Sąd Okręgowy zmienił wyrok i zasądził od banku po 5000 zł dla powodów

Zaskarżonym wyrokiem z 28 marca 2025 r. Sąd Rejonowy w Pabianicach, w sprawie z powództwa L. D. i T. H. przeciwko (...) Bank (...) spółce akcyjnej w G. o zapłatę, oddalił powództwo (pkt 1.) i zasądził solidarnie od powodów na rzecz pozwanego tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego kwotę 1817 złotych z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

Apelację od tego wyroku wnieśli powodowie, zaskarżając go w całości oraz zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie zarówno przepisów prawa procesowego jak i prawa materialnego, tj.:

1. art 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim w zw. z art. 410 § 2 k.c. w zw. z art. 405 k.c. i art. 498 § 1 k.c. poprzez ich błędną wykładnię, prowadzącą do niewłaściwego zastosowania i uznania, że:

-

prowizja zastrzeżona dla pozwanej w treści przedmiotowej umowy kredytu nie miała charakteru klauzuli abuzywnej w rozumieniu art. 385

1 § 1 k.c.,

-

postanowienie umowne, w którym wprowadzono koszt pozaodsetkowy w zakresie limitu ustawowego (a więc w granicach dozwolonych przez ustawodawcę) w odniesieniu do literalnego brzmienia umowy nie może zostać uznane za abuzywne jedynie ze względu na wysokość tego kosztu,

-

wynagrodzeniem za udzielenie kredytu mogą być wyłącznie odsetki kapitałowe liczone od kapitału z uwzględnieniem jako kapitału kredytowanych kosztów,

-

„nie jest zasadny pogląd zakładający niedopuszczalność naliczania przez kredytodawcę odsetek kapitałowych od kredytowanych kosztów kredytu, w tym przypadku - w postaci prowizji" (strona 10 wyroku wraz z uzasadnieniem),

w sytuacji, gdy:

a) powód nie działa celem uzyskania korzyści finansowej, ale ochrony swoich praw,

b) naruszenie przez pozwanego przepisów ustawy nie jest wynikiem omyłki rachunkowej, lecz świadomym działaniem nakierowanym na osiągnięcie nieuzasadnionego zysku w postaci dodatkowych odsetek liczonych od kwoty prowizji, a więc kwoty, która nie została przez bank udostępniona kredytobiorcy, lecz skredytowana,

c) w przypadku kredytowanej prowizji nie dochodzi do udostępnienia przez bank większej ilości własnych środków, albowiem operacja banku (przepływ środków) odbywa się wyłącznie na papierze,

d) kredytowanie prowizji zostało konsumentowi przez bank narzucone, a wysokość prowizji została ustalona wyłącznie przez bank w oparciu o nieznane dla konsumenta parametry, nie było możliwości negocjowania prowizji i samodzielnego jej opłacenia, a wobec niewyjaśnienia jakichkolwiek zapisów umowy kredytowej nie sposób uznać, by powód uzyskał rzetelne informacje o parametrach kredytu i podjął świadomą decyzję o zaciągnięciu kredytu, zaś ponoszenie przez konsumenta dodatkowych ukrytych kosztów w postaci odsetek od kredytowanych kosztów z całą pewnością ma istotne znaczenie dla konsumenta, albowiem są to koszty, o których konsument w momencie zawierania umowy w ogóle nie jest informowany, a które to koszty mogą istotnie zawyżać wysokość zobowiązania należnego do spłaty,

e) skutkiem oświadczenia prawokształtującego konsumenta o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego jest powstanie wierzytelności pieniężnej, gdyż skutkiem oświadczenia jest odpadnięcie podstawy prawnej świadczenia pieniężnego z mocą ex tunc,

2. art. 45 ust. 5 u.k.k. poprzez jego błędną wykładnię prowadzącą do niewłaściwego zastosowanie i uznaniu, iż oświadczenie o skorzystaniu z (...) zostało złożone pozwanemu po wygaśnięciu uprawnienia przewidzianego w tym przepisie, czyli że powództwo podlegało oddaleniu z powodu uchybienia terminowi rocznemu na złożenie oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego, liczonemu od wykonania umowy rozumianego jako dzień uruchomienia środków pieniężnych z tytułu kredytu przez kredytodawcę, a nie termin spłaty kredytu konsumenckiego przez kredytobiorcę, w sytuacji, gdy termin z art. 45 ust. 1 u.k.k. jest terminem zastrzeżonym na korzyść konsumenta i jego zwężająca wykładnia pozbawiałaby realnej ochrony kredytobiorców, a jego literalne brzmienie uniemożliwia uznanie, iż ustawodawca miał na uwadze „wykonanie umowy" wyłącznie przez kredytodawcę; gdyby taka była intencja ustawodawcy użyłby innego sformułowania, w szczególności „wypłaty kredytu", którym posługuje się np. w art. 5 pkt 10, art. 13 ust. 1 pkt 6, art. 28a, art. 30 ust. 1 pkt 5, czy art. 36b ustawy; przyjęcie, że termin z art. 45 ust. 5 u.k.k. rozpoczyna się od już od dnia wykonania umowy kredytu przez kredytodawcę uniemożliwiałoby konsumentowi podjęcie realnej ochrony prawnej i byłoby sprzeczne z orzecznictwem (...);

