Sąd zmienił wyrok i zasądził od banku 17 791,91 zł na rzecz spółki w sporze o pożyczkę

W dniu 17 grudnia 2024 r. (sygn. akt III C 88/24) Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi w sprawie z powództwa (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. (obecnie (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w T.) przeciwko (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w G. o zapłatę oddalił powództwo i zasądził od powoda na rzecz pozwanego kwotę 3.617 zł tytułem zwrotu kosztów procesu z ustawowymi odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za okres od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty.

(wyrok k. 164)

W dniu 14 stycznia 2025 r. apelację od powyższego wyroku złożyła strona powodowa zaskarżając wyrok w całości i zarzucając naruszenie :

1) przepisów prawa procesowego, tj. art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dowolną (a przez to sprzeczną z zasadami logicznego wnioskowania) ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego co wyraża się w bezzasadnym uznaniu, że umowę kredytu zawarto w ramach pełnego konsensusu, a tym samym świadek, umówił się z bankiem na kredytowanie prowizji i miał w tym zakresie swobodę, podczas gdy treść umowy, zeznania świadka, jak i zasady doświadczenia życiowego, wskazują, że mechanizm kredytowania prowizji został narzucony;

2) przepisów prawa materialnego, tj.:

a) art. 5 pkt 10 oraz załącznika nr 4 pkt 1 ppkt 1 u.k.k. oraz pkt I oraz II a) Załącznika I oraz art. 3 j) Dyrektywy 2008/48 w sprawie umów o kredyt konsumencki poprzez ich niezastosowanie, pomimo iż wskazane normy przedstawiają kluczowe dla rozstrzygnięcia sporu definicje legalne (bądź opisują mechanizmy pozwalające na ich rekonstrukcję) - mianowicie - definicję stopy oprocentowania oraz kwoty wypłaconej, co doprowadziło do wadliwego zastosowania art. 385

1 k.c., wbrew zasadzie

lex specialis derogat legi generali oraz wbrew treści uchwały Sądu Najwyższego z dnia 13 stycznia 2011 r. III CZP 119/10;

b) art. 45 ust. 1 u.k.k. w związku z art. 23 Dyrektywy oraz art. 5 k.c. poprzez błędną wykładnię pojęcia „naruszenie”, tj. przyjęcie, że sankcja kredytu darmowego może zaistnieć tylko w razie narażenia konsumenta na ryzyko podjęcia niekorzystnej dla niego decyzji, podczas gdy zarówno europejski jak i polski prawodawca, przyjął konstrukcję sankcji formalnej, nie zaś materialnej;

c) art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k. w zw. z art. 45 ust. 1 oraz art. 23 Dyrektywy 2008/48 w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz w zw. z art. 355 § 2 k.c., a także w zw. z art. 5 pkt 10 oraz Załącznikiem nr 4 pkt 1 ppkt 1 u.k.k. oraz art. pkt I oraz II a) Załącznika I oraz art. 3 j) Dyrektywy 2008/48 w sprawie umów o kredyt konsumencki poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że obowiązek informacyjny kredytodawcy w zakresie oznaczenia (...) oraz całkowitej kwoty do zapłaty jest realizowany poprawnie, także wówczas gdy prezentowane informacje oparte są o wadliwy (w tym wypadku sprzeczny z ustawą) mechanizm, podczas gdy:

⚫

nie do pogodzenia z zasadami logiki oraz z rafio legis zarówno ustawy jak i dyrektywy (zasada

effet utile) o kredytach konsumenckich byłoby dopuszczanie do sytuacji, w której należałoby uznać informacje udzielane przez kredytodawców za prawidłowe pomimo zaprezentowania ich w oparciu o nieprawidłowe mechanizmy;

⚫

w podobnym zakresie sprzeczne z wykładnią celowościową powołanych w zarzucie norm byłoby zawężenie obowiązków informacyjnych banku do udzielania informacji poprawnych jedynie po względem formalnym (czy też ściśle technicznym/matematycznym), z jednoczesnym przyzwoleniem (a zatem

de facto zachęceniem) na stosowanie mechanizmów wadliwych i niekorzystnych dla konsumenta;

