Sąd Apelacyjny obniżył obowiązek naprawienia szkody oskarżonemu do 179 096,31 zł

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

wyrok Sądu Okręgowego w Poznaniu

z dnia 22 października 2025 r., sygn. akt III K 400/23

Podmiot wnoszący apelację

Oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

Obrońca

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

Na niekorzyść

W całości

(obrońca oskarżonego)

W części

(prokurator)

Co do kary

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

Art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

Uchylenie

Zmiana

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

T. P.

Fakt, iż oskarżony dnia (...) r. wpłacił na rzecz pokrzywdzonego O. P. kwotę 24.618,69 zł.

T. P.

Uprzednia karalność oskarżonego.

Wydruk z KRK

k. 687.

Dowód wpłaty (potwierdzenie przelewu)

Sąd Apelacyjny uznał za wiarygodny dokument przedłożony przez obrońcę do wywiedzionej apelacji w postaci potwierdzenia przelewu, z którego wynika, że dnia (...) r. oskarżony przelał na rzecz pokrzywdzonego O. P. kwotę 24.618,69 zł. Wiarygodności wskazanego dokumentu nie kwestionowała również żadna ze stron postępowania, co więcej – pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego przyznał, iż oskarżyciel posiłkowy otrzymał ww. kwotę (k. 696v). Ujawnienie tegoż dokumentu w toku rozprawy odwoławczej (k. 696) wiązało się z koniecznością modyfikacji orzeczenia w tym zakresie, a tym samym uwzględnieniem wniosku ewentualnego apelacji obrońcy oskarżonego.

Wydruk z KRK

Wiarygodny wydruk z systemu urzędowego. Niekwestionowany przez strony, a i Sąd odwoławczy nie miał powodów, aby z urzędu kwestionować jego prawdziwość

Stanowisko sądu odwoławczego wobec zgłoszonych zarzutów i wniosków

Zarzuty zawarte w apelacji obrońcy oskarżonego:

1. naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 339 § 3 pkt 3a k.p.k. w zw. z art. 344a § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 366 § 1 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k., polegające na zaniechaniu – mimo wyraźnego i szczegółowo uzasadnionego wniosku obrony – skierowania sprawy na posiedzenie i rozważenia przekazania jej prokuratorowi w celu uzupełnienia istotnych braków postępowania przygotowawczego, w sytuacji gdy akta sprawy jednoznacznie wskazywały na potrzebę poszukiwania i przesłuchania prawdopodobnych, rzeczywistych sprawców przestępstwa bazowego oraz dokonania pogłębionej analizy przepływu środków na rachunkach bankowych oraz skierowania zapytań do banków, a przeprowadzenie tych czynności przez sąd powodowałoby znaczne trudności oraz w dalszej kolejności nieprzeprowadzenie tych czynności w toku postępowania sądowego i w konsekwencji oparcie rozstrzygnięcia sprawy o niepełny, jednostronnie zebrany materiał dowodowy, z rażącym naruszeniem zasady prawdy materialnej, zasady obiektywizmu oraz obowiązku sądu do aktywnego czuwania nad prawidłowym przebiegiem postępowania dowodowego, a w efekcie do wydania wyroku skazującego, który nie odpowiada prawy, a nadto uniemożliwiło odzyskanie utraconych przez pokrzywdzonego w wyniku przestępstwa bazowego środków pieniężnych;

2. naruszenie przepisów postępowania, mających istotnych wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 2 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 4 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k. w zw. z art. 366 § 1 k.p.k. w zw. z art. 167 k.p.k. oraz 339 § 3 pkt 3a k.p.k., polegające na całkowitym zaniechaniu przez sąd I instancji przeprowadzenia – zarówno z urzędu, jak i na wniosek obrony – jakichkolwiek czynności zmierzających do wezwania i przesłuchania G. C. T. – osoby co do której sąd ustalił, iż to on polecił oskarżonemu T. P. założenie konta w (...) Bank, na które wpłynęły środki pochodzące z przestępstwa bazowego, a następnie po ich wpłynięciu wydał oskarżonemu polecenia przelewów oraz ostatecznie stał się odbiorcą przesłanych w ten sposób środków pieniężnych, mimo że:

a. już w odpowiedzi na akt oskarżenia obrona wnosiła o skierowanie sprawy na posiedzenie w trybie art. 339 § 3 pkt 3a k.p.k. celem zwrotu sprawy prokuratorowi w celu usunięcia istotnych braków postępowania przygotowawczego – m. in. dokonania ww. czynności, wskazując przy tym pełne dane identyfikacyjne i kontaktowe świadka (adres zamieszkania, e-mail, nr tel., numery kont bankowych, a nawet całe CV tej osoby wraz z danymi kontaktowymi osób wskazanych jako osoby właściwe do wystawienia referencji),

b. ze znajdujących się w aktach postępowania przygotowawczego wyciągów z rachunków bankowych wprost wynikało, iż wyżej wymieniony stał się ostatecznym odbiorcą środków pieniężnych pochodzących z przestępstwa bazowego;

co w konsekwencji uzasadnia zarzut nierozpoznania istoty sprawy z uwagi na oparcie rozstrzygnięcia sprawy o niepełny, jednostronnie zebrany materiał dowodowy, z rażącym naruszeniem zasady prawdy materialnej, zasady obiektywizmu oraz obowiązku sądu do aktywnego czuwania nad prawidłowym przebiegiem postępowania dowodowego, a w efekcie do wydania wyroku skazującego, który nie odpowiada prawu;

3. naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 170 § 1 pkt 4 k.p.k. w zw. z art. 366 § 1, art. 410, art. 7 oraz art. 6 k.p.k., polegające na bezpodstawnym oddaleniu wniosku obrony o przesłuchanie w charakterze świadka G. T. (2) – osoby co do której sąd ustalił, iż to on polecił oskarżonemu T. P. założenie konta w W. Bank na które wpłynęły środki pochodzące z przestępstwa bazowego, a następnie po ich wpłynięciu wydał oskarżonemu polecenia przelewów oraz ostatecznie stał się odbiorcą przesłanych w ten sposób środków pieniężnych – z powołaniem się na rzekomą niemożność przeprowadzenia dowodu, w sytuacji gdy sąd w postępowaniu sądowym ani organy ścigania w postępowaniu przygotowawczym, nie podjęły żadnych czynności zmierzających do jego realizacji, pomimo wskazania przez obronę już w odpowiedzi na akt oskarżenia pełnych danych identyfikacyjnych i kontaktowych świadka (adres zamieszkania, e-mail, nr tel., numery kont bankowych, a nawet całe CV tej osoby wraz z danymi kontaktowymi osób wskazanych jako osoby do wystawienia referencji), co doprowadziło do rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o niepełny materiał dowodowy i pozbawiło oskarżonego realnej możliwości obrony oraz uniemożliwiało rzetelną ocenę stopnia winy oskarżonego, a także uniemożliwiło odzyskanie utraconych przez pokrzywdzonego w wyniku przestępstwa bazowego środków pieniężnych;

4. naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 170 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 366 § 1, art. 410, art. 7 oraz art. 6 k.p.k., polegające na bezzasadnym oddaleniu wniosków dowodowych obrony o zasięgnięcie informacji w (...) Bank (...) oraz o ustalenie rachunków bankowych i historii transakcji G. C. T. – ze wskazaniem, iż okoliczności te nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy – mimo, że dowody te dotyczyły ustalenia faktycznego sprawcy przestępstwa bazowego oraz przepływu środków pochodzących z czynu zabronionego, co doprowadziło do wydania wyroku w oparciu o niepełny materiał dowodowy i uniemożliwiło rzetelną ocenę stopnia winy oskarżonego a także uniemożliwiło odzyskanie utraconych przez pokrzywdzonego w wyniku przestępstwa bazowego środków pieniężnych;

5. naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 170 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 366 § 1, art. 410, art. 7 oraz art. 6 k.p.k., polegające na bezzasadnym oddaleniu wniosków dowodowych obrony o zwrócenie się do (...) S.A. z zapytaniem czy wobec rachunku bankowego nr (...), kierowane już były też inne zapytania od organów ścigania niż od: PR G. - (...), (...)

(...) KPP w H., (...) a jeśli tak to przekazanie danych tych podmiotów oraz sygn. spraw do jakich kierowane były te zapytania – ze wskazaniem, iż okoliczności te nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy – mimo, że dowody te dotyczyły ustalenia faktycznego sprawcy przestępstwa bazowego, co w konsekwencji doprowadziło do wydania wyroku w oparciu o niepełny materiał dowodowy i uniemożliwiło rzetelną ocenę stopnia winy oskarżonego;

6. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k., art. 5 § 2 k.p.k., art. 4 k.p.k. oraz art. 8 § 1 k.p.k. w zw. z art. 9 § 1 k.k., poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego, polegającej na nieuprawnionym przypisaniu oskarżonemu winy umyślnej w postaci zamiaru ewentualnego z pominięciem całokształtu okoliczności ujawnionych w toku postępowania wynikających z uznanych w tym zakresie za wiarygodne wyjaśnień oskarżonego oraz świadka C. P. oraz znanej sądowi wiedzy na temat mechanizmów manipulacji i wmanewrowania oskarżonego w proceder przestępczy charakterystyczny dla wykorzystywania tzw. „mułów” lub „słupów”, a w konsekwencji błędnym ustaleniem, że oskarżony co najmniej godził się na możliwość, że pieniądze, które „przepuszcza” przez swoje konto bankowe pochodzą z nielegalnego źródła, mimo, że zgromadzony materiał dowodowy, oceniany w kontekście zasad logicznego myślenia i zasad doświadczenia życiowego, nie dawał podstaw do przyjęcia umyślności jego działania w jakiejkolwiek postaci, a ewentualne wątpliwości w tym zakresie powstałe wskutek zaniechania przez sąd przesłuchania kluczowych świadków w sprawie, powinny zostać rozstrzygnięcie na korzyść oskarżonego;

7. naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na treść orzeczenia, tj. art. art. 170 § 3 k.p.k. w zw. z art. 6 w zw. z art. 7 w zw. z art. 410 k.p.k. poprzez nierozpoznanie złożonych przez obronę formalnych wniosków dowodowych:

a. o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka O. F. (wniosek dowodowy z dn. (...) r.),

b. o ustalenie w jakim banku prowadzony jest rachunek bankowy na rzecz S. o nr (...)/(...) (...): (...) (US), na który w dniu (...) r. z rachunku bankowego w L. Bank o (...) prowadzonego dla L. P., przekazana została kwota 19.239,30 Euro a następnie zwrócenie się do tego banku o nadesłanie historii tego rachunku bankowego oraz wskazanie danych jego posiadacza oraz przekazanie kopii dokumentów poświadczających jego tożsamość (wniosek nr 9 Odpowiedzi na Akt Oskarżenia),

w sytuacji gdy dowody te dotyczyły ustalenia faktycznego sprawcy przestępstwa bazowego oraz przepływu środków pochodzących z czynu zabronionego, co doprowadziło do wydania wyroku w oparciu o niepełny materiał dowodowy i uniemożliwiło rzetelną ocenę stopnia winy oskarżonego, a także uniemożliwiło odzyskanie utraconych przez pokrzywdzonego w wyniku przestępstwa bazowego środków pieniężnych.

Niezasadny

Niezasadny

Niezasadny

Niezasadny

Niezasadny

Niezasadny

Niezasadny

Apelacja obrońcy oskarżonego okazała się o tyle celowa, iż wskutek przedłożenia do wywiedzionego środka odwoławczego potwierdzenia wpłaty dokonanej przez oskarżonego na rzecz pokrzywdzonego w dniu (...) r. – na uwzględnienie zasługiwał wniosek ewentualny obrońcy oskarżonego, a odnoszący się do kwestii obniżenia wysokości orzeczonego wobec oskarżonego obowiązku naprawienia szkody. Niemniej jednak nawet i w tym zakresie nie sposób uznać, ażeby Sąd Okręgowy dopuścił się jakichkolwiek uchybień. Uwzględnienie wniosku ewentualnego obrońcy oskarżonego w zakresie dotyczącym obniżenia wysokości orzeczonego obowiązku naprawienia szkody wynikało wyłącznie z tego – jak już wskazano wyżej, iż po wydaniu wyroku przez Sąd I instancji – oskarżony wpłacił na rzecz pokrzywdzonego kwotę 24.618,69 zł, na dowód czego obrońca przedłożył potwierdzenie i co również zostało potwierdzone przez oskarżyciela posiłkowego, nie zaś z uwagi na błędne ustalenia Sądu Okręgowego co do jego wysokości.

W pozostałym zakresie apelacja obrońcy oskarżonego – nie zasługiwała na uwzględnienie.

Apelujący w wywiedzionej apelacji skupił się przede wszystkim na próbie wykazania, jakoby Sąd I instancji dopuścił się szeregu naruszeń przepisów postępowania, w szczególności odnoszących się do jego niepełności (oddalenia tudzież nierozpoznania wniosków dowodowych obrońcy oskarżonego), co w konsekwencji miało doprowadzić do błędnego przyjęcia,

a w istocie przyjęcia w oparciu o niepełny materiał dowodowy – sprawstwa,

a przede wszystkim winy oskarżonego. Jednak przyjęte przez skarżącego stanowisko opierało się co do zasady na błędnych założeniach, w tym w szczególności takich, które nie miały wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Za wyjątkiem zobrazowania przyjętej linii obrony, apelujący nie podniósł jakiegokolwiek merytorycznego argumentu, który byłby w stanie podważyć wywód Sądu Okręgowego ujęty w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia.

W ocenie Sądu Odwoławczego, Sąd Okręgowy prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe, uzyskując wystarczający materiał do przyjęcia, że oskarżony T. P. swoim zachowaniem wyczerpał znamiona przestępstwa z art. 291 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k.

Tym samym, sformułowane zarzuty oraz stojąca za nimi argumentacja nie zasługiwały na aprobatę Sądu Apelacyjnego. Postępowanie dowodowe przeprowadzone przez Sąd Okręgowy w niniejszej sprawie – jak już wskazano wyżej – wbrew odmiennemu stanowisku apelującego - nie wykazuje braków. Sąd I instancji zebrał mianowicie pełen materiał dowodowy – wystarczający dla poczynienia w analizowanej sprawie pełnych ustaleń faktycznych. Jednocześnie dokonując analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego stwierdzić należy, iż ocena materiału dowodowego dokonana przez Sąd I instancji została dokonana z uwzględnieniem reguł wynikających z art. 7 k.p.k., art. 2 § 2 k.p.k. i art. 5 § 2 k.p.k. Tak dokonana ocena jest oceną wszechstronną i bezstronną, nie narusza granic oceny swobodnej, jest zgodna z zasadami wiedzy i doświadczeniem życiowym oraz nie zawiera błędów faktycznych lub logicznych. Uzasadnienie wyroku odpowiada wymogom art. 424 § 1 i 2 k.p.k. i w pełni pozwala na kontrolę prawidłowości rozstrzygnięcia. Sąd Okręgowy rozważył przy tym wszystkie istotne okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i niekorzyść oskarżonego oraz prawidłowo uargumentował swoje stanowisko w uzasadnieniu wyroku. Do czynu przypisanego oskarżonemu Sąd I instancji zastosował właściwą kwalifikację prawną i należycie ją uzasadnił, właściwie przyjmując przy tym, iż oskarżony dopuścił się czynu z art. 291 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k., a brak jest dowodów świadczących o wypełnieniu przez niego czynu zarzucanego mu w akcie oskarżenia, tj. z art. 267 § 1 k.k. w zw. z art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. Sąd Apelacyjny po dokonaniu analizy stanu faktycznego sprawy, podzielił ustalenia Sądu Okręgowego i przyjął je za własne, stąd brak jest konieczności powielania prawidłowych ustaleń.

