Sąd oddalił apelację kredytobiorcy, bo jego prawo do sankcji przeszło na firmę

(w trybie art. 505

13

§ 2 k.p.c.)

Apelacja była niezasadna.

Sąd Rejonowy dokonał prawidłowych ustaleń co do faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. co do treści przedmiotowej umowy kredytu konsumenckiego, treści umowy przelewu powierniczego – z dnia 10.07.2022 r. (k.48) oraz co do treści oświadczenia P. P. – z dnia 12.09.2022 r. – o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego w rozumieniu art. 45 ust. 1 u.k.k. Te ustalenia Sąd Okręgowy przyjął za własne w braku jakichkolwiek ku temu przeszkód. Tych ostatnich nie stanowiły zarzuty naruszenia prawa procesowego zgłoszone w apelacji. Zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. – opisany w pkt 1 ppkt a-c apelacji, nie zależnie od tego, że nie wyczerpywał istoty tego rodzaju zarzutu (która sprowadza się do skonkretyzowanego wskazania i wykazania nieprawidłowości oceny wiarygodności i mocy dowodu – z punktu widzenia kryteriów wynikających z tego przepisu), był niezasadny przede wszystkim z tej przyczyny, że odnosił się do faktów, które w realiach tej sprawy (prawidłowo zidentyfikowanych podstaw faktycznych i prawnych prowadzących do oddalenia powództwa) nie miały znaczenia dla prawidłowej treści zaskarżonego wyroku. Nie był zasadny zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. opisany w pkt 1 ppkt d apelacji. Zawarta w nim teza, jakoby powód ustalił z cesjonariuszem umowy przelewu powierniczego, że uprawnienie do złożenia oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego będzie przysługiwać powodowi pomimo mimo zawarcia umowy cesji, nie znajduje żadnego potwierdzenia w zaoferowanych przez powoda – nie tylko dowodach, ale szerzej – materiale procesowym. Innymi słowy, powód nie tylko nie wykazał tego, by z zakresu przedmiotowego w/w umowy przelewu powierniczego, zostało wyłączone uprawnienie związane z jedną z przenoszonych w ten sposób wierzytelności, w postaci uprawnienia do złożenia oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego, ale nawet o takim fakcie – w toku postepowania przed Sądem pierwszej instancji wprost nie twierdził (jeżeli wziąć pod uwagę chociażby treść uzasadnienia pozwu). Wniosków tych nie zmienia także treść zeznań powoda, do których odwołuje się skarżący w tym analizowanym obecnie zarzucie. Wynika z nich jedynie to, że powód miał sporządzać oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego „we współpracy z (...)” (czyli cesjonariuszem w w/w umowy przelewu powierniczego). Z tego faktu z całą pewnością, ani wprost, ani pośrednio (jak bezpodstawnie próbuje na to naprowadzać skarżący) nie wynika, jakoby strony w ramach zawartej umowy przelewu powierniczego z dnia 10.07.2022 r. miały postanowić, że nie obejmuje ona przeniesienia uprawnienia do złożenia oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego. Z treści tej umowy (k. 48), w jej § 1.1, wprost wynikało, że jej przedmiotem są wszelkie wierzytelności, obecne i przyszłe, przysługujące kredytobiorcy (cedentowi) z umowy kredytu konsumenckiego (dokładnie w tej umowie cesji opisanego, w szczególności „wierzytelności mogące wynikać z zastosowania art. 45 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim i przewidującego tzw. sankcję kredytu darmowego, wraz ze wszystkimi związanymi z tymi wierzytelnościami prawami”. Już tylko ten zapis, w sposób niebudzący żadnych wątpliwości oznaczał, że strony nie postanowiły o jakimkolwiek wyłączeniu przedmiotowym z tej umowy, w szczególności takim, na jakie naprowadzał w apelacji skarżący. Taki wniosek potwierdza nie tylko ten zapis umowy, ale w takim przekonaniu utwierdza także pozostała jej treść, w szczególności postanowienia w § 2.2 oraz § 3.1 Istota tych zapisów sprowadzała się do tego, że cesjonariusz miał wyegzekwować nabyte w ten sposób od cedenta wierzytelności, po to też by przekazać cedentowi 70 % wyegzekwowanego świadczenia głównego, a w celu wyegzekwowania tych wierzytelności, cedent zobowiązał się do przekazania cesjonariuszowi wszelkich dokumentów koniecznych do skutecznego dochodzenia roszczeń od dłużnika. Zatem w ramach tak określonych obowiązków po stronie cedenta nie było mowy o jakichkolwiek dodatkowych czynnościach, które cedent, niezależnie od treści umowy cesji i tego co z niej wynikało, miałby podjąć, a przede wszystkim, które byłyby konieczne dla skutecznego dochodzenia roszczeń przez cesjonariusza – w ramach realizacji tak nabytej przez niego wierzytelności. W szczególności, w umowie cesji nie było mowy o realizacji przez cedenta uprawnienia do złożenia oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego. Z kolej, ten wyżej przywołany zapis o zobowiązaniu się cedenta do przekazania wszelkich dokumentów koniecznych dla skutecznego dochodzenia roszczeń, co oczywiste nie mógł obejmować pisemnego oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego bo takowy jeszcze nie istniał. Byłoby inaczej jedynie w sytuacji, w której kredytobiorca najpierw złożyłby oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego, a następnie zawarł umowę cesji wierzytelności o zwrot nienależnego w związku z tym świadczenia. Reasumując, z tych wszystkich przyczyn, wbrew stanowisku skarżącego, z dowodu z zeznań powoda w charakterze strony, w żaden sposób nie wynikało to, by przedmiotem umowy przelewu powierniczego były wierzytelności, w tym wierzytelność o zwrot nienależnego świadczenia (z tytułu SKD), ale z wyłączeniem uprawnienia do złożenia oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego.

