Bank nie wygrał apelacji w sprawie kredytu frankowego i zapłaci 1800 zł kosztów postępowania

Zaskarżonym wyrokiem Sądu Rejonowego w Zgierzu z 15 stycznia 2026 roku w sprawie I C 650/25 z powództwa D. J., J. J. i V. K. przeciwko (...) Bank (...) spółce akcyjnej w K., obecnie (...) Bank (...) spółka akcyjna w K., o zapłatę:

–

w punkcie 1 zasądzono od pozwanego na rzecz powodów: D. J. i J. J. łącznie 20.224,39 (...) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 8 lutego 2025 roku do dnia zapłaty;

–

w punkcie 2 zasądzono od pozwanego na rzecz powodów: D. J. i J. J. łącznie 6.451,00 zł (sześć tysięcy czterysta pięćdziesiąt jeden złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

Apelację od omówionego wyżej wyroku w całości wywiódł pozwany, działając przez swojego pełnomocnika w osobie radcy prawnego, występującego również w I instancji. W apelacji zarzucono naruszenie zarówno prawa procesowego, jak i materialnego.

W zakresie prawa procesowego zdaniem apelującego doszło do naruszenia:

–

art. 233 § 1 k.p.c.2 przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, dokonanie oceny dowodów z naruszeniem zasad doświadczenia życiowego i powszechnie przyjętymi regułami logiki, w sposób nieobiektywny, wybiórczy i z góry ukierunkowany na wykazanie obranych tez, co skutkowało przyjęciem za udowodnione okoliczności nie znajdujących potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym, tj. błędne ustalenie że:

–

pozwany może dowolnie określać kursy waluty w tabeli kursów, a w konsekwencji uznanie, że ma niczym nieograniczoną, swobodną możliwość wpływania na wysokość zobowiązania powodów, w sytuacji, gdy kryteria, które ostatecznie decydują o kursie ogłoszonym w tabeli bankowej, nie pozostają w wyłącznej gestii pozwanego, który posiadał i nadal posiada status Dealera (...) Pieniężnego Narodowego Banku Polskiego, co oznacza, że to na podstawie kwotowań kursów Banku swoje kursy ustala Narodowy Bank Polski (zarzut I),

–

powód nie został poinformowany o ryzyku i nie miał na ten temat wiedzy, podczas gdy powód został pouczony o ryzyku kursowym (zarzut II);

–

art. 235

2 § 1 pkt 2, 3 i 5 k.p.c. art. 227, 232 k.p.c. przez pominięcie dowodu z zeznań świadków D. D., B. F. (1), na fakty wskazane w odpowiedzi na pozew, pomimo że zeznania świadków miałyby istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a wniosek o ich przesłuchanie został złożony w odpowiednim terminie (zarzut III);

–

art. 235

2 § 1 pkt 2, 3 i 5 k.p.c. art. 227, 232 i 278 § 1 k.p.c. przez pominięcie dowodu z opinii biegłego z zakresu bankowości zgłoszonego na fakty wskazane w odpowiedzi na pozew, pomimo że do wykazania wyżej wskazanych faktów konieczne było zasięgniecie przez Sąd wiadomości, a wniosek o jego przeprowadzenie został złożony w odpowiednim terminie (zarzut IV).

W zakresie prawa materialnego zarzucono naruszenie:

–

art. 69 ust. 1 p.b.3, art. 65 § 1 i 2 k.c.4 przez ich błędną wykładnię polegającą na bezzasadnym przyjęciu, że zawarta pomiędzy stronami umowy o kredyt hipoteczny nr (...) [

prawidłowy numer umowy to (...) – przyp. SO] stanowi umowę o kredyt denominowany, podczas gdy jest to umowa o kredyt dewizowy (walutowy), w której (zarzut V):

–

kredytobiorcy przyznano prawo do wyboru sposobu wypłaty kwoty kredytu (w jego walucie, lub też po przeliczeniu na złote polskie), jak również sposobu jego spłaty (w (...) lub (...)),

–

saldo kredytu oraz wysokość rat są wyrażone w (...),

–

sposób oprocentowania kredytu wynika z waluty zobowiązania;

–

art. 69 ust. 1 p.b. w związku z art. 65 § 1 i 2 k.c. przez ich błędną wykładnię i nieuzasadnione przyjęcie, że zawarte w umowie kredytu postanowienia o możliwości wypłaty i spłaty kredytu w walucie kredytu miały charakter jedynie formalny podczas, gdy (zarzut VI):

–

walutą spłaty kredytu jest (...) (co również wynika wprost z treści art. 3.17 ust. 5 umowy kredytu),

–

pozwany umożliwiał wykorzystywanie rachunku walutowego do obsługi kredytów, a kredytobiorcy realnie się decydowali na korzystanie z takich rachunków, co potwierdzają zanonimizowane umowy kredytu załączone do odpowiedzi na pozew,

–

co jednoznacznie świadczy o tym, że postanowienia umożliwiające wypłaty i spłatę kredytu w walucie obcej nie wyłącznie postanowieniami o charakterze formalnym;

