Opinia biegłego osłabiła wersję pokrzywdzonej, sąd nadzwyczajnie złagodził karę

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Opocznie z dnia 4 grudnia 2025 roku o sygnaturze akt II K 270 / 25

Podmiot wnoszący apelację

Oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

Obrońca

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

Na niekorzyść

W części

Co do winy

Co do kary

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

Art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

Zmiana

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

Fakty uznane za udowodnione

1

Dowody będące podstawą ustalenia faktów

1

Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

.

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

1. 1.

podniesiony w apelacji obrońcy zarzuty mającej wpływ na treść zaskarżonego wyroku obrazy przepisów postępowania, tj. art. 410 kpk i art. 7 kpk, odniesione do czynu przypisanego w punkcie V jego sentencji;

2. podniesiony w apelacji prokuratora zarzut rażącej niewspółmierności ( łagodności ) kary wymierzonej za czyn przypisany oskarżonemu w punkcie IV. sentencji zaskarżonego wyroku;

Niezasadny

Niezasadny

Ad. zarzutów z punktu. 1

Przyjęcie, że jednorazowe podanie napoju alkoholowego przez oskarżonego małoletniej W. G., wyczerpuje znamię rozpijania jej w rozumieniu, o jakim mowa w art. 208 kk, w realiach rozpoznawanej sprawy jawi się jako uzasadnione. Przywoływane przez skarżącego w apelacji dowody wskazujące, iż zdarzenie to nie miało charakteru inicjacji alkoholowej pokrzywdzonej, skoro po tę ( jak i inne ) używkę sięgała już uprzednio, nie wyłączały możliwości wyprowadzania takiego wniosku. Rozpijanie małoletniego jako znamię przestępstwa z 208 kk dopuszczalne jest bowiem także w przypadku działania, które stwarza niebezpieczeństwo przyzwyczajenia małoletniego do stałego picia napojów alkoholowych lub umocnienia w nim tego rodzaju skłonności. Realizować je zatem również może jednorazowe działanie sprawcy pogłębiające już występujące niebezpieczeństwo przyzwyczajenia do alkoholu, zwłaszcza gdy dotyczy to – jak w przypadku pokrzywdzonej – osoby bardzo jeszcze młodej, ale o już zaburzonej osobowości, kształtującej się w kierunku dyssocjalnej ( por. opinia biegłego psychologa (...)), która co prawda kontakt z alkoholem miała niejednokrotnie, ale gdy każdy kontakt kolejny może zbliżać ją bardzo niebezpiecznie do progu uzależnienia od tego rodzaju substancji.

Ad. zarzutu z punktu 2.

Wypowiedzenie się w przedmiocie tego, czy kara wymierzona oskarżonemu za czyn przypisany w punkcie IV. razi nadmierną łagodnością, czy też nie, wymaga uprzedniego wskazania, że w oparciu o przepis art. 440 kpk, niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów, sąd odwoławczy w sposób istotny skorygował ( zredukował ) opis i kwalifikację prawną tego czynu, eliminując z nich realizację znamion występku z art. 198 kk. Tego rodzaju znaczące złagodzenie oceny faktycznej i prawnej zachowania oskarżonego było okolicznością, która wespół z innymi – o czym niżej – w istotny sposób rzutowała także na wymiar orzeczonej za ten czyn kary. Za tego rodzaju korektą co do kwalifikacji tego czynu przemawiały następujące względy. Przede wszystkim nieuprawnionym ( dowolnym, bo bez dostatecznego wsparcia dowodowego ) jawi się ustalenie wyrażone w zaskarżonym wyroku i jego uzasadnieniu, jakoby obcowanie płciowe W. G. z oskarżonym było następstwem niemożności dysponowania sobą pokrzywdzonej w zakresie wolności seksualnej z powodu upojenia alkoholowego , prowadzącego in concreto do jej stanu bezradności w rozumieniu art. 198 kk. Ustalenie takie opierało się bowiem wyłącznie o zeznania pokrzywdzonej, zaś zaznaczyć należy, że choćby już tylko w świetle opinii biegłego z zakresu psychologii, z uwagi na licznie przywoływane w jego opinii czynniki psychologiczne i psychopatologiczne, W. G. przedstawiona została przez niego jako źródło informacji o istotnie obniżonej wiarygodności oraz, że wersji przez nią podawanej nie należy traktować jako bazowej rekonstrukcji zdarzeń stanowiących przedmiot sprawy. Biegły zauważał min., że pomimo młodego wieku, cechuje ją duża samodzielność życiowa, a bezwolne poddawanie się woli innych jawi się jako psychologicznie mało prawdopodobne. Jako charakterystyczne dla niej zachowanie biegły wskazywał też tendencję do usprawiedliwiania siebie i obwiniania innych. Relacjonowane przez nią zdarzenie nie były według biegłego źródłem przykrych emocji o charakterze traumatycznym, w szczególności w zakresie skrzywdzenia seksualnego. Spostrzeżenia i wnioski biegłego nie pozostają w oderwaniu od realiów sprawy, gdzie wystarczającym jest przypomnienie, że przed formalnym przesłuchaniem w charakterze świadka W. G. funkcjonariuszom policji i opiekunom przedstawiała okoliczności sprawy zasadniczo odmienne, w znacznie korzystniejszym dla siebie świetle. Z jej zeznań z kolei już wynika, że spotkanie z oskarżonym w dniu, kiedy doszło pomiędzy nimi do współżycia, połączone było z jej świadomymi decyzjami o całodobowym opuszczeniem placówki wychowawczej, w której przebywała, pozostaniem u oskarżonego na całą noc i przystąpieniem do spożywania razem z nim alkoholu. Wszystko to było pochodną jej własnych, autonomicznych decyzji. Podkreślić należy, iż choćby tylko z jej zeznań wynika, że pomimo młodego wieku, W. G. ma już bardzo bogate, wieloletnie doświadczenie w kontaktach seksualnych z mężczyznami ( min. uprzednio miała już stałego, znacznie starszego od siebie partnera seksualnego ), podobne, jeśli chodzi o spożywanie alkoholu. Nie sposób w świetle tych okoliczności uznać, że decydując się w tej sytuacji na przyjazd do oskarżonego celem wspólnie spędzonej z nim nocy w jego domu, nie obejmowała świadomością i wolą, że będzie to połączone także ze spółkowaniem z nim. Spożyty wspólnie alkohol nie jawi się w tym kontekście jako czynnik, który miał znaczenie na to, że doszło do obcowania płciowego pomiędzy nimi. Przysłowiową „ kropkę nad i ” w tej materii stanowi późniejsza korespondencja pomiędzy oskarżonym, a W. G. za pośrednictwem komunikatorów społecznościowych, kiedy pokrzywdzona wprost pisze do niego – najpierw tłumacząc powody jej decyzji o zakończeniu związku pomiędzy nimi – „ przepraszam ale nie układa się między nami to była jednorazowa noc myślałam że coś z tego będzie ale nie wychodzi nam trzymaj się radź sobie i znajdź fajną dziewczynę a nie taką jak ja patuskę pa ” ( k. 225 ), a następnie: „ każdy wie że mnie nie zgwałciłeś Tylko że ja sama chciałam ” ( k. 374 ).

