Posiadanie 8,1 g narkotyku na własny użytek nie było znaczną ilością, sąd złagodził karę

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

wyrok Sądu Rejonowego w Radomsku z dnia 9 kwietnia 2026 roku sygn. akt II K 820/25

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W części

Co do winy

Co do kary

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

Art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

Zmiana

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

.

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

- zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez nieprawidłowe zastosowanie art. 62 ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii polegające na przyjęciu, iż oskarżony E. P. zrealizował swoim działaniem wszystkie znamiona przestępstwa z 62 ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, podczas gdy w świetle okoliczności faktycznych obecnej sprawy brak jest podstaw do przyjęcia realizacji znamienia „znacznej ilości środków odurzających lub substancji psychotropowych'''' czynu zabronionego przez oskarżonego, co powinno prowadzić do przyjęcia jako prawidłowej kwalifikacji z art. 62 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii,

- zarzut rażącej niewspółmierności orzeczonej kary polegającą na wymierzeniu wobec E. P. kary 1 roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności, wynikającą z niedostatecznego uwzględnienia przy jego wymiarze okoliczności łagodzących, w szczególności przyznania się do zarzucanego czynu już w trakcie pierwszego przesłuchania, złożenia wyjaśnień w sprawie i podjęcia starań w celu wyjaśnienia sprawy oraz jego właściwości i warunków osobistych, a także niewielkiej wagi posiadanego narkotyku powodujących że czyn oskarżonego nie cechuje się wyższym, niż średnim stopniem społecznej szkodliwości, dlatego też wymierzona kara jest nadmiernie dolegliwa i nie spełniają swoich ustawowych wymogów zapobiegawczych i wychowawczych w stosunku do oskarżonego.

Zasadny

Obydwa zarzuty apelacyjne, łączące się ze sobą w nierozerwalny sposób, zostaną tu omówione łącznie.

Sąd Okręgowy podzielił zarzut obrony, iż posiadana przez oskarżonego ilość środka narkotycznego nie była ilości ,,znaczną” w rozumieniu art. 62 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o przeciwdziałaniu narkomanii.

Ustawodawca wprowadzając w powyższym przepisie pojęcie ,,znaczna ilość” nie zdefiniował go, ani nawet określił żadnych kryteriów, jak należy rozumieć to znamię ustawowe. Słusznie zauważył Sąd Rejonowy, że istnieje już bogate orzecznictwo Sądu Najwyższego i sądów powszechnych, odnośnie interpretacji pojęcia ,,znaczna ilość” z art. 62 ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Zgodnie z utrwalonym poglądem orzecznictwa ustalenie, czy jest to znaczna ilość narkotyku, zależy od odpowiedzi, czy ilość ta pozwoli na wywołanie odczuwalnego efektu odurzenia, u co najmniej kilkudziesięciu osób. W wyroku z dnia 1 marca 2006 roku - II KK 47/05 Sąd Najwyższy stwierdził, że miarą ,,znaczności" w rozumieniu art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 1997 roku o przeciwdziałaniu narkomanii, jak i z art. 62 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz.U. Nr 179, poz. 1484) może być stosunek ilości określonych środków do potrzeb jednego człowieka uzależnionego od tych środków. Jeżeli zatem przedmiotem czynu jest taka ilość tych środków, która mogłaby zaspokoić tego rodzaju potrzeby co najmniej kilkudziesięciu uzależnionych, to należy przyjąć, że jest tych środków znaczna ilość. Stanowisko takie Sąd Najwyższy podtrzymał w kolejnych swoich orzeczeniach (por. postanowienie z dnia 1 lutego 2007 roku - III KK 257/06; wyrok z dnia 10 czerwca 2008 roku - III KK 30/08, postanowienie z dnia 23 września 2009 roku - I KZP 10/09; wyrok z dnia 7 maja 2013 roku - III KK 25/13; wyrok z dnia 11 października 2017 roku - III KK 73/17).

