Sąd oddalił apelację spółki z cesji kredytu, która zapłaci 2700 zł kosztów

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 20 listopada 2025 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi-Widzewa w Łodzi w sprawie o sygn. akt VIII C 310/25 z powództwa (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w R. na przeciwko (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w J. o zapłatę:

1. oddalił powództwo;

2. zasądził od powoda (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w R. na rzecz pozwanego (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w J. kwotę 5.417 zł tytułem zwrotu kosztów procesu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

Powyższy wyrok zapadł przy następujących ustaleniach faktycznych:

W dniu 12 września 2019 roku O. K. zawarł z (...) S.A.

w J. umowę o kredyt konsolidacyjny nr (...). Na jej mocy konsumentowi udzielono kredytu w wysokości 143.088,06 zł z przeznaczeniem na:



potrzeby konsumencie kredytobiorcy w wysokości 4.000 zł,



spłatę zobowiązań kredytowych kredytobiorcy w wysokości: 10.197,56 zł, 1.000 zł, 20.676 zł, 90.889 zł i 2.031 zł,



zapłatę kosztów kredytu - prowizji - w wysokości 14.294,50 zł (§ 1 ust. 1 umowy).

Przyznaną kwotę kredytobiorca zobowiązany był spłacić wraz z należnymi odsetkami umownymi w 120 równych ratach kapitałowo-odsetkowych płatnych nie później, niż do 12-go dnia każdego miesiąca (§ 1 ust. 4). Oprocentowanie kredytu było zmienne, a na jego wartość składała się suma stawki referencyjnej Wibor 3M i marży w wysokości 5,28%, wynosząca na datę umowy 7%. Zmiana oprocentowania w kolejnych 3-miesięcznych okresach obrachunkowych następowała w wyniku zmiany stawki Wibor 3M z przedostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień spłaty raty kredytu. Oprocentowanie kredytu nie mogło przekraczać wysokości odsetek maksymalnych w rozumieniu

art. 359 § 2

1 k.c. O zmianie stopy procentowej Bank powiadamiał kredytobiorcę w terminie 14 dni poprzez przesłanie nowego harmonogramu spłat (§ 2 ust. 1-3, ust. 5-6, ust. 8). Bank pobierał opłaty i prowizje zgodnie z zapisami umowy oraz Taryfy Opłat i Prowizji za czynności związane z obsługą kredytu oraz zmianą postanowień umowy. W umowie wymieniono warunki, których wystąpienie mogło spowodować zmianę opłat i prowizji oraz wskazano, że zmiana następuje na zasadach i w wysokości określonych w Taryfie (…). Zastrzeżono ponadto, że o zmianie Taryfy (…) Bank powiadamia kredytobiorcę za pośrednictwem poczty lub poprzez stronę internetową, po uprzednim poinformowaniu kredytobiorcy. Zmiana wiązała kredytobiorcę jeżeli nie wypowiedział umowy w ciągu 30 dni od przekazania przez Bank informacji o zmianie Taryfy (…) i wchodziła w życie od 31-go dnia od daty przekazania takiej informacji (§ 3). Całkowita kwota kredytu wynosiła 128.793,56 zł i nie obejmowała kredytowanych przez Bank kosztów wskazanych w § 1 ust. 1 pkt 3 (§ 4 ust. 1). Zgodnie z § 4 ust. 2 i 3, całkowita kwota do zapłaty wyrażała się wartością 199.368,41 zł i obejmowała całkowitą kwotę kredytu określoną w ust. 1 oraz całkowity koszt kredytu w wysokości 70.574,85 zł, na który składały się należne odsetki umowne

(56.280,35 zł) oraz prowizja za udzielenie kredytu (14.294,50 zł). (...) na dzień zawarcia umowy wynosiła 9,84% i została wyliczona z uwzględnieniem wartości określonych w § 4 ust. 1-3 przy założeniach wymienionych w § 4 ust. 4 umowy.

Spłata rat kapitałowo-odsetkowych była dokonywana zgodnie z terminami

i w wysokości określonej w aktualnym harmonogramie spłaty (§ 5 ust. 1). Kredytobiorca w trakcie trwania umowy miał prawo do otrzymania w każdym czasie, bezpłatnie harmonogramu spłat (§ 5 ust. 4). W myśl § 5 ust. 5, kredytobiorca mógł dokonać przedterminowej spłaty części lub całości kwoty kredytu zgodnie z następującymi zasadami:



w przypadku spłaty całości kredytu przed terminem, ulega obniżeniu całkowity koszt kredytu o te koszty, które dotyczą okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy, z wyłączeniem kosztów ochrony ubezpieczeniowej, jeżeli kredytobiorca zdecydował się kontynuować tę ochronę,



w przypadku spłaty części kredytu przed terminem, po rozliczeniu wpłaconych środków przez Bank, okres kredytowania ulega skróceniu, a całkowity koszt kredytu ulega obniżeniu o te koszty, które dotyczą okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy; w takim przypadku nie był wymagany aneks do umowy, a Bank przesyłał kredytobiorcy nowy harmonogram spłat,



kredytobiorca zainteresowany rozliczeniem wpłaty w inny sposób, niż określony wyżej, zobowiązany był przez datą zapadalności najbliższej raty złożyć Bankowi stosowną dyspozycję określającą sposób rozliczenia wpłaty.

Rozliczenie kredytu było dokonywane w terminie 14 dni od jego całkowitej spłaty (§ 5 ust. 6).

