Oskarżony o kradzież rynien z kościoła uniewinniony, portfel nie przesądził sprawstwa

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Opocznie z dnia 3 lutego 2026 roku w sprawie o sygn. akt II K 572/23.

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W całości

Co do winy

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

Wnioski

Zmiana

Stanowisko sądu odwoławczego wobec zgłoszonych zarzutów i wniosków

Obrońca oskarżonego zaskarżonemu wyrokowi zarzucił obrazę przepisów postępowania, mająca wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie:

1. art. 7 kpk w zw. z art. 410 kpk przez dowolną, a nie swobodną ocenę wyjaśnień oskarżonego, wyrażającą się w ich całkowitym zdyskwalifikowaniu jako niewiarygodnych wyłącznie na podstawie ogólnego stwierdzenia, że stanowią „ przyjętą linię obrony”, bez wszechstronnego odmienienia się do ich

treści i bez próby weryfikacji wersji oskarżonego w drodze uzupełniającego postępowania dowodowego.

2. naruszenie art. 7 k.p.k. w zw. z art. 4 k.p.k. przez jednostronną ocenę materiału dowodowego, polegającą na przyznaniu pełnego waloru wiarygodności zeznaniom świadków (E. P., C. V., K. W.) oraz dokumentom, przy jednoczesnym pominięciu okoliczności ograniczonej wartości dowodowej faktu znalezienia portfela oskarżonego w miejscu zdarzenia i przyjęciu, że sam ten fakt przesądza o sprawstwie oskarżonego, mimo braku jakichkolwiek bezpośrednich dowodów jego udziału w kradzieży.

3. naruszenia art. 5 § 2 k.p.k. poprzez rozstrzygnięcie istniejących, niedających się usunąć wątpliwości co do sprawstwa oskarżonego na jego niekorzyść, podczas gdy zebrany materiał dowodowy nie usuwa alternatywnej, racjonalnej wersji przebiegu zdarzeń, tj.. utrata portfela przez oskarżonego w innym czasie i okolicznościach niż popełnienie kradzieży,

4.naruszenia art. 410 k.p.k. w zw. z art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k. przez pominięcie w uzasadnieniu istotnych okoliczności przemawiających na korzyść oskarżonego, w szczególności brak jakiegokolwiek dowodu na to, że oskarżony był w czasie zdarzenia w pobliżu kościoła, nieposiadanie przez oskarżonego skradzionych przedmiotów ani jakiejkolwiek korzyści ze zbycia rynien, a także brak odniesienia się do braku śladów biologicznych/osobowych oskarżonego przy demontowanych elementach.

5. naruszenia art. 366 § 1 k.p.k. przez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w kierunku wyjaśnienia, w jakich okolicznościach portfel mógł znaleźć się w miejscu zdarzenia, ograniczenie się do rozumowania opartego na ogólnym stwierdzeniu, że „miejsca, z których skradziono rynny, nie należą do uczęszczanych”, bez przeprowadzenia jakichkolwiek szczegółowych dowodów na tę okoliczność, oraz bez zweryfikowania, czy w okresie około zdarzeniowym w okolicy kościoła nie przebywały inne osoby, które mogły mieć dostęp do portfela.

