Pracownica pomocy kuchennej podlega ubezpieczeniom od grudnia 2019, sąd zmienił wyrok

Decyzją z dnia 7 maja 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. działając na podstawie art. 83 ust. 1 art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 11 ust. 1, art. 12 ust. 1 i art. 13 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U.

z 2021 r. poz. 423, z późn. zm) i art. 58 § 1 k.c., stwierdził że M. S. jako pracownik

u płatnika składek (...) Sp. z o.o. nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu, wypadkowemu od 1 grudnia 2020 r.

Decyzją z dnia 21 czerwca 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B., działając na podstawie art. 83a ustawy systemowej i art. 154 § 1 k.p.a. zmienił decyzję z 7 maja 2021 r. i stwierdził, że M. S. jako pracownik u płatnika składek (...) Sp. z o.o. nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym, tj. emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu w okresie od 1 grudnia 2019 r., wskazując że w sentencji w/w decyzji stwierdzono omyłkę pisarską w zakresie błędnie wskazanej daty 1 grudnia 2020 r. zamiast 1 grudnia 2019 r. i zaistniała konieczność zmiany ww. decyzji. W zakresie uzasadnienia organ rentowy podtrzymał decyzję z 7 maja 2021 r.

Odwołanie od powyższych decyzji złożył zarówno płatnik składek (...)

Sp. z o.o. w P. jak też M. S.. Strony tożsamo zaskarżyły decyzję

w całości i wniosły o jej zmianę poprzez ustalenie, że M. S., jako osoba wykonująca pracę na podstawie umowy o pracę u płatnika składek (...) Sp. z o.o. z siedzibą

w P. podlega obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu od dnia 1 grudnia 2019 r.

W odpowiedzi na odwołania organ rentowy, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, wniósł o jego oddalenie.

Wyrokiem z dnia 3 sierpnia 2022r. Sąd Okręgowy w Bielsku-Białej oddalił odwołanie.

Sąd pierwszej instancji ustalił, że strona odwołująca się (...) Sp. z o.o.

z siedzibą w P. przy ul. (...) jest zarejestrowana w KRS pod numerem (...) jako prowadząca działalność, której przedmiotem są m.in. restauracje i inne stałe placówki gastronomiczne, catering. Została ona zarejestrowana z datą 11 grudnia 2014 r., jako wspólnik wpisana jest M. K., która posiada 95% udziałów, a w skład zarządu spółki wchodzą H. A. (Prezes Zarządu) i M. K. (Członek Zarządu).

W dniu 25 listopada 2019 r. została zawarta umowa o pracę na czas określony od

1 grudnia 2019 r. do 30 czerwca 2022r. za wynagrodzeniem 2.250 zł brutto pomiędzy M. S. a (...) sp. z. o.o. o następującej treści:

1) Pracodawca zatrudnia Pracownika na podstawie umowy o pracę zawartej na czas określony na stanowisko pomoc kuchenna w wymiarze czasu pracy 1/1 (cały etat) i powierza niżej wymienione obowiązki:

• obróbka produktów niezbędnych do przygotowywania dań i posiłków,

• obieranie i krojenie warzyw,

• gastronomiczny rozbiór mięsa,

• pomoc przy przygotowywaniu dań serwowanych w restauracji: smażenie frytek, opiekanie ziemniaków, przygotowywanie sałatek, smażenie mięsa, ryb, placków ziemniaczanych,

• krojenie warzyw do kebaba na maszynie,

• utrzymywanie porządku, zmywanie naczyń, czyszczenie sprzętów,

• odbieranie towarów, sprawdzanie ile pod względem ilościowym z fakturą, potwierdzanie odbioru na fakturach,

• odpowiedzialność za wybór składników spożywczych najwyższej jakości,

• odpowiedzialność za przechowywanie produktów spożywczych i zabezpieczanie ich przed zepsuciem,

• przestrzeganie zasad BHP i wymogów sanitarnych,

• dbanie o dobry wizerunek pracodawcy (kultura osobista, uniform itd.)

Na prośbę M. S. została ona zatrudniona w weekendowym systemie czasu pracy, w piątki, soboty i w niedziele, do 12 godzin na dobę, według harmonogramu przekazywanego Pracownikowi na 1 tydzień przed rozpoczęciem danego miesiąca.

M. S. pracowała w lokalu (...) w K. przy ul. (...). W tym lokalu wykonywała ona czynności związane z przygotowywaniem posiłków wydawanych dla klientów zarówno w powyższym lokalu jak również dla lokali znajdujących się w centrum K., gdzie nie ma miejsca na tego rodzaju przygotowywanie składników.

Jej obowiązki były wykonywane zgodnie z zawartą w dniu 25 listopada 2019 r. umową o pracę. Praca świadczona była w systemie weekendowym.

Jeszcze przed zawarciem umowy M. S. wykonywała dla spółki (...) czynności z zakresu pomocy kuchennej.