Tym bardziej, że z treści wywiedzionej apelacji wynika, że apelujący w istocie nie kwestionuje okoliczności, iż rachunek bankowy, na który pokrzywdzony przelał pieniądze – prowadzony był na rzecz oskarżonego i tym samym, że to oskarżony przyjął na swój rachunek bankowy nr (...) prowadzony w W. Bank. Obrońca nie kwestionuje także i tego, że środki pieniężne, które oskarżony przyjął na swój rachunek, tj. w kwocie 45.000 euro pochodzą z przestępstwa oszustwa popełnionego na szkodę O. P., które to okoliczności w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego rzeczywiście nie budzą również wątpliwości Sądu Odwoławczego.

W powyższym zakresie obrońca kwestionuje wyłącznie to, iż Sąd Okręgowy w oparciu o: błędną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego i niepełny materiał dowodowy uznał, że oskarżony co najmniej godził się na możliwość, że pieniądze które „

przepuszcza” przez swoje konto bankowe, pochodzą z nielegalnego źródła.

Treść wywiedzionego środka odwoławczego nie pozostawia przy tym wątpliwości, iż zainicjowana przez obrońcę oskarżonego kontrola odwoławcza zmierzała do wykazania, jakoby niemożliwym było przypisanie oskarżonemu winy, a to z uwagi na brak poczynienia ustaleń co do sprawcy przestępstwa bazowego. W tej mierze intencją skarżącego było także i to,

by organy ścigania dokonały ustaleń w powyższym zakresie tak, by to nie oskarżony był zobowiązany do uiszczenia na rzecz pokrzywdzonego obowiązku naprawienia szkody w całości, zwłaszcza że z całego procederu – w ramach zapłaty – otrzymał on

wyłącznie 10% z przelanej przez pokrzywdzonego kwoty, którą to kwotę niejako zwrócił pokrzywdzonemu w dniu (...) r.

Wprawdzie zgodzić należy się ze skarżącym, iż formułowanie wobec oskarżonego zarzutu z art. 267 § 1 k.k. w zw. z art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w oparciu o tak zgromadzony materiał dowodowy – było błędne, a wręcz nieuprawnione. Niemniej jednak, wbrew twierdzeniom obrońcy – powyższe nie prowadziło jeszcze do uznania, iż w niniejszej sprawie zachodziła konieczność przekazania sprawy prokuratorowi w celu uzupełnienia postępowania, a to w oparciu o art. 344a § 1 i 2 k.p.k. Podkreślenia bowiem wymaga, że Sąd Okręgowy procedując w niniejszej sprawie zadośćuczynił uchybieniom prokuratora i prawidłowo uznał, przyjmując za wiarygodną wersję oskarżonego, co do tego, że niejako udostępnił on swój rachunek bankowy, a właściwe przyjął na swoje konto pieniądze na prośbę bliżej nieustalonej osoby pochodzenia nigeryjskiego, że zgromadzony materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie, że oskarżony dopuścił się zarzucanego mu czynu, a wyłącznie na uznanie, że dopuścił się on przestępstwa paserstwa umyślnego. Z kolei obrońca w tym zaś zakresie zdaje się pomijać, iż z punktu widzenia odpowiedzialności za paserstwo nie ma znaczenia, czy sprawcę lub sprawców tego czynu zabronionego w ogóle pociągnięto do odpowiedzialności (wyrok Sądu Najwyższego z dnia (...)). Wystarczającym w tym zakresie, a zarazem niezbędnym jest ustalenie znamion czynu określonego w ustawie karnej, za pomocą którego uzyskana rzecz była następnie przedmiotem nabycia, pomocy do zbycia lub pomocy do jej ukrycia w takim celu.

Tym samym, brak było podstaw do przyjęcia, ażeby w niniejszej sprawie zachodziła konieczność zwrotu sprawy prokuratorowi celem uzupełnienia postępowania w oparciu o przepis art. 344a § 1 i 2 k.p.k., którego naruszenie zarzuca Sądowi Okręgowemu skarżący. Pamiętać przy tym równocześnie należy, że omawiany przepis nie obliguje Sądu do zwrotu sprawy do postępowania przygotowawczego, a wyłącznie daje takową możliwość, gdy kumulatywnie spełnione zostaną przesłanki: w sprawie nie doszło do rozpoczęcia rozprawy głównej, stwierdzono istotne braki postępowania przygotowawczego, usunięcie przez sąd braków postępowania powodowałoby znaczne trudności, zwłaszcza gdy dotyczą one poszukiwania dowodów.

Przyjęcie przez Sąd, że w sprawie istotne braki postępowania nie występują, w sytuacji złożenia wniosku w tym przedmiocie przez obrońcę – skutkować musiało nieuwzględnieniem wniosku, co też Sąd uczynił w dniu (...)r. i nie sposób uznać, ażeby w ten sposób Sąd dopuścił się obrazy wskazanych przez skarżącego przepisów.

