Sąd oddalił apelację powódki, która chciała odzyskać 25 tys. zł z kredytu darmowego

Zaskarżonym wyrokiem Sądu Rejonowego w Pabianicach z 10 marca 2026 roku w sprawie (...) z powództwa Ł. E. przeciwko (...) Kasie (...) spółce akcyjnej w T. o zapłatę:

–

w punkcie 1 oddalono powództwo;

–

w punkcie 2 zasądzono od powódki na rzecz pozwanego 3.600 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

Apelację od omówionego wyżej wyroku w całości wywiodła powódka, działając przez swojego pełnomocnika w osobie radcy prawnego, występującego również w I instancji. W apelacji zarzucono naruszenie zarówno prawa procesowego, jak i materialnego.

W zakresie prawa procesowego zdaniem apelującej doszło do naruszenia:

–

art. 189 k.p.c.1 przez uznanie, że powodowi nie przysługuje interes prawny w żądaniu ustalenia treści stosunku prawnego, albowiem z regulacji ustawowej jasno wynikają prawa i obowiązku w razie skorzystania z sankcji kredytu darmowego, podczas gdy niepewność stanu prawnego uzasadniająca interes prawny w tego typu żądaniach dotyczy relacji stron stosunku prawnego, która w okolicznościach niniejszej sprawy wynika konkretnego rozstrzygnięcia, albowiem samo orzeczenie zapłaty nie wywrze skutku na przyszłość w zakresie warunków dalszego trwania umowy (zarzut I);

–

art. 102 k.p.c. przez obciążenie powoda kosztami procesu w całości, podczas gdy w niniejszej sprawie zachodzi szczególny wypadek uzasadniający odstąpienie od obciążania powoda kosztami procesu w całości (zarzut II).

W zakresie prawa materialnego zarzucono naruszenie:

–

art. 5 pkt. 10 u.k.k.2 przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że dozwolone jest naliczanie odsetek od kredytowanych kosztów kredytu, a w konsekwencji naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 45 ust. 1 u.k.k. w związku z art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k. polegające na uznaniu, że umowa prawidłowo określa rzeczywistą roczną stopę oprocentowania ((...)) i całkowitą kwotę do zapłaty, podczas gdy zostały one obliczone przy uwzględnieniu odsetek nieprawidłowo naliczonych również od kredytowanych kosztów kredytu (zarzut III);

–

art. 45 ust. 5 u.k.k. przez uznanie, że roczny termin na złożenie oświadczenia upływa po roku od dnia wypłaty pożyczki, podczas gdy przez wykonanie umowy należy rozumieć wywiązanie się ze wszystkich obowiązków przez obie strony umowy (zarzut IV);

–

art. 45 ust. 1 u.k.k. w związku z art. 30 ust. 1 pkt 10 i 16 u.k.k. przez uznanie, że kredytodawca nie ma obowiązku informowania konsumenta o treści art. 49 u.k.k., podczas gdy z treści art. 30 ust. 1 pkt 16 wynika, że kredytobiorcę należy poinformować o warunkach, na jakich koszty dodatkowe mogą ulec zmianie (zarzut V).

Z tych względów wniesiono o zmianę wyroku w ten sposób, by:

–

ustalić treść stosunku prawnego wynikającego z przedmiotowej umowy pożyczki w ten sposób, że powódka zwraca kredyt udzielony na podstawie tej umowy stosownie do treści art. 45 ust. 1 u.k.k.;

–

zasądzić od pozwanego na rzecz powódki 25.200,86 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia następującego po dniu doręczenia pozwanemu pozwu do dnia zapłaty;

–

zasądzić od pozwanego na rzecz powódki koszty procesu, w tym koszty zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty oraz wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa;

–

zasądzić od pozwanego na rzecz powódki koszty postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych wraz z odsetkami za opóźnienie.

Ewentualnie, na wypadek nieuwzględnienia apelacji, wniesiono o odstąpienie od obciążania powódki kosztami procesu na rzecz pozwanego w całości.

W apelacji zawarto również wniosek o zawieszenie postępowania apelacyjnego.

Nie wniesiono odpowiedzi na apelację.

W toku rozprawy apelacyjnej 25 sierpnia 2026 roku pełnomocnik powódki zmodyfikował wniosek o zawieszenie postępowania z ostrożności procesowej wskazując, iż podstawą zawieszenia jest sprawa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej C-831/24. Pozwany, działając przez swojego pełnomocnika w osobie radcy prawnego, występującego również w I instancji, wniósł o oddalenie wniosku o zawieszenie postępowania oraz o oddalenie apelacji powoda. Nie zgłoszono wniosku o zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego na rzecz pozwanego.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje.