3. art. 45 ust. 1 u.k.k. w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 6, 7, 8, 10 i 16 u.k.k. w zw. z art. 22 i art. 23 Dyrektywy, poprzez ich błędną wykładnię i zastosowanie skutkujące uznaniem, iż powód nie mógł się w niniejszym postępowaniu skutecznie powoływać na złożone oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego, gdyż nie wykazał, aby doszło do naruszenia obowiązków informacyjnych, o których mowa w art. 30 ust. 1 pkt 6,7,8 i 10 u.k.k. i w konsekwencji uznanie, że przy zawieraniu umowy nie doszło do naruszenia przepisu art. 30 ust. 1 pkt. 6,7, 8 i 10 u.k.k. w sytuacji, gdy:

a) pozwany nie był uprawniony do naliczenia odsetek od kredytowanych kosztów kredytu, które nie są wypłacane konsumentowi,

b) stanowisko Sądu I instancji skutkujące oddaleniem powództwa w całości jest pozbawione jakiegokolwiek oparcia w prawie i faktach i wynika wyłącznie z interpretacji (oceny) dowodu z przesłuchania powoda mimo przyznania dowodowi waloru prawdziwości, a nie rzetelnej analizy i oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego,

c) kwestia proporcjonalności sankcji kredytu darmowego za naruszenia wymogów informacyjnych art. 30 u.k.k. (które są zbieżne z art. 10 ust. 2 Dyrektywy) została przesądzona w wyroku C-472/23. w którym (...) podkreślił, że sankcja jest proporcjonalna, niezależnie od wagi naruszenia, jeżeli naruszenie podważa możliwość oceny zakresu zaciąganego zobowiązania przez konsumenta,

d) pozwany nie zrealizował w sposób prawidłowy względem kredytobiorcy obowiązku informacyjnego z art. 30 u.k.k., co poprzez nieprawidłowe sformułowanie zapisów umowy umyślnie wprowadziło powoda w błąd: oprocentowanie kredytowanych kosztów wbrew jednoznacznej definicji z art. 5 pkt 10 u.k.k. prowadzi do naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 6, 7, 8, 10 ustawy i zniekształca podstawowe parametry kredytu konsumenckiego: koszty kredytu, całkowitej kwoty do zwrotu, (...), a także faktycznie zastosowanej stopy oprocentowania,

e) oprocentowanie kredytowanych kosztów wbrew jednoznacznej definicji z art. 5 pkt 10 u.k.k. prowadzi do naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 6, 7, 8, 10 u.k.k. i zniekształca podstawowe parametry kredytu konsumenckiego: koszty kredytu, całkowitej kwoty do zwrotu, (...), a także faktycznie zastosowanej stopy oprocentowania,

f) pozwany nie jest zobowiązany do podania jakichkolwiek danych informacyjnych dot. zaciąganego kredytu, lecz informacji prawdziwych, rzetelnych i zgodnych z obowiązującymi przepisami prawa, które w sposób niezwykle ścisły określają zasady kształtowania stawki (...), stosowania stopy oprocentowania, całkowitej kwoty kredytu i całkowitego kosztu kredytu,

4. art. 45 ust. 1 u.k.k. poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji uznanie, że powód nie wykazał, że doszło do naruszenia obowiązków informacyjnych, w sytuacji, gdy:

a) o deficycie informacyjnym przesądza sama treść umowy kredytu, w której nigdzie nie wskazano w sposób jasny i zrozumiały, że prowizja jest oprocentowana,

b) zgodnie z art. 59cc u.k.k. to pozwany jest zobowiązany do wykazania, że prawidłowo wykonał obowiązki wynikające z ustawy,

c) wymogi informacyjne nie są zawieszone w próżni, zaś postanowienia ustawy są ze sobą ściśle powiązane, zatem oczywistym jest, że dla prawidłowego wykonania np. obowiązku określenia „całkowitej kwoty do zapłaty" z art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k. trzeba posłużyć się definicją wskazanego pojęcia z art. 5 pkt 8 u.k.k., bo skoro całkowita kwota do zapłaty to suma całkowitej kwoty kredytu i całkowitego kosztu kredytu, to nie można pod w/w pozycją podstawić, np. części całkowitej kwoty kredytu i wyłącznie kosztów pozaodsetkowych,

d) prawidłowość wykonania obowiązków informacyjnych z art. 30 ust. 1 u.k.k. można badać przede wszystkim pod kątem prawidłowego określenia poszczególnych pojęć, zgodnie z definicjami ustawowymi,

które to naruszenie doprowadziło Sąd I instancji do błędnej wykładni wszystkich obowiązków informacyjnych kredytodawcy, z rażącym naruszeniem dorobku orzeczniczego (...), którym Sąd krajowy jest związany na mocy art. 4 ust. 3 TfUE,

a) art. 5 pkt 10 u.k.k. w zw. art. 3 lit. j Dyrektywy w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 6, 7 i 10 u.k.k. i art. 45 ust. 1 u.k.k. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż kredytodawca jest uprawniony do stosowania stopy oprocentowania, a zatem naliczania odsetek umownych również od finansowanych kosztów kredytu w sytuacji, gdy pobranie prowizji nie oznacza jej wypłacenie konsumentowi, a prowizja zaksięgowana na rachunku kredytowym kredytobiorcy nie oznacza, że mógł on nią dysponować i wykorzystać wedle własnego uznania; zaksięgowanie środków na 1 sekundę na rachunku kredytowym nie może być uznane za wypłatę, gdyż jest to ewidentne obejście normy z art. 5 pkt 10 Ustawy, czego zabrania art. 22 ust. 2 Dyrektywy;

