełnomocnik powodów skierował do pozwanego kolejne oświadczenie o takiej samej treści jak poprzednie, dołączając do niego pełnomocnictwo dotyczące pozwanego banku. Oświadczenie zostało pozwanemu doręczone w dniu 16 stycznia 2025 roku. W odpowiedzi, pismem z dnia 31 stycznia 2025 roku pozwany wskazał, że w momencie zawarcia umowy kredytu, do umów o kredyt zabezpieczony hipoteką stosowały się jedynie niektóre przepisy ustawy o kredycie konsumenckim, ale nie należał do nich art. 45 u.k.k. Nadto, pozwany wskazał, że w jego ocenie, umowa jest zgodna z prawem.

(dowód: oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego z dnia 13 stycznia 2025r., k. 60-61 wraz z dowodem doręczenia, k. 59, pismo pozwanego z dnia 31 stycznia 2025r., k. 62)

Sąd zważył co następuje:

IV. 23.

Powyższy stan faktyczny był w znacznej mierze bezsporny pomiędzy stronami, zaś rozstrzygnięcie sprawy zależało głównie od prawnej oceny ustalonych wyżej faktów.

(ocena dowodów)

24. Oceniając zebrany w niniejszej sprawie materiał dowodowy należy wskazać, że brak jest podstaw do kwestionowania autentyczności przedłożonych przez strony dokumentów prywatnych, spośród których większość została przedstawiona w formie odpisów potwierdzonych za zgodność z oryginałem przez zawodowych pełnomocników stron, zaś część w formie nieuwierzytelnionych kserokopii. Zważyć bowiem należało, że żadna ze stron nie podniosła w toku niniejszego postępowania zarzutów co do ich prawdziwości, w tym co do tego, że załączone kopie nie stanowią wiernego odzwierciedlenia treści oryginałów, ani też nie zaprzeczyła, że osoby podpisane pod oryginałami nie złożyły zawartych w nich oświadczeń. Sąd również nie stwierdził żadnych znamion manipulacji, w tym podrobienia czy przerobienia.

V. (rozstrzygnięcie i podstawa prawna orzeczenia)

25. Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.

26. W niniejszej sprawie powodowie domagali się od pozwanego banku zapłaty kwoty 19.938,13 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 31 stycznia 2025 roku do dnia zapłaty, a także ustalenia stosunku prawnego wynikającego z umowy o Mieszkaniowy Kredyt Hipoteczny w złotych nr (...) z dnia 20 lipca 2015 roku w ten sposób, że kredyt hipoteczny jest kredytem darmowym w rozumieniu art. 46 ust. 1 u.k.k. na skutek oświadczenia złożonego pozwanemu w dniu 16 stycznia 2025 roku, ewentualnie w ten sposób, że cały § 3 lub § 3 ust. 1 umowy jest bezskuteczny względem powodów i nie istnieje obowiązek zapłaty rat odsetkowych, a także zasądzenia zwrotu kosztów procesu według norm przepianych.

27. Podstawę roszczenia o zapłatę stanowiły przepisy art. 410 § 1 k.c. w zw. z art. 405 k.c. W myśl art. 405 k.c. kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. Na podstawie art. 410 §1 k.c. przepis ten stosuje się w szczególności do świadczenia nienależnego.

28. Podstawę powództwa o ustalenie stanowił art. 189 k.p.c., w myśl którego powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny.

29. W pierwszej kolejności, wobec zarzutów pozwanego, należało ustalić, czy powodowie posiadają status konsumentów w rozumieniu ustawy o kredycie konsumenckim i czy w ogóle do ich sytuacji prawnej mają zastosowanie przepisy dotyczące ochrony konsumenckiej. Pozwany w odpowiedzi na pozew zarzucił bowiem, że w dacie zawarcia umowy pozwany prowadził działalność gospodarczą, a lokal zakupiony za środki pochodzące z zaciągniętego na podstawie umowy z dnia 20 lipca 2015 roku kredyt, jest wykorzystywany na cele związane z tą działalnością.