Przechodząc do dalszych zarzutów skarżącego, wskazania w pierwszej kolejności wymaga, iż wszystkie one (mimo, iż obrońca sformułował szereg zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania) koncentrują się wokół próby wykazania, iż Sąd nie zgromadził w sprawie wystarczającego materiału dowodowego, a zatem do jego niepełności. Niemniej jednak – jak już wyżej wskazano – w tej mierze, obrońca nie dostrzega, iż oskarżonemu przypisano popełnienie przestępstwa paserstwa umyślnego, nie zaś zarzucanego mu czynu. Zatem po pierwsze – nie dość, że ustalenie sprawcy przestępstwa bazowego, choć z punktu widzenia wymiaru sprawiedliwości – jest ważkie, to nie było niezbędne dla poczynienia w niniejszej sprawie prawidłowych, pełnych ustaleń faktycznych i dla przyjęcia sprawstwa i winy oskarżonego. Zresztą sam obrońca zarzucając Sądowi zgromadzenie niepełnego materiału dowodowego, wskazuje wyłącznie na „

uniemożliwienie rzetelnej oceny stopnia winy oskarżonego”, nie zaś oceny w ogóle jego winy. Tym samym, co po drugie – nie sposób w ogóle uznać, ażeby przeprowadzenie dowodów (których przeprowadzenia domagał się skarżący) miało wpływ na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie.

Zwłaszcza, że, a to w odniesieniu do orzeczenia obowiązku naprawienia szkody, co wydaje się być dla skarżącego kwestią kluczową w niniejszej sprawie - zgodnie z art. 46 § 1 k.k., orzekając o środku kompensacyjnym, stosuje się przepisy prawa cywilnego, te zaś stanowią w szczególności, że "

za szkodę odpowiedzialny jest nie tylko ten, kto ją bezpośrednio wyrządził, lecz także ten, kto inną osobę do wyrządzenia szkody nakłonił albo był jej pomocny,

jak również ten, kto świadomie skorzystał z wyrządzonej drugiemu szkody" (art. 422 k.c.). Paser, jako osoba, która skorzystała z wyrządzonej innej osobie szkody, jest odpowiedzialny za szkodę w zakresie, w jakim jego zachowanie przyczyniło się do utrwalenia uszczerbku poniesionego przez osobę bezpośrednio pokrzywdzoną, pod tym wszakże warunkiem, że świadomie skorzystał z wyrządzonej szkody. Ten warunek spełnia wyłącznie paser popełniający czyn zabroniony opisany w art. 291 k.k. (paserstwo umyślne) – wyrok Sądu Apelacyjnego w K. z dnia (...)

Jak zaś prawidłowo przy tym ustalił Sąd Okręgowy (a o czym będzie mowa jeszcze niżej) – oskarżony co najmniej godził się z tym, że przyjęte przez niego pieniądze pochodzą z przestępstwa. Jednocześnie jego zachowanie niewątpliwie przyczyniło się do utrwalenia uszczerbku poniesionego przez pokrzywdzonego i to w zakresie całej kwoty, którą następnie rozdysponował na kolejne rachunki, a nie wyłącznie w zakresie zatrzymanej przez niego kwoty stanowiącej 10% kwoty przelewu.

Przechodząc zatem do kolejnych zarzutów apelacji, w których obrońca upatruje w szczególności naruszenia art. 167 k.p.k., 170 § 1 pkt 2 i 4 k.p.k., 170 § 3 k.p.k. i art. 410 k.p.k. wskazać należy, iż były one całkowicie chybione.

W pierwszej kolejności ustosunkowując się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania tj. art. 167 k.p.k. w zw. z art. 2 pkt 1 i 2 k.p.k. wskazać należy, iż przepis art. 167 k.p.k. nakłada na sąd obowiązek przeprowadzenia dowodów - tak z urzędu, jak i na wniosek stron - ale tylko w takim zakresie, w jakim jest to niezbędne dla wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Innymi słowy - w zakresie w jakim jest to niezbędne dla prawidłowego wyrokowania. W procesie dochodzenia do prawdy obiektywnej potrzeba przeprowadzenia dowodów aktualizuje się wówczas, gdy dokonując oceny dowodów uzna, że materiał dowodowy jest niepełny i nasuwa wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy i tym samym wymaga uzupełnienia (wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 7 czerwca 2022 r., LEX nr 3576294).

Jednocześnie, jak wskazał Sąd Najwyższy przepis art. 167 k.p.k., nakłada na sąd obowiązek dopuszczenia dowodu, gdy przeprowadzenie go jest niezbędne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy. Warunkiem skuteczności zarzutu kasacyjnego naruszenia tej normy, jest zatem wskazanie na obiektywnie istniejące powody, dla których takiej inicjatywy nie podjęto, a podjąć należało (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 grudnia 2021 r., LEX nr 3322261).

W rezultacie analizy wszystkich zgromadzonych w sprawie dowodów, nie sposób uznać, aby istniały obiektywne powody i konieczność przeprowadzenia dowodów zawnioskowanych przez obrońcę oskarżonego,

a także konieczność podjęcia czynności zmierzających do wezwania i przesłuchania G. T. (1), tj. osoby, co do której Sąd ustalił, iż to on polecił oskarżonemu założenie konta w W. Bank, na które wpłynęły środki pochodzące z przestępstwa bazowego.