5. art. 45 ust. 1 u.k.k. w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 6 u.k.k. i art. 5 pkt 10 u.k.k. poprzez ich błędną wykładnię i uznanie przez Sąd I instancji, iż pozwany był uprawniony do zastosowania stopy oprocentowania wobec kredytowanej prowizji i informacja ta nie została zatajona przed konsumentem, w sytuacji, gdy wiedza konsumenta, a nawet zgoda na treść warunków umowy kredytu - której treść była dla konsumenta niejasna i niezrozumiała - nie sanuje naruszenia bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa, a wskutek oprocentowania kredytowanej prowizji doszło do całkowitego zniekształcenia kluczowych parametrów kredytu, pozbawiając tym samym konsumenta rzetelnej i pełnej wiedzy o zakresie zaciąganego zobowiązania,

6. art. 45 ust. 1 u.k.k. w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że pozwany w sposób prawidłowy określił stawkę (...), skoro faktycznie wliczył do kosztu kredytu odsetki od kredytowanej prowizji, w sytuacji, gdy była to kwota nieudostępniona konsumentowi; jest to działanie czynione dla pozoru celem wyeliminowania zarzutów naruszenia dyrektyw wynikających z wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE wydanego w sprawie C-(...)/(...), przed którymi konsument winien być szczególnie chroniony; (...) jest kluczowym parametrem informacyjnym dla kredytobiorców, umożliwiających porównanie ofert różnych instytucji kredytowych i jego określenie winno odbywać się ze szczególną starannością, w tym jednoznacznym określeniem, że jego wyliczenie obejmuje odsetki umowne naliczone tak od kapitału, jak i od finansowanych kosztów, które to naruszenie skutkowało nieprawidłowym uznaniem, iż w sprawie brak podstaw do zastosowania sankcji kredytu darmowego, o której mowa w art. 45 ust. 1 u.k.k.,

7. art. 45 ust. 1 u.k.k. w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, iż pozwany w sposób prawidłowy poinformował konsumenta o kosztach i zasadach ich zmiany, w sytuacji, gdy:

a) błędnie poinformował konsumenta, że koszty kredytu w postaci prowizji odpowiadają kwocie wskazanej w umowie kredytu w sytuacji, gdy kwota ta zmienia się w związku z naliczaniem od niej odsetek przez cały okres trwania kredytu,

b) koszt kredytu w postaci prowizji może wzrosnąć z uwagi na naliczanie od niej odsetek umownych opartych o zmienną stopę oprocentowania,

c) nie wyodrębnił jako osobnego kosztu „odsetek naliczonych od kredytowanych kosztów kredytu”,

d) nie poinformował konsumenta, że w przypadku wcześniejszej spłaty całości kredytu ulegną zmianie wysokość prowizji, która bezwzględnie podlega rozliczeniu jako koszt ściśle związane z kredytem konsumenckim,

które to naruszenie skutkowało nieprawidłowym uznaniem, iż w sprawie brak podstaw do zastosowania sankcji kredytu darmowego,

8. art. 45 ust. 1 u.k.k. w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k. w zw. z § 9 ust. 2 umowy dot. zasad zmiany taryfy opłat i prowizji poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, iż pozwany w sposób jasny i zrozumiały wyszczególnił przesłanki zasad zmiany opłat i prowizji, a zatem wykonał w/w obowiązek informacyjny z ustawy w sytuacji, gdy (...) w wyroku z dnia 13 lutego 2025 r. wdanym w sprawie C-472/23 przesądził względem tożsamych, iż taki sposób wykonania obowiązku jest nieprawidłowy, które to naruszenie skutkowało uznaniem, iż w sprawie brak podstaw do zastosowania sankcji kredytu darmowego z art. 45 ust. 1 u.k.k.,

9. art. 45 ust. 1 u.k.k. w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 10 i 16 u.k.k. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, iż pozwany w sposób prawidłowy określił procedury rozliczenia z konsumentem w przypadku wcześniejszej całkowitej spłaty kredytu, które to naruszenie skutkowało uznaniem, iż w sprawie brak podstaw do zastosowania sankcji kredytu darmowego, o której mowa w art. 45 ust. 1 u.k.k., w sytuacji, gdy komentowany obowiązek informacyjny winien być wykładany w zw. z celami Dyrektywy, tj. zapobieganiem nadmiernemu zadłużeniu konsumentów, polityki edukacyjnej, informowania konsumentów o pełni praw i obowiązków związanych z zawieranym zobowiązaniem; celem prawidłowego wykonania obowiązku pozwany winien wskazać wprost: gdy spłacisz swój kredyt przed terminem odzyskasz część niewykorzystanej prowizji, a pozwany nie poinformował konsumenta, że koszty pozaodsetkowe mogą zmienić się właśnie w związku z wcześniejszą spłatą kredytu, co przy znacznej wysokości kosztów pozaodsetkowych mogło z całą pewnością zmobilizować powoda do wcześniejszej spłaty kredytu,

10. art. 385

1 § 1 k.c. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i stwierdzenie, że „Strona powodowa zarzucała bowiem, że ze względu na zawyżenie powyższego świadczenia jego zastrzeżenie stanowi niedozwolone postanowienie umowne (art. 385