M. S. na czas wykonywanej przez weekendy pracy u płatnika składek (...) sp. z o.o. nocowała u M. K..

(...) Sp. z o.o. zgłosił M. S. od 1.12.2019 r. do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych, tj. emerytalnego, rentowych, chorobowego, wypadkowego

i obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego jako pracownika (zgłoszenie zostało złożone 29.04.2020 r.). Płatnik składek sporządził za ww. imienne raporty miesięczne o należnych składkach i wypłaconych świadczeniach ZUS RCA za miesiące od 12/2019 r. do 3/2021 r.

z kodem tytułu ubezpieczenia 0110 00 z wykazaną podstawą wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne w wysokości:

- 12/2019 - 2 250,00 zł (dokument został sporządzony 2.05.2020 r.)

- 1/2020 - 2 600,00 zł (dokument został sporządzony 3.05.2020 r.)

- 2/2020 - 2 600,00 zł (dokument został sporządzony 5.05.2020 r.)

- 3/2020 - 2 600,00 zł (dokument został sporządzony 5.05.2020 r.)

- 4/2020 - 2 600,00 zł (dokument został sporządzony 5.05.2020 r.)

- 5/2020 - 2 600,00 zł (dokument został sporządzony 22.06.2020 r.)

- 6/2020 - 2 600,00 0 zł (dokument został sporządzony 15.07.2020 r.)

- 7/2020 - 2 600,00 zł (dokument został sporządzony 6.11.2020 r.)

- 8/2020 - 2 600,00 zł (dokument został sporządzony 6.11.2020 r.)

- 9/2020 - 2 600,00 zł (dokument został sporządzony 6.11.2020 r.)

- 10/2020 - 2 600,00 zł (dokument został sporządzony 12.11.2020 r.)

- 11/2020 - 2 600,00 zł (dokument został sporządzony 31.12.2020 r.)

- 12/2020 - 2 600,00 zł (dokument został sporządzony 17.01.2021 r.)

- 1/2021 - 2 800,00 zł (dokument został sporządzony 23.02.2021 r.)

- 2/2021 - 2 800,00 zł (dokument został sporządzony 15.03.2021 r.)

- 3/2021 - 2 800,00 zł (dokument został sporządzony 8.04.2021 r.)

Deklaracje rozliczeniowe PIT-11 za 2019 r. za M. S. zostały złożone do Urzędu Skarbowego dopiero 29.04.2020 r.

M. S. od dnia 1.03.1991 r. posiada ustalone prawo do emerytury.

W dniu 2.05.2020 r. płatnik składek sporządził korekty dokumentów rozliczeniowych i na dzień 31.12.2019 r. wykazał 8 zleceniobiorców, 2 pracowników zatrudnionych na 1,5 etatu, przy czym stan ten zaistniał na skutek korekty płatnika dokonanej 2 maja 2020 r., a wcześniej stan ten liczył 1 pracownika zatrudnionego w wymiarze 0,5 etatu oraz 4 zleceniobiorców.

Płatnik składek w lipcu 2020 r. złożył wniosek o wypłatę świadczeń pieniężnych z Polskiego Funduszu Rozwoju S.A. wypłacanych w celu zwalczania skutków COVID-19 w Polsce i w związku z tym PFR weryfikował w lipcu 2020 r. liczbę pracowników zgłoszonych przez (...) Sp. z o.o. na dzień 31.12.2019 r. oraz na dzień 30.06.2020 r., tj. w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku do PFR S.A.

(...) Sp. z o.o. uzyskał w sumie subwencję Polskiego Funduszu Rozwoju S.A. w wysokości 612 000,00 zł.

Przechodząc do rozważań prawnych Sąd Okręgowy powołał się na art. 58 § 1 k.c. oraz wydane w tym zakresie orzeczenia.

Sąd Okręgowy nie dopatrzył się pozorności umowy o pracę z 25 listopada 2019 r. przyjmując, że była ona faktycznie wykonywana. W ocenie sądu orzekającego takie uznanie nie powoduje od razu przyjęcia, że w sprawie nie nastąpiło nadużycie prawa. Wskazane przez ZUS okoliczności, które dotyczą ubiegania się przez płatnika składek o subwencję z PFR, późne złożenie odpowiednich dokumentów zgłoszeniowych do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Urzędu Skarbowego, fakt pandemicznego okresu, w którym doszło do zawarcia umowy o pracę, odległość miejsca zamieszkania M. S. od miejsca wykonywanej pracy a przy tym jej długotrwałe uprawnienie do pobierania świadczenia emerytalnego (od 1991 r.), zrodziło poważne wątpliwości co do zasadności zawarcia spornej umowy i jej celu gospodarczego.

