Korepetytorka w ciąży rozpoczęła działalność. ZUS nie zdołał podważyć jej podlegania ubezpieczeniom

Decyzją z dnia 16 grudnia 2022 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. stwierdził, że K. G. jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą nie mająca ustalonego prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, dla której podstawą wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne stanowi zadeklarowana kwota nie niższa niż 60 % kwoty przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu oraz dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu od dnia 22 czerwca 2022 r.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła K. G., zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej zmianę poprzez ustalenie, że podlegała ona ww. ubezpieczeniom od dnia 22 czerwca 2022 r.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych powiększonych o odsetki ustawowe za opóźnienie liczone od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

Decyzją z dnia 8 lutego 2023 r. pozwany uzupełnił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że wskazał, iż nazwa płatnika brzmi (...).

Sąd Okręgowy w Gdańsku, VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 30 kwietnia 2024 r., sygn. akt VII U 333/23 zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że ustalił, iż ubezpieczona K. G. jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą podlega od dnia 22 czerwca 2022 r. obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu oraz dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu.

Podstawę tego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia i rozważania Sądu pierwszej instancji. K. G. urodziła się w dniu (...). Ubezpieczona ma wykształcenie wyższe - w 2009 r. ukończyła studia na kierunku (...) w zakresie (...) i uzyskała tytuł zawodowy inżyniera, w 2010 r. ukończyła studia na kierunku (...) w specjalności (...) na Akademii (...) w G. (1) i uzyskała tytuł zawodowy inżyniera, w 2014 r. ukończyła studia na poziomie drugiego stopnia, na kierunku (...) w specjalności (...) na Akademii (...)w G. (1) i uzyskała tytuł zawodowy magistra inżyniera. K. G. ma ponad 10- letnie doświadczenie zawodowe w branży transportu morskiego. Pracowała pływając na statkach u armatora norweskiego, gdzie język angielski był językiem codziennym. Po urodzeniu pierwszego dziecka odwołująca bezskutecznie poszukiwała pracy na lądzie w branży zgodnej z wykształceniem m.in. w Urzędzie Morskim w G. (1). Po nieudanych próbach ubezpieczona postanowiła założyć własną działalność gospodarczą jako korepetytor języka angielskiego i matematyki. Ubezpieczona posiadała odpowiednie umiejętności do udzielania korepetycji, ponieważ posiadała certyfikat FC z języka angielskiego, podczas pracy na statkach sejsmicznych u amatora norweskiego posługiwała się językiem angielskim oraz zgodnie z wykształceniem posiadała szeroką wiedzę z zakresu matematyki. W lutym 2022 r. K. G. zgłosiła się i zakwalifikowała do pilotażowego programu Powiatowego Urzędu Pracy z siedzibą w G. (1) (...), w ramach którego w okresie od dnia 13 kwietnia 2022 r. do dnia 29 kwietnia 2022 r. odbyła szkolenie „Kompetentny przedsiębiorca”. Wcześniej – w styczniu i w lutym 2022 r. ubezpieczona przeprowadziła kilka lekcji próbnych, chcąc zareklamować swoje usługi wśród uczniów. Część z nich podpisała tzw. list intencyjny deklarując dalszą współpracę z K. G.. W dniu 10 czerwca 2022 r. K. G. zawarła z Powiatowym Urzędem Pracy z siedzibą w G. (1) umowę o przyznanie jednorazowo środków na podjęcie działalności gospodarczej w projekcie pilotażowym(...) – dofinansowanych ze środków funduszu pracy w ramach naboru na projekty pilotażowe „Stabilna praca - silna rodzina“. Zgodnie z wyżej wymieniona umową ubezpieczona otrzymała dofinansowanie w kwocie 25.000 zł oraz zobowiązała się do podjęcia działalności gospodarczej do dnia 23 czerwca 2022 r. Zgodnie z przygotowanym przez K. G. i dołączonym do wniosku o dofinansowanie biznesplanem przewidywany przez nią miesięczny przychód miał wynieść około 5.200 zł. Odwołująca przewidywała przychód około 6.000 zł przyjmując, że cena lekcji wynosić będzie 60-70 zł oraz mnożąc ją przez ilość planowanych godzin korepetycji w miesiącu. W dniu 22 czerwca 2022 r. K. G. rozpoczęła prowadzenie działalności gospodarczej pod firmą „(...)”. Jako stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej został wskazana G. (1), ul. (...), lok. (...), jako przeważający przedmiot tej działalności wskazano pozostałe pozaszkolne formy edukacji, gdzie indziej niesklasyfikowane. Wykonywanie działalności nie było dotychczas zawieszone w żadnym okresie. K. G. od dnia 22 czerwca 2022 r. zgłosiła się do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych oraz dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, dla której podstawą wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne stanowi zadeklarowana kwota nie niższa niż 60 % prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia za pracę. K. G. w deklaracjach ZUS DRA za miesiące od czerwca do sierpnia 2022 r. rozliczyła składki na ubezpieczenia społeczne od podstawy wymiaru w kwocie 6.000 zł, natomiast w deklaracjach za wrzesień i październik 2022 r. wykazała podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne wysokości 10.000 zł. W dniu 29 czerwca 2022 r. K. G. zawarła z Powiatowym Urzędem Pracy z siedzibą w G. (1) umowę w sprawie przyznania refundacji części kosztów stałych prowadzenia działalności gospodarczej w ramach projektu pilotażowego (...). Zgodnie z ww. umową ubezpieczonej miała zostać udzielona refundacja kosztów w okresie od dnia 1 lipca 2022r. do dnia 30 listopada 2022 r. w wysokości 1.000 zł miesięcznie. W dniu 29 czerwca 2022 r. ubezpieczona zawarła z Powiatowym Urzędem Pracy w G. (1) umowę o przyznanie usługi coachingu biznesowego. K. G. reklamowała swoje usługi na trzech portalach internetowych: (...), (...), (...). Dnia 13 lipca 2022 r. ubezpieczona otworzyła firmowy rachunek bankowy z nazwą klienta (...). K. G. w okresie od lipca do grudnia 2022 r. korzystała z płatnego serwisu do prowadzenia uproszczonej księgowości – (...) sp. z o.o. Zgodnie z księgą przychodów i rozchodów w czerwcu 2022 r. ubezpieczona uzyskała przychody: w lipcu 2022 r. – 1.640,00 zł, w sierpniu 2022 r. – 1.160,00 zł, we wrześniu 2022r. – 2.120,00 zł, w październiku 2022 r. - 625,00 zł. Ubezpieczona udzielała korepetycji z matematyki i j. angielskiego. Od czerwca 2022 r. było to kilka lekcji tygodniowo, następnie (od września 2022 r.) kilka lekcji dziennie. Zarówno w postępowaniu wyjaśniającym prowadzonym przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych, jak i w postępowaniu toczącym się przed sądem ubezpieczona przedłożyła wystawione w okresie od rozpoczęcia prowadzenia działalności gospodarczej, tj. od dnia 22 czerwca 2022 r. do czerwca 2023 r. faktury wraz z potwierdzeniami przelewów stanowiących dowód ich opłacenia, korespondencję sms oraz mailową prowadzoną z uczniami w sprawie dostępnych terminów korepetycji. K. G. miała ostatnią miesiączkę 23 marca 2022 r. Ubezpieczona przebywała w związku z zagrożoną ciążą w szpitalu w okresach od dnia 10 października 2022 r. do dnia 14 października 2022 r., od dnia 6 listopada 2022 r. do dnia 14 listopada 2022r., od dnia 25 listopada 2022 r. do dnia 29 listopada 2022 r. Termin porodu wyznaczono na dzień (...) r. W dniu (...)– miesiąc przed terminem ubezpieczona urodziła syna. Ubezpieczona wystąpiła z roszczeniem o wypłatę zasiłku opiekuńczego za okresy od dnia 26 września 2022 r. do dnia 30 września 2022 r., od dnia 8 października 2022 r. do dnia 9 października 2022 r. oraz zasiłku chorobowego za okres od dnia 10 października 2022 r. do dnia 18 listopada 2022 r. W roku podatkowym 2022 r. ubezpieczona osiągnęła dochód w wysokości 5.183,38 zł (przychód – 5.545,00 zł). Za 2023 r. zeznanie podatkowo nie zostało złożone do czasu uzyskania informacji z Urzędu Skarbowego. W styczniu 2023 r. ubezpieczona wróciła do prowadzenia korepetycji. Ubezpieczona pracuje średnio 2-3 godziny dziennie od poniedziałku do piątku. Obecnie uzyskuje 2.000 zł dochodu oraz ponosi koszty prowadzenia działalności poniżej 100 zł. Cena 1,5 godzinnej lekcji wynosi 100/105 zł (60/70 zł/h). Na korepetycje do ubezpieczonej regularnie uczęszczali/ją m.in.: W. i W. S., Z. K., T. R., A. F., Z. H.. Oprócz ww. osób był również J., H., M. H., J. (1) oraz co najmniej dwie osoby dorosłe, które okresowo chciały podszkolić język angielski dla celów zawodowych. Ponieważ okres wakacyjny jest okresem, w którym korepetycje nie są uczniom z reguły udzielane, doradca biznesowy z urzędu pracy zwrócił ubezpieczonej uwagę na potrzebę uzupełnienia oferty edukacyjnej w okresie wakacyjnym. W tym celu ubezpieczona nawiązała w czerwcu 2023 r. kontakt z ośrodkiem szkolenia żeglarskiego, w którym przeprowadziła szkolenie żeglarskie manewrowe. Odwołująca od 8 lat jest członkiem klubu żeglarskiego w ramach, którego prowadzi działalność społeczną, nieodpłatną, wykonując rejsy morskie. Dodatkowo ubezpieczona podjęła współpracę z domem dziecka w R., gdzie jedna z podopiecznych otrzymała dotacje celowe i przeznaczyła je na korepetycje z matematyki. Od września 2023 r. odwołująca poszerza swoje kompetencje pedagogiczne kontynuując naukę na studiach podyplomowych przygotowania pedagogicznego. Ubezpieczona jest matką dwojga dzieci: córki urodzonej w (...) i syna ur. (...)