–

art. 385

1 § 1 i 3 k.c. przez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że możliwe jest badanie, czy doszło do naruszenia interesów konsumenta i dobrych obyczajów w sytuacji, gdy umowa kredytu w momencie zakwestionowania była już wykonana, co wyłącza możliwość badania, czy określone postanowienia mają charakter niedozwolony z uwagi wygaszenie stosunku prawnego (zarzut VII);

–

art. 69 ust. 1 i 2 p.b. w związku z art. 111 ust. 1 pkt 4 p.b. i w związku z 353

1 k.c., art. 358

1 § 2 k.c., art. 65 § 1 i 2 k.c. przez ich błędną wykładnię i uznanie, że postanowienia umowy kredytu naruszają w sposób rażący interesy konsumenta, dobre obyczaje oraz naturę umowy, podczas gdy:

–

wypłata kredytu w PLN i spłata kredytu w PLN miały wyłącznie charakter fakultatywny, kredytobiorca mógł zdecydować się na wypłatę lub spłatę kredytu bezpośrednio w walucie obcej, decyzja w tym zakresie zależała od wyłącznej decyzji kredytobiorcy, co oznacza, iż zakwestionowane postanowienia dotyczące uruchomienia i spłaty kredytu już tylko z tego powodu nie mogą być uznane za mające charakter abuzywny (postanowienie, które jest tylko jedną z opcji ze swej istoty nie może naruszać interesu powoda w sposób „rażący”) (zarzut VIII),

–

zastosowanie do uruchomienia kredytu i przeliczenia kwoty, którą powód chciał otrzymać (na skutek własnej decyzji i rezygnacji z wypłaty kredytu w walucie obcej) kursu kupna z tabeli kursów z dnia uruchomienia kredyt oraz do wyliczania rat kredytu kursu sprzedaży z tabeli kursów z dnia płatności poszczególnych rat było rozwiązaniem ekonomicznie uzasadnionym, odpowiadającym naturze zobowiązania i akceptowanym przez powoda (zarzut IX),

–

kursy z tabeli kursów miały zawsze charakter rynkowy (czyli nie godziły w interes konsumenta) i obiektywny, tj. nie mogły być i nie były dowolnie kreowane przez bank (zarzut X),

–

stosowanie kursów z tabel publikowanych przez bank znajduje ustawowe umocowanie (art. 111 ust. 1 pkt 4 p.b.), co w całości pominięto (zarzut XI),

–

pozwany w sposób wyczerpujący poinformował powoda o ryzyku walutowym, w związku z czym nie może być mowy o naruszeniu dobrych obyczajów (zarzut XII),

–

nawet w przypadku uznania, że doszło do naruszenia interesów konsumenta i dobrych obyczajów konieczne jest przywrócenie równości pomiędzy stronami i zapewnienie dalszego obowiązywania umowy przez zastosowanie przepisu dyspozytywnego (zarzut XIII),

–

Sąd powinien zastosować obiektywne podejście przy badaniu skutków abuzywności umowy kredytu i nie powinien opierać się wyłącznie na żądaniu kredytobiorcy pomijając stanowiska i sytuacji banku oraz innych kredytobiorców, ponieważ analiza skutków ekonomicznych jakie wiążą się ze stwierdzeniem nieważności pokazuje, że zastosowana sankcja jest nieproporcjonalna (zarzut XIV);

–

art. 385

1 § 1 k.c. przez jego nieprawidłowe zastosowanie i błędne przyjęcie, że klauzula kursowa, tj. postanowienia określające sposób ustalenia kursu wymiany walut mający zastosowanie przy wypłacie kredytu (jeżeli kredytobiorca nie zdecydował się na wypłatę kredytu bezpośrednio w walucie obcej albo jeżeli kredytobiorca nie wynegocjował indywidualnie kursu uruchomienia) oraz wyliczeniu wysokości rat kredytu (jeżeli kredytobiorca nie zdecydował się na spłatę kredytu bezpośrednio w walucie obcej), uznane za niedozwolone postanowienia umowne, określają główne świadczenia stron, podczas gdy klauzula kursowa służy wyłącznie określeniu wysokości świadczenia realizowanego w walucie polskiej, jeżeli kredytobiorca rezygnuje z realizacji świadczenia bezpośrednio w walucie zobowiązania (zarzut XV);

–

art. 385

1 § 1 i 2 k.c., art. 385

2 k.c. w związku z art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/136 przez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że postanowienia zawarte w umowie kredytu są abuzywne, podczas gdy nie wystąpiły przesłanki umożliwiające taką kwalifikację tych postanowień umownych, albowiem (zarzut XVI):

–

postanowienia te miały dla powoda charakter fakultatywny, z czym wiąże się fakt, że powód miał wpływ na ich treść, zostały one z nim indywidualnie uzgodnione, a ich zastosowanie było wynikiem wskazania w umowie kredytu - na wniosek powoda - nr rachunku bankowego prowadzonego w walucie PLN jako właściwego do uruchomienia kredytu i dokonywania spłaty rat kapitałowo-odsetkowych,

–

postanowienia umowy kredytu nie naruszają interesów powoda w żadnym stopniu - tym bardziej nie naruszają ich w sposób rażący oraz nie godzą w dobre obyczaje;