W dalszej części pisemnego uzasadnienia Sąd Okręgowy wskazał, że bardzo mało prawdopodobna wydała się nagła konieczność zatrudniania pracownika na stanowisku pomocy kuchennej w okresie, kiedy branża gastronomiczna doznawała głębokiego ograniczenia. Możliwa była jedynie realizacja usług polegających na przygotowywaniu i podawaniu żywności na wynos oraz w dowozie. Sąd pierwszej instancji nie zanegował jednak faktu, że M. S. faktycznie wykonywała czynności związane ze stanowiskiem pomocy kuchennej. Uznał, że nie było żadnych realnych potrzeb, żeby na czas pandemii zatrudnić M. S. i to na podstawie umowy o pracę na pełen etat. Nie istniał żaden gospodarczy cel takiej czynności prawnej. To działanie było nakierowane jedynie na uzyskanie subwencji z PFR

w znacznej wysokości (ponad 600.000 zł) i w tym zakresie ocenił to działanie jako nadużycie prawa i naruszenie art. 58 § 2 k.c. W okresie pandemii nie było podstaw do zatrudniania

w takim wymiarze czasu pracy, jak w spornej umowie. Również daleka odległość z miejsca zamieszkania M. S. (P.) do lokalu płatnika składek w K. przy

ul. (...), a nawet długotrwałe uprawnienie M. S. do pobierania świadczenia emerytalnego (już od 1991 r.), spotęgowały przeświadczenie, że celem zawarcia spornej umowy nie było prawne usankcjonowanie stosunku pracowniczego, ale uzyskanie powyższych subwencji. Do momentu zawarcia spornej umowy o pracę żadna ze stron postępowania

nie widziała gospodarczej potrzeby wykreowania takiego stosunku prawnego, to tym bardziej czas pandemii i bardzo duże (niemal całkowite) ograniczenie branży gastronomicznej w tym okresie, w żaden sposób nie pozwala na przyjęcie, że to właśnie w tym pandemicznym czasie nagle pojawiła się konieczność zatrudnienia kolejnego pracownika i to w takim wymiarze i na takiej podstawie, jak to określono w umowie z dnia 25 listopada 2019 r. Przed dniem zawarcia umowy zatrudnionych było tam bowiem 4 zleceniobiorców i 1 pracownik na 0,5 etatu. Pracownikiem tym była M. K., która jak zeznawała wykonywała wiele czynności związanych z prowadzeniem (...) sp. z o.o., mimo tego jej etat pozostawał

na poziomie 0,5.

W maju 2020 r. dokonana korekta dokumentacji rozliczeniowej płatnika składek ujawniła zatrudnienie na poziomie 1,5 etatu oraz 8 zleceniobiorców. Ponadto Sąd Okręgowy wyjaśnił,

że nie ma podstaw do przyjęcia, aby obiektywnie zaistniała jakakolwiek wiarygodna przesłanka do znacznego opóźnienia w rozliczeniach.

Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy uznał brak zasadności wniesionego odwołania, uznając sporną umowę o pracę za niezgodną z zasadami współżycia społecznego

i dlatego na podstawie art. 477

14 §1 k.p.c. orzekł o jego oddaleniu.

Apelację od wyroku Sądu Okręgowego wniosła ubezpieczona zaskarżając go w całości

i zarzucając:

1. naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. poprzez:

a. brak wszechstronnego rozważenia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, tj. oceny zeznań reprezentanta płatnika składek M. K., świadków oraz dokumentów - wbrew zasadom logiki oraz doświadczenia życiowego, skutkujące ustaleniem, że umowa o pracę zawarta została przez ubezpieczoną z płatnikiem składek jest sprzeczna

z zasadami współżycia społecznego, podczas gdy z materiału dowodowego zebranego

w sprawie wynika, że strony spornej umowy faktycznie ją realizowały, co skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego co do powyższego faktu;

b. brak wszechstronnego rozważenia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, tj. oceny zeznań reprezentanta płatnika składek, świadków oraz dokumentów - wbrew zasadom logiki oraz doświadczenia życiowego, skutkujące ustaleniem, że w zakresie spornego stosunku pracy istniał brak zapotrzebowania na pracę ubezpieczoną, co jednoznacznie wskazywało na to, iż zawarcie spornej umowy jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, podczas gdy

z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, że w zakresie spornego stosunku pracy istniało zapotrzebowanie na pracę ubezpieczonej wynikające z faktu chęci utrzymania funkcjonowania lokalu w warunkach pandemii COVID-19, co skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego co do powyższego faktu;

c. sprzeczność istotnych ustaleń stanu faktycznego Sądu pierwszej instancji z treścią zebranego materiału dowodowego poprzez uznanie, iż podpisanie spornej umowy o prace było tylko celowym, zaplanowanym działaniem, mającym na celu pozyskanie świadczeń

z Polskiego Funduszu Rozwoju w ramach tzw. Tarczy Finansowej 2.0, podczas gdy jak wynika zeznań reprezentanta płatnika składek, świadków oraz dokumentów - ubezpieczona faktycznie realizował swoje obowiązki pracownicze,

d. dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów, w tym w szczególności uznanie zeznań świadków, przesłuchania reprezentanta płatnika składek M. K. za wiarygodne jedynie częściowo, podczas gdy zeznania te były jasne, spójne, logiczne i przekonujące, jak również poszczególne depozycje świadków i M. K. znajdują pełne odzwierciedlenie

w pozostałym materiale dowodowym zebranym w sprawie i powinny być obdarzone przez Sąd walorem pełnej wiarygodności;

e. dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów, w tym w szczególności uznanie oświadczeń reprezentanta płatnika składek za wiarygodne w zakresie wykonywania przez ubezpieczoną czynności, przy jednoczesnym uznaniu łączącej strony umowy o pracę za naruszającą zasady współżycia społecznego;

f. dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów, w tym w szczególności uznanie, iż intencją podejmowanych przez płatnika składek działań było wyłącznie uzyskanie subwencji

z Polskiego Funduszu Rozwoju, podczas gdy jak wynika z dowodów zgromadzonych

w sprawie, z okoliczności sprawy i z zasad logicznego rozumowania, w momencie zatrudniania ubezpieczoną nie było wiadomo, że program taki („Tarcza Finansowa PFR 2.0”) w ogóle będzie uruchomiony, a poza tym przy analizie pozorności umowy o pracę organ rentowy nie powinien badać kwestii dotyczących tarczy anty kryzysowej, a jedynie przesłanki związane

z definicją ustawową stosunku pracy;

g. dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów, w tym w szczególności uznanie, iż sporna umowa była sprzeczna z zasadami współżycia społecznego przy jednoczesnym uznaniu,

że ubezpieczona wykonywała pewne czynności zgodnie z zakresem obowiązków;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:

a. art. 58 § 2 ustawy z dnia 23 czerwca 1964 r.- Kodeks cywilny poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, iż zawarcie spornego stosunku pracy należy uznać za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, a co za tym idzie za czynność nieważną, podczas gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że sporna umowa nie narusza zasad współżycia społecznego, była wykonywana i w związku z powyższym jest ważna;

b. art. 6 k.c. w związku z art. 300 k.p., przez uznanie, że przeprowadzone postępowanie dowodowe nie obaliło prawidłowości stanowiska ZUS, podczas gdy to na Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych zobowiązany był do wykazania, że stanowisko zawarte w decyzji jest słuszne;

c. art. 58 § 2 k.c. w związku z art. 300 k.p., poprzez błąd w subsumcji polegający na przyjęciu, że w świetle zgromadzonego materiału umowa o pracę zawarta pomiędzy stronami była sprzeczna z zasadami współżycia społecznego oraz niewłaściwe jego zastosowanie polegające na uznaniu, że pomimo wykonywania przez ubezpieczoną obowiązków nałożonych na nią w umowie o pracę była ona sprzeczna z zasadami współżycia społecznego;

d. art. 6 ust. 1, art. 11 ust. 1, art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r.

o systemie ubezpieczeń społecznych, przez uznanie, że odwołująca nie była objęta ubezpieczeniami społecznym z tytułu spornej umowy o pracę przy jednoczesnym ustaleniu,

iż była ona wykonywana;

e. art. 22 § 1 k.p. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, iż na ważność umowy

o pracę mają wpływ takie czynniki, jak data zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych.

W konsekwencji ubezpieczona wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez zmianę skarżonej decyzji i ustalenie, że ubezpieczona jako osoba wykonująca pracę na podstawie umowy o pracę u płatnika składek (...) sp. z o.o. podlega obowiązkowym ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu i chorobowemu od dnia 1 grudnia 2019 roku. oraz o zasądzenie od organu rentowego na jej rzecz kosztów postępowania za obie instancje według norm prawem przepisanych.

W odpowiedzi na apelację organ rentowy wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie

od ubezpieczonej na jego rzecz kosztów postepowania według norm przepisanych.

Apelację od wyroku Sądu Okręgowego wniósł płatnik składek zaskarżając go w całości

i zarzucając:

1. naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. poprzez:

a. brak wszechstronnego rozważenia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, tj. oceny zeznań reprezentanta płatnika składek M. K., świadków oraz dokumentów - wbrew zasadom logiki oraz doświadczenia życiowego, skutkujące ustaleniem, że umowa o pracę zawarta została przez ubezpieczoną z płatnikiem składek jest sprzeczna

z zasadami współżycia społecznego, podczas gdy z materiału dowodowego zebranego

w sprawie wynika, że strony spornej umowy faktycznie ją realizowały, co skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego co do powyższego faktu;

b. brak wszechstronnego rozważenia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, tj. oceny zeznań reprezentanta płatnika składek, świadków oraz dokumentów - wbrew zasadom logiki oraz doświadczenia życiowego, skutkujące ustaleniem, że w zakresie spornego stosunku pracy istniał brak zapotrzebowania na pracę ubezpieczoną, co jednoznacznie wskazywało na to, iż zawarcie spornej umowy jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, podczas gdy