30. Zdaniem Sądu zarzut pozwanego jest chybiony. W orzecznictwie wskazuje się, że czynność prawna dokonana przez osobę fizyczną z przedsiębiorcą traci charakter „konsumencki”, w rozumieniu art. 22

1 k.c., dopiero wówczas, gdy jej związek z działalnością gospodarczą lub zawodową tej osoby, ma w niej charakter dominujący. Naturalną i powszechną praktyką jest przy tym, że jako formalną siedzibę działalności gospodarczej wskazuje się często miejsce zamieszkania, co ułatwia prowadzenie korespondencji, szczególnie w przypadku zmiany miejsca faktycznie prowadzonej działalności (

vide: wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 19 kwietnia 2024 r., I ACa 1715/22, L.). Mając powyższe na względzie, należy uznać, że powód zachował status konsumenta. Z okoliczności sprawy, w tym adresów powodów, wynika, że lokal zakupiony za środki pochodzące z kredytu jest wykorzystywany przede wszystkim do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych powodów, a zatem za przeważający należy uznać czynnik konsumencki.

31. Przechodząc do rozważań co do skuteczności złożonego przez powodów oświadczenia na wstępie należy wskazać, iż w związku z tym, iż umowa kredytu hipotecznego została zawarta przez strony w dniu 20 lipca 2015 roku nie mają do niej zastosowania przepisy ustawy z dnia 23 marca 2017 r. o kredycie hipotecznym oraz o nadzorze nad pośrednikami kredytu hipotecznego i agentami (Dz.U. z 2025 r. poz. 720, t.j.; dalej jako: u.k.h. ), które weszły w życie z dniem 22 lipca 2017 roku. W ustawie tej ustawodawca zawarł przepisy intertemporalne, m.in. art. 85 ust. 1, który stanowi, że do umów o kredyt hipoteczny oraz umów o kredyt konsumencki, zawartych przed dniem wejścia w życie ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe.

32. Jak wskazuje się w doktrynie w odniesieniu do umów kredytu hipotecznego z treści art. 85 ust. 2 u.k.h. można wyprowadzić zasadę intertemporalną, że jeżeli umowę zawarto przed 22 lipca 2017 r., stosuje się do niej przepisy dotychczasowe (tj. przepisy wskazane w art. 4 ust. 2 pkt 1 u.k.k., który obowiązywał przed tą datą) (

vide: T. Czech,

Kredyt hipoteczny. Komentarz, wyd. III, LEX /el. 2024). Kwestia stosowania sankcji kredytu darmowego, podobnie jak obecnie, w dacie podpisania umowy była uregulowana w ustawie z dnia z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (dalej jako u.k.k.). Kwestią sporną pozostawało w niniejszej sprawie, czy przepisy ustawy o kredycie konsumenckim w momencie zawarcia umowy miały zastosowanie również do umów kredytu hipotecznego.

33. Zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 u.k.k. w brzmieniu z dnia 20 lipca 2015 roku przez umowę o kredyt konsumencki rozumie się umowę o kredyt w wysokości nie większej niż 255 550 zł albo równowartość tej kwoty w walucie innej niż waluta polska, który kredytodawca w zakresie swojej działalności udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi.

34. Wedle obowiązującego wówczas przepisu art. 4 ust. 2 pkt 1 u.k.k. w zakresie umów o kredyt zabezpieczony hipoteką oraz pożyczki zabezpieczonej hipoteką, z wyjątkiem umów odwróconego kredytu hipotecznego zawartych na podstawie ustawy z dnia 23 października 2014 r. o odwróconym kredycie hipotecznym,

stosuje się art. 22, art. 23, art. 29,

art. 35, art. 35a i

art. 46.

35. Stosownie do treści wymienionego w tym katalogu art. 46 ust. 1 u.k.k. – w brzmieniu z daty podpisania umowy – w przypadku naruszenia przez kredytodawcę art. 35, konsument, po złożeniu kredytodawcy pisemnego oświadczenia, zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy za okres 4 lat poprzedzających dzień złożenia tego oświadczenia i w sposób ustalony w umowie.