Zasadny

Apelacja obrońcy oskarżonego okazała się zasadna w takim stopniu, że na skutek odniesionych w niej zarzutów sąd okręgowy zmienił zaskarżony wyrok i uniewinnił oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu czynu z art. 278 § 1 kk w zw. z art. 64§ 1 kk. Zdaniem sądu okręgowego ma rację obrońca oskarżonego podnosząc, że zgromadzony w sprawie niniejszej i ujawniony w toku przewodu sądowego materiał dowodowy, wbrew stanowisku sądu I Instancji, nie daje podstaw do ustalenia bez żadnych wątpliwości, że oskarżony dopuścił się popełnienia zarzucanego mu czynu. Podnieść należy, że na oskarżycielu publicznym (prokuratorze) spoczywał obwiązek zgromadzenia materiału dowodowego potwierdzającego sprawstwo oskarżonego. P. V. nie miał obowiązku w ogóle składać wyjaśnień w przedmiotowej sprawie i jedynym dowodem na jego sprawstwo, jaki oskarżyciel publiczny przedstawił na poparcie zarzuconego czynu w akcie oskarżenia jest portfel oskarżonego (z jego dowodem osobistym) znaleziony koło budynku kościoła w pobliżu miejsca, z którego dokonano kradzieży rynien. Rację należy przyznać sądowi meriti, że najbardziej prawdopodobną wersją jest ustalenie, że oskarżony sam lub wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami dokonał tej kradzieży, ale w ocenie sądu odwoławczego nie można wykluczyć sprawstwa innej osoby. W realiach przedmiotowej sprawy jedynym dowodem, który ma potwierdzić sprawstwo oskarżonego jest znaleziony jego portfel (z dowodem osobistym) na miejscu zdarzenia. Tymczasem wnikliwa analiza zeznań przesłuchanych w sprawie świadków prowadzi do wniosku, że nie można wykluczyć innej wersji dokonania kradzieży rynien z kościoła. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż rację ma skarżący podnosząc, że sąd rejonowy sprawstwo oskarżonego ustalił w zasadzie w oparciu o założenie, że skoro portfel oskarżonego znaleziono na miejscu zdarzenia, a on sam był karany za przestępstwa przeciwko mieniu, to musi być sprawcę zarzuconego mu czynu. Sąd meriti przy tym nie przeanalizował wnikliwie zeznań świadków E. P. (proboszcza), K. W. (wikarego) oraz C. V. (wykonującego prace na terenie przy budynku kościoła) pod kątem przepływu informacji o ujawnieniu braku na budynku kościoła rynien spustowych o średnicy 120 mm i łącznej długości 11,8 m wraz z miedzianymi kolankami w łącznej ilości 8 sztuk. Ustalenie to jest kluczowe w przedmiotowej sprawie, gdyż wskazuje na datę w jakiej mogło dojść do kradzieży. Sąd meriti w zaskarżonym wyroku przyjął, że kradzieży dokonano od 01 sierpnia 2022 roku do 03 sierpnia 2022 roku i później nie mogło dojść to tej kradzieży, gdyż 03 sierpnia 2022 roku został znaleziony portfel oskarżanego na miejscu zdarzenia. Tymczasem, jak wynika z zeznań świadka E. P. (proboszcza, który do 06 sierpnia 2022 roku był poza parafią) o braku rynien zawiadomiony telefonicznie został w dniu 6 sierpnia 2022 roku przez wikarego parafii K. W. (który zastępował proboszcza do 05.08.2022 r.). Po uzyskaniu tej wiadomości natychmiast zadzwonił do C. V. (który w dniu 3 sierpnia 2022 roku znalazł portfel oskarżonego) i po krótkiej rozmowie C. V. skojarzył znaleziony portfel z dokumentami i przekazał go proboszczowi, jako dowód wskazujący na sprawcę kradzieży. Z kolei świadek K. W. pomimo, że utrzymywał, iż w okresie objętym zarzutem codziennie przebywał w parafii, to jednak z pełną stanowczością, nie był w stanie stwierdzić, kiedy rynny jeszcze były zamontowane na budynku kościoła. Zeznał, że prawdopodobnie rynny były jeszcze 3-4 dni przed powiadomieniem proboszcza, czyli przed dniem 6 sierpnia 2022 roku. Wynika z tego, że rynny znajdowałyby się na budynku kościoła jeszcze w dniach 2 i 3 sierpnia 2022 roku, a więc w okresie objętym zarzutem. Świadek K. W. zeznał, że zawiadomił proboszcza o braku rynien „na drugi dzień” potem skorygował, że w zasadzie „tego samego dnia”, kiedy zorientował się o demontażu rynien. Przyjąć więc można, że K. W. o braku rynien wiedział już 5 sierpnia 2022 roku. Podkreślić należy, że jak wynika z zeznań świadka C. V. w dniu, kiedy znalazł portfel – 3 sierpnia 2022 roku - „nie zauważył, że brakuje rynien”. Ustalenie, że nie ma pewności, iż 03 sierpnia 2022 roku już nie było rynien na budynku kościoła jest kluczowe w tej sprawie. W ocenie sądu okręgowego nie można racjonalnie wytłumaczyć, że świadek jako osoba wykonująca w tym czasie prace remontowe przy budynku kościoła , mógł nie zauważyć w biały dzień, że brakuje znacznych elementów orynnowania na budynku kościoła (od dołu 2-3 metrów, jak wynika z zeznań tego świadka - k. 121v). Logiczne jest zatem, że do kradzieży rynien mogło także dojść z 03 na 04 sierpnia 2022 roku lub z 04 na 05 sierpnia 2022 roku. Tej wersji nie można wykluczyć na postawie