1 § k.c.) i jako takie nie wiąże konsumentów; sąd orzekający w niniejszej sprawie stanowiska strony powodowej nie podzielił” (strona 16 wyrok wraz z uzasadnieniem) i w konsekwencji uznanie, iż postanowienia zastrzegające prowizję i jej oprocentowanie nie mają charakteru niedozwolonego, w sytuacji, gdy powód uzasadniał niedozwolony charakter w/w postanowień:

a) niepoinformowaniem konsumenta skąd wynika wysokość prowizji,

b) niewyjaśnieniem - choćby ogólnie - za jakie to usługi naliczana jest prowizja,

c) wynagrodzeniem za udostępnienie kapitału w czasie są odsetki umowne, nie zaś prowizja, której wysokość winna być powiązana z kosztem usług wykonywanych przez bank w związku z udzielaniem finansowania,

d) sam stosunek wysokości prowizji do kwoty kredytu nie wystarczy do oceny, czy prowizja ma charakter dozwolony, kluczowa jest informacja za co i dlaczego w takiej wysokości jest ona naliczona,

e) jak wielokrotnie wskazywał (...) oraz polskie sądy (w wyrokach przywołanych w pozwie) - istotą jest skuteczne poinformowanie konsumenta o charakterze kosztu prowizyjnego, tak, by miał możliwość zweryfikowania, czy koszt ten nie pokrywa się np. z odsetkami umownymi,

f) powód nie mógł zapłacić kosztów kredytu z własnych środków, nie otrzymał takiej propozycji, a środki od razu doliczono do kapitału i oprocentowane,

g) powód nie wiedział, że koszty kredytu obejmujące prowizję będą odsetkowane i ich koszt powiększają odsetki umowne,

które to w/w naruszenie doprowadziło do uznania, iż w sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające stwierdzenie abuzywności części postanowień umowy kredytowej.

11. naruszenie art 359 § 2

1 k.c. w zw. z art 45 u.k.k. poprzez ich błędna wykładnię z uwagi na pobieranie odsetek od skredytowanych kosztów, tj. w zakresie, w jakim Pozwany przewiduje naliczenie odsetek umownych nie tylko od kwoty faktycznie udostępnianej konsumentowi, ale także od kwoty prowizji, w sytuacji, gdy system „kredytowania” przez kredytodawcę prowizji w istocie rzeczy jest sposobem na zwiększenie kwoty kredytu, ponad kwotę rzeczywiście przekazywaną konsumentowi, a pobieranie odsetek od skredytowanych kosztów jest sprzeczne z naturą odsetek i prowadzi do obejścia przepisów o odsetkach maksymalnych;

12. art. 23 dyrektywy z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającej dyrektywę Rady 87/102/EWG w zw. z art 45 u.k.k. poprzez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji brak zastosowania sankcji przewidzianej w ustawie, w sytuacji w której doszło do naruszeń enumeratywnie wymienionych w ustawie, w szczególności błędnego wskazania rzeczywistego (...), obejścia przepisów o odsetkach maksymalnych, braku poinformowania konsumenta o wszystkich kosztach związanych z umową tj. że bank będzie pobierać dodatkowe, ukryte wynagrodzenie w postaci odsetek od kredytowanych kosztów - kwoty która nie została udostępniona konsumentowi,

13. art. 177 § 1 pkt 3

1 k.p.c. w zw. z art. 267 ust. 4 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej poprzez oddalenie wniosku o zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania sprawy zawisłych przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej za sygnaturą C-566/24, C-744/24 i C-831/24, które dotyczy istoty niniejszego postępowania, tj. oceny czy w świetle art. 3 lit. j) i I) Dyrektywy PE i Rady nr 2008/48/WE w sprawie umów o kredyt konsumencki (dalej „Dyrektywa”) pojęcie „kwoty wypłaconej", od której możliwe jest stosowanie stopy oprocentowania, obejmuje również kredytowane koszty kredytu, potrącone przez Pozwaną przed uruchomieniem kredytu na swoją rzecz, a które to rozstrzygnięcie (...) przesądzi, czy pozwany w sposób prawidłowy wykonał obowiązki z art. 30 ust. 1 pkt 6, 7 i 10 u.k.k., a zatem czy w sprawie zachodzą podstawy do zastosowania sankcji kredytu darmowego i w sposób wiążący dla każdego Sądu krajowego Unii Europejskiej zinterpretuje pojęcie zharmonizowane prawem europejskim, a które to naruszenie spowodowało, że Sąd I instancji - mimo wiedzy o toczących się postępowaniach przed (...) oraz rozbieżności orzeczniczej - oddalił wniosek o zawieszenie postępowania, dokonując wykładni prawa europejskiego poza swoją kognicją i wbrew dotychczasowemu dorobkowi (...), a w konsekwencji uznał, że pozwany w sposób prawidłowy wykonał obowiązki informacyjne z art. 30 ust. 1 u.k.k.

Skarżący wnieśli o zmianę wyroku Sądu I instancji poprzez zasądzenie od pozwanego na rzecz powodów kwoty 10 000 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w zapłacie liczonymi od dnia 20.03.2024 r. do dnia zapłaty oraz zwrotu kosztów procesu za obydwie instancje.

W odpowiedzi na apelację pozwany wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej, zasądzenie od powodów na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego za II instancję według norm przepisanych oraz przeprowadzenie rozprawy i oddalenie wniosku o zawieszenie postępowania.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja jest zasadna i skutkowała zmianą zaskarżonego orzeczenia.

Nadmienić należy, że sprawa rozpoznawana była w postępowaniu uproszczonym, a Sąd Okręgowy nie prowadził postępowania dowodowego, dlatego uzasadnienie zostało sporządzone zgodnie z art. 505

13 § 2 k.p.c.

Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy. Przeprowadzono prawidłowo postępowanie dowodowe, na podstawie którego dokonano istotnych do rozstrzygnięcia sprawy ustaleń. Ustalenia te Sąd Okręgowy uznaje za prawidłowe i przyjmuje za własne.