z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, że w zakresie spornego stosunku pracy istniało zapotrzebowanie na pracę ubezpieczonej wynikające z faktu chęci utrzymania funkcjonowania lokalu w warunkach pandemii COVID-19, co skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego co do powyższego faktu;

c. sprzeczność istotnych ustaleń stanu faktycznego Sądu pierwszej instancji z treścią zebranego materiału dowodowego poprzez uznanie, iż podpisanie spornej umowy o prace było tylko celowym, zaplanowanym działaniem, mającym na celu pozyskanie świadczeń

z Polskiego Funduszu Rozwoju w ramach tzw. Tarczy Finansowej 2.0, podczas gdy jak wynika zeznań reprezentanta płatnika składek, świadków oraz dokumentów - ubezpieczona faktycznie realizował swoje obowiązki pracownicze,

d. dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów, w tym w szczególności uznanie zeznań świadków, przesłuchania reprezentanta płatnika składek M. K. za wiarygodne jedynie częściowo, podczas gdy zeznania te były jasne, spójne, logiczne i przekonujące, jak również poszczególne depozycje świadków i M. K. znajdują pełne odzwierciedlenie

w pozostałym materiale dowodowym zebranym w sprawie i powinny być obdarzone przez Sąd walorem pełnej wiarygodności;

e. dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów, w tym w szczególności uznanie oświadczeń reprezentanta płatnika składek za wiarygodne w zakresie wykonywania przez ubezpieczoną czynności, przy jednoczesnym uznaniu łączącej strony umowy o pracę za naruszającą zasady współżycia społecznego;

f. dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów, w tym w szczególności uznanie, iż intencją podejmowanych przez płatnika składek działań było wyłącznie uzyskanie subwencji

z Polskiego Funduszu Rozwoju, podczas gdy jak wynika z dowodów zgromadzonych

w sprawie, z okoliczności sprawy i z zasad logicznego rozumowania, w momencie zatrudniania ubezpieczoną nie było wiadomo, że program taki („Tarcza Finansowa PFR 2.0”) w ogóle będzie uruchomiony, a poza tym przy analizie pozorności umowy o pracę organ rentowy nie powinien badać kwestii dotyczących tarczy anty kryzysowej, a jedynie przesłanki związane

z definicją ustawową stosunku pracy;

g. dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów, w tym w szczególności uznanie, iż sporna umowa była sprzeczna z zasadami współżycia społecznego przy jednoczesnym uznaniu,

że ubezpieczona wykonywał pewne czynności zgodnie z zakresem obowiązków;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:

a. art. 58 § 2 ustawy z dnia 23 czerwca 1964 r.- Kodeks cywilny poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, iż zawarcie spornego stosunku pracy należy uznać

za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, a co za tym idzie za czynność nieważną, podczas gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że sporna umowa nie narusza zasad współżycia społecznego, była wykonywana i w związku z powyższym jest ważna;

b. art. 6 k.c. w związku z art. 300 k.p., przez uznanie, że przeprowadzone postępowanie dowodowe nie obaliło prawidłowości stanowiska ZUS, podczas gdy to na Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych zobowiązany był do wykazania, że stanowisko zawarte w decyzji jest słuszne;

c. art. 58 § 2 k.c. w związku z art. 300 k.p., poprzez błąd w subsumcji polegający na przyjęciu, że w świetle zgromadzonego materiału umowa o pracę zawarta pomiędzy stronami była sprzeczna z zasadami współżycia społecznego oraz niewłaściwe jego zastosowanie polegające na uznaniu, że pomimo wykonywania przez ubezpieczoną obowiązków nałożonych na nią w umowie o pracę była ona sprzeczna z zasadami współżycia społecznego;

d. art. 6 ust. 1, art. 11 ust. 1, art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r.

o systemie ubezpieczeń społecznych, przez uznanie, że odwołująca nie była objęta ubezpieczeniami społecznym z tytułu spornej umowy o pracę przy jednoczesnym ustaleniu,

iż była ona wykonywana;

e. art. 22 § 1 k.p. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, iż na ważność umowy

o pracę mają wpływ takie czynniki, jak data zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych.

W konsekwencji płatnik składek wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez zmianę skarżonej decyzji i ustalenie, że ubezpieczona jako osoba wykonująca pracę na podstawie umowy o pracę u płatnika składek (...) sp. z o.o. podlega obowiązkowym ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu i chorobowemu od dnia 1 grudnia 2019 roku. oraz o zasądzenie od organu rentowego na jego rzecz kosztów postępowania za obie instancje według norm prawem przepisanych.

W odpowiedzi na apelację organ rentowy wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od płatnika składek na jego rzecz organu rentowego kosztów postepowania według norm przepisanych.