Sąd I instancji skupił się jednak tylko i wyłącznie na tych poglądach judykatury, które odnosiły się do kryterium ilościowego posiadanych środków narkotycznych, w kontekście zdolności do odczucia skutków działania przez kilkadziesiąt uzależnionych osób. Sąd Rejonowy pominął natomiast, że Sąd Najwyższy stwierdził również, iż ustalając znamię „znacznej ilości” narkotyków, poza kryterium ilościowo-jakościowym (uzależnionym od zdatności konkretnego narkotyku, posiadanego przez sprawcę, do odurzenia kilkudziesięciu osób uzależnionych), wyznaczają również takie kryteria, jak cel, w jakim sprawca owe substancje posiada oraz ściśle z nim powiązana kwestia stopnia uzależnienia sprawcy od tych substancji. W wyroku z dnia 11 października 2017 roku (III KK 73/17), Sąd Najwyższy stwierdził, że ratio legis wprowadzenia miernika znacznej ilości w nawiązaniu do ilości określonych środków mogących zaspokoić potrzeby kilkudziesięciu osób uzależnionych i używanie takiego właśnie miernika do wyróżniania typów kwalifikowanych, wiązano z koniecznością represjonowania głównie dealerów. Z tej też okoliczności (tj. nakierowania typu kwalifikowanego na ściganie przede wszystkim dealerów) uczyniono główny argument uzasadniający tezę o bezpodstawności zawężającej interpretacji znamienia „znaczna ilość”, użytego na gruncie art. 62 ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Należy zatem stwierdzić, że ustalając znamię „znacznej ilości” narkotyków, poza kryterium ilościowo-jakościowym - którego to kryterium Sąd Najwyższy nadal w żaden sposób nie kwestionuje - organ orzekający powinien brać pod uwagę również i to, w jakim celu sprawca środki odurzające lub substancje psychotropowe posiadał, a także, czy jest on osobą od tych środków uzależnioną. Tylko takie procedowanie jest w stanie zminimalizować ryzyko, że instrument w postaci typu kwalifikowanego, z założenia zwróconego na represjonowanie dealerów, a nie odbiorców ich towaru, nie ugodzi w osoby, przeciwko którym nie był on skierowany. Nie można bowiem zapominać, że osoby uzależnione potrzebują więcej substancji psychoaktywnej „na własny użytek”, niż osoby używające narkotyków okazjonalnie (rekreacyjnie). Tego rodzaju linia orzecznicza jest już ugruntowana (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 listopada 2023 roku – III KK 178/23; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 października 2018 roku – V KK 483/17).

Biorąc pod uwagę powyższe stanowisko, w przedmiotowej sprawie nie można oskarżonemu przypisać popełnienia przestępstwa, kwalifikowanego z art. 62 ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Z wyjaśnień oskarżonego (któremu Sąd Rejonowy dał w całości wiarę) wynika, iż posiadany przez niego narkotyk w postaci (...)

K., o wadze 8,1 grama, był przeznaczony na własny użytek, gdyż jest on osobą uzależnioną od zażywania tego rodzaju substancji. Jednocześnie brak było dostatecznych dowodów na potwierdzenie tezy przeciwnej, tzn. że oskarżony posiadał ową substancję, w celach handlowych (odsprzedaży innym osobom). Takiego ustalenia faktycznego zresztą Sąd Rejonowy nie poczynił.

Dlatego też samo ustalenie biegłego sądowego z zakresu toksykologii i chemii sądowej, że z zatrzymanej u oskarżonego ilości substancji psychotropowej, można sporządzić aż 162 porcji konsumpcyjnych, wystarczających do jednorazowego wprowadzenia w stan odurzenia organizmu 162 osób nieuzależnionych lub 81 osób uzależnionych, jest jeszcze niewystarczające dla przyjęcia ,,znacznej ilości” narkotyku, w rozumieniu art. 62 ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Tylko na marginesie zauważyć należy, że słusznym są uwagi obrony, iż oskarżony zażywał dużo większe dawki tej substancji, niż 5 – 10 miligramów (z opinii biegłej H. P. też zresztą wynika, iż tzw. porcja konsumpcyjna tego środka wynosi w praktyce około 50 miligramów) i nie posiadał nawet wiedzy, że tak znikomą ilością mógł by się ktoś odurzyć, nie mówiąc już, że nie miałby technicznych możliwości dzielenia narkotyku na takie małe jednorazowe dawki.

Z tych też względów Sąd Okręgowy przyjął, iż oskarżony wyczerpał swoim zachowaniem znamiona przestępstwa z art. 62 ust.1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, a nie jego odmiany kwalifikowanej z art. 62 ust. 2 tejże ustawy.