–

art. 385

1 § 1 i § 2 k.c. w związku z art. 56 k.c., 354 § 1 k.c. i w związku z art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 przez ich błędną wykładnię, która skutkowała zaniechaniem ustalenia treści stosunku zobowiązaniowego obowiązującego między stronami po wyeliminowaniu z umowy kredytu postanowień niedozwolonych, przy założeniu niekorzystnej dla pozwanego interpretacji, zgodnie z którą takie postanowienia znajdują się w umowie kredytu i ograniczeniu się jedynie do ustaleń negatywnych (tj. jakie postanowienia nie obowiązują), bez dokonania wykładni treści umowy kredytu w części pozostałej w mocy, co ostatecznie doprowadziło Sąd do ustalenia nieważności całej umowy kredytu, podczas gdy właściwym rozwiązaniem powinno być ustalenie, że (zarzut XVII):

–

umowa kredytu może być dalej realizowana jaka umowa o kredyt walutowy, na co wskazywał m. in. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 9 maja 2024 roku w sprawie o sygn. akt II CSKP 2416/22 oraz postanowieniu z dnia 6 lipca 2023 roku w sprawie o sygn. akt I CSK (...)/22,

–

ewentualnie, że umowa kredytu może być dalej realizowania w oparciu o przepisy dyspozytywne, które zastąpią rzekomo wadliwe odesłanie do tabeli kursów;

–

art. 385

1 § 2 k.c. w związku z art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 w związku z art. 65 § 1 i 2 k.c. oraz art. 358 § 2 i 3 k.c. oraz art. 24 ust. 2 i 3 u.(...), art. L p.w.k.c.8 oraz art. 69 ust. 3 p.b. przez ich błędną wykładnię skutkującą (zarzut XVIII):

–

uniemożliwieniem kredytobiorcy spłaty kredytu bezpośrednio w walucie obcej i to również w odniesieniu do zobowiązań, które powstały przed wejściem w życie art. 69 ust. 3 p.b. w aktualnym brzmieniu,

–

zaniechaniem zastosowania do rozliczeń z tytułu umowy kredytu, przy założeniu niekorzystnej dla pozwanego interpretacji, zgodnie z którą odesłanie do tabeli kursów zostanie uznane za bezskuteczne, kursu średniego NBP i to również w odniesieniu do zobowiązań, które powstały przed wejściem w życie art. 358 § 2 k.c. w jego aktualnym brzmieniu;

–

art. 4 w związku z art. 1 ust. 1 lit. a i b u.asprd9 w związku z art. 316 § 1 k.p.c. przez ich błędną wykładnię polegającą na nie uwzględnieniu obowiązującego na dzień wyrokowania stanu prawnego, w którym uznanie za niedozwolone postanowienia umownego zawierającego odesłanie do tabeli kursów banku jest wyłączone z uwagi na przyznanie przez ustawodawcę kredytobiorcom innych środków ochrony prawnej, w szczególności umożliwienie im spłaty kredytu bezpośrednio w walucie obcej (zarzut XIX);

–

art. 455 k.c. przez jego błędną wykładnię i uznanie, że uzasadnione jest zasądzenie odsetek ustawowych za opóźnienie od 8 lutego 2025 roku, podczas gdy wyrok zapadły w niniejszym postępowaniu ma charakter konstytutywny, w związku z czym dopiero od uprawomocnieniu się przedmiotowego orzeczenia należy liczyć początek realnego terminu na spełnienie świadczenia (zarzut XX);

–

art. 405 k.c. w związku z art. 410 § 2 k.c. przez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na zakwalifikowaniu świadczeń spełnionych przez powoda jako nienależnych, pomimo tego, iż (zarzut XXI):

–

świadczenie powoda znajdowało podstawę w łączącej strony umowie kredytu,

–

powód świadomie i dobrowolnie spełniał nienależne (jego zdaniem) świadczenie, godząc się tym samym ze swoim zubożeniem;

–

art. 411 pkt 2 k.c. przez jego niezastosowanie i zasądzenie kwoty dochodzonej pozwem, podczas gdy nie można żądać zwrotu świadczenia, jeżeli spełnienie świadczenia odpowiada zasadom współżycia społecznego, co miało miejsce w niniejszej sprawie (zarzut XXII);

–

art. 411 pkt 4 k.c. przez jego niezastosowanie i zasądzenie kwoty dochodzonej pozwem, podczas gdy nie można żądać zwrotu świadczenia, jeżeli spełnienie świadczenia nastąpiło zanim wierzytelność stała się wymagalna, co miało miejsce w niniejszej sprawie w związku z całkowitą spłatą kredytu przed terminem określonym w umowie kredytu (zarzut XXIII).

Z tych względów wniesiono o zmianę zaskarżonego wyroku przez oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powodów na rzecz pozwanego kosztów procesu za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Jednocześnie apelujący na podstawie art. 380 k.p.c. oraz art. 382 k.p.c. wniósł o zmianę postanowienia dowodowego i dopuszczenie oraz przeprowadzenie dowodu z zeznań B. F. (1) oraz D. D. na fakty wskazane w odpowiedzi pozew oraz o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu bankowości na fakty wskazane w odpowiedzi na pozew.