Kredytobiorca miał prawo bez przyczyny odstąpić od umowy w terminie 14 dni kalendarzowych od daty jej zawarcia. Termin odstąpienia był zachowany, jeśli przez jego upływem, kredytobiorca złożył pod wskazany przez Bank adres oświadczenie o odstąpienie od umowy. Do zachowania terminu wystarczające było wysłanie oświadczenia przed jego upływem. Wzór oświadczenia stanowił załącznik do umowy. Kredytobiorca zobowiązany był zwrócić Bankowi niezwłocznie, nie później niż w terminie 30 dni od dnia złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy, całkowitą kwotę kredytu w wysokości 128.793,56 zł wraz z naliczonymi od tej kwoty odsetkami należnymi za okres od dnia wypłaty kredytu do dnia spłaty kredytu. Dniem spłaty kredytu był dzień wpłaty na rachunek kredytu w/w środków. Wysokość odsetek umownych należnych w stosunku dziennym wynosiła 24,70 zł (§ 6).

Niespłacona w terminie należność wynikająca z umowy albo spłacona w niepełnej wysokości, stanowiła zadłużenie przeterminowane, o powstaniu którego Bank informował kredytobiorcę. W umowie wymieniono działania windykacyjne, jakie pozwany mógł podjąć w związku z powstałym zadłużeniem przeterminowanym, częstotliwość ich podejmowania, jak również warunki, w których mogło nastąpić rozwiązanie umowy przez Bank. Po stronie Banku zastrzeżono prawo obciążenia kredytobiorcy kosztami powstałymi w wyniku niewywiązania się kredytobiorcy z postanowień umowy w postaci: odsetek od zadłużenia przeterminowanego, ewentualnych kosztów sądowych i egzekucyjnych w wysokości zgodnej z powszechnie obowiązującymi przepisami, opłat za prowadzenie monitoringu. Zadłużeniem przeterminowanym były wszystkie należności wynikające z zaciągniętego kredytu niespłacone w terminie lub wysokości określonej w umowie. Bank miał prawo do obciążenia kredytobiorcy odsetkami od zadłużenia przeterminowanego, naliczanymi od dnia, w którym spłata należności miała nastąpić do dnia poprzedzającego jego spłatę. Oprocentowanie zadłużenia przeterminowanego było równe odsetkom maksymalnym za opóźnienie w rozumieniu art. 481 § 2

1 k.c. i na datę zawarcia umowy wynosiło 14%. Zmiana oprocentowania zadłużenia przeterminowanego następowała w przypadku zmiany wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie, nie powodowała zmiany warunków umowy i nie wymagała podpisania aneksu. W umowie wskazano ponadto, co składa się na kwotę kosztów sądowych i postępowania egzekucyjnego, wyjaśniono, że kredytobiorca może być obciążony za prowadzenie działań monitoringu w zakresie realizacji przez niego postanowień umowy według aktualnie obowiązującej Taryfy (…), poinformowano, że strona postępowania może być zwolniona z ponoszenia kosztów postępowania na zasadach określonych ustawą o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, wymieniono kolejność zaspokajania zadłużenia kredytobiorcy (7 ust. 1-12).

Do umowy załączono m.in. prognozowany harmonogram spłat, wzór formularza oświadczenia o odstąpieniu od umowy, wyciąg z Taryfy (…).

O. K. przed zawarciem przedmiotowej umowy kredytu porównywał oferty z innych banków. Decyzja o wyborze propozycji pozwanego była podyktowana najniższym oprocentowaniem. Przed związaniem się umową kredytobiorca nie prosił pracownika Banku o wyjaśnienie kwestii, co do których miał wątpliwości, nie zapoznał się z treścią § 4 umowy, a pozostałe jej postanowienia przeczytał pobieżnie. O. K. nie posiadał środków, które umożliwiłyby mu sfinansowanie prowizji od udzielonego kredytu.

W dniu 4 lipca 2024 roku O. K. sporządził oświadczenie w trybie art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego z uwagi na naruszenie art. 30 ust. 1 pkt 7, 8, 10, 11, 15 i 16 ustawy o kredycie konsumenckim oraz wezwał pozwanego przez pełnomocnika, do zapłaty kwoty obejmującej uiszczone.

Na mocy umowy cesji z dnia 11 lipca 2024 roku O. K. przeniósł na powoda wszelkie wierzytelności pieniężne przysługujące mu od (...) S.A. wynikające z umowy kredytu konsumenckiego z dnia 12 września 2019 roku, obejmujące zwrot wszelkich nienależnie pobranych opłat, kosztów i odsetek oraz inne wierzytelności mogące wynikać z zastosowania przepisu art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim, wraz ze wszystkimi związanymi z tymi wierzytelnościami prawami.

Z tytułu cesji O. K. otrzymał uzgodnione wynagrodzenie, które wyniosło 4.900 zł. B. sam skontaktował się z powodem, gdy uzyskał informację, że jego umowa może zawierać błędne postanowienia. Nie czuł się pokrzywdzony warunkami sprzedaży wierzytelności. Podpisał pełnomocnictwo do reprezentowania go przy zawieraniu umowy.

Po nabyciu przedmiotowej wierzytelności, pismem z dnia 19 lipca 2024 roku powód wezwał pozwanego do zapłaty kwoty 50.723,34 zł w związku ze złożonym przez kredytobiorcę oświadczeniu o sankcji kredytu darmowego.

Powyższy stan faktyczny Sąd Rejonowy ustalił na podstawie znajdujących się w aktach sprawy dowodów z dokumentów, których prawdziwość i rzetelność sporządzenia nie budziła wątpliwości Sądu Rejonowego. Za podstawę ustaleń faktycznych Sąd Rejonowy przyjął ponadto zeznania świadków. O. K. wypowiedział się na okoliczność zawartej z pozwanym umowę, wskazał jaką motywacją kierował się wybierając pozwany Bank, odniósł się także do podpisanej z powodem umowy cesji. Na tę ostatnią okoliczność zeznawała także świadek A. Z..

Na podstawie powyższych ustaleń faktycznych Sąd Rejonowy oddalił powództwo uznając je za bezzasadne.