Apelacja okazała się bezzasadną w tym znaczeniu iż nie doprowadziła do zmiany rozstrzygnięcia, choć nie wszystkie zarzuty pozbawione były racji.

W pierwszej kolejności rozważyć należy zarzuty w zakresie prawa procesowego, jako determinujące – przez swój wiążący charakter – ocenę prawidłowości postępowania w sprawie.

Apelację otwiera zarzut, który sam w sobie jest trafny. Rację ma powódka, że w sytuacji obowiązywania umowy ma ona interes prawny w rozumieniu art. 189 k.p.c. w ustaleniu jak w żądaniu pozwu, w zakresie niespłaconej części kredytu konsumenckiego. W tym zakresie, a więc co do niezapłaconych jeszcze rat, powódka ma interes prawny w uzyskaniu wyroku ustalającego, ponieważ nie ma innej możliwości trwałego ustalenia sytuacji prawnej własnej i pozwanego, w ramach łączącego ich stosunku prawnego. Tylko powództwo o ustalenie – w takim zakresie – pozwala na wiążące określenie praw i obowiązków każdej ze stron. Nie jest przy tym zasadne nakazywanie powódce najpierw dokonać płatności, by następnie mogła ona wystąpić z roszczeniem o zapłatę. Nie jest też zasadne przymuszanie powódki do brania na siebie ryzyka uchybienia umownemu terminowi płatności. Kwestia ekonomicznego aspektu analizy wyboru najkorzystniejszego sposobu poszukiwania ochrony prawnej, na wypadek braku zasadności zajmowanego – choćby z największym przekonaniem – stanowiska, wyrażać się winna w ryzyku poniesienia kosztów procesu, nie zaś w ryzyku doprowadzenia do egzekucji cywilnej. Zarzut I jest zasadny, aczkolwiek sam w sobie nie przesądził o zasadności zmiany zaskarżonego wyroku.

Sąd Okręgowy w obecnym składzie nie uważa, aby nawet najsilniejsze przekonanie o zasadności własnego stanowiska, miało być okolicznością przemawiającą za odstąpieniem od ogólnych zasad ponoszenia kosztów procesu. Przekonanie o trafności własnego stanowiska należy raczej traktować jako warunek rzetelnego jego wszczęcia – wnoszenie powództwa bez przynajmniej subiektywnego przeświadczenia o jego zasadności jawi się jako nadużycie prawa do wymiaru sprawiedliwości. Zatem przekonanie o słuszności własnego stanowiska procesowego nie może być traktowane jako „wypadek szczególnie uzasadniony” w rozumieniu art. 102 k.p.c. Nie można też twierdzić iż stosowanie tego przepisu jest zasadne w sporach między przedsiębiorcą a konsumentem, które ten pierwszy wygrywa. Takie argumentowanie byłoby niczym innym jak próbą wprowadzenia wyłączenia zasady odpowiedzialności za wynik procesu co do określonej kategorii sporów. Działanie takie stanowi wyłączną domenę władzy ustawodawczej, jako demokratycznie umocowanej do rozstrzygania o konfliktach interesów, mających charakter generalny i abstrakcyjny. Sądy powszechne nie są uprawnione do tego rodzaju działań, jako że nie stanowią one sprawowania wymiaru sprawiedliwości (art. 175 ust. 1 (...)), lecz tworzenie prawa, a więc wyłączną domenę władzy ustawodawczej. Zarzut II nie jest zasadny.

Zarzuty proceduralne nie dotyczyły ustalenia faktów, leżących u podstaw rozstrzygnięcia. W tej sytuacji ustalenia, stanowiące podstawę faktyczną zaskarżonego orzeczenia, jako niezakwestionowane proceduralnie, muszą zostać uznane za prawidłowe. Jest tak jednak i z tej przyczyny, że mieszczą się one w granicach swobodnej – w przeciwieństwie do dowolnej – oceny przeprowadzonych dowodów. Są wewnętrznie spójne, pozostają logicznie powiązane z materiałem dowodowym, nie budzą również wątpliwości w świetle wskazań wiedzy, czy życiowego doświadczenia, nadto spełniają kryterium zupełności z punktu widzenia zakresu ustaleń niezbędnego do prawidłowego rozstrzygnięcia. W konsekwencji Sąd Okręgowy przyjął owe ustalenia Sądu Rejonowego w całości za własne.

Wobec ustalenia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, należy odnieść się do zarzutów naruszenia prawa materialnego.