W odpowiedzi na apelację powodowie, reprezentowani przez pełnomocnika w osobie adwokata, występującego również w I instancji, wnieśli o oddalenie apelacji oraz o zasądzenie od pozwanego na rzecz powodów zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm prawem przepisanych, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie płatnymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty, a także o pominięcie wniosków dowodowych pozwanego złożonych w ramach stosowania art. 380 k.p.c.

Rozprawę apelacyjną zamkniętą 8 września 2026 roku otwarto na nowo z tej przyczyny iż – jak ujawniono w toku narady nad orzeczeniem – pełnomocnikom stron przesłano wadliwe linki do rozprawy zdalnej. Za zgodą pełnomocników, sprawę rozpoznano na terminie rozprawy wyznaczonym niezwłocznie. Do zamknięcia rozprawy poprzedzającej wydanie wyroku 8 września 2026 roku nie zmieniono stanowisk w sprawie.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje.

Apelacja okazała się bezzasadną.

W pierwszej kolejności należy wyrazić uznanie dla pełnomocników stron, których postawa – bez najmniejszej szkody dla pełnego zaangażowania w merytoryczne prezentowanie stanowisk stron – pozwoliła na sprawne rozpoznanie apelacji mimo problemów, jakie ujawniły się w związku z organizacją rozprawy zdalnej. Sąd Okręgowy w obecnym składzie w pełni docenia postawę pełnomocników, wspierającą Sąd w realizacji art. 6 § 1 k.p.c., co umożliwiło ostatecznie rozpoznanie sprawy w pierwotnie wyznaczonym dniu. Analogiczne wyrazy uznania należy również skierować pod adresem pracowników sekretariatu, bez których zaangażowania w usunięcie skutków omyłki, nie doszłoby do rozpoznania sprawy 8 września 2026 roku.

Przechodząc do istoty postępowania, w pierwszej kolejności rozważyć należy zarzuty w zakresie prawa procesowego, jako determinujące – przez swój wiążący charakter – ocenę prawidłowości postępowania w sprawie, w szczególności ustaleń faktycznych.

Nie jest jasne, jakie skonkretyzowane reguły logicznego rozumowania, wskazania wiedzy czy życiowego doświadczenia miałoby naruszyć ustalenie, że w umowie nie przewidziano żadnego mechanizmu kontroli sposobu ustalania kursów walut. Zarzut I nie jest zasadny.

Odnośnie zarzutu II należy zauważyć, że powód nie zadbał o utrwalenie dla celów dowodowych żadnych skonkretyzowanych treści pouczeń. Nie zgłosił żadnego dowodu na okoliczność, jakie rzeczywiście pouczenia zostały przekazane konsumentom. Zeznania świadka zostały zgłoszone jako dowód na obowiązujące w banku standardy, nie zaś na przebieg rzeczywistych rozmów w tym zakresie. Zarzut II nie jest zasadny.

Prawidłowo Sąd I instancji pominął wnioski o przesłuchanie świadków, zawarte w odpowiedzi na pozew. Zgłoszone tam tezy dowodowe (k. 90) nie dotyczyły konkretnego stosunku prawnego, lecz ogólnych informacji co do praktyk bankowych. Nie jest jasne, w jaki sposób owe depozycje miałyby zmienić ustalenia faktyczne poczynione przez tamtejszy Sąd. Zarzut III nie jest zasadny.

Okoliczność, że wskazane fakty dla ich prawidłowego ustalenia wymagają wiadomości specjalnych (art. 278 § 1 k.p.c.), nie oznacza jeszcze konieczności uwzględnienia wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego. Takie okoliczności muszą jeszcze mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia, i to istotne (art. 227 k.p.c.). Tymczasem okoliczności wskazane w tezie dowodowej dla biegłego (k. 90 odw.) nie spełniały owego kryterium. Dla oceny abuzywności postanowień umownych nie ma znaczenia sposób ich wykonywania (art. 385

2 k.c.), zaś dla rozstrzygnięcia nie miały również znaczenia hipotetyczne wyliczenia według założeń postawionych w tezie dowodowej, które wskutek uwarunkowań prawnomaterialnych nie mogły zostać uwzględnione. Zarzut IV nie jest zasadny.

W konsekwencji brak było podstaw do zmiany postanowienia dowodowego w trybie art. 380 k.p.c. Skoro tak, ponowne wnioski o przeprowadzenie omawianych dowodów są bezprzedmiotowe, gdyż apelujący funkcjonalnie łączy owe wnioski z tezą o niezasadności pominięcia owego dowodu. Należy zauważyć, że jest to sytuacja odmienna od tej, którą przewiduje art. 381 k.p.c., a która dotyczy nowych faktów oraz dowodów. Co więcej, kontrola ta jest możliwa dopiero na etapie narady nad wyrokiem apelacyjnym, nastąpić zatem może zasadniczo dopiero po zamknięciu rozprawy. Z tego też względu zbytecznym jest wydawanie odrębnego postanowienia, skoro art. 235

2 § 2 k.p.c. w postępowaniu apelacyjnym stosuje się jedynie odpowiednio (art. 391 § 1 zd. I k.p.c.). Owo odpowiednie zastosowanie przejawia się w tym iż co do zasady w sytuacji z art. 381 k.p.c., to jest zawartego w apelacji wniosku o przeprowadzenie nowego dowodu, Sąd odwoławczy winien postanowienie o pominięciu dowodu wydać (art. 235

2 § 2 w związku z art. 391 § 1 pkt 1 k.p.c.), przy czym podstawą pominięcia w takim przypadku będzie najczęściej właśnie art. 381 k.p.c., jako podstawa szczególna w postępowaniu apelacyjnym.