Przechodząc zaś już bezpośrednio do kwestii wymiaru kary za ten tak zmodyfikowany – jeśli chodzi o jego opis i kwalifikację prawną – czyn, sąd odwoławczy miał na względzie nadto, iż:

- z wyjaśnień oskarżonego, wspartych zeznaniami świadków ( por. zeznania (...). (...), (...)

(...), (...), (...)

(...), samej pokrzywdzonej oraz korespondencji prowadzonej między nimi ( k. 369 – 374 ) wynika, że oskarżony był zaangażowany emocjonalnie w związek z W. G. i liczył na wspólne plany na przyszłość ( łącznie ze wspólnym zamieszkaniem i zaręczynami );

- ich kontakt seksualny nie prowadził do najmniejszego pokrzywdzenia W. G. w sferze jej seksualności oraz dalszego rozwoju psychofizycznego ( por. przywoływaną wyżej opinię biegłego psychologa, czy choćby wulgarny w swej treści komunikat pokrzywdzonej wysłany do oskarżonego ( k. 222 ): „ na badaniach wyszło że się r…..am i jakieś wielkie halo robią ”;

- pokrzywdzona była już wówczas, pomimo młodego wieku, osobą o dużym bagażu doświadczeń seksualnych z mężczyznami, łącznie z utrzymywaniem długotrwałego związku z o wiele starszym od siebie partnerem;

- w czasie zdarzenia pokrzywdzona była bardzo blisko osiągnięcia progu wiekowego, powyżej którego utrzymywanie dobrowolnych z nią kontaktów seksualnych byłoby już prawnie irrelewantne;

- różnica wiekowa pomiędzy nią, a oskarżonym nie była znaczna – ich ówczesne relacje jawią się jako dobrowolny związek dwóch młodych, niedostatecznie dojrzałych jeszcze osób, którego podłożem było obopólne uczucie.

W świetle tych okoliczności sąd odwoławczy uznał, iż wymierzenie oskarżonemu nawet najniższej kary przewidzianej za przestępstwo z art. 200 § 1 kk powodowałoby, iż kara ta byłaby niewspółmiernie surowa, co skutkowało jej nadzwyczajnym złagodzeniem w sposób wskazany w sentencji swojego wyroku.

Okoliczności przywoływane przez prokuratora na niekorzyść oskarżonego w wywiedzionej apelacji, świadczące – jego zdaniem – o potrzebie wymierzenia mu za ten czyn kary wskazanej we wniosku apelacyjnym, jawią się jako zupełnie oderwane od przedstawionych wyżej realiów faktycznych sprawy, skoro sprowadzają się do przedstawienia zdarzenia wyłącznie jako skutku całego szeregu podstępnych zachowań oskarżonego, który miał zwabić do domu, a następnie upić nie znającą skutków działania alkoholu młodą, jeszcze niedoświadczoną życiowo, osobę, po to, by finalnie wykorzystując jej bezradność, doprowadzić do intymnej relacji między nimi, wyłącznie celem chwilowego zaspokojenia własnego popędu seksualnego.

Przy wymiarze kary łącznej sąd uwzględnił wielość popełnionych występków przez oskarżonego, wielość osób nimi pokrzywdzonych, ich młody wiek oraz wrażliwy charakter naruszanych tymi czynami ich dóbr.

Obrońcy o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego od czynu zarzuconego w punkcie V

Prokuratora o wymierzenie oskarżonemu za czyn z punktu IV kary 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, zaś kary łącznej w rozmiarze 3 lat pozbawienia wolności.

Niezasadne

Niezasadne

Omówiono powyżej

Okoliczności podlegające uwzględnieniu z urzędu

1. Błędne ustalenia faktyczne, skutkujące przyjęciem nieprawidłowej kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu w punkcie IV sentencji zaskarżonego wyroku ( art. 440 kpk )

Omówiono powyżej

Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego

Wskazano powyżej

omówiono powyżej

Koszty procesu

Punkt IV wyroku

Wobec utrzymania w mocy zaskarżonego wyroku jako skazującego za wszystkie czyny, stosownie do treści art. 634 kpk w zw. z art. 627 kpk oskarżonego obciążono kosztami za II instancję.