Oceniając trafność zarzutu III należy zauważyć, że wyrokiem w sprawie (...)-(...)264, ogłoszonym po wydaniu zaskarżonego wyroku, Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej uznał iż art. 3 lit. g oraz j dyrektywy 2008/48, w związku z art. 10 ust. 2 tej dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie włączeniu do umów o kredyt konsumencki warunków przewidujących stosowanie stopy oprocentowania nie tylko do całkowitej kwoty kredytu, lecz również do kwot przeznaczonych na pokrycie kosztów związanych z tym kredytem i wchodzących w związku z tym w skład całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta. Zamyka to kwestię dopuszczalności owego oprocentowania i czyni nieaktualnym stanowisko Sądu Okręgowego w obecnym składzie w tej kwestii, wyrażane we wcześniej rozpoznawanych sprawach. Trybunał Sprawiedliwości nie wypowiedział się jednak w przedmiocie tego, jak należy podejść do kwestii wskazania (...) wbrew temu założeniu. W ocenie Sądu Okręgowego w obecnym składzie, odpowiedzi tej należy szukać w sprawie C-472/23 Trybunału Sprawiedliwości5. W przywołanej sprawie Trybunał Sprawiedliwości orzekł między innymi, że w przypadku uznania abuzywności niektórych postanowień umowy, to nawet gdy wpływa to na rzeczywistą wysokość (...) należy jednak przyjąć iż obowiązek informacyjny w tym zakresie został spełniony z uwagi na konieczność przedstawienia (...) przy założeniu, że umowa o kredyt będzie obowiązywać przez uzgodniony okres oraz że kredytodawca i konsument wywiążą się ze swoich zobowiązań zgodnie z warunkami określonymi w tej umowie i w określonych w niej terminach. W sprawie C-744/24 Trybunał Sprawiedliwości nie zajął w tej mierze odrębnego stanowiska. Jest to o tyle znaczące iż zarówno w przypadku abuzywności, jak i sprzeczności z dyrektywą należy przyjąć, że w stosunku do konsumenta postanowienia umowne dotknięte oboma rodzajami wad nie znajdują zastosowania od początku (art. 385

1 § 1 k.c., odpowiednio również art. 58 § 1 k.c.). Różnica między oboma wadami sprowadza się do tego, że co do zasady postanowienie abuzywne w stosunku do przedsiębiorcy pozostaje w mocy, może być zatem źródłem uprawnienia konsumenta, co nie ma miejsca w przypadku sprzeczności postanowienia z prawem. Skoro zatem w obu przypadkach postanowienie umowne wobec konsumenta miałoby nie być stosowane, zasadnym jest również ustalenie – w braku rozstrzygnięcia przeciwnego Trybunału Sprawiedliwości – analogicznych skutków wystąpienia porównywalnych wad. Ów porównywalny charakter polega tutaj na zaburzeniu pierwotnych założeń umownych, skutkujących zmianą matematycznych wyliczeń. Nie jest również tak, że wykazanie prawidłowości wyliczenia (...) należy do pozwanego. Sankcja kredytu darmowego, z której to instytucji swoje roszczenie wywodzi powód, opiera się o założenie naruszenia obowiązków informacyjnych. Skoro powódka twierdzi zatem, że doszło do takiego naruszenia, ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na niej (art. 6 k.c.). Tymczasem nie wykazano iżby przy założeniach poczynionych w umowie i z nią powiązanych, wyliczenia pozwanego w zakresie (...) były wadliwe. Zarzut III nie jest zasadny.

Sąd Okręgowy w obecnym składzie w pełni podziela stanowisko powódki wyrażone w zarzucie IV. Z całą pewnością nie jest należytą wykładnią art. 45 ust. 1 u.k.k. przyjęcie, że przez wykonanie umowy w rozumieniu przywołanego przepisu należy rozumieć spełnienie świadczenia przez przedsiębiorcę, polegające na wypłacie przedmiotu kredytu konsumenckiego. Umowa zostaje wykonana w przypadku spełnienia wszelkich wynikających z niej świadczeń, w tym będących ustawowym skutkiem jej zawarcia. Określenie terminu zawitego należy do Parlamentu. Próba wtórnego zastępowania oceny ustawodawcy własną oceną sądów powszechnych co do konieczności dalej idącego ograniczenia uprawnienia w czasie, jest w normalnych warunkach niedopuszczalna. Jedynie w przypadku oczywistego przekroczenia granic ustrojowych, sądy nie byłyby związane takim ograniczeniem. Jednakże taki przypadek z całą pewnością nie występuje także dlatego iż przepis jest niewątpliwie realizacją ustrojowej zasady ochrony konsumentów (art. 76 Konstytucji6). Zarzut IV jest zasadny, aczkolwiek samodzielnie nie mógł doprowadzić do zmiany zaskarżonego wyroku.