Przede wszystkim zauważyć należy (co zresztą dostrzega sam skarżący), iż Sąd Okręgowy przyjął za wiarygodną wersję oskarżonego w zakresie, w jakim ten wskazał na istnienie ww. osoby, która poleciła mu właśnie wykonanie wskazanych czynności. Nie ulega także wątpliwości, że oskarżony był przy tym niejako wmieszany w przestępczy proceder, ale nie jest przy tym tak, by – przy uwzględnieniu wszystkich jego okoliczności, na które trafnie uwagę zwrócił Sąd Okręgowy – oskarżony nie miał świadomości, że środki które przyjął na swoje konto – pochodzą z przestępstwa oszustwa; musiał on co najmniej godzić się na to. Skoro zatem Sąd Okręgowy za wiarygodną przyjął wersję oskarżonego i w konsekwencji przyjął, iż swoim zachowaniem wypełnił on

wyłącznie znamiona przestępstwa paserstwa umyślnego – to brak było powodów do czynienia starań zmierzających do wezwania i przesłuchania G. T. (1). Sąd przecież – jak wskazano wyżej – nie kwestionuje tego, że osoba taka istnieje, oskarżony miał z nią kontakt i to do niego ostatecznie miały trafić środki pochodzące z przestępstwa kradzieży (oczywiście poza 10%, które oskarżony otrzymał niejako w ramach wynagrodzenia). Obrońca nie wykazał, by świadek ten miał dostarczyć jakieś kolejne, nieustalone na korzyść oskarżonego argumenty, w szczególności prowadzące do jego uniewinnienia.

Jednocześnie, wprawdzie obrońca wskazał rzekome dane kontaktowe ww. osoby, których jednak nie sposób zweryfikować, a zatem prawidłowo uznał Sąd Okręgowy, że dowodu tego nie da się przeprowadzić. Zaznaczenia także wymaga, że w istocie poza rozpoznaniem Sądu Apelacyjnego musiała leżeć część uwag obrońcy sformułowanych w ramach zarzutów odnoszących się do nieprzesłuchania i oddalenia wniosku o przesłuchanie ww. osoby, które to uwagi zmierzały do przesądzenia o osobie sprawcy przestępstwa bazowego. Zaznaczenia bowiem wymaga, iż

decyzja o tym, kogo ścigać za przestępstwo na szkodę pokrzywdzonego, należy do oskarżyciela publicznego, a nie do sądu – jeśli prokurator zdecydował się skierować akt oskarżenia wyłącznie przeciwko oskarżonemu, to rzeczą sądu nie jest przesądzanie, czy na ławie oskarżonych powinna zasiadać także inna osoba.

Dalej wskazać należy, że obrońca zdaje się pomijać, że nawet ustalenie i następnie przesłuchanie ww. osoby, mogłoby przecież doprowadzić do poczynienia niekorzystnych ustaleń wobec oskarżonego. Osoba ta przecież mogłaby wówczas wskazać chociażby na w pełni świadomy – celowy współudział oskarżonego w przestępstwie oszustwa, nie zaś na to, że oskarżony wyłącznie z zamiarem ewentualnym przyjął na swój rachunek bankowy środki pieniężne pochodzące z przestępstwa oszustwa.

Podobnie odnieść należy się do zarzutu dotyczącego oddalenia wniosków dowodowych obrony o zasięgnięcie informacji w (...) Bank (...) oraz o ustalenie rachunków bankowych i historii transakcji G. T. (1), a także o zwrócenie się z zapytaniem, czy wobec rachunku bankowego (...) kierowane już były też inne zapytania od organów ścigania. Trafnie w tym zakresie Sąd Okręgowy przyjął, iż okoliczności te nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy – na co już Sąd Apelacyjny zwrócił uwagę wyżej. Faktem bezspornym w niniejszej sprawie pozostaje bowiem to, że oskarżony przelał otrzymane na swój rachunek środki dalej, zgodnie z poleceniem ww. osoby i ostatecznie miały one trafić do osoby pochodzenia nigeryjskiego, a zatem czynienie dalszych ustaleń w tym zakresie, a to w odniesieniu do zachowania, którego dopuścił się oskarżony – nie było konieczne.

W odniesieniu do zarzutu wskazanego w pkt 7. przyznać należy rację skarżącemu, iż Sąd Okręgowy nie rozpoznał złożonych przez obrońcę wniosków dowodowych, a to o: przesłuchanie świadka O. F., a także o ustalenie w jakim banku prowadzony jest rachunek bankowy na rzecz S.. Jednak nie sposób uznać, aby powyższe uchybienie mogło mieć wpływ, a wręcz istotny wpływ na treść orzeczenia. Tym bardziej, że Sąd przecież dołączył do akt niniejszej sprawy akta sprawy o sygn. (...)

(...) prowadzonej przez Prokuraturę Rejonową w C., zaś za obrońca – po zapoznaniu się z nimi – wskazał, iż nie składa nowych wniosków dowodowych (k. 609). Zwracając przy tym wyłącznie uwagę, że ww. sprawie doszło do popełnienia przestępstwa według tego samego

modus operandi, jak w niniejszej sprawie – czego Sąd Apelacyjny w istocie nie kwestionuje.

Podsumowując powyższe, należało uznać, że skarżący nie wykazał, by Sąd Okręgowy dopuścił się w powyższym zakresie jakiegokolwiek uchybienia proceduralnego, tym bardziej o rażącym charakterze, które mogło mieć istotny wpływ na treść orzeczenia.