Sąd Okręgowy w całości podziela i przyjmuje za własne stanowisko Sądu Rejonowego odnośnie braku podstaw do uznania postanowienia umownego zastrzegającego prowizję w kwocie 10.000 zł za niedozwolone postanowienie umowne w rozumieniu art. 385

1 k.c.

Sąd I instancji słusznie dostrzegł, że zastrzeżona prowizja mieści się w limitach maksymalnych pozaodsetkowych kosztów kredytu określonych w art. 36a ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1362). Biorąc pod uwagę wysokość pożyczki (100 000 zł) oraz okres spłaty (120 miesięcy), pobrana prowizja stanowiła jedynie ułamek dopuszczalnego prawem limitu. Sąd Okręgowy również stoi na stanowisku, że pozodsetkowe koszty pożyczki nie są zawyżone, o ile mieszczą się w ramach maksymalnych kosztów pozaodsetkowych zdefiniowanych w art. 36a u.k.k. Z tych względów roszczenie powodów oparte na samej tylko konstrukcji abuzywności nie zasługiwało na uwzględnienie, w czym Sąd Okręgowy w pełni zgadza się z Sądem Rejonowym.

Sąd Okręgowy nie podziela natomiast stanowiska Sądu Rejonowego w zakresie wykładni art. 45 ust. 5 u.k.k. i przyjęcia, że uprawnienie powodów do złożenia oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego wygasło. Sąd Rejonowy błędnie zinterpretował pojęcie „wykonania umowy” z art. 45 ust. 5 u.k.k. jako dzień wypłaty środków pieniężnych przez kredytodawcę. Za prawidłową interpretację należy uznać tę, zgodnie z którą uprawnienie do złożenia oświadczenia o skorzystaniu z sankcji wygasa po upływie roku od dnia wykonania umowy, przy czym wykonanie umowy kredytu determinuje spełnienie obowiązków z niej wynikających przez obie strony zawierające umowę. W przedmiotowej sprawie nie doszło jeszcze do całkowitej spłaty kredytu, w związku z czym nie doszło do przekroczenia terminu do skorzystania z sankcji kredytu darmowego przez kredytobiorców.

Znacząca część zarzutów apelacji dotyczy kwestii możliwości naliczania odsetek od kredytowanej prowizji bankowej. Skarżący twierdzili, że sporna umowa nie spełnia warunków niezbędnych dla umowy zawartej z konsumentem, gdyż niewłaściwie określono roczną stopę oprocentowania i całkowitą kwotę do zapłaty, zaliczając odsetki umowne do kredytowanych kosztów kredytu, podczas gdy takie odsetki umowne są bankowi nienależne i nie powinny być uwzględniane we wzorach stosowanych do obliczenia ww. parametrów.

Jak wynika z treści art. 5 ust. 7 u.k.k. całkowita kwota kredytu to maksymalna kwota wszystkich środków pieniężnych nieobejmujących kredytowanych kosztów kredytu, które kredytodawca udostępnia konsumentowi na podstawie umowy o kredyt, a w przypadku umów, dla których nie przewidziano tej maksymalnej kwoty, suma wszystkich środków pieniężnych nieobejmujących kredytowanych kosztów kredytu, które kredytodawca udostępnia konsumentowi na podstawie umowy o kredyt. Pojęcie to znalazło odzwierciedlenie w § 1 umowy pożyczki zawartej przez L. D. i T. H. z pozwanym Bankiem.

Obowiązujące przepisy nie wprowadzają zakazu kredytowania kosztów kredytu. Wynika to z treści art. 5 pkt 7 ustawy o kredycie konsumenckim, w którym expressis verbis mowa jest o "kredytowanych kosztach kredytu". Ustawa nie zakazuje kredytowania takich kosztów, a jedynie wyłącza je z zakresu pojęcia całkowitej kwoty kredytu. W aktualnym stanie prawnym nie jest dopuszczalne prezentowanie tej samej kwoty (np. opłaty przygotowawczej, prowizji itp.) zarówno w ramach całkowitej kwoty kredytu, jak i w kosztach kredytu. Dotyczy to także przypadku, gdy składniki kosztów kredytu są kredytowane przez kredytodawcę. Istota omawianego zagadnienia została wyjaśniona w wyroku (...) z dnia 21 kwietnia 2016 r., C-377/14 i sprowadza się do tego, że włączenie jakiejkolwiek kwoty należącej do całkowitego kosztu kredytu do całkowitej kwoty kredytu może mieć wpływ na obliczenie rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania i w konsekwencji może wpłynąć na prawidłowość informacji, które kredytodawca powinien wskazać w danej umowie o kredyt.

W odniesieniu do omawianego zagadnienia uwzględnić należy wydany 23 kwietnia 2026 roku wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C- 744/24. W orzeczeniu tym Trybunał wskazał, że z dyrektywy 2008/48 w sprawie umów o kredyt konsumencki nie wynika ograniczenie rodzajów kosztów lub opłat, jakie kredytodawca może nałożyć na konsumenta w ramach umowy o kredyt. Kredytodawca może zatem udostępnić kredyt również konsumentom, którzy nie dysponują żadnym kapitałem początkowym, w celu sfinansowania kosztów wynikających z zawarcia umowy o kredyt. Ponadto dla zakresu rozumienia pojęcia "całkowitego kosztu kredytu" nie ma znaczenia, czy kwota obciążająca kredytobiorcę została wpłacona na rachunek bankowy kredytobiorcy, czy też nie. Jedynie przypadkowy charakter ma okoliczność, że pożyczone kwoty są najpierw wpłacane na rachunek bankowy kredytobiorcy, zanim zostaną wykorzystane do opłacenia zakupu towarów lub usług lub że kredytodawca dokonuje ich bezpośrednio na rzecz wierzycieli kredytobiorcy.