Nie znalazł żadnego usprawiedliwienia zarzut naruszenia art. 65 § 1 i 2 k.c. Innymi słowy, wbrew tak wyrażonemu przez skarżącego stanowisku, prawidłowa wykładnia zarówno oświadczeń woli stron – składających się na przedmiotową umowę przelewu powierniczego, ani prawidłowa wykładnia postanowień tej umowy, nie mogły prowadzić i nie prowadziły do wniosku, jakoby strony zgodnie postanowiły, że dokonują przelewu wierzytelności, w tym i tej z tytułu świadczenia nienależnego (w konsekwencji skutecznego skorzystania z SKD), ale z wyłączeniem związanego z tą wierzytelnością – w sposób oczywisty – przysługującego kredytobiorcy (cedentowi) w chwili zawarcia umowy cesji uprawnienia do złożenia oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego – stosownie do art. 45 ust. 1 u.k.k. Te przywołane już przywołane już przez Sąd Okręgowy oświadczenia woli stron umowy cesji (w szczególności w jej § 1.1, § 2.2, § 3.1), z punktu widzenia okoliczności w jakich zostały złożone, zwyczajów, zasad współżycia społecznego, prowadzą do oczywistego wniosku, że strony tej umowy postanowiły o przeniesieniu nie tylko tej przyszłej wierzytelności o zwrot świadczenia nienależnego z tytułu skutecznego skorzystania z sankcji SKD, ale także i bezpośrednio związanego z tą wierzytelnością – w sensie determinującym jej byt prawny, także i tego prawokształtującego uprawnienia do złożenia oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego. Z punktu widzenia kryterium ludzi uczciwie i rozsądnie myślących, pojawia się, retoryczne pytanie, czy racjonalny sens miałyby takie oświadczenia woli stron w ramach umowy przelewu powierniczego wierzytelności o zwrot nienależnego świadczenia z tytułu skutecznego skorzystania z SKD, z wyłączeniem przeniesienia uprawnienia do złożenia oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego, w sytuacji, w której w chwili zawarcia tej umowy kredytobiorca (cedent) jeszcze nie złożyłby kredytodawcy oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego, a w umowie tej nie istniały żadne zapisy nakładające na cedenta (kredytobiorcę) obowiązku złożenia takiego oświadczenia o skorzystaniu z SKD i to we właściwym terminie. Jest rzeczą oczywistą, że brak nałożenia takiego obowiązku czyniłby, przy założeniu, że umowa przelewu rzeczywiście miałaby wyłączać przejście tego uprawnienia (jako związanego z wierzytelnością – w rozumieniu art. 509 § 2 k.c.) i istocie wyłączałby możliwość dochodzenia wierzytelności (z tytułu SKD) przez cesjonariusza. Zatem z jednej strony wskazany już brak wyłączenia przedmiotowego w umowie przelewu – co do uprawnienia do złożenia oświadczenia o skorzystaniu z SKD, a z drugiej strony – uprawnienie cesjonariusza do dochodzenia wierzytelności z tytułu SKD, przy jednoczesnym braku nałożenia na cedenta obowiązku złożenia oświadczenia o skorzystaniu z SKD, w sposób oczywisty potwierdza, że zgodnym zamiarem stron i celem tej umowy przelewu powierniczego było przeniesienie w ramach wszystkich wierzytelności, także wierzytelności o zwrot świadczenia nienależnego ( z tytułu skutecznego skorzystania z SKD), co istotne – wraz ze związanym z tym funkcjonalnie uprawnieniem prawokształtującym do złożenia oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego. To wszystko oznacza, że bezpodstawny pozostawał także zarzut naruszenia art. 65 § 2 k.c.