36. W niniejszym przypadku strona powodowa zarzuciła naruszenie obowiązków informacyjnych przewidzianych w art. 35 ust. 1 pkt 8 u.k.k. poprzez nieokreślenie w umowie warunków i procedur zmiany oprocentowania opartego na stawce referencyjnej (...). Wedle powołanego art. 35 ust. 1 pkt 8 u.k.k. umowa o kredyt zabezpieczony hipoteką powinna zawierać co najmniej dane określone w art. 69 ust. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe oraz sposób i warunki ustalania stopy procentowej, na podstawie której obliczana jest wysokość rat kapitałowo-odsetkowych - w przypadku kredytów o zmiennej stopie oprocentowania.

37. Dalej należy podkreślić, iż prawodawca unijny zastrzegł wyraźnie, że Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylająca dyrektywę Rady 87/102/EWG

nie ma zastosowania do umów o kredyt, który zabezpieczony jest hipoteką lub innym porównywalnym zabezpieczeniem na nieruchomości powszechnie stosowanym w państwie członkowskim lub który zabezpieczony jest prawem związanym z nieruchomością (art. 2 ust. 2 lit. a Dyrektywy). Należy zatem uznać, że konstrukcja prawna zawarta w art. 46 u.k.k. stanowiła wyłącznie przejaw inwencji polskiego ustawodawcy. Tym samym nie można przy wykładni tego przepisu stosować wprost całego dorobku orzeczniczego zarówno trybunałów wspólnotowych jak i sądów powszechnych powstałego na gruncie interpretacji zapisów Dyrektywy 2008/48/WE. Tym samym, bez znaczenia pozostaje przytoczone szeroko przez stronę powodową orzecznictwo powstałe na kanwie sporów na tle art. 45 u.k.k.

38. W doktrynie wskazuje się, że sankcja kredytu darmowego powstaje, gdy kredytodawca naruszył nakaz zamieszczenia w dokumencie umowy elementów, które są wymagane zgodnie z art. 35. Sankcją objęte są wszystkie elementy wymienione w art. 35 u.k.k., w tym elementy określone w art. 69 ust. 2 p.b. (arg. lege non distinguente). Do powstania sankcji wystarczy naruszenie jednego z tych elementów (

vide: T. Czech,

Kredyt hipoteczny. Komentarz, wyd. III, LEX /el. 2024). Sankcja kredytu darmowego polega zatem w ogólności na uprawnieniu konsumenta do spłaty kredytu bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy. Celem sankcji kredytu darmowego jest pozbawienie kredytodawcy prawa do pobierania odsetek i innych opłat określonych w umowie z tytułu udzielonego kredytu za

naruszenie obowiązków informacyjnych (

vide: wyrok Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 27 listopada 2019 r., XV C 202/19, L.).

39. W ocenie Sądu w niniejszym przypadku nie sposób uznać, aby kredytodawca naruszył obowiązki informacyjne przewidziane w art. 35 ust. 1 pkt 8 u.k.k. w brzmieniu obowiązującym w dacie zawarcia umowy kredytu. Przede wszystkim należy wskazać, że pozwany bank wprost w umowie poinformował powodów o wysokości oprocentowania oraz sposobie ustalenia tej wartości w oparciu o wskaźnik WIBOR 6M, w tym częstotliwości jego zmiany. Powyższe kwestie zostały uregulowane w § 3 ust. 1-7 umowy.

40. Pod względem językowym postanowienia umowne były wystarczająco precyzyjne i nie wprowadzały w błąd. Dla przeciętnego konsumenta jest oczywistym bez potrzeby dokładniejszego wyjaśniania, że oprocentowanie zmienne od stałego różni się możliwością zmiany wysokości raty tj. odpowiednio jej zwiększenia lub zmniejszenia. Na taki skutek wprost wskazano w umowie, wyjaśniając tryb zmiany oprocentowania. Ewidentnie zatem powodowie mieli pełną świadomość, że zmiana wskaźnika WIBOR 6M wpłynie na wysokość raty kapitałowo-odsetkowej. Powodowie w oparciu o posiadane informacje, byli w stanie zrozumieć metodę obliczania stopy procentowej i oszacować w oparciu o jednoznaczne i zrozumiałe kryteria potencjalnie istotne konsekwencje ekonomiczne takiego warunku dla swoich zobowiązań. Nadto, poinformowano powodów także o miejscu, gdzie może uzyskać informację o kwestionowanym wskaźniku (§ 3 ust. 7), częstotliwości zmiany oprocentowania (§ 3 ust. 2), dacie dziennej, w której następuje zmiana (§ 3 ust. 2 i 5), dacie z której przyjmowana jest stawka WIBOR 6M przy zmianie oprocentowania (§ 3 ust. 5 i 6). Nie sposób dopatrzyć się na tym tle naruszenia jakichkolwiek obowiązków informacyjnych.