Okoliczności faktyczne w sprawie sąd ustalił w oparciu o dokumenty zgromadzone w toku postępowania znajdujące się zarówno w aktach sprawy, jak i aktach pozwanego organu rentowego. Sąd przy ocenie dowodów z dokumentów miał na uwadze, że ich autentyczność oraz wiarygodność, jak również poprawność materialna i formalna nie budziły wątpliwości, zaś ich treść i forma nie były kwestionowane przez strony postępowania. Brak było zatem jakichkolwiek podstaw, także takich, jakie należałoby uwzględnić z urzędu, aby dokumentom tym odmówić właściwego im znaczenia dowodowego. Dokumenty urzędowe stanowiły zatem dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone (art. 244 k.p.c.), zaś dokumenty prywatne dowód tego, że osoba która je podpisała złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie (art. 245 k.p.c.).

Decydujące znaczenie dla rozważenia zasadności stanowiska strony odwołującej się miało rozstrzygnięcie kwestii, czy K. G. jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu oraz dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu od dnia 22 czerwca 2022 r.

Ustalając te okoliczności, sąd wziął pod uwagę, że są one dokonywane na podstawie przeprowadzonego postępowania dowodowego, z uwzględnieniem wszelkich okoliczności sprawy.

Sąd przyznał walor wiarygodności zeznaniom świadków I. S., T. R., A. F., D. H. oraz Z. K.. Zeznania te były zgodne z pozostałym zgromadzonym w sprawie, uznanym za wiarygodny materiałem dowodowym. Ponadto nie zostały zaprzeczone żadnymi dowodami przeciwnymi. Świadkowie potwierdzili, że ich dzieci lub oni osobiście uczęszczali na korepetycje prowadzane przez ubezpieczoną. Sąd nie znalazł również podstaw do zakwestionowania relacji złożonej przez ubezpieczoną K. G. jako spójnej, logicznej i konsekwentnej, a przede wszystkim znajdującej potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym, również w tym materiale, który złożony został dopiero przed sądem, a którym to nie dysponował wcześniej organ rentowy. Przede wszystkim zwrócić należy uwagę na spójność, jednolitość i w konsekwencji zdaniem Sądu- prawdziwość relacji ubezpieczonej.

Sąd Okręgowy w rozważaniach prawnych odwołał się do regulacji prawnych ujętych w art. 6 ust. 1 pkt 5, art. 8 ust. 6 punkt 1, art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. 2024 r., poz. 497, dalej: ustawa systemowa) oraz art. 3, art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz.U. 2024 r., poz. 236; dalej Prawo przedsiębiorców).

W ocenie Sądu Okręgowego, okoliczności sprawy uzasadniają przekonanie, iż ubezpieczona faktycznie wykonywała w spornym okresie (od dnia 22 czerwca 2022 r.) działalności gospodarczą. K. G. czyniła przygotowania do rozpoczęcia działalności gospodarczej, wzięła udział w programie, który miał ułatwić jej start na rynku. W ocenie Sądu odwołująca wykazała, że czyniła starania, by działalność tą rozwijać i by przynosiła ona coraz wyższe zyski, choć w początkowym jej okresie prowadzenia oczywistym jest, że koszty prowadzenia mogą nie znajdować pokrycia w przychodach zwłaszcza w tak specyficznej branży jak korepetycje (pozaszkolna działalność edukacyjna).