Sąd Rejonowy dokonał prawidłowej prawnomaterialnej oceny tej niewadliwie ustalonej podstawy faktycznej zaskarżonego wyroku, o ile doszedł do wniosku, że powód nie był uprawniony do złożenia pozwanemu skutecznego oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego – w rozumieniu art. 45 ust. 1 u.k.k., bo to uprawnienie w dacie złożenia tego oświadczenia mu już nie przysługiwało, zważywszy na wskazany skutek umowy cesji. Wniosku tego nie zmienia zarzut naruszenia art. 45 ust. 1 u.k.k. w zw. z art. 509 § 1 i 2 k.c., bo ten zasadny nie był. Wbrew tak wyrażonemu przez skarżącego stanowisku, Sąd Rejonowy dokonał prawidłowej wykładni tych przepisów. Istota zagadnienia sprowadzała się do tego, czy uprawnienie do złożenia oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego – w rozumieniu art. 45 u.k.k. stanowi uprawnienie, o którym mowa w art. 509 § 2 k.c., a zatem, czy pozostaje w związku z samą wierzytelnością będącą przedmiotem umowy przelewu, a wobec tego, czy wraz z tą wierzytelnością przechodzi na nabywcę, a tym samym czy czynność prawna w postaci umowy przelewu, wywołuje skutek nie tylko w niej wyrażony, ale i ten wynikający wprost z ustawy.