ujawnionego w toku przewodu sądowego materiału dowodowego. Skoro tak, to są alternatywne możliwości ujawnienia portfela oskarżanego na miejscu zdarzenia. Prawdą jest, że oskarżony był karany za przestępstwa przeciwko mieniu i mógł ,,skusić się” na dokonanie kradzieży rynien opisanych w zarzuconym mu czynie. Zdaniem sądu okręgowego zasady doświadczenia życiowego wskazują, że jeden sprawca nie dokonał tej kradzieży ze względu na gabaryty skradzionych przedmiotów (rynny i kolanka) oraz musiał dysponować środkiem transportu. Nie da się wykluczyć wersji, że oskarżany będąc doświadczonym sprawcą przestępstw przeciwko mieniu był na terenie kościoła obejrzeć, czy rynny kwalifikują się do kradzieży (jak są zamontowane, jaki sprzęt trzeba zabrać i gdzie je można sprzedać, lub inne rzeczy można ukraść) i zgubił wówczas portfel z dokumentami. Jeżeli następnie dobrowolnie odstąpiłby od dokonania kradzieży, to nie podlegałby odpowiedzialności karnej (art. 17§ 1kk). Kradzieży mogły dokonać inne osoby. Inna wersja związana ze złożonymi przez oskarżonego wyjaśnieniami, z których wynika, że zgubił portfel, gdy przejeżdżał przez tą miejscowość prawdopodobnie, gdy zatrzymał się, aby skorzystać z toalety na rynku także stwarza inną wersję zdarzenia. Nie można wykluczyć, że portfel oskarżonego, jeżeli znalazł ktoś ze sprawców kradzieży, to mógł ,,podrzucić” na miejscu zdarzenia (tym bardziej że nie było w nim znacznej gotówki - 7.70 zł). Można mnożyć inne wersje zaistniałej kradzieży i nie da się ich wykluczyć w sposób pewny, że do kradzieży rynien na budynku kościoła doszło po znalezieniu portfela oskarżonego przez C. V.. W zasadzie przyjęcie odpowiedzialności oskarżonego za kradzież rynien a priori ukształtowane zostało na bazie skojarzenia świadka C. V., że skoro znalazł portfel oskarżonego w miejscu ( jednym z czterech ), gdzie ujawniono brak rynien, to właśnie on musi być sprawcą kradzieży. Tak też zawężono czasookres zarzuconego czynu od 1 sierpnia 2022 roku do 3 sierpnia 2022 roku (a pierwotnie wszczęto dochodzenie w sprawie kradzieży popełnionej od 01 sierpnia 2022 roku do 06 sierpnia 2022 roku - k-15). Sąd rejonowy pominął także ten fragment zeznań świadka E. P., w którym stwierdził, iż teren kościoła co prawda jest ogrodzony, ale bramy nie były zamykane, zaś wzdłuż kościoła chodnikiem przechodzili ludzie. Każdy zatem miał łatwy dostęp do miejsca kradzieży. Skoro nie można wykluczyć, że kradzieży rynien dokonano po 03 sierpnia 2022 roku, to nie można wykluczyć, że zaboru rynien mógł dokonać ktoś inny (a raczej z uwagi na gabaryty skradzionego mienia, konieczność demontażu i transportu - grupa osób ) i to raczej w porze nocnej do 05 sierpnia 2022 roku. Już tylko te przedstawione powyżej okoliczności w ocenie sądu okręgowego, wzbudzają wątpliwości, co do sprawstwa oskarżonego, które pogłębiają się jeszcze bardziej, jak weźmie się pod uwagę, że u oskarżonego nie ujawniono skradzionego mienia lub jakichkolwiek jego elementów, narzędzi służących do popełnienia przestępstwa, nie ustalono, by sprzedał lub w inny sposób zbył mienie, nie ujawniono kwot gotówki, wskazujących na pochodzące z przestępstwa. W toku postępowania przygotowawczego nie ujawniono śladów biologicznych czy traseologicznych mogących powiązać oskarżonego z inkryminowanym mu czynem. Ponadto zważyć należy, że nie zdołano odnaleźć skradzionego mienia lub jego elementów. Uznano, że znaleziony portfel oskarżonego na miejscu zdarzenia jest wystarczającym dowodem, w sposób pewny potwierdzającym jego sprawstwo. W kontekście wskazanych wyżej okoliczności sprawy, zdaniem sądu okręgowego nie można wykluczyć innej wersji zdarzenia, niż ta, którą ustalił sąd I instancji, wydając zaskarżony wyrok. Zebrany w sprawie niniejszej materiał dowodowy nie pozwala powstałych w sprawie wątpliwości wyeliminować, a przecież gdyby chociażby próbowano zabezpieczyć materiał z monitoringu terenu parafii (kamera, choć nie obejmuje miejsca kradzieży, to niewykluczone, że mogła uchwycić obraz mogący posłużyć jako przydatny materiał dowodowy), sprawdzić czy miejsca pobliskie są monitorowane i zabezpieczyć nagrania, to kwestia sprawstwa, mogłaby zostać wyjaśniona. W przedmiotowej sprawie istnieją braki dowodowe, których na obecnym etapie postępowania nie można już uzupełnić. Analiza całokształtu dowodów ujawnionych w toku przewodu sądowego prowadzi do wniosku, iż w sprawie nie ujawniono dowodów świadczących w sposób nie budzący wątpliwości , iż P. V. dopuścił się przypisanego mu czynu, do popełnienia którego oskarżony się nie przyznał. W niniejszej sprawie istnieją wątpliwości, o których stanowi art. 5 § 2 kpk. Mając na względzie powyższe sąd okręgowy uniewinnił oskarżonego od popełnienia zarzuconego mu czynu.

O zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego od zarzuconego mu czynu.

Zasadny

Skoro zasadne okazały się zarzuty apelacji należało zmienić zaskarżony wyrok w sposób postulowany przez obrońcę oskarżonego.

Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego

Przedmiot utrzymania w mocy

Sąd okręgowy utrzymał w mocy zaskarżony wyrok w części dotyczącej rozstrzygnięć zawartych w punktach 2 i 3.

Rozstrzygnięcia zawarte w punktach 2 i 3 dotyczyły zwrotu skarżonemu przedmiotów, które są jego własnością, a były zabezpieczone jako dowody rzeczowe w sprawie oraz zasądzenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej na rzecz obrońcy oskarżonego z urzędu za postępowanie przed sądem I instancji.

Przedmiot i zakres zmiany

Sąd okręgowy zmienił zaskarżony wyrok w pkt 1 w ten sposób, że uniewinnił oskarżonego P. V. od popełnienia zarzuconego mu czynu.

Aktualne są rozważania zawarte w rubryce 3.1.

Koszty procesu

pkt 2 wyroku sądu okręgowego.

Sąd na podstawie § 17 ust. 2 pkt 4, § 4 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 14 maja 2024 roku w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu zasądził na rzecz adwokata K. C. kwotę 1033,20 zł.

pkt 4 wyroku sądu okręgowego

Sąd okręgowy wydatkami poniesionymi w sprawie obciążył Skarb Państwa (art. 632 pkt 2 kk).

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

obrońca oskarżonego

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Skarżone jest rozstrzygnięcie uznające oskarżonego za winnego popełnienia zarzuconego mu czynu.

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W całości

Co do winy

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

Wnioski

Zmiana