Jako przyczynę bezzasadności powództwa wskazał na bezskuteczność powołania się konsumenta O. K. na sankcję kredytu darmowego przewidzianą w art. 45 ust. 1 u.k.k., której podstawy upatrywał w naruszeniu przez bank szeregu obowiązków informacyjnych przewidzianych w art. 30 ust. 1 u.k.k.

U podstaw rozstrzygnięcia Sądu Rejonowego legło stwierdzenie, iż sankcja z art. 45 ustawy jest bardzo dotkliwa, a jej zastosowanie wypacza kształt stosunku prawnego zawartego pomiędzy konsumentem, a bankiem, pozbawiając go charakteru wzajemności oraz elementów stanowiących

essentialia negotii umowy. Uprawnione jest zatem przyjęcie, że jej uwzględnienie prowadzi do skutków prawnych zbliżonych do następstw stwierdzenia nieważności umowy, polegających na wzajemnym zwrocie przez strony świadczeń przez nich spełnionych. W przypadku skorzystania z sankcji kredytu darmowego konsument będzie zobowiązany wyłącznie do zwrotu kwoty, którą bank przekazał mu w wykonaniu umowy, a więc kwoty w dokładnie takiej samej wysokości jaka mogłaby być dochodzona przez bank na podstawie przepisów

o bezpodstawnym wzbogaceniu wobec stwierdzenia nieważności czynności prawnej. Należy podkreślić, że art. 30 ust. 1 ustawy jest źródłem wyłącznie obowiązków informacyjnych banku i nie można z niego samodzielnie wywodzić innych obowiązków, czy zakazów wobec instytucji bankowej, także w zakresie przykładowo możliwości naliczania odsetek od kredytowanych kosztów kredytu lub jej braku. Sankcją za ukształtowanie w treści umowy praw konsumenta w sposób nieuczciwy jest abuzywność (a w konsekwencji bezskuteczność) klauzuli, która jest źródłem owej nieuczciwości. Natomiast tę trzeba odróżnić od sankcji kredytu darmowego, która jest sankcją wyłącznie za naruszenie obowiązków informacyjnych wobec konsumenta. Powyższe prowadzi do wniosku, że przepisy, których następstwem będzie zastosowanie sankcji kredytu darmowego, muszą być wykładane w sposób ścisły, tak aby zachować wymóg proporcjonalności sankcji przewidziany w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylająca dyrektywę Rady 87/102/EWG. W przywołanej Dyrektywie wymieniono obowiązki informacyjne ciążące na podmiotach bankowych, przewidując, że państwa członkowskie powinny ustanawiać sankcje, mające zastosowanie w przypadku naruszenia przepisów krajowych przyjętych zgodnie z dyrektywą, a sankcje te muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. Mając to na uwadze, jak również w świetle poczynionych w sprawie rozważań, Sąd Rejonowy doszedł do wniosku, że brak było przesłanek do uznania, że pozwany Bank naruszył obowiązki informacyjne wymienione w art. 30 ustawy, w szczególności sformułowane w punktach 7, 8, 10, 11, 15 i 16, co czyniło złożone przez kredytobiorcę oświadczenie o kredycie darmowym (przy założeniu jego terminowego wniesienia, z czym jednak Sąd rozpoznający niniejszą sprawę się nie zgadza) nieskutecznym, wobec braku spełnienia przesłanek z art. 45 ust. 1 ustawy, i pociągało za sobą konieczność oddalenia powództwa.

Apelację od przytoczonego wyroku wywiodła strona powodowa zaskarżając go w całości. Powyższemu wyrokowi strona skarżąca zarzuciła:

I. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.:

1. art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dowolną (a przez to sprzeczną z zasadami logicznego wnioskowania) ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego co wyraża się w bezzasadnym uznaniu, że:

a) z zeznań świadka, który zeznał : „Nie wiem jakie przepisy prawa mogą wpłynąć na zmianę takich takich opłat, nie orientuje się w przepisach prawa bankowego. Nie wie gdzie poszukiwać takich inf , nie wiem o ile mogą wzrosnąć takie opłaty” wynika, że pozwany prawidłowo sformułował przesłanki jednostronnej zmiany przez bank kosztów kredytu, nie naruszając w ten sposób art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k., podczas gdy z powołanych zeznań wynika okoliczność wprost przeciwna - mianowicie, że kredytobiorca na podstawie umowy pożyczki nie jest w stanie określić w w jakim przypadku może dojść do zmian opłat i prowizji, tym samym nie jest w stanie określić zakresu swojego zobowiązania.

b) umowę kredytu zawarto w ramach pełnego konsensusu, a tym samym świadek, umówił się z bankiem na kredytowanie prowizji i miał w tym zakresie swobodę, podczas gdy:



treść umowy (brak postanowień umownych wskazujących na możliwość wyboru, brak wyszczególnionej informacji o kredytowaniu prowizji, brak informacji o konkretnych kosztach związanych z kredytowaniem prowizj i),



oświadczenie kredytobiorcy (Odpowiedź negatywna na pytanie 6 Ankiety – Oświadczenia kredytobiorcy: Czy bank poinformował, że prowizję można zapłacić ze środków innych niż udostępnionych przez bank”),



jak i zasady doświadczenia życiowego (choćby analogia z procesów frankowych - brak możliwości modyfikowania formularza umowy przez pracownika banku, tym samym brak możliwości niekredytowania prowizji, wiedza posiadana przez sąd z urzędu w zakresie treści umów kredytowych funkcjonujących na rynku).

II. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1. art. 45 ust. 5 w zw. z art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim, w zw. z art. 56 k.c. oraz 354 k.c., w zw. z art. 23 Dyrektywa 2008/48/WE w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylająca dyrektywę Rady 87/102/EWG, w związku z art. 288 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej [Dz.U.2004.90.864/2 z dnia 2004.04.30 poprzez ich błędną wykładnię w zakresie pojęcia "wykonanie umowy" i w konsekwencji wadliwe przyjęcie, że wykonanie umowy oznacza samo wypłacenie pożyczki przez pożyczkodawcę, wbrew:

a) wykładni językowej oraz zasadzie lege non distinguente (skoro ustawa nie precyzuje jakie i czyje obowiązki umowne mają być wykonane, brak podstaw do przyjęcia, że chodzi wyłącznie o jeden z wielu obowiązków (wypłata kredytu) obciążających strony kontraktu, jak również brak podstaw do odrzucenia poglądu zgodnie z którym o wykonaniu umowy można mówić po realizacji przez dłużnika wszystkich ciążących na nim obowiązków,

b) wykładni systemowej (zwrot wykonanie umowy pojawia się w u.k.k. wyłącznie raz, właśnie w art. 45 ust. 5, natomiast ustawodawca kilkukrotnie posługuje się zwrotem wypłata kredytu (w tym choćby w art. 30 u.k.k., do którego wprost odsyła art. 45 u.k.k.). Oczywistym wydaje się zatem, że gdyby ustawodawca w treści art. 45 ust. 5 u.k.k., wspominając o wykonaniu umowy, miał „na myśli” wypłatę kredytu (jak postuluje Sąd I instancji), użyłby po prostu tego właśnie zwrotu - wypłaty kredytu,

c) wykładni prokonsumenckiej i proeuropejskiej (Po pierwsze skoro celem u.k.k. jest ochrona interesów konsumentów, przyjęcie zawężającej (na co wskazano wyżej), niepopartej wytycznymi wykładni językowej i systemowej, wykładni pojęcia wykonanie umowy stałoby w rażącej opozycji do tegoż celu. Po drugie zaś, w ww. kontekście wykładnia taka uniemożliwiałaby osiągnięcie celów Dyrektywy 2008/48/WE (wbrew zasadzie effet utile),

d) powyższe znajduje potwierdzenie w projekcie nowej ustawy o kredycie konsumenckim, w której w art. 66 ust. 9 - ustawodawca przyjął, że termin na złożenie (...) będzie biegł od dnia spłaty całkowitej kwoty do zapłaty. Tym samym, ustawodawca zakończył orzeczniczo-doktrynalny spór dotyczący momentu, od którego rozpoczyna bieg roczny termin na złożenie oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego na gruncie obecnie obowiązującego art. 45 ust. 5 u.k.k.,

e) szerokiej, zaprezentowanej w uzasadnieniu apelacji linii orzeczniczej (już w tym miejscu warto wskazać na niemal jednolitą linię orzeczniczą tut. Sądu zgodnie z którą: Rozważając te kwestię wskazać należy, że w ramach art. 45 ust. 5 u.k.k. ustawa ogólnie odwołuje się do wykonania umowy, a więc spełnienia świadczeń przez obie strony (kredytodawcę oraz konsumenta). W ocenie Sądu nie można zatem ograniczać tego przepisu jedynie do wykonania umowy przez kredytodawcę. Takie ograniczenie stałoby ponadto w sprzeczności z funkcją sankcji kredytu darmowego, pozbawiając przedwcześnie konsumenta ochrony w czasie trwania stosunku prawnego (np. w odniesieniu do kredytów długoterminowych). Sąd opowiada się za stanowiskiem, zgodnie z którym termin należy liczyć od chwili, gdy ncdeżycie wypełniono wszystkie obowiązki w ramach stosunku kredytu konsumenckiego [za uzasadnieniem wyroku z dnia 26 kwietnia 2024 roku w sprawie I C 48/24],

f) Niezrozumiałe są przy tym rozważania Sądu wskazujące na to. iż Kredytobiorca, w razie przyjęcia wykładni prezentowanej przez powoda, mógłby samodzielnie rzeczony termin przedłużać, np. przez nierealizowanie umowy. Nie budzi bowiem wątpliwości, że takie działania spotkałyby się z natychmiastowym wypowiedzeniem umowy przez kredytodawcę, a tym samym (z założeniem funkcjonalnej wykładni przepisu - nie sposób uznać, że tennin mógłby się w takiej sytuacji nigdy nie rozpocząć) otwarciem terminu na złożenie oświadczenia),

g) Wykładnia contra łegem. którą postuluje Sąd 1 instancji (wbrew pojęciu ‘wykonania umowy’), nie może być akceptowalna jeśli prowadzi ona do zawężenia ochrony jaką ustawodawca przewidział dla konsumentów. Sprzeciwia się nadto zasadzie effet utile stosowania art. 23 Dyrektywy,

h) Sektor kredytodawców, będzie miał bowiem świadomość, że w tak krótkim okresie od zawarcia kontraktu, wielu kredytobiorców może nie dostrzec niewłaściwych mechanizmów czy błędów, bądź też nie dojrzeć do decyzji skorzystania z profesjonalnej pomocy. Kredyty konsumenckie często brane są w sytuacjach trudnych, kryzysowych czy przełomowych, co może utrudniać wnikliwe analizy dokumentacji oraz zniechęcać do dodatkowej inwestycji na dochodzenie swoich praw (koszt analizy kontraktu, konsultacji),

i) Wzrosną tym samym szanse kredytodawców na “bezkarność” i nieuczciwe zyski oraz zbuduje (utrwali) się ich generalnie wybiórcze traktowanie ustawowych obowiązków,

j) Ostatecznie nie sposób zgodzić się z Sądem I instancji jakoby odebranie kredytobiorcy prawa do powołania się na (...), tylko dlatego, że np. 14 miesięcy po podpisaniu umowy przekazał swoją umowę kredytu do analizy i dopiero po niej dowiedział się o zaistnieniu podstaw do (...), byłoby właściwszym wypełnieniem paradygmatu prawidłowego poinformowania go o jego prawach oraz poszanowania prawa europejskiego, względem zezwolenia mu (zresztą zgodnie z u.k.k.) na skorzystanie z tego prawa do 12 miesięcy po rozliczeniu umowy. Pozostaje zadać pytanie retoryczne, czy Sąd I instancji jest świadomy, że parafrazując jego pogląd należałoby stwierdzić, że ograniczenie zakresu praw konsumenta jest dla niego korzystniejsze?