Sąd Okręgowy rozpoznający niniejszą apelację (tryb uproszczony, a więc nie sprawę w postępowaniu apelacyjnym), w tym składzie, w dalszym ciągu prezentuje stanowisko już wcześniej wyrażane, w tym także w sprawie przywołanej przez Sąd Rejonowy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, jak i przez pozwanego – w odpowiedzi na apelację. Chodzi o pogląd zaprezentowany w uzasadnieniu wyroku z dnia 8.04.2025 r., w sprawie o sygn. akt II Ca 144/25, LEX nr 3891792), także z odwołaniem się do literatury przedmiotu. W związku z tym raz jeszcze wyjaśnić należy, że stanowisko Sądu Rejonowego i w tym przypadku było nie tylko prawidłowe, ale także miało oparcie w literaturze przedmiotu (T. Czech - Komentarz do art. 45 u.k.k. - Syst. inf. pr. Lex). Na skutek umowy cesji, uprawnienie, o którym mowa w art. 45 ust. 1, przechodzi ex lege na nabywcę, na którego przelano wierzytelność przyszłą konsumenta. Stanowi ono prawo majątkowe związane z tą wierzytelnością (art. 509 § 2 k.c.). Nie ma charakteru osobistego, ponieważ dotyczy interesu majątkowego. Logiczne i racjonalne jest zatem przypisanie tego uprawnienia cesjonariuszowi w wyniku zawarcia umowy przelewu, ponieważ wykonanie uprawnienia leży w jego interesie, zaś skutki prawne przede wszystkim odnoszą się do jego majątku. Cesjonariusz może wykonać uprawnienie w imieniu własnym, doręczając kredytodawcy stosowne oświadczenie woli (w trybie pozasądowym albo w trakcie procesu cywilnego). W następstwie sankcji kredytu darmowego powstaje wtedy na rzecz cesjonariusza wierzytelność wobec kredytodawcy o zwrot nienależnego świadczenia (tj. wierzytelność objęta przelewem). Reasumując, skoro w wyniku umowy przelewu wierzytelności (w tym także przyszłej), wraz z tą wierzytelnością przechodzi na jej nabywcę (cesjonariusza) - zgodne z art. 509 § 2 k.c. - uprawnienie do złożenia oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego - w rozumieniu art. 45 ust. 1 u.k.k., to oznacza to, że z tego uprawnienia nie może skorzystać już zbywca wierzytelności, ba razem z nią to uprawnienie zbył, a oświadczenie w trybie art. 45 ust. 1 u.k.k. oraz w terminie wynikającym z art. 45 ust. 5 u.k.k. może złożyć już jedynie cesjonariusz. Taka wykładnia tych przepisów, w szczególności art. 509 § 2 k.c., także na potrzeby rozważenia stosowania art. 45 ust. 1 u.k.k. znajduje także potwierdzenie w orzecznictwie (p. np. wyrok SO w Warszawie z 4.09.2024 r., XXVII Ca 1632/24, LEX nr 3830993). Oczywiście, strony umowy przelewu wierzytelności przyszłej mogą postanowić, że uprawnienie określone w art. 45 ust. 1 u.k.k. pozostaje po stronie konsumenta (art. 353

(

1) k.c.). W takim wypadku konsument wykonuje uprawnienie w imieniu własnym, powstaje wierzytelność wobec kredytodawcy, zaś cesjonariusz – zgodnie z umową przelewu – nabywa ją do swojego majątku. Zatem tylko w takim wypadku należałoby wykluczyć przejście uprawnienia do złożenia oświadczenia o skorzystaniu z SKD – w rozumieniu art. 509 § 2 k.c. (p. także T. Czech i przywołany wyżej komentarz).

Dotychczasowych wniosków nie zmienia to, co w apelacji – w ramach argumentacji odmiennego wniosku co do wykładni art. 509 § 2 k.c. przedstawił skarżący. Po pierwsze, tak wyrażone w apelacji stanowisko, jest co najmniej niekonsekwentne, jeżeli w ogóle nie wewnętrznie sprzeczne, skoro z jednej strony zarzuty apelacji zmierzały w kierunku wykazania, że strony z zakresu przedmiotowej umowy przelewu wyłączyły uprawnienie do złożenia oświadczenia o skorzystaniu z SKD, a z drugiej prezentowana przez skarżącego wykładnia przepisu art. 509 § 2 k.c. sprowadza się do tezy, że uprawnienie o do złożenia oświadczenia o skorzystaniu z SKD już co do zasady miałoby nie należeć do uprawnień, o jakich mowa w art. 509 § 2 k.c. W związku z tym pojawia się retoryczne pytanie, w jakim celu takiej sytuacji skarżący zwalczał ustalenie, że umowa przelewu obejmowała także i to uprawnienie. Nie ulega wątpliwości, że przyjęcie prezentowanego przez skarżącego założenia co do wykładni przepisu art. 509 § 2 k.c., czyniłoby bezprzedmiotowym wykazywanie tego, że uprawnienie i jakim mowa zostało wyłączone przez strony z zakresu przedmiotowego umowy przelewu. Po drugie dotychczasowych wniosków nie zmienia także orzecznictwo sadów powszechnych przywołane w apelacji. Żadne z zacytowanych przez skarżącego fragmentów uzasadnień tych orzeczeń nie potwierdza tezy, jakoby umowa przelewu wierzytelności o świadczenie nienależne z tytułu skutecznego skorzystania z sankcji kredytu darmowego, już co do samej zasady miałaby nie obejmować także pozostającego w związku z tą wierzytelnością uprawnienia do złożenia oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego. Wniosku tego nie zmieniają zawarte w tych fragmentach uzasadnień stwierdzenia, że konkretna umowa przelewu nie przewidywała uprawnienia dla cesjonariusza do złożenia oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego. W tym miejscu jedynie raz jeszcze przypomnieć należy, że to iż z postanowienia umowy wprost nie wynika, że przenosi ona takie uprawnienie, nie oznacza jeszcze tego, że taki skutek nie następuje, a to z mocy art. 509 § 2 k.c. w zw. z art. 56 k.c. W uzasadnieniach tych orzeczeń mowa też o kwestii - najogólniej rzecz ujmując dopuszczalności złożenia oświadczenia o skorzystaniu z SKD przez pełnomocnika kredytobiorcy, a to zagadnienie nie miało żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, a to wobec ujawnionych w niej faktów.