⚫

doprowadziłoby to do drastycznego ograniczenia zakresu stosowania art. 45 ust. 1 u.k.k. (a w konsekwencji art. 23 dyrektywy), który już sam w sobie jest wyrazem kompromisu z zasadą proporcjonalności;

d) art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k. w zw. z art. 5 pkt 10 oraz Załącznikiem nr 4 pkt 1 ppkt 1 u.k.k. oraz art. pkt I oraz II a) Załącznika I oraz art. 3 j) Dyrektywy 2008/48 w sprawie umów o kredyt konsumencki poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że kredytowana prowizja może podlegać oprocentowaniu i stanowić tym samym element kwoty wypłaconej, a w konsekwencji przyjęcie, że oznaczenie (...) i całkowitej kwoty do zapłaty, zawierających w sobie element odsetek od kredytowanego kosztu kredytu stanowi o prawidłowym spełnieniu obowiązku informacyjnego, podczas gdy prawodawca europejski w uzasadnieniu projektu Dyrektywy 2008/48/WE wyraźnie zdefiniował pojęcie kwoty wypłaconej. Zdaniem projektodawcy termin ten „odnosi się do kwoty, która konsument może pobrać lub która została pobrana jako pojedyncza transakcja w dowolnym momencie. Reprezentuje całkowita kwotę kredytu, jaki można zaciągnąć i co do zasady wyznacza górną granice, innymi słowy oznacza całkowita kwotę kredytu”;

e) art. 30 ust. 1 pkt 10 oraz 16 u.k.k. w zw. z art. 48 do 52 u.k.k. (Rozdział 4), w tym zwłaszcza art. 52 u.k.k. poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że umowa zawiera informacji o rozliczeniu i konkretnym sposobie rozliczenia kosztów pozaodsetkowych, podczas gdy rozliczenie prowizji przez bank jest elementem procedury przedterminowej spłaty kredytu (uregulowanej kompleksowo w Rozdziale 4 u.k.k.);

f) art. 30 ust. 1 pkt 8 oraz w zw. z pkt 16 u.k.k. w zw. z art. 48 do 52 u.k.k. (Rozdział 4) tym zwłaszcza art. 52 u.k.k. poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że określeń w umowie kredytu sposobu zaliczania rat, z pominięciem wskazania jaka część przypada na kapitał kredytu, a jaka na kredytowaną prowizję, stanowi o wypełnieniu obowiązku informacyjnego wynikającego z przepisu, podczas gdy tylko wyraźnie wyodrębnienie części raty przeznaczonej na spłatę prowizji pozwala jednoznacznie ocenić jaka część prowizji została spłacona, a jaka część może być zwrócona przedterminowej spłacie oraz w ogóle utrzymać świadomość kredytobiorcy co do kredytowania prowizji i związanych z tym faktem kosztów;

g) art. 30 ust. 1 pkt 15 w zw. z art. 45 u.k.k. oraz w zw. z art. 5 k.c. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, w umowie kredytu szczegółowo i jasno uregulowano odstąpienie od umowy oraz, że informacje o odstąpieniu, o którym mowa w art. 53 ust. 2 u.k.k. nie stanowi informacji istotnej dla konsumenta, podczas gdy:

⚫

wielokrotne odwołanie się w umowie (§ 15) do wzoru oświadczenia o odstąpieniu oraz wspomnienie o obowiązku jego podpisania i wysłania na adres poczty tradycyjnej stanowi o udzieleniu informacji z art. 30 ust. 1 pkt 15 w sposób błędny, tj. wprowadzający w błąd co do swobody formy złożenia oświadczenia;

⚫

w umowie nie zawarto informacji o możliwości odstąpienia od umowy w razie gdy umowa o kredyt konsumencki nie zawiera elementów określonych w art. 30 u.k.k., a informacja ta zawsze pozostaje istotna dla kredytobiorcy, ponieważ wprowadza go w błąd, pozostawiając go w przekonaniu, iż po upływie 14 dni od zawarcia umowy traci on prawo do odstąpienia od umowy;

⚫

systemowa wykładnia spornej normy podważa argumentację ad absurdum zgodnie, z którą kredytodawca miałby informować o wszystkich możliwych w teorii rodzajach odstąpienia. Art. 30 wyraźnie odnosi się bowiem do pojęć i mechanizmów mających umiejscowienie wyłącznie w u.k.k.;

⚫

treść umowy nie wskazuje na najistotniejszy skutek odstąpienia w postaci uznania umowy za niezawartą;