41. Ponadto, odnosząc się do zarzutów powodów dotyczących potencjalnej abuzywności klauzuli zmiennego oprocentowania opartej o wskaźnik WIBOR 6M, a zawartej w § 3 umowy kredytowej, to w tym względzie Sąd także nie znalazł podstaw do uwzględnienia powództwa.

42. Stosownie do treści art. 385

1 §1 k.c. postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. W myśl art. 385

1 §3 k.c. nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta.

43. Jak wskazał Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 3 marca 2020 roku w sprawie C-125/18 (M. G. D. M. G. przeciwko (...) SA., Dz.U.UE.C.2020/161/2) Dyrektywę 93/13 w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich, a w szczególności jej art. 4 ust. 2 i art. 5, należy interpretować w ten sposób, że w celu spełnienia wymogu przejrzystości warunku umownego ustalającego zmienną stopę procentową w ramach umowy o kredyt hipoteczny warunek ten powinien nie tylko być zrozumiały pod względem formalnym i gramatycznym, ale również umożliwiać, by właściwie poinformowany oraz dostatecznie uważny i rozsądny przeciętny konsument był w stanie zrozumieć konkretne działanie metody obliczania tej stopy procentowej i oszacować tym samym w oparciu o jednoznaczne i zrozumiałe kryteria potencjalnie istotne konsekwencje gospodarcze takiego warunku dla swoich zobowiązań finansowych.

44. Na elementy szczególnie istotne dla oceny, jakiej powinien dokonać sąd krajowy w tym względzie, składają się z jednej strony okoliczność, czy ze względu na publikację sposobu obliczania wspomnianej stopy procentowej główne elementy dotyczące obliczania tej stopy są łatwo dostępne dla każdej osoby zamierzającej zawrzeć umowę kredytu, oraz z drugiej strony dostarczenie informacji na temat zmian w przeszłości tego wskaźnika, na podstawie którego obliczana jest ta stopa procentowa.

45. Z kolei w orzeczeniu pomiędzy tymi samymi stronami w sprawie o sygn. C-655/20 (Dz.U.UE.C.2022/37/2) Trybunał stwierdził, że artykuł 5 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 roku w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich oraz wymóg przejrzystości warunków umownych w kontekście kredytu hipotecznego należy interpretować w ten sposób, że zezwalają przedsiębiorcy na niezawarcie w takiej umowie pełnej definicji wskaźnika referencyjnego służącego do obliczenia zmiennej stopy procentowej lub na niedostarczenie konsumentowi, przed zawarciem umowy, broszury informacyjnej przedstawiającej dotychczasowe zmiany tego wskaźnika, na tej podstawie, iż informacje dotyczące tego wskaźnika są oficjalnie publikowane, pod warunkiem że w świetle publicznie dostępnych oraz dostarczonych informacji, w danym wypadku przez przedsiębiorcę, właściwie poinformowany oraz dostatecznie uważny i rozsądny przeciętny konsument, był w stanie zrozumieć konkretne działanie metody obliczania wskaźnika referencyjnego i w ten sposób ocenić, na podstawie precyzyjnych i zrozumiałych kryteriów, potencjalnie istotne konsekwencje gospodarcze takiej klauzuli dla swoich zobowiązań finansowych.

46. W ocenie Sądu na gruncie niniejszej sprawy spełnione zostały wszystkie obowiązki informacyjne określone przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w przytoczonych powyżej orzeczeniach w zakresie wynikającym z ww. dyrektywy.