W świetle powyższych uwag ustalenia, stanowiące podstawę faktyczną zaskarżonego orzeczenia, są prawidłowe jako mieszczące się w granicach swobodnej – w przeciwieństwie do dowolnej – oceny przeprowadzonych dowodów. Są wewnętrznie spójne, pozostają logicznie powiązane z materiałem dowodowym, nie budzą również wątpliwości w świetle wskazań wiedzy, czy życiowego doświadczenia, nadto spełniają kryterium zupełności z punktu widzenia zakresu ustaleń niezbędnego do prawidłowego rozstrzygnięcia. Jako takie nie mogą być skutecznie zwalczane polemicznymi twierdzeniami apelacji. W konsekwencji Sąd Okręgowy przyjął owe ustalenia Sądu Rejonowego w całości za własne.

Wobec ustalenia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, należy odnieść się do zarzutów naruszenia prawa materialnego.

Zarzuty V i VI należy rozpoznać łącznie i wskazać w pierwszej kolejności, że prawidłowo Sąd I instancji ustalił, że „pozwany udzielił powodom kredytu dewizowego w kwocie 45.500,00 CHF” (k. 178 odw.), wskazując na literalną treść umowy. Natomiast pozostałe warunki umowy, w szczególności przymusowy charakter wypłaty kredytu w złotówkach, wynikający z art. 3.08.6 umowy, który wbrew treści zarzutu nie przewiduje w tym zakresie wyboru dla kredytobiorców, jak również sposób powiązania spłaty zarówno odsetek od kredytu (art. 3.10.1 umowy), jak również kapitału (art. 3.17.2.1 umowy), z rachunkiem osobistym – a więc złotowym, skoro pozwany nie wykazał, izby dla powodów prowadzono ówcześnie rachunek osobisty we frankach szwajcarskich – w powiązaniu z prawidłowym ustaleniem iż informowano początkowo powodów o niemożności spłaty kredytu we frankach szwajcarskich, słusznie skłoniły Sąd Rejonowy do przyjęcia iż w istocie zastrzeżenie, że walutą spłaty jest frank szwajcarski (art. 3.17.5 umowy) służyło zapewnieniu stosowania mechanizmu przeliczeniowego; tym samym kredyt w swej istocie był zbieżny z konstrukcjami kredytu denominowanego, a nie kredytu walutowego, w którym w ogóle nie ma mowy o przeliczaniu wartości między walutą krajową a obcą. Argument pozwanego z innych umów, załączonych do odpowiedzi na pozew, jedynie uwypukla zasadność owej konstatacji. Otóż o ile w przedmiotowej umowie, w ramach definicji (art. 1.01.5 umowy), zdefiniowano ściśle konto osobiste (k. 49), o tyle w załączonych umowach mowa jest już tylko o „koncie do obsługi kredytu” (art. 1.01.8 umowy z 5 X 2007, k. 131; art. 1.01.8 umowy z 4 II 2008, k. 136; art. 1.01.8 umowy z 31 III 2008, k. 141; art. 1.01.8 umowy z 8 VII 2008, k. 146). Jest to zatem zupełnie inne postanowienie tym bardziej, że we wszystkich tych definicjach przesądzano iż charakter owego rachunku: osobisty albo techniczny, wynikał z odrębnych ustaleń. Pozwany nie wykazał iżby powodowie mieli taką możliwość. Rzecz jednak w tym, że umowy te są o ponad pięć lat późniejsze względem umowy przedmiotowej, zaś zmiana ukształtowania definicji wskazuje na zmianę praktyki zawierania owych umów. Zarzuty V i VI nie są zasadne.

Zarzut VII nienależycie uwzględnia treść art. 385

2 k.c. Otóż zgodnie z tym przepisem, oceny zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy, biorąc pod uwagę jej treść, okoliczności zawarcia oraz uwzględniając umowy pozostające w związku z umową obejmującą postanowienie będące przedmiotem oceny. Skoro tak, późniejsze wykonywanie umowy, a więc i jej wykonanie, nie ma wpływu na ocenę abuzywności. Również Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wskazał w sprawie C-(...), akceptując stanowisko rzecznika generalnego, że wykonanie umowy nie powoduje retroaktywnej zmiany okoliczności polegającej na tym, że w momencie jej zawarcia konsument znajdował się w gorszym położeniu. W tych okolicznościach ograniczenie ochrony, jaką dyrektywa 93/13 przyznaje konsumentowi wyłącznie do okresu wykonania umowy, w tym sensie, że pełne wykonanie umowy wyklucza jakąkolwiek możliwość skorzystania przez konsumenta z tej ochrony, nie jest zgodne z systemem ochrony ustanowionym przez tę dyrektywę. Zarzut VII nie jest zasadny.

Zarzut VIII został już w istocie omówiony wyżej w ramach zarzutów V i VI. Jak wskazano tam, wypłata kredytu w złotówkach nie była fakultatywna. Spłata zaś była umownie powiązana z rachunkiem osobistym, co do którego pozwany nie wykazał iżby był on prowadzony dla powodów we frankach szwajcarskich. Zarzut VIII nie jest zasadny.