⚫

dokonana przez (...) (wyrok C-66/19) wykładnia powoduje konieczność przeprowadzenia wykładni proeuropejskiej art. 30 ust. 1 pkt 15 u.k.k. polegającej na przyjęciu, że obowiązek informacyjny co do terminu na skorzystanie z prawa odstąpienia od umowy dotyczy zarówno terminu rozpoczynającego bieg z chwilą zawarcia umowy jak i terminu rozpoczynającego bieg z chwilą dostarczenia wszystkich informacji wskazanych w art. 30 u.k.k. W efekcie brak pełnych informacji co do terminu na skorzystanie z prawa odstąpienia od umowy stanowi naruszenie art. 30 ust. 1 pkt 15 u.k.k. Nie sposób tym samym przyjąć, że dokonanie proeuropejskiej wykładni prawa i zastosowanie dotkliwej sankcji, w celu (m. in.) zadbania o charakter prewencyjnych (skuteczność) sankcji, mogłoby stanowić o nadużyciu prawa podmiotowego.

Mając na uwadze powyższe zarzuty powód wniósł o:

1) zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie powództwa w całości;

2) zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienia za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty;

3) ewentualnie, w razie gdy Sąd II instancji uznał, iż sprawa wymaga ponownego przeprowadzenia postępowania przed Sądem I instancji o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, z uwzględnieniem kosztów postępowania apelacyjnego jako części kosztów postępowania w sprawie.

(apelacja k. 176-209)

W odpowiedzi na apelację pozwany wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu w postępowaniu apelacyjnym.

(odpowiedź na apelację k. 257-261)

W toku postępowania apelacyjnego wpłynęło pismo powoda z powołaniem się na wyrok TSUE z dnia 23 kwietnia 2026 roku (sygn. C - 744/24). Powód wskazał, iż przedmiotowe orzeczenie ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie.

(pismo procesowe k. 265

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja zasługiwała na uwzględnienie w całości, aczkolwiek znacząca większość zarzutów nie była uzasadniona.

W pierwszej kolejności przypomnieć należy, że niniejsza sprawa była rozpoznawana w postępowaniu uproszczonym, w związku z czym zgodnie z art. 505

9 § 11 k.p.c. apelację można oprzeć tylko na zarzutach naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy. Natomiast stosownie do art. 505

13 § 2 k.p.c. jeżeli sąd II instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego, uzasadnienie wyroku powinno zawierać jedynie wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa. Podkreślić należy, iż w postępowaniu uproszczonym apelacja ma charakter ograniczony, a celem postępowania apelacyjnego nie jest tu ponowne rozpoznanie sprawy, ale wyłącznie kontrola wyroku wydanego przez Sąd I instancji w ramach zarzutów podniesionych przez skarżącego. Innymi słowy, apelacja ograniczona wiąże sąd odwoławczy, a zakres jego kompetencji kontrolnych jest zredukowany do tego, co zarzuci w apelacji skarżący (tak też Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały składu 7 sędziów z dnia 31 stycznia 2008 roku, OSNC Nr 6 z 2008 r. poz. 55).

Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy. Przeprowadzono prawidłowo postępowanie dowodowe, na podstawie którego dokonano istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy ustaleń. Ustalenia te Sąd Okręgowy uznaje za nieobarczone błędem i przyjmuje za własne.

W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów naruszenia prawa procesowego. Wnioski w tym zakresie z istoty swej determinują rozważania co do pozostałych zarzutów apelacyjnych, bowiem jedynie nieobarczone błędem ustalenia faktyczne, będące wynikiem należycie przeprowadzonego postępowania, mogą być podstawą oceny prawidłowości kwestionowanego rozstrzygnięcia w kontekście twierdzeń o naruszeniu przepisów prawa materialnego.

W ocenie Sądu Okręgowego podniesione zarzuty naruszenia prawa procesowego, tj. art. 233 § 1 k.p.c., nie zasługują na uwzględnienie.

W zakresie zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. trzeba przypomnieć, że sąd ma swobodę w ocenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Jeżeli z określonego materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów i musi się ostać, chociażby w równym stopniu na podstawie tego samego materiału dowodowego udałoby się wysnuć wnioski odmienne (zob. postanowienie SN z dnia 10 stycznia 2002 r., II CKN 572/99; wyrok SN z dnia 27 września 2002 r., II CKN 817/00).