W świetle powyższego nie ma wątpliwości, że praktyka kredytowania kosztów kredytu, w tym prowizji, jest dopuszczalna w świetle dyrektywy 2008/48, co w pewnym stopniu wynikało także z wyroku (...) z 21 kwietnia 2016 r. w sprawie C- 77/14 (E. i E.). Jednocześnie jednak (...) wskazał, że art. 3 lit. g) i j) dyrektywy 2008/48 w związku z art. 10 ust. 2 tej dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie włączeniu do umów o kredyt konsumencki warunków przewidujących stosowanie stopy oprocentowania nie tylko do całkowitej kwoty kredytu, lecz również do kwot przeznaczonych na pokrycie kosztów związanych z tym kredytem i wchodzących w związku z tym w skład całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta. Zatem wypowiedział się przeciwko dopuszczalności naliczania oprocentowania od kredytowanych kosztów kredytu, uznając taki zabieg za niedopuszczalny w świetle przepisów dyrektywy 2008/48.

Skarżący twierdzi, że sporna umowa nie spełnia warunków niezbędnych dla umowy zawartej z konsumentem, gdyż niewłaściwie określono roczną stopę oprocentowania i całkowitą kwotę do zapłaty, zaliczając odsetki umowne do kredytowanych kosztów kredytu, podczas gdy takie odsetki umowne są bankowi nienależne i nie powinny być uwzględniane we wzorach stosowanych do obliczenia ww. parametrów. Aktualnie wsparciem dla tej argumentacji jest najnowszy wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 23 kwietnia 2026 roku, wydany w sprawie C-744/24. W tym orzeczeniu (...) rozstrzygnął o tym, że art. 3 lit. g) i j) dyrektywy 2008/48 w związku z art. 10 ust. 2 tej dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie włączeniu do umów o kredyt konsumencki warunków przewidujących stosowanie stopy oprocentowania nie tylko do całkowitej kwoty kredytu, lecz również do kwot przeznaczonych na pokrycie kosztów związanych z tym kredytem i wchodzących w związku z tym w skład całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta. Tym samym jednoznacznie wypowiedział się przeciwko dopuszczalności naliczania oprocentowania od kredytowanych kosztów kredytu, uznając taki zabieg za niedopuszczalny w świetle przepisów dyrektywy 2008/48.

Pamiętać jednak należy, że zgodnie z art. 23 omawianej dyrektywy, to do państw członkowskich należy ustanowienie przepisów dotyczących sankcji mających zastosowanie w przypadku naruszenia przepisów krajowych przyjętych zgodnie z tą dyrektywą z tym zastrzeżeniem, że przewidziane sankcje muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. Samo zatem stwierdzenie, że oprocentowanie kredytowanych kosztów kredytu jest niezgodne z przepisami dyrektywy 2008/48 nie jest wystarczające do uwzględnienia roszczenia opartego na twierdzeniu o naruszeniu obowiązku informacyjnego przez kredytodawcę. Należy oddzielić zagadnienie naruszenia obowiązku informacyjnego od zagadnień abuzywności lub nieważności poszczególnych postanowień umowy. Konieczność rozdzielenia obu tych zagadnień potwierdza również stanowisko wyrażone w wyroku (...) z 13 lutego 2025 r. w sprawie C-472/23, w którym wskazano (pkt 35 i 36), że przewidziany w art. 10 ust. 2 lit. g Dyrektywy obowiązek podania (...) jest spełniony, jeżeli (...) wskazane w danej umowie odpowiada (...) obliczonemu zgodnie ze wzorem matematycznym zawartym w części I załącznika I do Dyrektywy na podstawie „całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta” w rozumieniu art. 3 lit. G Dyrektywy, który to koszt obejmuje koszty, jakie konsument jest zobowiązany ponieść na podstawie warunków tej umowy, w tym warunków, które następnie okażą się nieuczciwe i niewiążące dla konsumenta. Dlatego art. 10 ust. 2 lit. g Dyrektywy 2008/48/WE należy interpretować w ten sposób, że okoliczność, iż w umowie o kredyt wskazano (...), które okazałoby się zawyżone ze względu na to, że niektóre warunki tej umowy zostały następnie uznane za nieuczciwe w rozumieniu art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13, a tym samym za niewiążące dla konsumenta, nie stanowi sama w sobie naruszenia obowiązku informacyjnego.

Sąd Okręgowy stoi na stanowisku, że stwierdzenie niezgodności oprocentowania kredytowanych kosztów kredytu z przepisami dyrektywy 2008/48 prowadzi do uznania za nieważne postanowień umownych zastrzegających odsetki od kredytowanych kosztów kredytu lub pożyczki z zachowaniem w mocy umowy w powstałej części (art. 58 § 3 k.c.), ale nie uzasadnia zastosowania sankcji kredytu darmowego z art. 45 ust. 1 u.k.k. Przed uczestnikami obrotu prawnego nie można stawiać wymagań niemożliwych do spełnienia, a do tego w istocie prowadziłoby zrównanie nieważności zastrzeżenia odsetek od prowizji z naruszeniem obowiązku informacyjnego. Oznaczałoby bowiem, że aby prawidłowo zrealizować obowiązek informacyjny pozwany musiałby antycypować nieważność zastrzeżenia oprocentowania od kredytowanej prowizji. Ta kwestia (możliwość oprocentowania kredytowanej prowizji) nie została wyraźnie uregulowana przez polskiego ustawodawcę i do czasu rozstrzygnięcia wydanego przez (...) w sprawie C-744/24 była akceptowana w przeważającym stopniu w orzecznictwie Sądu Najwyższego oraz sądów powszechnych.