Należy również wskazać, że cel założenie działalności gospodarczej jakim jest nabycie prawa do świadczeń z ubezpieczenia społecznego z tytułu choroby i macierzyństwa jest dopuszczalne, jednak musi mieścić się w ustawowym pojęciu wykonywania działalności gospodarczej. W istocie, samo rozpoczęcie działalności gospodarczej przez kobietę w ciąży, niezależnie od tego, czy jest to ciąża początkowa czy zaawansowana, nie może świadczyć o braku woli do prowadzenia tej działalności. Taką wolę każdorazowo winno się badać w oparciu o całokształt okoliczności sprawy (wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 12 grudnia 2014 r., III AUa 878/14).

Przede wszystkim należy wskazać, iż ubezpieczona jeszcze przed informacją o tym, że jest w ciąży czyniła kroki zmierzające do założenia działalności gospodarczej, z uwagi na brak ofert pracy w jej zawodzie „na lądzie”. Deklarowana chęć braku rozłąki z rodziną (zawód nawigatora wiązał się z pracą w rejsie), a jednocześnie potrzeba posiadania własnych środków pieniężnych skutkowała złożeniem w lutym 2022 r. formularza rekrutacyjnego do projektu (...). Powyższe poprzedzone było „rozeznaniem rynku” i stworzeniem stosownego biznes planu.

Rozpoczęcie działalności gospodarczej powinno być działaniem konsekwentnym i przemyślanym pod względem organizacyjnym, technicznym, ekonomicznym, finansowym, marketingowym, handlowym. Zdaniem Sądu Okręgowego, działania podjęte przez ubezpieczoną odpowiadają powyższym warunkom, ubezpieczona zamieściła na trzech portalach internetowych ogłoszenia o udzielaniu korepetycji, stale udziela korepetycji w formie zdalnej, ma stałe grono uczniów, doskonali swoje kompetencje pedagogiczne, znajduje nowe źródła dochodów (jak współpraca z domem dziecka, czy szkolenia żeglarskie w okresie wakacyjnym).

Niewątpliwie w zakresie przedmiotu podejmowanej działalności ubezpieczona miała odpowiednie wykształcenie i kwalifikacje, a potwierdzeniem jakości świadczonych przez nią usług byli jej uczniowie kontynuujący zajęcia.

Należy również zauważyć, że ubezpieczona wiedziała, że jest w ciąży w trakcie zakładania działalności gospodarczej i zdecydowała się na powyższe m.in. w związku ze zgłoszeniem formularza rekrutacyjnego w celu dofinansowania, które miało znacząco pomóc jej w rozpoczęciu prowadzenia działalności gospodarczej zdecydowała się na podpisanie umów z PUP w G. (1) i zobowiązała się do prowadzenia działalności gospodarczej przez 15 miesięcy. Ubezpieczona aktywnie prowadziła działalność gospodarczą – udzielała korepetycji do końca października 2022 r., czyli jeszcze na miesiąc przed porodem oraz wróciła do prowadzenia działalności gospodarczej miesiąc po urodzeniu dziecka, tj. w styczniu 2023 r.

Na marginesie należy wskazać, że gdyby ubezpieczona udzielała korepetycji przez około 8 godzin dziennie, to jej przychód znacznie przekroczyłby 6.000 zł, będąc zbliżonym do zadeklarowanych jako podstawa wymiaru składek w drugiej połowie 2022 r. 10.000 zł miesięcznie.

Ponadto, zebrany w sprawie materiał dowodowy daje sądowi podstawy i dostarcza przekonujące dowody na to, że skarżąca w spornym okresie prowadziła czynności przygotowawcze takie jak zabieganie o klientów, zamieszczanie ogłoszeń – a zatem podjęła aktywność, która umożliwiła by jej pozyskanie dalszych zleceń na usługi. Sąd uznał, że wykonywane usługi polegające na udzielaniu korepetycji z matematyki i języka angielskiego odbywały się w sposób ciągły i zorganizowany. Zdaniem sądu czynności podjęte przez odwołującą świadczyły o wykonywaniu działalności gospodarczej, faktycznym podjęciu zleceń i wykonywania usług z zamiarem pozyskiwania w ten sposób środków utrzymania, tj. uzyskiwania przychodów wyższych niż ponoszone wydatki na składki podatek, środki i narzędzia do nauczania. Działalność polegająca na usługach związanych z nauczaniem, rozpoczyna się wówczas, gdy świadczący usługi jest przygotowany organizacyjnie do zawarcia umowy o wykonanie takiej usługi. Ubezpieczona poczyniła również przygotowania organizacyjne, za środki z dofinasowania kupiła odpowiedni sprzęt. Nadto posiadała stosowne kwalifikacje i uprawnienia. Działalność miała charakteru zorganizowany, była ciągła oraz pomimo niskich przychodów w spornym okresie, mimo wszystko miała charakter zarobkowy. Odwołująca stale podnosi swoje kompetencje, wyszukuje nowe zlecenia, jest aktywna na rynku.

Podsumowując należy wskazać, iż Sąd Okręgowy na podstawie oceny materiału dowodowego, w świetle zasad doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania, uznał, iż podjęcie przez ubezpieczoną K. G. wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej miało charakter wymagany definicją ustawową, opisany i omówiony powyżej. Odrębną zaś zupełnie kwestią jest to, że organ rentowy w przypadku podjęcia pozarolniczej działalności przez ubezpieczonego, nie negując tytułu podlegania ubezpieczeniom społecznym, jest uprawniony do weryfikacji podstawy wymiaru składek na te ubezpieczenia w sytuacji, gdy w początkowym okresie prowadzenia tej działalności ubezpieczony deklaruje podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, której wysokość nie ma odzwierciedlenia w przychodach (art. 6 ust. 1 pkt 5 w związku z art. 83 ust. 1 pkt 1 i 3 w związku z art. 41 ust. 12 i 13, art. 68 ust. 1 oraz art. 86 ust. 1 i 2 w związku z art. 2a ustawy systemowej). Pogląd taki wyrażony w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 29 listopada 2023 r. w sprawie III UZP 3/23, której nadano moc zasady prawnej, Sąd Okręgowy w całości i w pełni akceptuje wskazując jednocześnie, że może mieć on zastosowanie w sprawie takiej – jak sprawa niniejsza. Tym bardziej zatem akcentując fakt prowadzenia działalności gospodarczej przez odwołującą, należało ustalić, że odwołująca podlegała ubezpieczeniom społecznym od dnia 22 czerwca 2022 r., zaś ewentualnej korekty, która nie leży w kompetencji Sądu orzekającego w niniejszej sprawie – należało dokonać w przedmiocie podstawy wymiaru składek deklarowanych przez ubezpieczoną od początku rozpoczęcia działalności, do czego organ rentowy posiada stosowne uprawnienia.