Skoro zatem do zawarci umowy cesji doszło w dniu 10.07.2022 r.(k.48) - ze skutkiem nabycia nie tylko wierzytelności z tytułu skutecznego skorzystania z sankcji kredytu darmowego, ale także nabycia samego uprawnienia do złożenia świadczenia w trybie i na podstawie art. 45 ust. 1 u.k.k. (art. 509 § 2 k.c.), to w dniu 12.09.2022 r., w którym powód złożył takie oświadczenie (k.28) nie był już do tego uprawniony, bo uprawnienie to w tym czasie przysługiwało cesjonariuszowi. Oczywistym pozostaje i ten wniosek, że zawarta w dniu 5.01.2024 r. umowa przelewu powierniczego (w istocie zwrotnego – w kontekście umowy z dnia 10.07.2022 r.), wywołała skutek dopiero od dnia jej zawarcia, czyli dopiero w dniu 5.01.2024 r. powód niejako odzyskał uprawnienie do złożenia oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego, ale takiego oświadczenia już nie złożył – aż do zamknięcia rozprawy w postępowaniu przed Sądem drugiej instancji (pomimo tego, że był reprezentowany przez pełnomocnika – radcę prawnego). Oczywistym jest i ten wniosek, że braku złożenia owego prawnomaterialnego oświadczenia – kredytodawcy nie mógł sanować odpis pozwu doręczony pozwanemu, bo była to jedynie czynność procesowa, z resztą dokonana przez pełnomocnika, który legitymował się jedynie pełnomocnictwem procesowym, a więc nie materialnoprawnym.

Ostatni zarzut apelacji – opisany w jej pkt 16, a dotyczący naruszenia art. 385

1 § 1 k.c. – w kontekście jednoznacznie zidentyfikowanych (na podstawie uzasadnienia pozwu) przedmiotowych granic tego postępowania (sankcja kredytu darmowego, a nie abuzywność postanowień umowy, co oczywiste, także przed Sądem drugiej instancji, wskazywał albo na zwykłą omyłkę skarżącego, albo na elementarny brak rozróżnienia obu tych instytucji. Z obu tych przyczyn zarzut ten był oczywiście bezprzedmiotowy.

W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy na podstawie art. 385 k.p.c. orzekł jak w pkt 1 sentencji.

Rozstrzygniecie o kosztach postępowania apelacyjnego znajduje uzasadnienie w art. 98 § 1, 1

1 k.p.c. oraz § 2 pkt 5, § 10 ust. 1 pkt 1 Rozp. Min. Spr. z dnia 22.10.2015 r., w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. 2023.1964 ).

SSO Mariusz Broda

Zarządzenie: odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikowi pozwanego.

2.09.2026 r.