47. Nie było podstaw, aby pozwanemu bankowi przypisać działanie podstępne, podobnie jak nie ma podstaw do przyjęcia, że kierowane do powodów informacje w zakresie ryzyka zmiennego oprocentowania były niejasne i niezrozumiałe, nie tylko pod względem gramatycznym, ale i ekonomicznym.

48. Jeżeli zaś mowa tylko o wskaźniku WIBOR, to postanowienie umowne dotyczące zmiennego oprocentowania w oparciu o wskaźnik referencyjny WIBOR, co do zasady nie powinno stanowić przedmiotu badania na podstawie przepisów Dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 roku w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich.

49. Zgodnie z art. 1 ust. 2 tej dyrektywy warunki umowy odzwierciedlające obowiązujące przepisy ustawowe lub wykonawcze oraz postanowienia lub zasady konwencji międzynarodowych, których stroną są państwa członkowskie lub Wspólnota, nie podlegają przepisom tej dyrektywy. Regułę tę potwierdził wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 9 dnia lipca 2020 roku w sprawie C-81/19 NG i OH przeciwko (...) SA. (Dz.U.UE.C.202/287/7), podając, że artykuł 1 ust. 2 dyrektywy 93/13 w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich należy interpretować w ten sposób, że warunek umowny, który nie był indywidualnie negocjowany, lecz odzwierciedla zasadę, która zgodnie z prawem krajowym znajduje zastosowanie między umawiającymi się stronami z zastrzeżeniem, że nie dokonano żadnych innych uzgodnień w tym zakresie, nie jest objęty zakresem stosowania tej dyrektywy.

50. Sąd podziela dominujący pogląd, że postanowienie umowne dotyczące zmiennego oprocentowania w oparciu o wskaźnik referencyjny WIBOR 6M nie jest nieuczciwe lub sprzeczne z prawem. Zarzut postawiony w tym zakresie sprowadza się w istocie do braku rynkowego charakteru tego wskaźnika i polega na tym że wskaźnik ten nie jest oparty na transakcjach rzeczywistych i że jest arbitralnie ustalany przez banki.

51. WIBOR to wskaźnik oprocentowania pożyczek na krajowym rynku międzybankowym. Banki biorąc pod uwagę stopę, według której są gotowe pożyczać pieniądze, ustalają oprocentowanie kredytów dla klientów. Faktycznie WIBOR nie jest oparty na rzeczywistych transakcjach pomiędzy bankami, ale na przybliżeniach, które wynikają z modeli matematycznych. Te modele matematyczne nie mają jednak abstrakcyjnego charakteru. Należy wskazać, iż WIBOR 6M nie uwzględnia tego, co dzieje się aktualnie na rynku, ale przewiduje co wydarzy się na rynku w ciągu najbliższych sześciu miesięcy uwzględniając zachodzące procesy ekonomiczne. WIBOR 6M odpowiada na ekonomiczne pytanie, jaka jest możliwa cena, po jakiej jeden bank mógłby zaoferować drugiemu bankowi założenie depozytu na określony termin 6 miesięcy. Co jednak najistotniejsze, stawka WIBOR zależy w istocie od stopy procentowej Narodowego Banku Polskiego. Mechanizm rynkowy tej zależności jest taki, iż banki lokują własne środki nabywając od NBP bony pieniężne, dzięki czemu zyskują odsetki w wysokości równej stopie referencyjnej NBP. Nabycie takiego bonu to odpowiednik założenia depozytu w NBP. Z uwagi na charakter oferenta tego bonu (NBP) jest to w istocie dla banku transakcja pozbawiona ryzyka. W rezultacie, aby bankowi opłacało się założyć taki depozyt w innym banku celem uzyskania odsetek, a zatem liczyć się z większym ryzykiem inwestycyjnym, kwota odsetek musi być odpowiednio wyższa od stopy referencyjnej NBP. Ponadto okres inwestycji w ww. bony pieniężne wynosi 7 dni, podczas gdy depozyt międzybankowy 3 lub 6 miesięcy, a zatem ryzyko inwestycyjne jest także wydłużone w czasie. Dlatego WIBOR jest zawsze ekonomicznie powiązany ze stopą referencyjną NBP i zawsze nieco wyższy od niej. Stopa NBP jest zatem ekonomicznym fundamentem dla określenia stopy wskaźnika WIBOR. Celem wyznaczenia ceny, po której bankowi warto zainwestować środki w innym banku niż NBP, bank musi oszacować również, jak przez czas inwestycji może zmieniać się stopa referencyjna (

vide: wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z 23 października 2023 r., XXV C 192/23, LEX nr 3628808).