Z powyżej wskazanych względów, uznając odwołanie ubezpieczonej K. G. za zasadne, Sąd Okręgowy na podstawie art. 477

14 § 1 k.p.c. w związku z powołanymi wyżej przepisami ustalił i orzekł, jak w sentencji wyroku.

Apelację od wyroku wywiódł organ rentowy zaskarżając go w całości i zarzucił mu:

1) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 6 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy systemowej

w związku art. 3 Prawa przedsiębiorców poprzez błędne uznanie, że w okresie od dnia 22 czerwca 2022 r. do nadal ubezpieczona podlegała obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, w sytuacji gdy działalność ubezpieczonej nie wypełnia ustawowych przesłanek definicji działalności gospodarczej w rozumieniu art. 3 ustawy Prawo przedsiębiorców, tj. nie była prowadzona w sposób zorganizowany i ciągły, a przede wszystkim nie była o charakterze zarobkowym,

2) naruszenie prawa procesowego, tj. art. 233 § 1 k.p.c. i przekroczenie granic swobody w ocenie dowodów przez przyjęcie, że ubezpieczona podlega w okresie od dnia 22 czerwca 2022 r. do nadal obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, zaś ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że:

a) działalność gospodarcza ubezpieczonej od samego początku jej prowadzenia przynosiła straty, a mimo tego ubezpieczona zgłosiła się z wysoką podstawą wymiaru składek w wysokości 6.000 zł, a co więcej mimo ciągłych strat po dwóch miesiącach jej prowadzenia ubezpieczona zwiększyła podstawę do 10.000 zł, co przeczy zarobkowemu charakterowi założonej działalności gospodarczej,

b) nie posiadała wykształcenia kierunkowego oraz doświadczenia w prowadzeniu tego typu działalności gospodarczej,

c) w momencie rozpoczęcia prowadzenia działalności gospodarczej ubezpieczona wiedziała, że jest w ciąży, a zatem co najmniej liczyła się z tym, że w niedługim czasie nie będzie mogła jej prowadzić, co też miało miejsce w niniejszej sprawie,

3) 477

9 § 1 i § 2 w zw. z art. 477

14 § 1 i § 2 k.p.c. poprzez uznanie, że zachodzą podstawy do zmiany zaskarżonej decyzji z dnia 16 grudnia 2022 r., podczas gdy sąd ubezpieczeń społecznych ocenia legalność decyzji według stanu istniejącego w chwili jej wydania i bada czy w tej dacie występowały wszystkie przesłanki do objęcia ubezpieczonej ubezpieczeniami społecznymi z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, zaś okoliczności powstałe po wydaniu zaskarżonej decyzji mające świadczyć o prowadzeniu działalności gospodarczej przez ubezpieczoną nie mogą stanowić podstawy do zmiany zaskarżonej decyzji.

Z uwagi na powyższe pozwany wniósł o: zmianę zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie odwołania, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia, zasądzenie od ubezpieczonego na swoją rzecz kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje, według norm prawem określonych.

Ubezpieczona w odpowiedzi na apelację wniosła o jej oddalenie.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja pozwanego nie zasługuje na uwzględnienie.

Nietrafny jest wniosek apelującego o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. W myśl obowiązujących przepisów uchylenie wyroku może nastąpić jedynie w przypadkach wskazanych w art. 386 § 2 i § 4 k.p.c., tj. w razie stwierdzenia nieważności postępowania, nierozpoznania przez Sąd I instancji istoty sprawy albo w sytuacji, gdy wydanie wyroku wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości. W niniejszej sprawie żadna z tych okoliczności nie miała miejsca.

Przedmiotem sporu pozostaje, czy K. G. jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą nie mająca ustalonego prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, dla której podstawą wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne stanowi zadeklarowana kwota nie niższa niż 60% kwoty przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, podlegała obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym (emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu) oraz dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu od dnia 22 czerwca 2022 r. do dnia 16 grudnia 2022 r. (data wydania decyzji). Przypomnieć bowiem trzeba, że w postępowaniu odwoławczym od decyzji odmawiającej prawa do świadczenia sąd ubezpieczeń społecznych ocenia legalność decyzji według stanu rzeczy istniejącego w chwili jej wydania (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 maja 2004 r., II UK 395/03, OSNP 2005 Nr 3, poz. 43). Rola kontrolna sądu koncentruje się na ocenie stanu rzeczy stanowiącego podstawę wydanej wcześniej decyzji.

Przechodząc w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenia prawa procesowego, tj. art. 233 § 1 k.p.c., wskazać należy, że zgodnie z tym przepisem Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Taka ocena dokonywana jest na podstawie przekonań sądu, jego wiedzy i posiadanego doświadczenia życiowego, a ponadto powinna uwzględniać wymagania prawa procesowego oraz reguły logicznego myślenia, według których Sąd w sposób bezstronny, racjonalny i wszechstronny rozważa materiał dowodowy jako całość, dokonuje wyboru określonych środków dowodowych i – ważąc ich moc oraz wiarygodność – odnosi je do pozostałego materiału dowodowego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 czerwca 1999 r., II UKN 685/98, OSNP 2000/17/655, LEX nr 41437). W razie przekroczenia naruszenia przez Sąd I instancji przepisu art. 233 § 1 k.p.c. wadliwa jest przeprowadzona przez Sąd ocena dowodów, a także będące jej konsekwencją ustalenie stanu faktycznego i jego subsumowanie pod określony przepis prawa.

Nadto, jeżeli z określonego materiału dowodowego Sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena Sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów (art. 233 § 1 k.p.c.) i musi się ostać, choćby w równym stopniu, na podstawie tego materiału dowodowego, dawały się wysnuć wnioski odmienne. Tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami, lub gdy wnioskowanie Sądu wykracza poza schematy logiki formalnej albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo - skutkowych, to przeprowadzona przez Sąd ocena dowodów może być skutecznie podważona (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu, I ACa 513/05, LEX nr 186115).