Co równie istotne, chybiona jest praktyka zarzucania sądowi naruszenia przepisów postępowania w sytuacji, gdy zgłaszający ten zarzut, będąc obecny w trakcie całego postępowania, akceptował taki stan rzeczy, nie podnosił w trakcie rozprawy żadnych wątpliwych kwestii, oświadczając, że nie żąda uzupełnienia materiału dowodowego, a zatem godził się, by wyrok zapadł na podstawie przeprowadzonych już dowodów. Stanowisko to odnosi się również do pozostałych zarzutów sformułowanych przez obrońcę.

Jak już wskazano wyżej - postępowanie dowodowe przeprowadzone przez Sąd Okręgowy w niniejszej sprawie nie wykazuje braków. Sąd I instancji zebrał mianowicie

pełen materiał dowodowy – wystarczający dla poczynienia w analizowanej sprawie istotnych ustaleń faktycznych. Wbrew twierdzeniom obrońcy – w kwestionowanym zakresie - również dokonana przez Sąd I instancji ocena zebranego materiału dowodowego nie zawiera błędów, w pełni uwzględniając wskazania doświadczenia życiowego i reguły logicznego rozumowania, a tym samym nie wykracza poza ramy swobodnej oceny dowodów, co czyniłoby ją dowolną.

Sąd Okręgowy nie naruszył przy tym również w żaden sposób prawa do obrony oskarżonego, zaś oddalenie wniosków dowodowych obrońcy oskarżonego wynikało wyłącznie z trafnego przyjęcia, że okoliczności (które rzekomo chciał wykazać obrońca) nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Jednocześnie samo niezadowolenie obrońcy z nieudanej próby skłonienia organów ścigania do ustalenia sprawcy przestępstwa bazowego i pociągnięcia tej osoby do odpowiedzialności karnej nie świadczy o tym, iż Sąd Okręgowy naruszył w przedmiotowej sprawie jakiekolwiek przepisy prawa procesowego.

Nie sposób przy tym zgodzić się ze stanowiskiem obrońcy oskarżonego, iż zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy nie daje jednoznacznych podstaw do stwierdzenia sprawstwa, a przede wszystkim winy oskarżonego w zakresie przypisanego mu czynu lub też by w sprawie istniały tego rodzaju wątpliwości, które zgodnie z dyspozycją art. 5 § 2 k.p.k. nakazywały ich rozstrzygnięcie na korzyść oskarżonego.

Trafnie Sąd Okręgowy za przyjętą linię obrony oskarżonego uznał wyjaśnienia oskarżonego w części, w której zaprzeczał swojemu sprawstwu, a przede wszystkim negował winę, nieudolnie próbując wykazać, iż nie obejmował on swoją świadomością tego, że środki pieniężne, które przyjął na swoje konto bankowe pochodzą z kradzieży

W tym zakresie analiza zarówno treści podniesionych zarzutów, jak i uzasadnienia środka odwoławczego prowadzi do wniosku, iż mimo że apelujący zarzucił błędną, a w istocie sprzeczną z zasadami prawidłowego rozumowania oraz zasadami doświadczenia życiowego ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, w tym części wyjaśnień oskarżonego, to praktycznie apelujący w swoich wywodach nie odniósł się do przedstawionego w pisemnym uzasadnieniu wyroku toku rozumowania Sądu I instancji oraz do przywołanych w tym względzie argumentów, które zadecydowały o takiej ocenie przedmiotowego materiału dowodowego. Apelujący w szczególności w sposób całkowicie niezrozumiały uzasadnia zarzuty dotyczące oceny ww. dowodów. Wskazać należy, iż bez znaczenia pozostaje okoliczność, iż Sądowi znane są mechanizmy manipulacji i niejako wciągnięcia innych osób w proceder przestępczy charakterystyczny dla wykorzystywania tzw. „

słupów”, skoro Sąd należycie wyjaśnił, dlaczego przyjął, że oskarżony co najmniej godził się na możliwość, że pieniądze, które „

przepuszcza” przez swoje konto bankowe, pochodzą z nielegalnego źródła.

W tym zakresie wskazania wymaga, iż znamiona strony podmiotowej przestępstwa paserstwa z art. 291 § 1 k.k. zostają wypełnione nie tylko wtedy, gdy sprawca wie (ma pełną świadomość), że nabywana przez niego rzecz została uzyskana za pomocą czynu zabronionego, ale również wtedy, gdy na podstawie okoliczności związanych z nabywaniem rzeczy poweźmie przypuszczenie, iż pochodzą one z czynu zabronionego. Oznacza to, że sprawcą paserstwa nie jest wyłącznie osoba, która wie, iż dana rzecz pochodzi z czynu zabronionego, ale jest nią także osoba, która z uwagi na okoliczności objęcia rzeczy uzyskanej z czynu zabronionego na to się godzi (tak wyrok SA w Warszawie z 22.11.2016 r., II AKa 309/16, LEX nr 2184497).