52. Zgodnie z komunikatem Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego z dnia 6 grudnia 2022 roku opracowywanie stosowanego w Polsce przez banki i inne podmioty nadzorowane kluczowego dla polskiego rynku finansowego wskaźnika referencyjnego stopy procentowej WIBOR odbywa się zgodnie z wymaganiami określonymi w rozporządzeniu Parlamentu i Rady (UE) nr (...) w sprawie indeksów stosowanych jako wskaźniki referencyjne w instrumentach finansowych i umowach finansowych lub do pomiaru wyników funduszy inwestycyjnych ( (...)).

53. Przepisy (...) wprowadziły wymóg, aby podmioty nadzorowane, w tym banki, stosowały wyłącznie wskaźniki referencyjne opracowywane przez administratora prowadzącego działalność na podstawie zezwolenia udzielonego przez właściwy organ nadzoru. Administrator musi posiadać odpowiednią strukturę organizacyjną, system kontroli wewnętrznej, poddawać się cyklicznym audytom zewnętrznym oraz ustanowić odpowiednie procedury badania jakości danych służących do wyznaczania wskaźnika referencyjnego. Jakość danych jest zapewniana m.in. poprzez wykorzystanie – oprócz danych z rynku bazowego – również przetworzonych metodami statystycznymi (interpolacja/ekstrapolacja) danych identyfikujących transakcje z tzw. terminów niefixingowych oraz danych osadzonych w realiach gospodarczych rynków powiązanych z rynkiem bazowym. Administrator WIBOR, czyli (...) SA, w grudniu 2020 r. uzyskał od Komisji Nadzoru Finansowego zezwolenie na prowadzenie działalności oraz został wpisany do właściwego rejestru (...). Działalność ta podlega nadzorowi (...), a nadzór nad administratorem obejmuje także instrumenty zmierzające do zapewnienia odpowiedniej jakości danych służących do wyznaczania wskaźnika referencyjnego oraz procesu jego wyznaczania.

54. Komisja Nadzoru Finansowego wskazywała, że w odniesieniu do wypowiedzi medialnych wskazujących na rzekomą manipulację WIBOR, że manipulowanie wskaźnikiem referencyjnym jest czynem zabronionym przepisami rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr (...) z dnia 16 kwietnia 2014 roku w sprawie nadużyć na rynku („rozporządzenie MAR”). Dotąd na polskim rynku finansowym nie uprawdopodobniono ani nie udowodniono nikomu takiej manipulacji, dlatego stawianie tez o jej występowaniu można traktować jedynie w sferze spekulacji. (...) SA, jako administrator, posiada odpowiednią procedurę wykrywania tzw. „podejrzanych danych wejściowych” oraz stosowne mechanizmy mające zapobiegać sytuacjom, w których wątpliwe dane mogłyby wpływać na poziom wskaźnika referencyjnego WIBOR. Te mechanizmy i procedury zakładają także odpowiedną ścieżkę eskalacyjną, angażującą na odpowiednich etapach także (...). Dotychczas (...) nie został powiadomiony przez (...) SA o żadnym przypadku otrzymania przez administratora WIBOR podejrzanych danych wejściowych. Także własne działania nadzorcze (...) podejmowane w ramach nadzoru nad (...) SA oraz podmiotami dostarczającymi dane służące wyznaczaniu WIBOR nie wykazały występowania zjawisk, które zostałyby zakwalifikowane jako manipulacja wskaźnikiem referencyjnym.