Organ rentowy w apelacji przedstawia jedynie odmienne stanowisko w sprawie i w sposób polemiczny odnosi się do prawidłowych ustaleń faktycznych i trafnej oceny prawnej dokonanej przez Sąd I instancji. Zdaniem Sądu Odwoławczego zaproponowana przez pozwanego ocena dowodów pomija zawarte w kodeksie postępowania cywilnego reguły rządzące postępowaniem dowodowym i nie uwzględnia wszystkich istotnych okoliczności, na jakie zwrócił uwagę Sąd Okręgowy, a które miały wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Apelacja ma charakter polemiczny, ponieważ zawiera powtórzenie zarzutów przedstawionych w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, wobec których szczegółowo wypowiedział się Sąd Okręgowy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wyjaśniając, dlaczego nie zasługują one na uwzględnienie. Organ rentowy dokonał własnej oceny okoliczności faktycznych nie kwestionując wiarygodności dowodów zgromadzonych w sprawie.

Nieprawdą jest, że działalność gospodarcza ubezpieczonej od samego początku jej prowadzenia przynosiła straty. Z zeznania podatkowego za 2022 r. wynikało, że z działalności gospodarczej osiągnęła ona przychód w kwocie 5.545 zł, koszty uzyskania przychodu wyniosły 361,62 zł, czyli dochód – 5.183,38 zł, zatem straty nie było (k. 200-206v a.s.).

Odnosząc się do kwestii braku wykształcenia kierunkowego lub doświadczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej jako korepetytora, to w tym zakresie wystarczające były wykazane przez ubezpieczona umiejętności w zakresie języka angielskiego i jej predyspozycje matematyczne.

Organ rentowy w sposób uproszczony przedstawia kwestię ciąży ubezpieczonej w momencie rozpoczęcia prowadzenia przez nią działalności gospodarczej, pomijając, że ubezpieczona przygotowywała się do tej aktywności zawodowej w sposób przemyślany i zaplanowany. Skorzystała z możliwości dofinansowania z PUP i już w dniu 22 lutego 2022 r. złożyła wniosek rekrutacyjny do projektu (...), podczas gdy ostatnią miesiączkę miała 23 marca 2022 r., a o ciąży dowiedziała się w połowie maja 2022 r., podczas pierwszej wizyty u ginekologa w dniu 13 maja 2022 r., będąc wówczas w 8 tygodniu ciąży.

W ocenie Sądu Apelacyjnego, w spornym zakresie zakreślonym zaskarżoną decyzją, Sąd Okręgowy w sposób prawidłowy ustalił stan faktyczny w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, zaś w swych ustaleniach i wnioskach nie wykroczył poza ramy swobodnej oceny wiarygodności i mocy dowodów wynikające z przepisu art. 233 k.p.c., nie popełnił on też błędów w rozumowaniu w zakresie zarówno ustalonych faktów, jak też ich kwalifikacji prawnej, które uzasadniałyby zmianę bądź uchylenie rozstrzygnięcia. Całość podjętych ustaleń faktycznych Sądu I instancji przedstawiona w pisemnym uzasadnieniu wyroku zasługuje na akceptację. Ustalenia te jako prawidłowe, a nadto nie wymagające zmiany, ani uzupełnienia Sąd Apelacyjny przyjmuje za własne (art. 387 § 2

1 pkt 1 k.p.c.). Sąd Odwoławczy w przeważającej części podziela także ocenę prawną, jakiej dokonał Sąd pierwszej instancji, przyjmując za własne dokonane w tym zakresie oceny Sądu I instancji, Sąd Odwoławczy nie widzi potrzeby powtarzania w całości trafnego wywodu prawnego (art. 387 § 2

1 pkt 2 k.p.c.).

Przechodząc do podstawy materialno-prawnej rozstrzygnięcia wskazać należy, że zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 497; dalej ustawa systemowa) obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym podlegają osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność gospodarczą. Obowiązkowo ubezpieczeniu wypadkowemu podlegają osoby podlegające ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym (art. 12 ust. 1 ustawy systemowej). Natomiast dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu podlegają na swój wniosek osoby objęte obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi, wymienione w art. 6 ust. 1 pkt 2, 4, 5, 8 i 10 (art. 11 ust. 2 ustawy systemowej). Na podstawie art. 13 pkt 4 ustawy systemowej obowiązek ubezpieczenia powstaje z dniem rozpoczęcia działalności rodzącej obowiązek ubezpieczenia do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności.

Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 162; dalej Prawo przedsiębiorców) działalnością gospodarczą jest zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły.

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 11 lutego 2021 r., II USKP 21/21, LEX nr 3119631 wskazał, że dookreślając warunki brzegowe pojęcia działalności gospodarczej należy powtórzyć za uchwałą 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 6 grudnia 1991 r., III CZP 117/91 (LEX nr 3709), że wyróżniają ją pewne specyficzne właściwości, do których należy zaliczyć: zawodowy (a więc stały) charakter; związaną z nim powtarzalność podejmowanych działań; podporządkowanie zasadzie racjonalnego gospodarowania oraz uczestnictwo w obrocie gospodarczym. Taki kierunek zapatrywania został zaaprobowany także w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 23 lutego 2005 r., III CZP 88/04 (OSNC 2006 Nr 1, poz. 5), w której stwierdzono, że działalnością gospodarczą jest działalność wykazująca zawodowy, czyli stały, charakter, podporządkowanie regułom zysku i opłacalności (lub zasadzie racjonalnego gospodarowania) oraz uczestnictwo w działalności gospodarczej (w obrocie gospodarczym). Według doktryny właściwości cechujące działalność gospodarczą, które powinny występować łącznie, to działanie stałe, nieamatorskie, nieokazjonalne, z elementami organizacji, planowania i zawodowości rozumianej jako fachowość, znajomość rzeczy oraz specjalizacja (zob. B. Gudowska i J. Strusińska-Żukowska (red.]: Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych. Komentarz, Warszawa 2011, s. 106-107). O działalności gospodarczej można mówić, jeżeli są spełnione kumulatywnie wszystkie przesłanki, tj. zarobkowy charakter prowadzonej działalności, jej zorganizowany charakter, ciągłość jej wykonywania (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 kwietnia 2017 r., II UK 98/16, LEX nr 2307127 czy z dnia 13 września 2016 r., I UK 455/15, LEX nr 2122404 i powołane tam orzeczenia). Jeśli chodzi o przesłankę ciągłości wykonywania działalności gospodarczej, w orzecznictwie Sądu Najwyższego zwraca się uwagę na jej dwa aspekty. Pierwszy to powtarzalność czynności, tak aby odróżnić prowadzoną działalność gospodarczą od jednostkowej umowy o dzieło lub zlecenia albo umowy oświadczenie usług, które same w sobie nie stanowią lub nie składają się jeszcze na działalność gospodarczą. Przejawem działalności gospodarczej nie są działania o charakterze sporadycznym, doraźnym, okazjonalnym lub incydentalnym. Drugi aspekt, wynikający zresztą z pierwszego, to zamiar niekrótkiego prowadzenia działalności gospodarczej. Oba aspekty zależą od zachowania osoby podejmującej działalność gospodarczą (por. wyroki: z dnia 16 stycznia 2014 r., I UK 235/13, LEX nr 1444493; z dnia 21 września 2017 r., I UK 366/16, OSNP 2018 Nr 7, poz. 98; z dnia 18 grudnia 2018 r., II UK 413/17, LEX nr 2609126). W wyroku z dnia 13 września 2016 r., I UK 455/15 (LEX nr 2122404), Sąd Najwyższy stwierdził, że stopień natężenia aktywności osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą może być różny. Niemniej jednak „prowadzenie działalności gospodarczej o tyle stanowi tytuł podlegania ubezpieczeniom, o ile faktycznie ubezpieczony działalność tę wykonuje” (zob. też wyroki Sądu Najwyższego z dnia 5 października 2017 r., I UK 395/16, LEX nr 2400313 z glosą K. Stepnickiej, LEX/el 2018 czy z dnia 30 października 2018 r., I UK 277/17, LEX nr 257051). Nie stanowi zatem działalności gospodarczej działalność wykonywana okresowo i sporadycznie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 marca 1991 r., II SA 898/90, ONSA 1992 nr 3-4, poz. 58 oraz z dnia 17 września 1997 r., II SA/Wa 1089/96, Pr. Gosp. 1998 nr 1, s. 32), a także jeśli nie jest ona prowadzona w celu osiągnięcia dochodu (zarobku) rozumianego jako nadwyżka przychodów nad poniesionymi kosztami. Istotą działalności gospodarczej jest jej prowadzenie w sposób ciągły i zorganizowany, na własny rachunek i ryzyko przedsiębiorcy. Działalność taka nie może mieć charakteru przypadkowego, a zatem nieuprawnione jest twierdzenie, że wykonywana jest wyłącznie wówczas, gdy przedsiębiorca świadczy konkretną usługę. Prowadzenie działalności gospodarczej polega bowiem tak na stworzeniu odpowiednich warunków do jej wykonywania, składaniu ofert, oczekiwaniu na zamówienie, jak i na faktycznym wykonywaniu zleconej pracy.