2. art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k. w zw. z art. 5 pkt 10 oraz Załącznikiem nr 4 pkt 1 ppkt 1 u.k.k. oraz art. pkt 1 oraz II a) załącznika I oraz art. 3 j) dyrektywy 2008/48 w sprawie umów o kredyt konsumencki, poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że kredytowana prowizja może podlegać oprocentowaniu i stanowić tym samym element kwoty wypłaconej, a w konsekwencji przyjęcie, że oznaczenie (...) i całkowitej kwoty do zapłaty, zawierających w sobie element odsetek od kredytowanego kosztu kredytu stanowi o prawidłowym spełnieniu obowiązku informacyjnego, podczas gdy:

a) Prawodawca europejski w uzasadnieniu projektu Dyrektywy 2008/48/WE - wyraźnie zdefiniował pojęcie kwoty wypłaconej. Zdaniem projektodawcy ternin ten „odnosi się do kwoty, która konsument może pobrać lub która została pobrana jako pojedyncza transakcja w dowolnym momencie. Reprezentuje całkowita kwotę kredytu, jaki można zaciągnąć i co do zasady wyznacza górna granicę, innymi słowy oznacza całkowita kwotę kredytu”. Oprócz jednoznaczności powyższej definicji, założenie te wprost potwierdził (...) w analizowanym wyroku C-377/14.

b) W Istotnym Poglądzie z dnia 23 sierpnia 2024 roku oraz z dnia 1 grudnia 2025 r. (w załączeniu) Rzecznik Finansowy wyraźnie wskazał, że Zastosowana konstrukcja umowy, polegająca na zaliczeniu części kosztów należnych kredytodawcy do kwoty kredytu, od której liczone są odsetki, wydaje się mieć na celu, po pierwsze, zastrzeżenie dodatkowego zysku dla kredytodawcy, w sposób nie znajdujący odzwierciedlenia w świadczeniu na rzecz kredytobiorców. Pobierane jest bowiem oprocentowanie, a więc wynagrodzenie kredytodawcy, od kwoty, która nie jest pozostawiona do dyspozycji kredytobiorcy. A po drugie, poprzez sztuczne podniesienie kwoty pożyczki (zaliczenie części pozaodsetkowej kosztów do jej kapitału), zaprezentowanie bardziej korzystnego wskaźnika (...) (poprzez ukazanie bardziej korzystnej proporcji kwoty kapitału do kosztów). Ostatecznie RF wskazał na wyraźne naruszenie art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k. w wyżej wymienionym kontekście oraz zaznaczył jednoznaczną konsekwencję - konieczność zastosowania sankcji kredytu darmowego.

c) Podobne poglądy rzecznik przedstawił w Istotnym poglądzie z dnia 12 września 2024 roku

d) językowe brzemiennie ww. Załącznika nr 4 do ustawy i nr 1 do dyrektywy, wskazuje, że kwoty wypłacane na podstawie umowy o kredyt zawsze sumują się maksymalnie do całkowitej kwoty kredytu. Uzasadnieniem do wprowadzenia tych dwóch pojęć była potrzeba zapobieżeniu pobierania przez kredytodawców odsetek od kwot faktycznie jeszcze niewypłaconych kredytobiorcy - w sytuacji wypłat transzowych. Wskazuje na to zwłaszcza treść Załącznika nr 4 ust. 4 pkt I, ale także doktryna (X. S., Ustawa o kredycie konsumenckim. Komentarz, LEX 2014),

e) powyższa konkluzja prowadzi do wniosku, iż skoro kwota wypłacona zawsze jest równa (...), a (...) nie może zawierać w sobie żadnego kosztu kredytu, to również kwota wypłacona nie może zawierać w sobie żadnego kosztu kredytu. Skoro natomiast kwota wypłacona nie może zawierać w sobie żadnego kosztu kredytu to zgodnie z art. 5 pkt 10 u.k.k. - żaden koszt kredytu nie może stanowić podstawy naliczania odsetek.

f) Wybór prawidłowej wykładni ww. norm ułatwia (a de facto wskazuje) m. in. Pkt 27 założeń do Dyrektywy o kredycie konsumenckim (2008/48): Niezależnie od informacji udzielanych przed zawarciem umowy o kredyt konsument może jeszcze potrzebować dodatkowej pomocy w celu podjęciu decyzji. która umowa o kredyt spośród proponowanych produktów jest dla niego najodpowiedniejsza z punktu widzenia jego potrzeb i sytuacji finansowej. Państwa członkowskie powinny zatem zapewnić udzielanie przez kredytodawców takiej pomocy w odniesieniu do produktów, które oferują konsumentowi. W odpowiednich przypadkach informacje udzielane przed zawarciem umowy o kredyt, jak również zasadnicze cechy charakterystyczne proponowanych produktów, powinny zostać przedstawione konsumentowi w sposób dostosowany do jego indywidualnych potrzeb, tak aby mógł on zrozumieć wpływ, jaki mogą one mieć na jego sytuacje ekonomiczna. [...],

g) W tym miejscu warto zwrócić uwagę, że Sąd I instancji w zakresie dotyczącym zarzutu, dotknął istoty problemu, niemniej, wyciągnął ze swoich rozważań całkowicie błędne wnioski. Nie można bowiem stawiać znaku równości pomiędzy kredytowaniem prowizji przez bank, który udziela kredytu „głównego”, a wzięciem kredytu w innym banku na potrzeby samej tylko prowizji, oczekiwanej właśnie przez kredytodawcę „głównego”. Taka konstrukcja doskonale obrazuje wadliwość kwestionowanego mechanizmu. Powyższe wynika z tego, że taki kredyt na samą prowizję udzielany byłby w warunkach pełnej transparentność (zgodnie z art. 30 u.k.k.) - tj. z wyraźnie wskazanymi (i wyodrębnionymi) parametrami, kwestią oprocentowania, czy też np. uprawnieniem do odstąpienia, przedterminowej spłaty itp. Kredytobiorca byłby w pełni świadomy, że musi (i bierze) dodatkowy kredyt na prowizję. Byłby więc inaczej zmobilizowany np. do przedterminowej spłaty (samej prowizji), czy np. skorzystania z oferty innego banku, który nie żąda prowizji, bądź żąda jej w wymiarze mniejszym - możliwym do zapłaty np. z własnych środków.