55. Zarzutu dotyczącego rzekomej manipulacji wskaźnikiem referencyjnym WIBOR nie można w żaden sposób uzasadniać prowadzonymi pracami związanymi z reformą wskaźników referencyjnych. Reforma ta, zmierzająca w kierunku wprowadzenia wskaźników referencyjnych stopy procentowej wykorzystujących wyłącznie dane wejściowe dotyczące transakcji zawieranych z terminem zapadalności określanym jako overnight jest wyrazem globalnego trendu i jako taka jest udziałem wielu rynków finansowych. Określenie tego rodzaju wskaźnika referencyjnego oraz zaproponowanie mapy drogowej zmierzającej do zastąpienia WIBOR nowym wskaźnikiem było także jednym z zadań Narodowej Grupy Roboczej ( (...)) ds. reformy wskaźników referencyjnych – utworzonej z inicjatywy uczestników krajowego rynku finansowego w związku z zapowiedzią takiej reformy. Komitet Sterujący Narodowej Grupy Roboczej podjął decyzję o wyborze indeksu (...) jako alternatywnego wskaźnika referencyjnego stopy procentowej, którego danymi wejściowymi są informacje reprezentujące transakcje ON (overnight).

56. Prace (...) i jej Komitetu Sterującego nie oznaczają podważenia poprawności regulacyjnej wskaźnika referencyjnego stopy procentowej WIBOR, lecz są wyrazem proaktywnego włączenia się polskiego rynku finansowego w ogólnoświatowe procesy reformowania wskaźników referencyjnych. Głównymi przesłankami podjęcia takich zmian jest ewolucyjne dostosowanie się do zmieniających się realiów rynków finansowych oraz wykorzystanie wyłącznie transakcyjnych danych wejściowych identyfikujących hurtowo zawierane transakcje depozytowe.

57. Należy podkreślić, że wysokość wskaźnika WIBOR ustalana jest na podstawie danych przekazywanych przez dziesięć największych banków i poziom stawek WIBOR stanowi odzwierciedlenie warunków rynkowych, po jakich ww. podmioty zawierają transakcje, natomiast ze wskaźnika referencyjnego WIBOR korzystają wszystkie banki, a nie tylko pozwana (...) Bank (...) S.A.

58. Stwierdzić zatem należało, że wskaźnik referencyjny WIBOR spełnia wszystkie wymogi przepisane prawem. Dlatego nie ma żadnych podstaw do podważania wiarygodności i legalności WIBOR, w szczególności w kontekście zastosowania tego wskaźnika w umowach o kredyt hipoteczny w walucie polskiej. Strona powodowa nie wykazała, aby na skutek działania pozwanej doszło do manipulacji wskaźnikiem WIBOR.

59. Jeżeli chodzi o rozkład ryzyka przy umowie kredytu o zmiennym oprocentowaniu ustalanym na podstawie wskaźnika referencyjnego WIBOR to w równym stopniu obciąża obie strony umowy, a nie tylko kredytobiorcę. Wskaźnik WIBOR, jak wyżej wskazano, ulega bowiem zmianom będącym odzwierciedleniem zmieniającej się sytuacji ekonomicznej w skali makro, a czynniki makroekonomiczne, które wpływają na wysokość wskaźnika WIBOR podlegają zmianom zarówno na korzyść kredytobiorcy, jak i na korzyść kredytodawcy. Wskaźnik WIBOR ulega zmianom będącym odbiciem zmieniającej się sytuacji ekonomicznej w skali makro. Jak wynika z ww. przedstawionych fluktuacji czynniki makroekonomiczne, które wpływają na wysokość wskaźnika WIBOR podlegają zmianom zarówno na korzyść kredytobiorcy, jak i na korzyść kredytodawcy (

vide: wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z 23 października .2023 r., XXV C 192/23, LEX nr 3628808).

60. Na marginesie należy zaznaczyć, że w umowie istnieje górna granica ustalenia wysokości oprocentowania, tj. do wysokości odsetek maksymalnych (§ 3 ust. 1 akapit drugi).