Sąd Apelacyjny ustalił i zważył, co następuje:

ponowna analiza zgromadzonego przez Sąd pierwszej instancji materiału dowodowego musiała spowodować wydanie orzeczenia reformatoryjnego, albowiem apelacje płatnika składek i ubezpieczonej okazały się uzasadnione.

Zgodnie z normą art. 233 § 1 k.p.c. sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego. Sąd Okręgowy ocenił materiał dowodowy w granicach zakreślonych przepisem

art. 233 § l k.p.c. Reguła wyrażona w tym przepisie jest nierozerwalnie związana z zasadą swobodnej oceny dowodów. Ramy swobodnej oceny dowodów (art. 233 § l k.p.c.) wyznaczone są wymaganiami prawa procesowego, doświadczenia życiowego oraz regułami logicznego myślenia, według których Sąd w sposób bezstronny, racjonalny i wszechstronny rozważa materiał dowodowy jako całość, odnosi je do pozostałego materiału dowodowego (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 czerwca 1999r., sygn. akt II UKN 685/98).

Jeżeli z określonego materiału dowodowego Sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne

i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena Sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów i musi się ostać, choćby w równym stopniu na podstawie tego samego materiału dowodowego, dawały się wysnuć wnioski odmienne. Tylko w przypadku, gdy brak jest logiki

w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub gdy wnioskowanie Sądu wykracza poza schematy logiki formalnej albo wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo – skutkowych, to przeprowadzona przez Sąd ocena tych dowodów może być skutecznie podważona (vide: wyrok Sądu Najwyższego

z dnia 27 września 2002r., sygn. akt II CKN 817/00, LEX nr 56906).

Skuteczne zarzucenie naruszenia przepisu art. 233 § 1 k.p.c. wymaga wykazania, że Sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. Jedynie to może być przeciwstawione uprawnieniu do dokonywania swobodnej oceny dowodów (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 1998r., sygn. akt III CKN 4/98, Lex Polonica nr 2111041).

We wskazanym powyżej zakresie Sąd Okręgowy przeprowadził prawidłowe postępowanie dowodowe, a w swych ustaleniach nie wykroczył poza ramy swobodnej oceny wiarygodności i mocy dowodów wynikające z przepisu art. 233 k.p.c., nie popełnił też uchybień w zakresie ustalonych faktów, które mogłyby uzasadnić ingerencję w treść zaskarżonego orzeczenia.

Skuteczne postawienie zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 233 § 1 k.p.c. wymaga nie polemiki, lecz wskazania, że sąd ten uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego, to bowiem jedynie może być przeciwstawione uprawnieniu sądu do dokonania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie strony

o innej niż przyjął sąd doniosłości poszczególnych dowodów, ich odmiennej ocenie, niż ocena sądu pierwszej instancji.

Po myśli art. 58 § 2 k.c. nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. Wskazany przepis zapobiega nieakceptowanej przez system prawny sprzeczności między treścią norm postępowania ustanowionych na podstawie zasady autonomii woli przez czynności prawne a treścią przyjętych w społeczeństwie zasad moralnych. Negatywna ocena czynności prawnej może być ukształtowana tylko po dokonaniu oceny moralnej jej treści lub celu. Nieważność takiej czynności następuje tylko przez odwołanie się do ogólnie przyjętej

w kulturze naszego społeczeństwa zasady, że prawo nie może tolerować stosunków prawnych, które pozostawałyby w kolizji z powszechnie akceptowanymi wartościami. Sprzeczność czynności prawnej tylko z dobrymi obyczajami, bez równoczesnej sprzeczności z zasadami współżycia społecznego, nie powoduje jej nieważności, ponieważ norma wyrażona w art. 58 § 2 nie może być interpretowana rozszerzająco (Balwicka-Szczyrba Małgorzata

red., Sylwestrzak Anna

red., Kodeks cywilny. Komentarz aktualizowany, 2023).

Sąd Apelacyjny ustalił, że ubezpieczona jest siostrą M. S., matki M. K.. Jest emerytką, otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości 1.600 zł netto. Wcześniej pracowała jako tkacz i magazynier. Ubezpieczona jest energiczną osobą, chce pracować