Sąd Okręgowy w pełni podziela przyjętą przez Sąd Rejonowy ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nie ma zatem potrzeby powtarzać argumentów powołanych w tym zakresie. W istocie zarzuty naruszenia prawa procesowego, które podniósł skarżący, nie dotyczą okoliczności istotnych z punktu widzenia instytucji sankcji kredytu darmowego, tylko koncentrują się na zagadnieniach, które świadczyć mogłyby o abuzywności części postanowień umowy. Nie dotyczą więc roszczenia zgłoszonego w przedmiotowej sprawie.

Istotna część zarzutów apelacji dotyczy kwestii możliwości naliczania odsetek od kredytowanej prowizji bankowej. Skarżący twierdzi, że sporna umowa nie spełnia warunków niezbędnych dla umowy zawartej z konsumentem, gdyż niewłaściwie określono roczną stopę oprocentowania i całkowitą kwotę do zapłaty, zaliczając odsetki umowne do kredytowanych kosztów pożyczki, podczas gdy takie odsetki umowne są bankowi nienależne i nie powinny być uwzględniane we wzorach stosowanych do obliczenia ww. parametrów. Niezależnie od kwestii wskazania w umowach stopy (...) w powiązaniu z argumentacją dotyczącą niedopuszczalności zastrzeżenia odsetek kosztów pożyczki (przede wszystkim prowizji) należy wyraźnie oddzielić zagadnienie naruszenia obowiązku informacyjnego od zagadnienia abuzywności postanowień umowy. Konieczność rozdzielenia obu tych zagadnień potwierdza również stanowisko wyrażone w wyroku (...) z 13 lutego 2025 r. w sprawie C-472/23 w którym wskazano (pkt 35 i 36), że przewidziany w art. 10 ust. 2 lit. g Dyrektywy obowiązek podania (...) jest spełniony, jeżeli (...) wskazane w danej umowie odpowiada (...) obliczonemu zgodnie ze wzorem matematycznym zawartym w części I załącznika I do Dyrektywy na podstawie „całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta” w rozumieniu art. 3 lit. G Dyrektywy, który to koszt obejmuje koszty, jakie konsument jest zobowiązany ponieść na podstawie warunków tej umowy, w tym warunków, które następnie okażą się nieuczciwe i niewiążące dla konsumenta. W związku z czym art. 10 ust. 2 lit. g Dyrektywy 2008/48/WE należy interpretować w ten sposób, że okoliczność, iż w umowie o kredyt wskazano (...), które okazałoby się zawyżone ze względu na to, że niektóre warunki tej umowy zostały następnie uznane za nieuczciwe w rozumieniu art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13, a tym samym za niewiążące dla konsumenta, nie stanowi sama w sobie naruszenia obowiązku informacyjnego. W tym miejscu trzeba podkreślić, że sankcją dla banku w związku z ewentualną niedopuszczalnością naliczania odsetek od kredytowanych kosztów kredytu jest wyeliminowanie tej klauzuli z czynności prawnej na podstawie art. 385

1 k.c., nie jest nią natomiast sankcja kredytu darmowego z art. 45 ust. 1 u.k.k.

Sąd Okręgowy podzielił zatem w tej kwestii stanowisko przyjęte przez Sąd I instancji, zaś dla rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie nie ma decydującego znaczenia wyrok (...) z dnia 23 kwietnia 2026 r. wydany w sprawie o sygnaturze akt C-744/24 dotyczący zakazu pobierania odsetek od kredytowanych kosztów kredytu. Wyrok ten bowiem nie narusza wydanego uprzednio i omówionego wyżej wyroku (...) z 13 lutego 2025 r. w sprawie C-472/23, a co najwyżej może odnosić skutek w sferze następczej oceny abuzywności postanowień umowy kredytowej.