61. Reasumując, należało uznać, po pierwsze, że pozwany bank wypełnił należycie obowiązki informacyjne wynikające z art. 35 ust. 1 pkt 8 u.k.k. i określił w umowie - w odniesieniu spornego kredytu o zmiennej stopie oprocentowania - sposób i warunki ustalania stopy procentowej, na podstawie której obliczana jest wysokość rat kapitałowo-odsetkowych. Powyższa konstatacja skutkuje tym, że oświadczenie złożone w trybie art. 46 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim było bezskuteczne, albowiem nie zaktualizowały się przesłanki zastosowania sankcji kredytu darmowego. W tym stanie rzeczy, nie odpadł obowiązek uiszczenia przez konsumenta odsetek i innych kosztów kredytu. Stąd powództwo o zapłatę należało uznać za bezzasadne.

62. Po drugie, wobec powyższych ustaleń za pozbawione podstaw należało również uznać powództwo o ustalenie, iż kredyt hipoteczny udzielony na podstawie umowy z dnia 20 lipca 2015 roku jest kredytem darmowym, o czym należało orzec na mocy art. 189 k.p.c.

a contrario.

63. Na marginesie należy wskazać należy, iż całkowicie nieuzasadnione były twierdzenia powoda, że oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego złożone w oparciu o przepis art. 46 ust. 1 u.k.k. wywiera również skutki na przyszłość. Jak zaznaczono powyżej rozwiązanie zawarte w tym przepisie nie stanowiło implementacji dyrektywy 2008/48/WE, toteż przy wykładni ww. przepisu nie można podpierać się wykładnią celowościową tej dyrektywy. Zgodnie z intencjami ustawodawcy wskazanymi w uzasadnieniu projektu ustawy „zgodnie z założeniami do projektu ustawy wprowadzono odpowiednie złagodzenie sankcji przez ograniczenie okresu, w którym to sam bank ponosiłby koszty odsetek i opłat stosowania sankcji kredytu darmowego dla kredytów zabezpieczonych hipoteką. Sankcja kredytu darmowego w kształcie przewidzianym dla kredytów konsumenckich mogłaby wprowadzić ryzyko systemowe dla funkcjonowania banków. W przypadku ≫ masowej≪ realizacji sankcji konsument uzyskiwałby kredyt darmowy na cały okres kredytowania, trwający nawet 40-50 lat. W związku z tym, zgodnie z założeniami do projektu ustawy, zdecydowano o ograniczeniu możliwości skorzystania z sankcji kredytu darmowego do okresu 4 lat poprzedzających dzień złożenia oświadczenia przez konsumenta”. Intencją polskiego ustawodawcy było ograniczenie skutków zastosowania sankcji kredytu darmowego w przypadku kredytów zabezpieczonych hipotecznie.

64. Po trzecie, nie ma podstaw do uznania klauzul umownych dotyczących zmiennego oprocentowania za abuzywne i bezskuteczne w stosunku do powodów na podstawie art. 385

1 §1 i §2 k.c. Niemniej ewentualna bezskuteczność ww. klauzul nie miałaby znaczenia w kontekście oceny wypełnienia obowiązków informacyjnych. W szczególności pozwany nie miał obowiązku wskazywania w umowie szczegółowego sposobu ustalania wskaźnika WIBOR 6M.

65. Podkreślić należy, iż celem art. 46 ust. 1 u.k.k. nie jest eliminacja z umów kredytu niedozwolonych lub nieważnych postanowień umownych. Odstraszający charakter sankcji dotyczy obowiązku zawarcia w umowie określonych informacji, co jest niezależne od skutków wyeliminowania z umowy poszczególnych postanowień umownych.

66. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 410 §2 k.c. w zw. z art. 405 k.c., art. 189 k.p.c. przy zastosowaniu art. 46 ust. 1 u.k.k. stosowanych

a contrario oddalił powództwo główne, natomiast na podstawie art. 189 k.p.c. i art. 385

1 § 1 i 2 k.p.c.

a contrario oddalił również powództwo ewentualne.

VI. (koszty procesu)

67. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 §1 k.p.c. i zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy zasądził od przegrywających niniejszy spór powodów solidarnie na rzecz pozwanej kwotę 3.617 zł, na którą składają się koszty zastępstwa procesowego ustalone na podstawie §2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (3.600 zł) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł).

68. Od sumy tych kosztów na podstawie art. 98 § 1

1 k.p.c. Sąd zasądził odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.