Odnośnie zarzutu IX należy zauważyć iż okolicznością warunkującą abuzywność zakwestionowanych postanowień jest to iż umowa nie określała żadnych granic dla swobody banku w ustalaniu kursu wymiany. żadnego ograniczenia w tym zakresie, wynikającego z umowy, nie przewidziano i nie da się go wywodzić z okoliczności, jakie wolno sądom krajowym brać pod uwagę przy ocenie abuzywności klauzul umownych. Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że umowa nie wprowadzała żadnych ograniczeń woli pozwanego co do kształtowania przezeń tabeli kursów. Pozwany również nie wskazuje żadnego postanowienia umownego, które dawałoby stronie konsumenckiej możliwość weryfikacji obiektywnego charakteru owego kursu. Stanowisko pozwanego pomija zatem okoliczność, że takie określenie sposobu kształtowania kursu walutowego pozostawiło jednej stronie umowy – przedsiębiorcy – w istocie prawo jednostronnego określania rozmiaru zobowiązania konsumentów. Pozwany został mocą wykorzystywanego przez siebie formularza umownego, postawiony w pozycji podmiotu stosunku prawnego, samodzielnie określającego wartość będącą punktem odniesienia klauzuli waloryzacyjnej. Niezależnie od tego, jak kształtowała się procedura wewnętrznego ustalania tabeli, na ilu szczeblach wewnętrznego kierownictwa podejmowane były owe decyzje, ustalenie tabeli w sposób niewątpliwy było wyłączonym uprawnieniem banku, będącego stroną przedmiotowej umowy kredytowej. Takie rozwiązanie rażąco narusza słuszny interes konsumenta, albowiem pozostawia wyłącznie przedsiębiorcy niczym nieograniczoną – z punktu widzenia umownego stosunku prawnego – możliwość sterowania rozkładem ciężaru ryzyka kursowego. Jest to sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumenta. Zarzut IX nie jest zasadny.

Zarzut X odwołuje się do wykonywania umowy, co – jak już wskazano – jest wyłączone w świetle art. 385

2 k.c. Co do dowolności kreowania kursu uwagi poczyniono przy okazji omawiania zarzutu IX, które zachowują aktualność również w tym zakresie. Zarzut X nie jest zasadny.

Przywołany w zarzucie XI art. 111 ust. 1 pkt 4 p.b. nakłada na banki obowiązek ogłaszania w miejscu wykonywania czynności, w sposób ogólnie dostępny, stosowanych kursów walutowych. Przepis ten nie jest źródłem żadnego uprawnienia banków. Zarzut XI nie jest zasadny.

Jak już wyżej wskazano, pozwany nie wykazał w ogóle, o czym informował powodów. Bez zmiany ustaleń faktycznych, których zmienić już nie sposób, zarzut XII jest bezprzedmiotowy.

Zarzut XIII stoi w sprzeczności z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości co do zasad stosowania reżimu ochrony konsumentów, przewidzianego na gruncie dyrektywy 93/13. Stosowanie przepisów o niedozwolonych postanowieniach umownych nie ma doprowadzić do równości między stronami przez wprowadzenie do umowy postanowień pochodzących z norm prawnych o charakterze dyspozytywnym, lecz ma zapewnić iż tego rodzaju postanowienia nie znajdą zastosowania względem konsumenta (art. 385

1 § 1 k.c.). W zakresie, w jakim omawiany zarzut sugeruje stosowanie innych przepisów w miejsce klauzul kontraktu uznanych za niedozwolone postanowienia umowne, badany zarzut stoi w sprzeczności z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C‑(...). Należy pamiętać, że możliwość stosowania odmiennych uregulowań występuje tylko wtedy, gdy normy takie spełniają wymóg powstania wskutek szczególnej analizy prawodawcy w celu określenia, a w istocie – przywrócenia, równowagi kontraktowej po usunięciu postanowień umownych uznanych za niedozwolone. Wskazywane przez skarżącego przepisy nie dają się powiązać w świetle prac legislacyjnych jako tego rodzaju uregulowania. Zarzut XIII nie jest zasadny.

Odnośnie zarzutu XIV należy zauważyć, że nie doszło do naruszenia zasady proporcjonalności z tej prostej przyczyny, że niemożliwym okazało się stosowanie umowy po wyeliminowaniu z niej postanowień abuzywnych, za co odpowiedzialność ponosi pozwany. Warto w tym miejscu zwrócić uwagę na stanowisko Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-(...), gdzie przypomniano iż zgodnie z zasadą