i pozwala jej na to stan zdrowia. W dniu 25 listopada 2019r. płatnik składek i ubezpieczona zawarli umowę o pracę na czas określony, tj. od dnia 1 grudnia 2019r. do dnia 30 czerwca 2022r. Zgodnie z warunkami umowy ubezpieczona została zatrudniona na stanowisku pomocy kuchennej w pełnym wymiarze czasu pracy, w weekendowym systemie czasu pracy (piątki, soboty, niedziele, do 12 godzin na dobę) w K.. Wynagrodzenie ubezpieczonej ustalono na kwotę 2.250 zł brutto. Do obowiązków ubezpieczonej należały: obróbka produktów niezbędnych do przygotowywania dań i posiłków, obieranie i krojenie warzyw, gastronomiczny rozbiór mięsa, pomoc przy przygotowywaniu dań serwowanych w restauracji (smażenie frytek, opiekanie ziemniaków, przygotowywanie sałatek, smażenie mięsa, ryb, placków ziemniaczanych), krojenie warzyw do kebaba na maszynie, utrzymywanie porządku, zmywanie naczyń, czyszczenie sprzętów, odbieranie towarów i czynności z tym związane, odpowiedzialność za wybór składników spożywczych najwyższej jakości, odpowiedzialność za przechowywanie produktów spożywczych i zabezpieczanie ich przed zepsuciem, przestrzeganie zasad BHP i wymogów sanitarnych, dbanie o dobry wizerunek pracodawcy. Aneksem z dnia

28 grudnia 2019r. ustalono wynagrodzenie ubezpieczonej na kwotę 2.600 zł brutto, a aneksem

z dnia 27 grudnia 2020r. na 2.800 zł brutto. Wynagrodzenie wypłacano do rąk ubezpieczonej.

Ubezpieczona pracuje (do tej pory) w restauracji (...) przy ulicy (...) w K. (oddalona o 5 km od centrum miasta). Restauracja zajmuje się sprzedażą niedrogich posiłków kuchni polskiej i włoskiej. Łącznie w restauracji, wewnątrz lokalu i w ogródku, jest 80 miejsc. Największy ruch w restauracji jest w weekendy. Płatnik składek miał problemy z pozyskaniem pracowników. W restauracji przy ulicy (...) są przygotowywane i przechowywane produkty do wszystkich pozostałych lokali (dwa na ulicy (...) i jeden na ulicy (...)), które znajdują się w centrum K. i nie mają wystarczająco miejsca, żeby to robić. Lokal przy ulicy (...) posiada wymagane zezwolenia na obróbkę mięsa kebab, znajduje się tam chłodnia wielkopowierzchniowa

i mroźnia. W grudniu 2019r. dzienne obroty płatnika składek oscylowały w granicach 6.000/7.000 zł. Ubezpieczona rozpoczynała pracę w rożnych godzinach (9:00, 9:30, 10:30), przy czym restauracja była czynna w godzinach od 12:00 do 22:00. Pracowała w piątki, soboty

i niedziele oraz wtedy, gdy w restauracji były organizowane przyjęcia. Ubezpieczona z reguły

w piątek rano, czasami w czwartek, jechała do K., gdzie zostawała do niedzieli. Nocowała w domu siostrzenicy w jednym pokoju ze swoją siostrą. Ubezpieczona w piątek do pracy

i w niedzielę z pracy była odwożona autem przez siostrzenicę lub jej męża, albo sama jechała autobusem. Ubezpieczona, tak jak wszyscy inni pracownicy, przychodząc do pracy podpisywała się w zeszycie. Polecenia wydawali ubezpieczonej H. A. i M. K..

W restauracji ubezpieczona pracowała w kuchni wraz z kucharzem S. H., zajmowała się m.in. krojeniem, smażeniem frytek, ziemniaków i kotletów, przygotowywaniem sałatek, przekładaniem przygotowanych produktów do pojemników, sprzątaniem kuchni. S.

A. pracuje w restauracji od 2018r., w weekendy pracował w lokalu na ulicy (...), w pozostałe dni w lokalu przy ulicy (...). Ponadto z ubezpieczoną pracowali obywatele Ukrainy na umowach zlecenia. W okresie pandemii ubezpieczona zajmowała się sprzątaniem lokalu oraz krojeniem produktów dla pozostałych lokali, które

w tym czasie prowadziły sprzedaż jedzenia na wynos.

Sprawami księgowymi w spółce zajmuje się M. K.. Zgłosiła ubezpieczoną do ubezpieczeń społecznych z opóźnieniem. Płatnik składek ubiegała się o subwencję z Polskiego Funduszu Rozwoju. Pierwsze środki przyznano spółce w sierpniu 2020r., a drugie w lutym 2021r.

W świetle dokonanych ustaleń Sąd Apelacyjny doszedł do przekonania, że nie można ocenić działania płatnika składek jako sprzecznego z zasadami współżycia społecznego.