h) Zeznania przytłaczającej większości kredytobiorców (zarówno w niniejszym jak i w tożsamych przedmiotowo postępowaniach) wskazują na całkowity brak ich świadomości o wpływie kwestionowanego mechanizmu na ich sytuację ekonomiczną. Nadto, obiektywnie niepodważalnym jest stwierdzenie, iż mechanizm ten wpływa (zniekształca) informacje w zakresie całkowitej kwoty do zapłaty oraz (...). Tym samym „zastosowanie” (...), w myśl zasady effet utile i wyżej nakreślonych celów dyrektywy, wydaje się najwłaściwszym rozwiązaniem, tj. środkiem skutecznym i odstraszającym, przewidzianym w szczególnym akcie prawnym (środkiem dedykowanym), najprostszym do zastosowania (wymagającym względnie najmniejszego stopnia wsparcia kredytobiorcy).

i) (...) w wyroku z dnia 21 kwietnia 2016 r. (C-377/14) potwierdził, że należy zawsze stawiać znak równości pomiędzy (...), a kwotą wypłaconą (teza 4 wyroku oraz pkt 88 uzasadnienia wyroku). Nadto w tezie 4 wyroku (...) w ocenie powoda - przesądził, iż niezależnie od przyjmowanych przez bank konstrukcji, należy zawsze przyjmować, że kwoty powiązane przez kredytodawcę z pokryciem kosztów związanych przez kredytodawcę z udzieleniem odnośnego kredytu, [...] nie są w rzeczywistości wypłacane konsumentowi,

j) Co ciekawe Sąd Okręgowy w Warszawie, w wyroku (opublikowanym w (...) LEX [LEX nr 3709915] oraz V. [V. nr (...)]) z dnia 20 lutego 2024 roku (Sygn. akt V Ca 3268/23, odnosząc się do pobierania odsetek od kredytowanej prowizji wskazał: Możliwość naliczania tego rodzaju oprocentowania została zaś jednoznacznie zakwestionowana w praktyce orzeczniczej, bowiem już przywołany w niniejszym wywodzie art. 5pkt 10 u.k.k, jednoznacznie wskazuje, że oprocentowanie stosowane winno być do kwoty wypłaconej kwoty kredytu. Kredytowane koszty kredytu, które wcale nie zostają faktycznie udostępnione kredytobiorcy, nie mogą być podstawą naliczania odsetek kredytowych. Podobny pogląd wyraził ten sam Sąd w równie aktualnym wyroku z 23 grudnia 2023 [V Ca 3184/23 - Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie, LEX nr 36631451 oraz w wyroku z 15 marca 2024 r. [V Ca 3376/23 - Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie, V. nr (...),

k) W wyjątkowo aktualnym rozstrzygnięciu pozytywne dla strony Powodowej poglądy wyraził Sad Okręgowy w Łodzi, w wyroku z dnia 28 listopada 2024 roku [sprawa o sygnaturze akt: XII C 855/24]

l) W ostatnim czasie wyżej cytowany Sąd wyrażał kolejne poglądy korzystne dla kredytobiorców: Istotą odsetek kapitałowych jest to, że stanowią wynagrodzenie dla kredytodawcy za to, że kredytobiorca korzysta z jego środków pieniężnych. Naliczanie odsetek od pozaodsetkowych kosztów udzielenia kredytu konsumenckiego nie zasługuje na aprobatę także z tego powodu, że odsetki za korzystanie z kapitału zostały zaliczone przez ustawodawcę w art. 5 ust. 7 u.k.k. do kosztów kredytu, a więc do tej samej kategorii co opłaty i prowizje. W rezultacie podzielić należało w całości stanowisko strony powodowej, iż wysokość odsetek określona w umowie została bezpodstawnie zawyżona. Kredytodawca niewątpliwie może naliczać odsetki od kwoty pożyczonego kapitału, jednakże tylko i wyłącznie kwota kapitału rzeczywiście udostępnionego kredytobiorcy może stanowić podstawę naliczania oprocentowania przez cały okres trwania umowy pożyczki. Brak więc podstaw do obciążania kredytobiorcy odsetkami od kosztów kredytu. W konsekwencji obciążenie kredytobiorcy przez pozwanego takimi odsetkami następuje sprzecznie z ww. przepisami ustawy o kredycie konsumenckim. Zatem pozwany pobierając odsetki powinien pobierać je od kwoty udostępnionej kredytobiorcy, a nie zaś jak to robił od kwoty stanowiącej sumę kwoty rzeczywiście udzielonej kredytobiorcy oraz kwoty przeznaczanej na skredytowanie prowizji.