W zakresie zarzutu V wskazać należy, że w sprawie C-33/207 Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, odnosząc się do kwestii kompensaty kredytodawcy za przedterminową spłatę kredytu, to jest świadczenia dodatkowo obciążającego konsumenta w przypadku wcześniejszej spłaty kredytu, wskazał iż nie istnieje wymóg przedstawienia w umowie arytmetycznego wzoru obliczenia tejże. Należy obecnie zauważyć, że dyrektywa (...) wymaga jedynie w art. 10 ust. 2 lit. r, by w umowie o kredyt w sposób jasny i zwięzły określano „prawo do przedterminowej spłaty oraz procedurę przedterminowej spłaty, a także, w stosownych przypadkach, informację dotyczącą prawa kredytodawcy do otrzymania rekompensaty i sposobu jej ustalania”. Warto dostrzec iż dyrektywa stawia większe wymagania – co zrozumiałe – prawu kredytodawcy do otrzymania rekompensaty. To dla tego świadczenia w umowie ma zostać zawarty sposób jej ustalania. Dla przedterminowej spłaty wymaga się jedynie informacji o prawie konsumenta do jej dokonania oraz określenia procedury – a więc sposobu wykonania przedterminowej spłaty. Nie inaczej reguluje to art. 30 ust. 1 pkt 16 i 17 u.k.k., gdzie również konsekwentnie wprowadzono owo rozróżnienie obowiązków informacyjnych. Wbrew twierdzeniom omawianego zarzutu, pojęcie procedury wcześniejszej spłaty kredytu nie jest tożsame z pojęciem sposobu ustalenia wysokości kosztów podlegających zwrotowi. Procedura oznacza sposób postępowania «określone reguły postępowania w jakiejś sprawie, zwykle o charakterze urzędowym lub prawnym»9; nie chodzi zatem o skutek, lecz o informację o działaniach, jakie winny być podjęte celem jego osiągnięcia, w tym przypadku – spłaty kredytu przed terminem. Zarzut V nie jest zasadny.

W tych okolicznościach podzielić należało ocenę prawną iż brak było w okolicznościach przedmiotowej sprawy podstawy do zastosowania art. 45 ust. 1 u.k.k., przy czym wadliwie przyjęto iż złożenie przewidzianego tam oświadczenia było spóźnione. Natomiast w świetle wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-744/24, który ogłoszono po wydaniu zaskarżonego wyroku, należy również przyjąć niedopuszczalność zastrzegania odsetek od skredytowanych kosztów kredytu, co jednak w świetle sprawy C-472/23 Trybunału Sprawiedliwości, wobec braku odstąpienia od tamtejszego poglądu w sprawie C-744/24, uznać należy za nierzutujące na prawidłowość wyliczenia (...) na podstawie postanowień umowy tak, jak została ona zawarta.

W świetle szczegółowych uwag podniesionych przy okazji omawiania zarzutu II, prawidłowe jest również rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów procesu. Nie zgłoszono w zakresie kosztów zarzutów niezależnych od oczekiwanego przez skarżącą powódkę zastosowania art. 102 k.p.c., co jak wskazano wyżej, nie było zasadne.

Z tych wszystkich względów, a nadto wobec braku okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, które winny być brane pod uwagę z urzędu, uznając zaskarżone orzeczenie za prawidłowe, apelację powódki oddalono jako bezzasadną (art. 385 k.p.c.).

O kosztach postępowania apelacyjnego nie orzekano wobec braku wniosku strony wygrywającej, która była zawodowo reprezentowana (art. 109 § 1 w związku z art. 391 § 1 zd. I k.p.c.).

1 Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (j.t. – Dz. U. z 2026 r. poz. 468 z późn. zm.).

2 Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (j.t. – Dz. U. z 2025 r. poz. 1362).

3 Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.).

4 Wyrok Trybunału (Siódma Izba) z dnia 23 kwietnia 2026 r., C‑744/24 P.W. p-ko Bankowi (...) S.A., (...):EU:C:2026:337.

5 Wyrok Trybunału (Dziesiąta Izba) z dnia 13 lutego 2025 r., C-472/23

(...) sp. z o.o. p-ko A. B. S.A., (...):EU:C:2025:89.

6 Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.).

7 Wyrok Trybunału (Szósta Izba) z dnia 9 września 2021 r., połączone sprawy: C-33/20

UK p-ko (...) Bank (...), C‑155/20

RT, SV, BC p-ko (...) Bank (...), D. Bank, oddział (...) Bank (...)

oraz C‑187/20

JL, DT p-ko (...) Bank (...), (...) Bank (...), (...):EU:C:2021:736.

8 Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylająca dyrektywę Rady 87/102/EWG (Dz. Urz. UE L z 2008 r. Nr 133, str. 66 z późn. zm.).

9

Słownik języka polskiego, Państwowe Wydawnictwo (...) [el.]; https://sjp.pwn.pl/sjp/procedura;(...).html