Immanentną cechą prowadzenia we własnym imieniu działalności gospodarczej jest ponoszenie kosztów tej działalności, co wiąże się z prowadzeniem jej w sposób zorganizowany (a więc wymagający też nakładów umożliwiających taką aktywność). O zorganizowaniu działalności gospodarczej nie świadczy jej forma organizacyjno-prawna polegająca na dokonaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej czy rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. Zorganizowanie działalności gospodarczej w płaszczyźnie materialnej odbywa się przykładowo przez: zapewnienie kapitału, lokalu, środków biurowych, maszyn, sprzętu, technologii, zatrudnienie pracowników, przedsięwzięcie działań o charakterze marketingowym (informacja, reklama) oraz przez podejmowanie działań zmierzających do uzyskania i utrzymania wymaganych kwalifikacji niezbędnych ze względu na rodzaj wykonywanej działalności (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia: 10 lutego 2016 r., I UK 65/15, LEX nr 2118451 i 16 lutego 2016 r., I UK 77/15, LEX nr 2000382). Z kolei ciągłość działalności gospodarczej oznacza powtarzalność czynności, podporządkowana regułom zysku i opłacalności, odróżniająca się od działań o charakterze sporadycznym, doraźnym, okazjonalnym lub incydentalnym (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia: 5 kwietnia 2016 r., I UK 196/15, LEX nr 2010791; 13 września 2016 r., I UK 455/15, LEX nr 2122404; 21 września 2017 r., I UK 366/16, OSNP 2018/7/98).

Ze stanowiska judykatury wynika, że działalność gospodarcza ma charakter zarobkowy, jeżeli jej prowadzenie przynosi rzeczywisty zysk a co najmniej, gdy mimo nie osiągnięcia tego zysku przedsiębiorca jest nastawiony na uzyskanie dochodu, ma ku temu siły i środki oraz podejmuje systematycznie działania zmierzające do jego osiągniecia (wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 20 września 2017 r., III AUa 1717/16, LEX nr 2659863). Nie jest bowiem konieczne faktyczne osiąganie dochodów z danej działalności, gdyż przynoszenie strat (zarówno przejściowo, jak i w dłuższych okresach) jest okolicznością, nie tyle typową, co wpisaną w ryzyko prowadzenia działalności gospodarczej. Niemniej jednak o zarobkowym charakterze działalności gospodarczej decyduje zamiar osiągnięcia zysku i podejmowanie w tym kierunku określonych czynności.

Z rozpoczęciem działalności gospodarczej ściśle łączy się również obowiązek wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Wpis ma jednak charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny i nie kreuje bytu prawnego przedsiębiorcy. Zgłoszenie i wpis do ewidencji działalności gospodarczej stanowi tylko podstawę rozpoczęcia działalności gospodarczej w rozumieniu jej legalizacji i nie jest zdarzeniem ani czynnością utożsamianą z podjęciem takiej działalności (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 6 czerwca 2013 r., III AUa 1928/12, LEX nr 1339313). Określenie przez samego przedsiębiorcę daty rozpoczęcia działalności gospodarczej wpisywanej do ewidencji powoduje jednak powstanie domniemania faktycznego, że z tą datą działalność gospodarcza została podjęta i jest prowadzona aż do czasu jej wykreślenia z ewidencji. Domniemanie faktyczne ma znaczenie dowodowe i może być obalone, co oznacza, iż okres prowadzenia działalności gospodarczej wynikającej z wpisu do ewidencji może być korygowany, lecz czynność ta musi być powiązana z wynikami postępowania dowodowego. W takiej sytuacji ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która wywodzi z niego skutki prawne.

Podkreślić należy, że ubezpieczenie z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej powstaje z mocy prawa. Przepis art. 6 ust. 1 pkt 5 w związku z art. 13 pkt 4 ustawy systemowej kreuje obowiązek podlegania osób prowadzących pozarolniczą działalność ubezpieczeniom z mocy ustawy od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności. Innymi słowy, o obowiązku ubezpieczenia przesądzają przepisy prawa, a nie wola ubezpieczonego lub organu rentowego.