m) Wartościowe rozważania poczynił także Sąd Okręgowy w Gliwicach w wyrok z dnia 20 marca 2024 roku [III Ca 1048/23 - Wyrok Sądu Okręgowego w Gliwicach, LEX nr (...)]: Ponadto z brzmienia art. 69 prawa bankowego należy wnioskować o wyłączeniu prowizji banku z środków podlegających oprocentowaniu. W świetle tego przepisu obowiązkiem kredytobiorcy jest zwrot kwoty kredytu z odsetkami oraz zaplata prowizji [art. 69 pr. b. przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu], Tym samym naliczenie przez powoda odsetek od kosztów prowizji było bezzasadne,

n) Nadto - dostrzegając jak się wydaje różne drogi interpretacyjnie właściwą, tj. Prokonsumencką wybrał Sąd Okręgowy w Poznaniu: Względy słuszności zdają się bowiem przemawiać za oceną, że odsetki kapitałowe mają wynagrodzić kredytodawcy jedynie okoliczność udostępnienia kredytobiorcy kapitału kredytu, nie zaś również kredytowanie pozaodsetkowych kosztów kredytu, w szczególności prowizji stanowiącej przecież ze swojej natury dodatkowe wynagrodzenie kredytodawcy z tytułu udzielenia kredytu. Jak się wydaje taka wykładnia może znajdować także oparcie w wypowiedzi Trybunał Sprawiedliwości zawartej w punktach 81 -91 uzasadnienia wyroku w sprawie C-377/14 ((...):EU:C:2016:283). [...]. Wbrew wywodom apelacji wykładnia językowa art. 5 pkt 10 u.k.k. nie przemawia jednoznacznie za przyjęciem aby „wypłata ” kredytu mogła być również dokonana np. w celu pokrycia zobowiązań konsumenta, w tym zobowiązań do zapłacenia kosztów związanych z kredytem. Do wniosków takich nie prowadzi także wykładnia systemowa powołanego przepisu. [...]. A dodatkowo: Stanowisko SN zawarte w postanowieniu z dnia 15 czerwca 2023 r., sygn. akt I CSK 4175/22 jest jedynie głosem w omawianej kwestii i nic na razie nie przemawia za jednoznacznym przyjęciem jego trafności na gruncie kredytu konsumenckiego. [...] Trafność tego poglądu nie jest jeszcze przesądzona. Pogląd (...) w tej kwestii będzie decydujący. [XV Wydział Cywilny Odwoławczy z dnia 23 kwietnia 2024 r. XV Ca 150/24 V. nr (...)]

o) Pełną „implementację” wyroku w sprawie C-377/14 potwierdził Sąd Okręgowy w Warszawie w wyjątkowo aktualnym orzeczeniu (data publikacji w (...) LEX: 06 września 2024 roku) z dnia 18 czerwca 2024 roku [sygn. akt: I C 286/23, LEX nr 3752909]

p) Podobne stanowisko zajął ponownie Sąd Okręgowy w Warszawie, jako Sąd odwoławczy: Przyjęcie odmiennej interpretacji stanowiłoby akceptację dla praktyki pobierania kosztów od kosztów umowy kredytowej. Powyższa wykładnia zgodna jest ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 21 kwietnia 2016 roku, C-377/14, EU:C:2016:283. [Wyrok z dnia 06 sierpnia 2024 roku. V Ca (...)/23. V. nr (...)

q) Warto też zwrócić na kolejne (najaktualniejsze) pozytywne dla strony powodowej i konsumentów rozstrzygnięcia publikowane w (...) V.: Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie - I Wydział Cywilny z dnia 1 października 2024 r. I C 291/22, V. nr (...), Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie - V Wydział Cywilny Odwoławczy z dnia 24 września 2024 r. V Ca (...)/24 V. nr (...), Wyrok Sądu Rejonowego w Jędrzejowie - I Wydział Cywilny z dnia 28 sierpnia 2024 r. I C 103/24 V. nr (...), Wyrok Sądu Rejonowego Szczecin-Centrum w Szczecinie - III Wydział Cywilny z dnia 27 sierpnia 2024 r. III C 328/24 V. nr (...)

r) Kolejne aktualne wyroki: Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie - V Wydział Cywilny Odwoławczy z dnia 8 listopada 2024 r. V Ca 3480/23, Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie - V Wydział Cywilny Odwoławczy z dnia 8 listopada 2024 r. V Ca 2330/24, Wyrok, Sądu Okręgowego w Warszawie -1 Wydział Cywilny z dnia 19 września 2024 r. I C 875/23. Każdy z powyższych również publikowany w (...) V..

s) Istnienie podstaw (...), w ślad za argumentacją strony Powodowej dostrzegł także Sąd Rejonowy dla Warszawy-Z. w Warszawie w wyroku z dnia 03 grudnia 2024 roku (Sygn. akt XVI C 1861/24 upr, niepubl.)

t) Dalsze pozytywne wyroki publikowane w (...) V.: wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie - V Wydział Cywilny Odwoławczy z dnia 8 listopada 2024 r., V Ca 3480/23, V. nr (...)

u) wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie - V Wydział Cywilny Odwoławczy z dnia 8 listopada 2024 r., V Ca 2330/24, V. nr (...),

v) wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie - V Wydział Cywilny Odwoławczy z dnia 28 października 2024 r., V Ca 2278/24, V. nr (...),

w) wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie - V Wydział Cywilny Odwoławczy z dnia 28 października 2024 r., V Ca 2104/24, V. nr (...)

x) wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie - I Wydział Cywilny z dnia 1 października 2024 r., I C 291/22, V. nr (...),

y) Naliczanie odsetek od kredytowanego kosztu kredytu jest wadliwe, a tym samym zawsze wpływa na wadliwe określenie całkowitej kwoty do zapłaty oraz (...). Dodatkowo prowadzi do zwiększenia obciążenia finansowego po stronie kredytobiorcya a tym samym zawsze wpływa na zdolność konsumenta do oceny ciążącego na nim zobowiązania. Warto podkreślić, że zgodnie z orzecznictwem (...) odwoływanie się do proporcjonalności w obronie banków jest zasadne wyłącznie w kwestii obowiązków czysto technicznych (Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 9 listopada 2016 r. C-42/15, V. nr (...)). Narzucenie kredytobiorcy, przez zastosowanie mechanizmu psychologiczno- marketingowego, dodatkowego obciążenia, bez jego wiedzy o możliwości jego uniknięcia i o jego konsekwencjach - nie mieści się z pewnością w tym katalogu

z) Okoliczności sprawy wskazują, że:



Prowizja nie stanowiła wynagrodzenia ekwiwalentnego za czynności związane z udzieleniem kredytu (tej wysokości prowizja nie mogła zostać skonsumowana na typowe czynności przedkontraktowe, co więcej kredytodawca nie zatrzymuje/pobiera prowizji jeśli kredytobiorca zrezygnuje z zawarcia umowy już po realizacji wszystkich czynności przedkontraktowych (przed samym podpisaniem, a nadto, także po faktycznej realizacji tychże czynności, w razie odstąpienia od umowy (art. 54 u.k.k.), prowizja nie obciąża kredytobiorcy, tj. nie jest konsumowana jako wynagrodzenie za faktycznie zrealizowane czynności),



Prowizja nie stanowiła wynagrodzenia związanego z potencjalnym rekompensatą (zabezpieczeniem) niewypłacalności kredytobiorcy (nie stanowiło dla banku przysporzenia w chwili uruchomienia kredytu, ponieważ była płacona de facto w ratach)

Tym samym zanikają cechy odróżniające prowizję od odsetek (wynagrodzenie banku, płatne wraz z ratą kapitałową, powiązane z korzystaniem kapitału w czasie), a to prowadzi do wniosku, że bank pobierając odsetki od prowizji, pobiera odsetki od odsetek jak również wprowadza kredytobiorców w błąd co do rodzaju pobieranego wynagrodzenia.

aa)

W świetle powyższych rozważań (opartych na treści umowy kredytowej) kredytowanie prowizji nie jest korzystne z perspektywy interesów konsumenta i nie odpowiada jego potrzebom ekonomicznym, a stanowi jedynie psychologiczno-marketingowy zabieg mający na celu zwiększenie przychodu kredytodawcy, przy zachowaniu względnie niskiego oprocentowania.

bb)

Kredytodawcy bazując na oczywistym założeniu - zgodnie z którym kredytobiorca przychodzi po kredyt bez własnych środków na pokrycie wysokich prowizji, stworzyli mechanizm sztucznego (jak wykazano powyżej) i wymuszonego zwiększania podstawy naliczania odsetek (prowizja + kapitał) i ukrywania (czy może bardziej rozmywania) ich realnej wysokości (zakładając, że prowizja to de facto inaczej nazwane odsetki).

cc)

Problem ten staje się zwłaszcza widoczny w razie wypowiedzenia umowy kredytu. W tej sytuacji bank pozbawiony jest dalszych odsetek kapitałowych - w przeciwieństwie do prowizji. Nadto taka prowizji podlega odsetkom maksymalnym za opóźnienie. To zatem tylko w interesie banku pozostaje sztuczne nazwanie prowizją wynagrodzenia za korzystanie z kapitału (czym de facto staje się prowizji w sytuacji, w której jest kredytowana),

dd)

Warto odnotować, że w kraju z którego pochodziło pytanie prejudycjalne w ww. sprawie (Słowacja) utrwaliła się postulowana przez powoda wykładnia pojęcia kwoty wypłaconej. Opierając się na rzeczonym wyrok (...), słowacki Sąd Najwyższy podjął korzystne dla konsumenta rozstrzygnięcie w uzasadnieniu, którego stwierdził, m. in.: Nie ma zatem w tym zakresie wyjątku, a kredytodawca nie może zwolnić się z ciążącego na nim obowiązku lub konwalidować nieprawdziwych lub wprowadzających w błąd informacji w umowie poprzez wyraźne wskazanie w umowie wysokości wydatku, ale jednocześnie przedstawienie go jako części udzielonego kredytu, tj. jako aktywa, mimo ze w rzeczywistości jest to wydatek konsumenta, nawet jeśli klient wyraził zgodę na natychmiastowe zaliczenie wydatku do kwoty kredytu.

ee)

Co więcej zgodnie z ustaleniami powoda, kolejny z krajów europejskich również dokonał prawidłowej „implementacji” rzeczonego wyroku. Zgodnie bowiem z Wytycznymi Dotyczącymi Kredytów Konsumenckich (wersja ważna od dnia 14 marca 2023 roku) Banku Litwy (narodowego): [...]zgodnie z art. 2pkt 20 ustawy odsetki od kredytu konsumenckiego mogą być stosowane wyłącznie do kwoty wykorzystanego kredytu konsumenckiego. Tym samym odsetki mogą być naliczane wyłącznie od kwoty kredytu konsumenckiego faktycznie otrzymanego przez kredytobiorcę. Z powyższego wynika, że całkowita kwota kredytu konsumenckiego udzielonego konsumentowi musi zostać przekazana (udostępniona) kredytobiorcy, a zatem opłata przygotowawcza łub wszelkie inne koszty związane z umową o kredyt konsumencki, niezależnie od tego, że nie są płacone przez kredytobiorcę z góry, ale odroczone (finansowane przez kredytodawcę), nie mogą być uznane za część całkowitej kwoty kredytu konsumenckiego i nie mogą podlegać opodatkowaniu,

3. art. 30 ust. 1 pkt 4 u.k.k - poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, w umowie kredytu w sposób jednoznaczny wskazano całkowitą kwotę kredytu, podczas gdy w umowie kredytu obok „Całkowitej kwoty kredytu” została podana kwota „kredytu”. Całkowita kwota pożyczki - jak wskazuje potoczne rozumienie słowa „całkowita” - powinna być zupełna, obejmująca całość pożyczki. Tymczasem na gruncie spornej umowy kredytu kwota do wypłaty jest wartością większą aniżeli całkowita kwota kredytu,

4. art. 30 ust. 1 pkt 6 u.k.k - poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, w umowie kr