nemo auditur propriam turpitudinem allegans (powołujący się na własny występek nie będzie wysłuchany) nie można dopuścić ani do tego, by strona czerpała korzyści gospodarcze ze swojego niezgodnego z prawem zachowania, ani do tego, by otrzymała odszkodowanie za niedogodności nim wywołane. Natomiast całkowitym nieporozumieniem jest nakładanie na Sąd Rejonowy obowiązku analizowania konsekwencji w sposób zakreślony w zarzucie. Trudno mianowicie przyjąć, że zapłata tego, co zasądzono w niniejszej sprawie, spowoduje gospodarcze załamanie Rzeczypospolitej. Jeżeli zaś chodzi o kwestię stabilności systemu bankowego w kontekście masowości spraw jak podobne, to nie sposób nie zauważyć iż odpowiedzialność za to ponoszą same banki, jako profesjonalni uczestnicy rynku. Jednakże najistotniejsza odnośnie tego generalnego zarzutu jest konstatacja Trybunału Sprawiedliwości, ponownie w sprawie C-520/21, gdzie nie omieszkano zwrócić uwagi, że argument dotyczący stabilności rynków finansowych nie ma znaczenia w ramach wykładni dyrektywy 93/13, która ma na celu ochronę konsumentów, a ponadto nie można dopuścić, by przedsiębiorcy mogli obejść cele realizowane przez dyrektywę 93/13 ze względu na zachowanie stabilności rynków finansowych, ponieważ to do instytucji bankowych należy bowiem organizacja działalności w sposób zgodny z tą dyrektywą. Zarzut XIV nie jest zasadny.

Zarzuty XV – XVIII należy rozpoznać łącznie. Godzi się zauważyć, że zasada związania stron umową w pozostałym – to jest nieabuzywnym – zakresie, statuowana w art. 385

1 § 2 k.c., jest transpozycją art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13, który stanowi wprost iż skutek utrzymania pozostałych postanowień umownych w mocy będzie następował wyłącznie wówczas, gdy jest to możliwe po wyłączeniu z niej nieuczciwych warunków. Krytycznie na temat możliwości utrzymania umowy tego rodzaju, jak badana w niniejszej sprawie, bez postanowień dotyczących kursów walutowych, wypowiedział się Trybunał Sprawiedliwości w przywołanej sprawie C‑260/18. Przekonująco Trybunał Sprawiedliwości wywiódł tam, powołując się również na wcześniejsze orzecznictwo, że klauzule dotyczące ryzyka wymiany określają główny przedmiot umowy kredytu, takiej jak badana w obecnej sprawie, w związku z czym obiektywna możliwość utrzymania obowiązywania przedmiotowej umowy kredytu wydaje się niepewna. W ocenie Sądu Okręgowego w obecnym składzie i w warunkach przedmiotowej umowy zaś – niemożliwa, co trafnie przyjął również Sąd I instancji. Natomiast odnośnie możliwości zmiany postanowień umowy celem utrzymania umowy w mocy, zajęto już stanowisko przy okazji omawiania zarzutu XIII. Zarzuty XV – XVIII nie są zasadne.

Odnośnie oceny zarzutu XIX należy dostrzec, że błędne jest twierdzenie iż wprowadzenie ustawy antyspreadowej wyeliminowało możliwość powoływania się na abuzywność kwestionowanych postanowień umowy. Otóż ustawa ta nie ma mocy likwidującej abuzywność postanowień przedmiotowej umowy. Nie pozwala na taką jej wykładnię ani art. 3 k.c., ani jej własne przepisy, w tym art. 4, w świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości. Stosowanie art. 4 u.asprd dotyczy jedynie okresu na przyszłość. Nie jest to postanowienie, które ma przywrócić wstecznie równowagę między przedsiębiorcą a konsumentem w zakresie już dokonanych przesunięć majątkowych, w szczególności wypłaconej kwoty kredytu. Jest to zresztą postanowienie asymetryczne z punktu widzenia badanej obecnie umowy, gdyż nakazuje przeliczyć świadczenia konsumenta w postaci „tej części kredytu lub pożyczki, która pozostała do spłacenia”, podczas gdy w okolicznościach przedmiotowej sprawy abuzywne jest właśnie już samo określenie wysokości kredytu do spłacenia. Skoro tak, postanowienie art. 4 ustawy antyspreadowej nie przechodzi pozytywnie – w warunkach przedmiotowego sporu – testu określonego przez Trybunał Sprawiedliwości w sprawie C‑260/18. Test ten wymaga ustalenia, że dany przepis został wprowadzony po analizie przez Parlament sytuacji konsumentów jak w niniejszej sprawie i stanowi remedium wyrównawcze dla tego stanu. Nie sposób przyjąć takiej oceny w zakresie przepisów wskazanych przez pozwanego. Co więcej, wobec wykonania umowy, nie istnieje część, do której miałby w tej sytuacji zastosowanie mechanizm przeliczenia. Zarzut XIX nie jest zasadny.

Odnosząc się do kwestii roszczenia odsetkowego, podniesionej w zarzucie XX należy zauważyć, że nie ma znaczenia zwłoka, lecz –