Bezsprzecznie też nie istnieje żaden przepis, który zabraniałby kobietom w ciąży prowadzenia działalności gospodarczej, a w judykaturze sądów powszechnych oraz Sądu Najwyższego utrwalone jest stanowisko, że podjęcie i wykonywanie przez kobietę w ciąży pozarolniczej działalności gospodarczej, do prowadzenia której posiada niezbędne doświadczenie i kwalifikacje, nawet gdyby głównym motywem było uzyskanie przez nią wyższych świadczeń z ubezpieczeń społecznych nie jest naganne, ani tym bardziej sprzeczne z prawem, jeżeli działalność ta była faktycznie wykonywana (por. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 lutego 2006 r., III UK 156/05, LEX nr 272549). Zatem z perspektywy przepisów prawa ubezpieczeń społecznych istotne jest czy działalność gospodarcza była faktycznie realizowana. Stąd też kluczowe znaczenie ma czy czynności wykonywane przez osobę rejestrującą działalność gospodarczą wypełniają dyspozycję przepisów regulujących prowadzenie działalności gospodarczej i czy ewentualnie czynności te nie miały jedynie upozorować prowadzenia działalności gospodarczej, tylko po to by uzyskać świadczenia z ubezpieczenia społecznego.

Mając na względzie powyższe rozważania prawnego i wynik postępowania dowodowe Sąd Odwoławczy uznał, że Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że ubezpieczona od dnia 22 czerwca 2022 r. podlegała ubezpieczeniom społecznym, w tym dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej.

Ubezpieczona w sposób przemyślany, konsekwentny i rozważny, szukając alternatywnego sposobu zarobkowania w sytuacji, gdy nie mogła kontynuować zatrudnienia zgodnie z wykształcenie i doświadczenia jako nawigator w branży transportu morskiego, po urodzeniu pierwszego dziecka, bez ofert pracy w tej branży na lądzie, nie mając biznesowego doświadczenia, zgłosiła się o kompleksowe wsparcie do Powiatowego Urzędu Pracy w G. (1). Już w lutym 2022 r. zgłosiła się i została zakwalifikowana do pilotażowego programu Powiatowego Urzędu Pracy z siedzibą w G. (1)

(...), w ramach którego w okresie od dnia 13 kwietnia 2022 r. do dnia 29 kwietnia 2022 r. odbyła szkolenie „Kompetentny przedsiębiorca”. Wcześniej – w styczniu i w lutym 2022 r. ubezpieczona przeprowadziła kilka lekcji próbnych, chcąc zareklamować swoje usługi wśród uczniów. Część z nich podpisała tzw. list intencyjny deklarując dalszą współpracę z K. G.. W dniu 10 czerwca 2022 r. K. G. zawarła z Powiatowym Urzędem Pracy z siedzibą w G. (1) umowę o przyznanie jednorazowo środków na podjęcie działalności gospodarczej w projekcie pilotażowym (...) – dofinansowanych ze środków funduszu pracy w ramach naboru na projekty pilotażowe „Stabilna praca - silna rodzina“. Zgodnie z ww. umową ubezpieczona otrzymała dofinansowanie w kwocie 25.000 zł oraz zobowiązała się do podjęcia działalności gospodarczej do dnia 23 czerwca 2022 r. W § 4 ust. 6 tej umowy przewidziano sankcje za naruszenie jej postanowień (prowadzenie działalności przez okres krótszy niż 15 miesięcy) w postaci zwrotu środków w części proporcjonalnej od momentu zamknięcia działalności do czasu pozostałego do wymaganych 15 miesięcy.

Ubezpieczona, wbrew stanowisku pozwanego, posiadała odpowiednie umiejętności do udzielania korepetycji, ponieważ posiadała certyfikat FC z języka angielskiego, podczas pracy na statkach sejsmicznych u amatora norweskiego posługiwała się językiem angielskim oraz zgodnie z wykształceniem posiadała szeroką wiedzę z zakresu matematyki.

Zgodnie z przygotowanym przez K. G. i dołączonym do wniosku o dofinansowanie biznesplanem przewidywany przez nią miesięczny przychód miał wynieść około 5.200 zł. Odwołująca przewidywała przychód około 6.000 zł przyjmując, że cena lekcji wynosić będzie 60-70 zł oraz mnożąc ją przez ilość planowanych godzin korepetycji w miesiącu. K. G. w deklaracjach ZUS DRA za miesiące od czerwca do sierpnia 2022 r. rozliczyła składki na ubezpieczenia społeczne od podstawy wymiaru w kwocie 6.000 zł, natomiast w deklaracjach za wrzesień i październik 2022 r. wykazała podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne wysokości 10.000 zł. W dniu 29 czerwca 2022 r. K. G. zawarła z Powiatowym Urzędem Pracy z siedzibą w G. (1) umowę w sprawie przyznania refundacji części kosztów stałych prowadzenia działalności gospodarczej w ramach projektu pilotażowego (...). Zgodnie z ww. umową ubezpieczonej miała zostać udzielona refundacja kosztów w okresie od dnia 1 lipca 2022 r. do dnia 30 listopada 2022 r. w wysokości 1.000 zł miesięcznie. Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt f tej umowy refundacji kosztów podlegać miały wydatki stałe związane z miesięcznymi kosztami prowadzenia firmy – składki ZUS na ubezpieczenia społeczne poniesione przez przedsiębiorców. W dniu 29 czerwca 2022 r. ubezpieczona zawarła z Powiatowym Urzędem Pracy w G. (1) umowę o przyznanie usługi coachingu biznesowego.

Ze zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie (faktur, potwierdzenia przelewów, wiadomości-email, wiadomości tekstowych, dokumentów z PUP, zeznań świadków I. S., T. R., A. F., D. H. oraz Z. K., a także przesłuchania w charakterze strony ubezpieczonej) wynikało, że K. G. reklamowała swoje usługi na trzech portalach internetowych: (...), (...), (...). Dnia 13 lipca 2022 r. ubezpieczona otworzyła firmowy rachunek bankowy z nazwą klienta (...). K. G. w okresie od lipca do grudnia 2022 r. korzystała z płatnego serwisu do prowadzenia uproszczonej księgowości – (...) sp. z o.o. Ubezpieczona udzielała korepetycji z matematyki i j. angielskiego. Od czerwca 2022 r. było to kilka lekcji tygodniowo, następnie (od września 2022 r.) kilka lekcji dziennie. Na korepetycje do ubezpieczonej regularnie uczęszczali/ją m.in.: W. i W. S., Z. K., T. R., A. F., Z. H.. Oprócz ww. osób był również J., H., M. H., J. (1)oraz co najmniej dwie osoby dorosłe, które okresowo chciały podszkolić język angielski dla celów zawodowych.