Nie ma także racji skarżący powołując się na błędne jego zdaniem przyjęcie przez Sąd I instancji, że umowa zawierała wystarczające informacje o konkretnym mechanizmie rozliczenia prowizji w przypadku wcześniejszej spłaty pożyczki. Obowiązki informacyjne określone w art. 30 ust. 1 pkt 10 (dotyczący procedury spłaty przed terminem) oraz pkt 16 (dotyczący prawa do obniżki całkowitego kosztu pożyczki) nie oznaczają nałożenia na kredytodawcę obowiązku przedstawienia w umowie wiążącego wzoru matematycznego lub symulacji dokładnej kwoty zwrotu prowizji na każdy możliwy dzień przyszłej, wcześniejszej spłaty. Prawo konsumenta do proporcjonalnej obniżki kosztów kredytu (w tym prowizji) w przypadku wcześniejszej spłaty wynika wprost z mocy samego prawa, tj. z art. 49 ust. 1 u.k.k. Jest to norma o charakterze

ius cogens (bezwzględnie obowiązująca). Bank, informując w umowach o prawie do wcześniejszej spłaty i obowiązku dokonania przez bank rozliczenia, w sposób wystarczający realizował obowiązek informacyjny o istnieniu tej procedury i tego prawa, co wyczerpuje znamiona obowiązków z art. 30 ust. 1 pkt 10 i 16 u.k.k.

Natomiast decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie miało niepowołanie w zawartej przez pozwanego umowie pożyczki, istotnej z punktu widzenia obowiązków informacyjnych Banku okoliczności, że w przypadku spłaty całości (lub odpowiednio części) pożyczonej kwoty przed terminem określonym w umowie, całkowity koszt pożyczki ulega obniżeniu o te koszty, które dotyczą okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy, chociażby konsument poniósł je przed tą spłatą – co wynika z art. 49 ust. 1 i 2 u.k.k.

Skoro zatem z przepisu art. 30 ust. 1 pkt 10

in fine wynika obowiązek informacyjny Banku w zakresie warunków, na jakich koszty kredytu mogą ulec zmianie, to brak wskazania owej okoliczności stanowi naruszenie tego obowiązku informacyjnego, albowiem niewątpliwie koszty kredytu (tu: pożyczki) mogą ulec zmianie w przypadku spłaty całości lub części pożyczonej kwoty przez pożyczkobiorcę.

Nie ma przy tym racji strona pozwana przypisując normie prawnej z art. 49 u.k.k. znaczenie jedynie precyzujące sposób rozliczenia Banku w przypadku przedterminowej spłaty. Gdyby przepis ten był adresowany jedynie do Banku, to jego treść zawierałaby sformułowanie zobowiązujące Bank do zwrotu kosztów pożyczki lub ich określonej części w przypadku przedterminowej spłaty pożyczki. Tymczasem przepis ten stanowi wprost o obniżeniu całkowitego kosztu kredytu – a zatem nie jest skierowany wyłącznie do Banku, lecz określa także warunek (w postaci wcześniejszej spłaty pożyczki), w razie spełnienia którego koszty pożyczki mogą (a nawet więcej – muszą) ulec zmianie.

Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 386 § 1 k.p.c., Sąd odwoławczy zmienił zaskarżony wyrok zasądzając od pozwanego na rzecz powoda kwotę 17.791,91 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 28 grudnia 2023 roku do dnia zapłaty (art. 481 § 1 w zw. z art. 455 k.c.). Kwota zasądzonego roszczenia odpowiada wyliczeniu strony powodowej opartemu na dokumencie umowy pożyczki oraz zaświadczeniu o historii spłaty pożyczki. Sposób owego wyliczenia nie był kwestionowany przez stronę pozwaną i brak jest podstaw do jego modyfikacji.

O kosztach procesu przed Sądem I instancji orzeczono na podstawie art. 98 i art. 99 k.p.c., zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy. W niniejszej sprawie powód poniósł koszty procesu w wysokości 4.617 złotych, w tym kwota 3.617 złotych tytułem kosztów zastępstwa procesowego (§ 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, t.j. Dz. U. z 2026 roku, poz. 118) oraz opłata od pozwu w wysokości 1.000 zł. Od zasądzonej kwoty przyznano odsetki z art. 98 § 1

1 k.p.c.

O kosztach postepowania apelacyjnego Sąd Okręgowy rozstrzygnął w oparciu o art. 98 i art. 99 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 5 oraz § 10 ust. 1 pkt 1 cyt. rozporządzania Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r., zasądzając od pozwanego na rzecz powoda kwotę 2.800 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego, na którą złożyło się 1.800 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika i 1.000 zł opłaty od apelacji. O odsetkach od kosztów Sąd orzekł na podstawie 98 § 1

1 k.p.c.