nomen omen – opóźnienie, to jest proste niespełnienie świadczenia mimo jego wymagalności, chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi, a wierzyciel nie poniósł z tytułu opóźnienia żadnej szkody (art. 481 § 1 k.c.). Istnienie zwłoki warunkuje natomiast dalej idące roszczenie o naprawienie wynikłej stąd szkody (art. 481 § 1 k.c.). Prawidłowość określenia wymagalności przedmiotowego świadczenia nie budzi wątpliwości Sądu Okręgowego w obecnym składzie. Roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia jest roszczeniem bezterminowym. Aktualizuje się z chwilą wezwania. Powodowie prawidłowo wezwali pozwanego do spełnienia świadczenia, wyznaczyli również adekwatny termin realizacji wezwania, gdy zważyć zawodowy i wysoko specjalistyczny charakter działalności pozwanego. Jak wskazał Sąd Najwyższy w sprawie (...), powołując się zresztą na swoje wcześniejsze orzecznictwo jeszcze z lat siedemdziesiątych XX wieku, dłużnik popada w opóźnienie, jeśli nie spełnia świadczenia pieniężnego w terminie, w którym stało się ono wymagalne także wtedy, gdy kwestionuje istnienie lub wysokość świadczenia. Jak słusznie tam wskazano, w przeciwnym razie doszłoby do niedopuszczalnego kredytowania dłużnika kosztem wierzyciela, i to wbrew woli tego ostatniego. Stanowisko to pozostaje w pełni aktualne. Zarzut XX nie jest zasadny.

Zarzuty XXI – XXIII należy rozpoznać łącznie. Wobec niemożności przyjęcia obowiązywania umowy po wyeliminowaniu z niej postanowień abuzywnych, prawidłowo Sąd Rejonowy odwołał się do instytucji zwrotu nienależnego świadczenia. Dochodzone środki zostały zapłacone w wykonaniu ostatecznie nieważnej umowy, która nie stała się ważna w wyniku spełnienia świadczenia. Wzbogacenie wynika wprost z faktu spełnienia świadczenia w wykonaniu nieważnej czynności prawnej. Jednocześnie wyklucza to powołanie się na wyjątek z art. 411 pkt 1 k.c., niezależnie już nawet od tego, że powodowie unikali w ten sposób przymusu. Z pewnością nie służy realizacji zasad współżycia społecznego spełnienie świadczenia określonego jednostronnie przez przedsiębiorcę przy zastosowaniu niedozwolonych postanowień umownych, nie zachodzi zatem również wyłączenie zwrotu świadczenia nienależnego z art. 411 pkt 2 k.c. Natomiast odwołanie się do wyjątku z art. 411 pkt 4 k.c. jest chybione o tyle, że wierzytelność nigdy nie stanie się wymagalna, albowiem w wyniku nieważności umowy w okolicznościach sprawy owa wierzytelność musi być uznana za w ogóle nieistniejącą. Zarzuty XXI – XXIII nie są zasadne.

W tych okolicznościach podzielić należało oceny prawne, leżące u podstaw zaskarżonego orzeczenia, zaś Sąd Okręgowy przyjął owe oceny jako własne. Ich powtarzanie jest zbędne.

W konsekwencji prawidłowe jest również rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów procesu. Nie zgłoszono w zakresie kosztów zarzutów niezależnych od oczekiwanej zmiany rozstrzygnięcia co do roszczenia głównego.

Z tych wszystkich względów, a nadto wobec braku okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, które winny być brane pod uwagę z urzędu, uznając zaskarżone orzeczenie za prawidłowe, apelację pozwanego oddalono jako bezzasadną (art. 385 k.p.c.).

O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 3 w związku z art. 391 § 1 zd. I k.p.c. Nie było przedmiotem sporu iż koszty należą się wyłącznie powodom w osobie małżonków D. J. i J. J.. Na koszty postępowania apelacyjnego tych powodów złożyło się 1.800 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego według stawki minimalnej w postępowaniu apelacyjnym przed Sądem Okręgowym (§ 2 pkt 6, § 10 ust. 1 pkt 1 r.o.a.14). Pozwany obowiązany jest zwrócić te koszty w całości powodom D. J. i J. J. do ich małżeńskiego majątku wspólnego, z ewentualnymi odsetkami w razie opóźnienia (art. 98 § 1

1

w związku z art. 391 § 1 zd. I k.p.c.).

1 Międzynarodowe oznaczenie franka szwajcarskiego.

2 Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (j.t. – Dz. U. z 2026 r. poz. 468 z późn. zm.).

3 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (j.t. – Dz. U. z 2026 r. poz. 38 z późn. zm.).

4 Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (j.t. – Dz. U. z 2026 r. poz. 795).

5 Międzynarodowe oznaczenie złotego po denominacji.

6 Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz. Urz. UE L z 1993 r. Nr 95, s. 29 z późn. zm.).

7 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim (j.t. – Dz. U. z 2022 r. poz. 2025 z późn. zm.).

8 Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Przepisy wprowadzające kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 94 z późn. zm.).

9 Ustawa z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 165, poz. 984).

10 Wyrok Trybunału (Czwarta Izba) z dnia 9 lipca 2020 r., C-698/18

SC (...) Bank SA p-ko JB i C-699/18

(...) SA p-ko KC, (...):EU:C:2020:537.

11 Wyrok Trybunału (Trzecia Izba) z dnia 3 października 2019 r., C‑260/18

B. F. (2), C. F. p-ko I. Bank (...), (...):EU:C:2019:819.

12 Wyrok Trybunału (Czwarta Izba) z dnia 15 czerwca 2023 r., C-520/21

R. J. p-ko Bankowi (...). S.A., (...):EU:C:2023:478.

13 Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 października 1994 r., I (...) 121/94, OSNC z 1995 r., nr 1, poz. 21.

14 Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (j.t. – Dz. U. z 2026 r. poz. 215).