Zgodnie z księgą przychodów i rozchodów ubezpieczona uzyskała przychody: w lipcu 2022 r. – 1.640,00 zł, w sierpniu 2022 r. – 1.160,00 zł, we wrześniu 2022 r. – 2.120,00 zł, w październiku 2022 r. - 625,00 zł. W roku podatkowym 2022 r. ubezpieczona osiągnęła dochód w wysokości 5.183,38 zł (przychód – 5.545,00 zł). Za 2023 r. zeznanie podatkowo nie zostało złożone do czasu uzyskania informacji z Urzędu Skarbowego. W styczniu 2023 r. ubezpieczona wróciła do prowadzenia korepetycji. Ubezpieczona pracuje średnio 2-3 godziny dziennie od poniedziałku do piątku. Obecnie uzyskuje 2.000 zł dochodu oraz ponosi koszty prowadzenia działalności poniżej 100 zł. Cena 1,5 godzinnej lekcji wynosi 100/105 zł (60/70 zł/h).

Analizując całokształt okoliczności sprawy należy uznać, że ubezpieczona w sposób przemyślany i konsekwentny zaplanowała prowadzenie działalności gospodarczej, korzystając z fachowej pomocy i wsparcia finansowego z PUP. Chciała pozyskać klientów, co przełożyłoby się na wyższy przychów, gdyż reklamowała swoje usługi. Przygotowała się do prowadzenia działalności zakupując sprzęt i materiały niezbędne do udzielania korepetycji. Faktycznie świadczyła te usługi, miała swoich uczniów, z którymi spotykała się systematycznie. Należy uwzględnić specyfikę jej działalności, a więc korepetycje, na które w okresie wakacyjnym jest bardzo małe zapotrzebowanie, co przełożyło się na wysokość przychodu w tych miesiącach. Jednak nawet w tym okresie ubezpieczona miała klientów. Trzeba podkreślić, że dochód osiągany przez nią miał tendencję rosnącą. We wrześniu 2022 r. osiągnęła już 2.120 zł. Na wysokości dochodu w październiku 2022 r. niewątpliwie miało wpływ zwolnienie lekarskie i pobyt w szpitalu. Ponadto argumentem świadczącym o ciągłości wykonywania działalności jest fakt, że ubezpieczona korzystała z długotrwałego zwolnienia lekarskiego tylko w listopadzie 2022 r. (przedwczesny poród miał miejsce 30 listopada 2022 r., a do 11 grudnia przebywała w szpitalu) i już w styczniu 2023 r. ubezpieczona wróciła do wykonywania usług. Takie zachowanie nie świadczy o intencjonalnym wykorzystywaniu systemu ubezpieczeń społecznych.

Z tych też względów w ocenie Sądu Apelacyjnego odwołująca wykazała, że w rzeczywistości prowadziła działalność gospodarczą w sposób stały i zorganizowany. Podejmowane przez odwołującą czynności, w tym szereg czynności przygotowawczych niewątpliwie świadczą o tym, że jej zamiarem było osiąganie zysku i takowy uzyskiwała. Wysokość tego zysku nie jest zaś istotna. Odwołująca dopiero co zarejestrowała działalność gospodarczą i do czasu pójścia na zwolnienie lekarskie regularnie wykonywała czynności z zakresu tej działalności (przez ponad 4 miesiące). Okoliczność czy dana działalność była lub jest rentowna oraz w jakim stopniu zasadniczo nie może stanowić przesłanki do uznania, że jej prowadzenie nie stanowi tytułu do ubezpieczenia społecznego. Należy przy tym zaznaczyć, że przesłanka wykonywania działalności gospodarczej w sposób ciągły nie może być rozumiana jako konieczność jej wykonywania bez przerwy (przez cały rok, miesiąc, tydzień lub dzień), lecz jako zamiar powtarzalności określonych czynności w odróżnieniu od ich przypadkowości, jednorazowości, sporadyczności lub okazjonalności. Odwołująca za okres wykonywania przedmiotowej działalności wykazała przychód co świadczy o zarobkowym charakterze działalności gospodarczej. Oczywistym jest, że na początku działalności gospodarczej obroty mogą być niskie lub wręcz znikome. W przypadku rodzaju podjętej przez odwołującą działalności logicznym jest, że zbudowanie odpowiedniej bazy klientów wymagało odpowiedniego czasu i obiegu informacji na temat świadczonych przez nią usług. Oczywistym jest także, że w pewnych okresach działalność może przynosić straty. Powyższe okoliczności nie pozbawiają jednak, jak twierdził apelujący organ rentowy, takiej działalności charakteru zarobkowego.

Powyższe okoliczności potwierdzają, że odwołująca zarejestrowała działalność gospodarczą z zamiarem jej rzeczywistego wykonywania w sposób stały, zorganizowany i w celach zarobkowych. Ponadto z umów zawartych z PUP wynikały dla ubezpieczonej sankcje finansowe za niedotrzymanie ich warunków.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 477

9 § 1 i § 2 w zw. z art. 477

14 § 1 i § 2 k.p.c., to pozostaje on bez wpływu na zaskarżony wyroku. Bezspornie, jak wskazał pozwany, Sąd ubezpieczeń społecznych ocenia legalność decyzji według stanu istniejącego w chwili jej wydania i bada czy w tej dacie występowały wszystkie przesłanki do objęcia ubezpieczonej ubezpieczeniami społecznymi z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, zaś okoliczności powstałe po wydaniu zaskarżonej decyzji mające świadczyć o prowadzeniu działalności gospodarczej przez ubezpieczoną nie mogą stanowić podstawy do zmiany zaskarżonej decyzji. Jednakże zgromadzony w sprawie materiał dowodowy dotyczący okoliczności do dnia wydania zaskarżonej decyzji był wystarczający, aby uznać, że zaszły podstawy do jej zmiany. Tym samym nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, bowiem zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu.

Sąd Okręgowy w końcowej części uzasadnienia wyroku odniósł się do uchwały Sądu Najwyższego z dnia 29 listopada 2023 r., III UZP 3/23, OSNP 2024/5/51, mimo, że nie dotyczy to przedmiotu niniejszej sprawie, którym było tylko i wyłącznie podleganie ubezpieczeniom społecznym. Poza tym Sąd Apelacyjny nie zgadza się, że stan faktyczny w niniejszej sprawie odpowiada kwestiom poruszanym w uchwale. Ubezpieczona od początku rozpoczęcia działalności gospodarczej nie korzystała z maksymalnej podstawy wymiaru składek, przez ponad 4 miesiące świadczyła usługi, następnie korzystał de facto z krótkotrwałego zwolnienia, aby następnie powrócić do prowadzenia działalności gospodarczej.

Biorąc pod uwagę poczynione wyżej ustalenia i rozważania w ocenie Sądu Odwoławczego apelacja organu rentowego była nieuzasadniona, wobec czego na podstawie art. 385 k.p.c. orzeczono, jak w sentencji wyroku.

SSA Daria Stanek