Należy również oddzielić zagadnienie naruszenia obowiązku informacyjnego od zagadnień abuzywności poszczególnych postanowień umowy. Do kwestii skutków stwierdzenia abuzywności poszczególnych postanowień umownych dla oceny realizacji obowiązku informacyjnego wynikającego z art.10 dyrektywy 2008/24 odniósł się (...) w wyroku z dnia 13 lutego 2025 roku C-472/23. Trybunał wskazał, że art. 10 ust. 2 lit. g Dyrektywy 2008/48/WE należy interpretować w ten sposób, że okoliczność, iż w umowie o kredyt wskazano (...), które okazałoby się zawyżone ze względu na to, że niektóre warunki tej umowy zostały następnie uznane za nieuczciwe w rozumieniu art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13, a tym samym za niewiążące dla konsumenta, nie stanowi sama w sobie naruszenia obowiązku informacyjnego.

Przypomnieć należy, że sankcja przewidziana w art. 45 u.k.k. łączy się z naruszeniem przez bank obowiązków wymienionych w art. 30 ust. 1 u.k.k., które mają wyłącznie charakter obowiązków informacyjnych, a ich realizacja ma służyć wyczerpującemu poinformowaniu konsumenta o jego prawach i obowiązkach płynących z zawartej umowy. Należy podkreślić, że sankcja z art. 45 u.k.k. jest bardzo dotkliwa. W przypadku naruszenia przez kredytodawcę art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 pkt 1-8, 10, 11, 14-17, art. 31-33, art. 33a i art. 36a-36c u.k.k. konsument, po złożeniu kredytodawcy pisemnego oświadczenia, zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy w terminie i w sposób ustalony w umowie. Jest to przepis o charakterze sankcyjnym, wyjątkowym, w którym przyznano konsumentowi prawnokształtujące uprawnienie o daleko idących dla przedsiębiorcy skutkach. Jego zastosowanie jest równoznaczne z pozbawieniem kredytodawcy przychodów z tytułu kredytu konsumenckiego.

Z dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającej dyrektywę Rady 87/102/EWG wynika, że państwa członkowskie powinny ustanawiać sankcje, mające zastosowanie w przypadku naruszenia przepisów krajowych przyjętych zgodnie z dyrektywą, a sankcje te muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. W powołanym wyroku z dnia 13 lutego 2025 r. (C-472/23) Trybunał Sprawiedliwości opowiedział się przeciwko uzależnianiu zastosowania sankcji kredytu darmowego od wagi naruszenia obowiązku informacyjnego w umowie stwierdzając, że: „Art. 23 dyrektywy 2008/48 w sprawie umów o kredyt konsumencki w związku z jej motywem 47 należy interpretować w ten sposób, że nie stoi on na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, które przewiduje - w przypadku naruszenia obowiązku informacyjnego nałożonego na kredytodawcę zgodnie z art. 10 ust. 2 tej dyrektywy - jednolitą sankcję polegającą na pozbawieniu kredytodawcy prawa do odsetek i opłat, niezależnie od indywidualnego stopnia wagi takiego naruszenia, o ile naruszenie to może podważyć możliwość oceny przez konsumenta zakresu jego zobowiązania.” Poczynione uwagi prowadzą do wniosku, że przepisy, których następstwem będzie zastosowanie sankcji kredytu darmowego z art. 45 u.k.k. muszą być wykładane w sposób ścisły.

Istota rozstrzygnięcia niniejszej sprawy sprowadzała się przede wszystkim do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy zawarta przez strony umowa naruszała przepisy ustawy o kredycie konsumenckim i tym samym, czy były podstawy do złożenia oświadczenia z art. 45 ww. ustawy. W ocenie Sądu Odwoławczego, pomimo iż pozwany bank w sposób prawidłowy wypełnił obowiązek poinformowania w umowie kredytu o wysokości rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania, zostały spełnione przesłanki uprawniające kredytobiorcę do skorzystania z sankcji kredytu darmowego.

Zmiana zaskarżonego wyroku wynika natomiast z uwzględnienia podniesionego w apelacji zarzutu naruszenia art. 45 ust. 1 u.k.k. w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k. (opisanego pod poz. 8 w niniejszym uzasadnieniu).

Zgodzić się więc należy z powodami, iż pozwany Bank w umowie kredytu z 29 stycznia 2021 roku zawartej z L. D. i T. H. dopuścił się naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k.

W tym zakresie należało dokonać oceny przez pryzmat przywołanego wyroku (...) z dnia 13 lutego 2025 r., C-472/23. (...) wskazał, że art. 10 ust. 2 lit. k dyrektywy 2008/48 w sprawie umów o kredyt konsumencki należy interpretować w ten sposób, że fakt, iż umowa o kredyt wymienia pewną liczbę okoliczności uzasadniających zwiększenie opłat związanych z wykonaniem umowy, przy czym właściwie poinformowany oraz dostatecznie uważny i rozsądny konsument nie jest w stanie zweryfikować ich wystąpienia ani ich wpływu na te opłaty, stanowi naruszenie obowiązku informacyjnego ustanowionego w tym przepisie, o ile wskazanie to może podważyć możliwość dokonania przez tego konsumenta oceny zakresu jego zobowiązania. Za nieprecyzyjne i oparte na nieostrych kryteriach (...) uznał zapisy umowy przewidujące możliwość zmiany opłat w sytuacjach takich, jak zmiana cen energii czy kosztów obsługi transakcji.

Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy: w § 7 umowy przewidziano pobieranie opłat i prowizji zgodnie z obowiązującą w dniu dokonywania czynności „Taryfą Prowizji i Opłat” pobieranych przez (...) Bank (...) SA. W § 9 przewidziano możliwość zmiany Taryfy. Ważne powody zmiany opisano w pkt 2 wyżej wymienionego paragrafu, wśród nich wymieniono: 1) wprowadzenie nowych lub zmiana obowiązujących przepisów prawa, lub wydanie przez uprawnione organy państwowe rekomendacji lub interpretacji w sprawie sposobu stosowania tych przepisów, jeżeli powoduje to konieczność dostosowania postanowień umowy do rozwiązań wynikających z wydawanych przepisów prawa, rekomendacji lub Interpretacji, 2) zmiany funkcjonalności usług lub produktów bankowych, oferowanych przez Bank spowodowane zmianami infrastruktury informatycznej Banku, niepowodujące dodatkowych zobowiązań po stronie kredytobiorcy, w zakresie w jakim powoduje to konieczność dostosowania postanowień umowy, 3) zmiany oferty Banku polegające na rozszerzeniu zakresu usług lub produktów, o ile zapewni to należyte wykonanie umowy oraz nie będzie co prowadziło do zwiększenia obciążeń finansowych kredytobiorcy z tytułu umowy oraz nie będzie naruszało jego interesu, 4) wzrost kosztów związanych z umową wskutek wzrostu kosztów zewnętrznych Banku, w tym zmian cen energii, połączeń telekomunikacyjnych usług pocztowych, opłat licencyjnych, rozliczeń międzybankowych, kosztów ubezpieczeń lub produktów komplementarnych, w zakresie w jakim koszty te wpływają na koszty usług świadczonych przez Bank. W umowie nie określono, które z opłat przewidzianych w Taryfie mogą być pobrane w związku z umową zawartą z powodami. Zapisy umowne zostały sformułowane w sposób lakoniczny oraz przy użyciu sformułowań niejednoznacznych i odwołań odnoszących się do postanowień Taryfy. W związku z powyższym powodowie zawierając umowę kredytową nie byli w stanie określić na jakich zasadach obciążające ich koszty mogą ulec zmianie. Kredytobiorcy jako konsumenci nie dysponowali pełnią danych dotyczących zasadniczego kształtu zaciąganego zobowiązania, w związku z czym nie mogli podjąć świadomej decyzji co do związania się przedmiotowym kontraktem.

Konkludując: uchybienie obowiązkowi informacyjnemu określonemu w art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k. uzasadnia zastosowanie sankcji z art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim.

Wobec przesądzającego charakteru naruszenia wyżej wymienionych przepisów i uznania z tej przyczyny oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego za w pełni skuteczne, zbędna i bezprzedmiotowa dla rozstrzygnięcia sprawy stała się szczegółowa ocena pozostałych zarzutów apelacyjnych, dotycząca innych obowiązków informacyjnych z art. 30 ust 1 u.k.k.

Z akt sprawy wynika, iż powodowie L. D. i T. H. zaciągnęli powyższe zobowiązanie wspólnie. W treści umowy kredytu nie zawarto jednak zastrzeżenia solidarności czynnej po stronie kredytobiorców, a ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, aby powodów łączył ustrój wspólności majątkowej małżeńskiej. Wobec braku przepisów prawnych lub postanowień umownych statuujących solidarność wierzycieli (art. 369 k.c.), roszczenie o zwrot nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego – jako świadczenia podzielnego (art. 379 § 1 k.c.) – podlegało podziałowi na dwie równe części.

Z tych względów Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok na podstawie art. 386 k.p.c. i zasądził od pozwanego Banku na rzecz każdego z powodów kwoty po 5000 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 22 marca 2024 r. do dnia zapłaty.

O kosztach postępowania za obie instancje orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 1

1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu.

Z uwagi na zmianę wyroku I instancji i uwzględnienie powództwa w całości odnośnie kwoty głównej, pozwany Bank - jako strona przegrywająca w całości - zobowiązany jest do zwrotu powodom celowych kosztów procesu.

Na łączną kwotę kosztów poniesionych przez stronę powodową przed Sądem I instancji w wysokości 2334 zł złożyły się: uiszczona opłata od pozwu (500 zł), wynagrodzenie pełnomocnika powodów ustalone zgodnie z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 118) - 1.800 zł oraz opłaty skarbowe od pełnomocnictwa (34 zł). Mając na uwadze, że po stronie powodowej występuje współuczestnictwo materialne, a powodowie reprezentowani byli przez jednego pełnomocnika procesowego, zasądzono koszty zastępstwa procesowego w wysokości odpowiadającej jednej stawce minimalnej, w częściach równych na rzecz każdego z powodów.

Mając powyższe na uwadze, na rzecz każdego z powodów zasądzono tytułem zwrotu kosztów procesu po 1167 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

Poniesione przez powodów koszty postępowania apelacyjnego wyniosły ogółem 1400 złotych, w tym: opłata sądowa od apelacji w kwocie 500 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 900 zł (ustalone zgodnie z § 2 pkt 4 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych). Koszty postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy zasądził od pozwanego Banku na rzecz powodów w częściach równych po 700 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie na podstawie art. 98 § 1

1 k.c.