Uwzględniając przy tym okoliczności przedmiotowego zdarzenia nie sposób uznać, że oskarżony nie powziął chociażby przypuszczenia, że pieniądze, które przyjął na konto bankowe pochodzą z przestępstwa. Przede wszystkim zwrócić należy uwagę na to, że oskarżony za przyjęcie na konto kwoty ponad 200.000 zł otrzymał wynagrodzenie w postaci procentowej prowizji, a następnie rozdysponował ją na dwa konta – swojej siostry i matki. Jednocześnie oskarżony posiada wykształcenie wyższe i nie sposób uznać, ażeby działał aż w takim zaufaniu do osoby, której w istocie nie znał (wyłącznie korespondował). Tym bardziej, że przecież po otrzymaniu wezwania na przesłuchanie, sam oskarżony miał napisać do osoby pochodzenia nigeryjskiego, że znaleziono kolejną osobę, która go oskarża.

Mając na względzie powyższe, jeszcze raz podkreślić należy, co zdaje się pomijać apelujący, iż ustalając stan faktyczny należy oceniać dowody kompleksowo z uwzględnieniem ich wzajemnych relacji, nie zaś każdy z dowodów w oderwaniu od pozostałych. Takiej właśnie wszechstronnej, kompleksowej oceny z uwzględnieniem wszystkich dowodów oraz wszystkich okoliczności sprawy dokonał Sąd I instancji. Z kolei apelujący skupił się jedynie na dowodach, które miały przemawiać na korzyść oskarżonego, deprecjonując inne, wskazujące na jego sprawstwo i winę. Apelujący w sposób uznany za korzystny dla oskarżonego, wybiórczy, precyzuje zarzuty apelacyjne i je uzasadnia, przedstawiając własny podgląd co do sposobu oceny dowodów, nie uwzględniając przy tym całokształtu materiału dowodowego. Tymczasem wszechstronna ocena wszystkich dowodów i wynikających z nich okoliczności jest obowiązkiem nie tylko Sądu orzekającego, ale dotyczy również wyciągania wniosków przez strony procesowe, które przedstawiając własne stanowisko nie mogą opierać się na fragmentarycznej ocenie dowodów z pominięciem tego wszystkiego co może prowadzić do innych wniosków.

Apelujący działający jako obrońca oskarżonego w ramach przyjętej linii obrony, całkowicie umniejszał jego winę, nieudolnie próbując wykazać, że oskarżony nie obejmował swoją świadomością i nie mógł obejmować, że pieniądze, które przyjął na swój rachunek bankowy pochodzą z przestępstwa, co nie mogło zostać uwzględnione, jako sprzeczne ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym.

Tym samym apelacja wniesiona w przedmiotowej sprawie, a przedstawiająca odmienną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nie zdołała podważyć poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych i dokonanej w ich oparciu oceny prawnej zachowania oskarżonego.

Wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

Ewentualnie o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego w całości od zarzucanych mu czynów.

Ewentualnie (w razie nieuwzględnienia żadnego z powyższych wniosków) o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez obniżenie nałożonego na oskarżonego obowiązku naprawienia szkody do kwoty 179.096,31 zł z uwagi na odzyskanie przez pokrzywdzonego, dzięki wykonanemu przez oskarżonego przelewu, kwoty 24.618,69 zł z utraconej przez niego kwoty 203.715 zł

Niezasadne

Zasadny

Z uwagi na niezasadność podniesionych zarzutów, główny wniosek końcowy sformułowany w apelacji obrońcy oskarżonego nie zasługiwał na uwzględnienie. Brak było również podstaw do całkowitej zmiany zaskarżonego wyroku i uniewinnienia oskarżonego od zarzucanych mu czynów.

Podniesione przez obrońcę zarzuty zmierzały do podważenia ustaleń sądu

meriti w przedmiocie sprawstwa, a przede wszystkim winy oskarżonego, ale nie były one zasadne. Wskazywano już uprzednio, że postępowanie dowodowe w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone prawidłowo i wnikliwie. Sąd I instancji zgromadził pełny materiał dowodowy, wystarczający do poczynienia ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie, dokonał właściwej oceny dowodów i ustaleń stanu faktycznego, a orzekając wziął pod uwagę wszystkie przeprowadzone dowody. Ocena ujawnionego materiału nie budzi zastrzeżeń, albowiem nie wykracza ona poza ramy oceny swobodnej, jest dokładna i nie wykazuje błędów logicznych. Ocenę materiału dowodowego sprawy sąd odwoławczy w całości zatem podziela. Analiza prawna dokonana przez Sąd Okręgowy również nie budziła zastrzeżeń.

Za zasadny uznać należało jednak wniosek ewentualny zgłoszony przez obrońcę oskarżonego, a dotyczący obniżenia nałożonego na oskarżonego obowiązku naprawienia szkody do kwoty 179.096,31 zł.

Zarzut zawarty w apelacji oskarżyciela publicznego:

rażąca niewspółmierność (łagodność) kary poprzez zastosowanie wobec oskarżonego dobrodziejstwa warunkowego zawieszenia wykonania kary 1 roku pozbawienia wolności na okres próby lat 3, podczas gdy okoliczności popełnienia czynu, wysokość sprzeniewierzonego mienia, wskazują, że wymierzona kara nie spełni wobec niego celów zapobiegawczych i wychowawczych jakie kara ma osiągnąć wobec oskarżonego oraz celów w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa.

Niezasadny

Apelacja prokuratora w żadnej mierze nie zasługiwała na uwzględnienie.

[…]