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego niewątpliwie wynika, że ubezpieczona od grudnia 2019r. wykonywała określone w umowie obowiązki w restauracji przy ulicy (...) w K.. Sąd Apelacyjny nie miał wątpliwości zarówno w zakresie charakteru wykonywanych przez ubezpieczoną czynności, jak i wymiaru czasu pracy. Płatnik składek prowadzi kilka punktów gastronomicznych na terenie K., przy czym jedynie restauracja przy ulicy (...) posiada odpowiednie warunki do wykonywania na dużą skalę czynności przygotowawczych, w zakresie krojenia, obróbki termicznej, przechowywania. Ten lokal posiadał wielkopowierzchniową chłodnię i mroźnię, nadto do tego lokalu były przypisane odpowiednie zezwolenia w zakresie obróbki mięsa kebab. Produkty przygotowane

w tym lokalu zaopatrywały pozostałe lokale płatnika składek, które nie posiadały odpowiednich warunków i zezwoleń. W okresie pandemicznym restauracja przy R. była zamknięta, ale pozostałe lokale (zlokalizowane w centrum K.) oferowały posiłki na wynos, a zatem nadal trzeba było przygotowywać i przechowywać produkty niezbędne do sprzedaży posiłków. Sąd Apelacyjny nie podziela stanowiska Sądu Okręgowego, że w okresie pandemicznym cała branża gastronomiczna doznawała głębokiego ograniczenia w możliwości prowadzenia działalności. Owszem przez długi czas punkty gastronomiczne nie mogły przyjmować gości w lokalach, niemniej sprzedaż posiłków na wynos była możliwa i w tym zakresie rozwijała się bardzo dynamicznie. W tym czasie działały lokale płatnika składek oferujące sprzedaż posiłków na wynos, przy czym co istotne znajdują się one w centrum K.. Zdaniem Sądu Apelacyjnego dokonując oceny istnienia celu gospodarczego zatrudnienia dodatkowego pracownika należy dokonywać biorąc pod uwagę okoliczności faktyczne danej sprawy, a nie przyjmując, że w okresie pandemicznym cały sektor gastronomiczny zminimalizował swoją działalność. O charakterze wykonywanych przez ubezpieczoną obowiązków oraz jej czasie pracy spójnie zeznawały wszystkie przesłuchane

w sprawie osoby, w tym kucharz S. H., który pracował u płatnika składek

w weekendy, tak jak ubezpieczona i obok H. A. i M. K.

zlecał jej wykonywanie poszczególnych czynności w kuchni. Ubezpieczona zatem faktycznie realizowała swoje obowiązki wskazane w umowie. Sąd Apelacyjny nie przychylił się do stanowiska Sądu Okręgowego w zakresie w jakim twierdził, że odległości miejsca zamieszkania ubezpieczonej od miejsca wykonywania pracy oraz okoliczność pobierania przez nią od wielu lat świadczenia emerytalnego rodzi wątpliwości co do zasadności zawarcia umowy i jej celu gospodarczego. Ubezpieczona wyjeżdżała do pracy do K. w piątek, czasami w czwartek

i zostawała tam aż do niedzieli, przy czym mieszkała w tym czasie u swojej siostrzenicy

w domu. Ubezpieczona dojeżdżała do pracy i z niej wracała albo autobusem albo autem kierowanym przez siostrzenicę lub jej męża. W ocenie Sądu Apelacyjnego taka

organizacja pracy ubezpieczonej nie wpływa negatywnie na ocenę zasadności zawartej umowy

o pracę. Z ustaleń Sądu Apelacyjnego wynika również, że ubezpieczona była osobą energiczną, pracowitą i zdrową. Po przejściu na emeryturę podejmowała się różnych prac dorywczych.

Z faktu, że przeszła na emeryturę w 1991r. nie można wywodzić wniosku, że w 2019r. nie była już w stanie pracować. Ubezpieczona chciała mieć dodatkowe źródło dochodu, poza wynoszącą 1600 zł netto emeryturą i ogólny stan zdrowia jej na to pozwalał. Niewątpliwie płatnik składek dopuścił się opóźnienia w dokonaniu zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych, ale z materiału dowodowego nie wynika, aby było to celowe działanie. Fakt, że płatnik składek skorzystał ze wsparcia rządowego samo w sobie nie stanowi potwierdzenia celowego działania.

Niezgłoszenie ubezpieczonej w terminie do ubezpieczeń społecznych nie stanowi naruszenia zasad współżycia społecznego wpływającego na ważność umowy o pracę. Podkreślić należy,

że nie budzi wątpliwości, iż umowa o pracę była wykonywana, co także przyjął Sąd pierwszej instancji. Skoro tak to słuszny jest zarzut apelacji, że strony umowy o pracę w dacie jej zawarcia i przystąpienia do wykonywania nie wiedziały, iż zostanie wprowadzona tarcza finansowa z PFR.

Zarzut naruszenia prawa materialnego art. 58 § 2 k.c. był uzasadniony. W konsekwencji M. S. podlegała obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym tj. emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 11 ust. 1, art.

12 ust. 1 oraz art. 13 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

W tym stanie rzeczy, Sąd Apelacyjny uznając apelację płatnika składek i ubezpieczonej za zasadne, na mocy art. 386 § 1 k.p.c. zmienił zaskarżony wyrok w całości oraz poprzedzające go decyzje organu rentowego i stwierdził, że M. S. jako pracownik u płatnika składek (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w P. podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym tj. emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu

w okresie od 1 grudnia 2019r.

/-/ SSA Patrycja Bogacińska-Piątek