Przechodząc do drugiego z podniesionych zarzutów, oczywistym jest, że przyjęcie łagodniejszej kwalifikacji prawnej popełnionego przestępstwa musi rzutować na wymiar należnej oskarżonemu kary. Kwalifikowane przestępstwo z art. 62 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o przeciwdziałaniu narkomanii jest bowiem zagrożone karą od 1 roku do 10 lat pozbawienia wolności, podczas, gdy typ podstawowy tegoż przestępstwa z art. 62 ust. 1 – karą od 1 miesiąca do 3 lat pozbawienia wolności. Biorąc pod uwagę okoliczności przedmiotowej sprawy, jak również postawę procesową oskarżonego, nie może budzić wątpliwości, że wymierzenie w tym przypadku oskarżonemu (choćby i wcześniej był już sądownie karany) kary 1 roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności byłoby rozstrzygnięciem niewspółmiernie surowym, a wręcz po prostu niesprawiedliwym. Pamiętać też należy, iż cel prewencyjny kary, nie może być jedynym czynnikiem kształtującym wymiar kary. Wymierzona kara winna pozostawać bowiem w wyważonej proporcji i być współmierna do popełnionego przestępstwa, a w szczególności do stopnia winy oskarżonego oraz stopnia społecznej szkodliwości czynu. W każdym razie, dolegliwość kary nie może przekraczać stopnia winy (art. 53 § 1 k.k.).

Dlatego też, w ocenie Sądu odwoławczego, całokształt ujawnionych w sprawie okoliczności przedmiotowo – podmiotowych, przemawiają za uznaniem, iż adekwatnym będzie wymierzenie oskarżonemu tzw. kary mieszanej. Zdaniem Sądu Okręgowego, wykonywana sekwencyjnie kara 3 miesięcy bezwzględnego pozbawienia wolności, a następnie kara 1 roku ograniczenia wolności, z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 20 godzin w stosunku miesięcznym, będzie współmierna do stopnia winy i stopnia społecznej szkodliwości popełnionego czynu, stanowić będzie dla oskarżonego realną dolegliwość, a także spełni wobec niego zapobiegawczy cel oddziaływania kary. Jednocześnie wymierzeniu powyższej kary mieszanej nie sprzeciwia się wzgląd na potrzebę kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa.

o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez przyjęcie, iż oskarżony dopuścił się czynu z art. 62 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, a nawet w przypadku braku zmiany kwalifikacji prawnej popełnionego przestępstwa, wymierzenie mu za to kary mieszanej pozbawienia wolności i ograniczenia wolności.

Zasadny

Z przyczyn szczegółowo wskazanych wyżej wniosek apelacyjny został uwzględniony. W rezultacie, Sąd odwoławczy przyjął, iż posiadana przez oskarżonego E. P. ilość substancji psychotropowej nie stanowiła znacznej ilości, w rozumieniu art. 62 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o przeciwdziałaniu narkomanii, a tym samym wyczerpał on swoim zachowaniem dyspozycję typu podstawowego tegoż przestępstwa tj. art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 64 § 1 k.k.. W konsekwencji Sąd odwoławczy w miejsce orzeczonej wobec oskarżonego E. P. kary pozbawienia wolności na podstawie art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 64 § 1 k.k. w zw. z art. 37b k.k. i art. 34 § 1 i § 1 a pkt 1 k.k. wymierzył mu karę mieszaną: 3 miesięcy pozbawienia wolności oraz karę 1 roku ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 20 godzin w stosunku miesięcznym.

Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego

Przedmiot utrzymania w mocy

Za wyjątkiem zmiany kwalifikacji prawnej czynu oraz wymiaru kary – pozostały zakres zaskarżonego wyroku.

Pomijając powyższą kwestię – zaskarżony wyrok uznać należało jako słuszny i odpowiadający prawu.

Przedmiot i zakres zmiany

a) przyjęcie, iż posiadana przez oskarżonego E. P. ilość substancji psychotropowej nie stanowiła znacznej ilości, w rozumieniu art. 62 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o przeciwdziałaniu narkomanii, a tym samym wyczerpał on swoim zachowaniem dyspozycję art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 64 § 1 k.k.;

b) w miejsce orzeczonej wobec oskarżonego E. P. w pkt 1 zaskarżonego wyroku kary pozbawienia wolności wymierzenie mu na podstawie art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 64 § 1 k.k. w zw. z art. 37b k.k. i art. 34 § 1 i § 1 a pkt 1 k.k. kary 3 miesięcy pozbawienia wolności oraz kary 1 roku ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 20 godzin w stosunku miesięcznym.

Powody powyższych zmian zaskarżonego wyroku zostały już szczegółowo omówione w dziale 3 niniejszego uzasadnienia.

Koszty procesu

3

O kosztach postępowania odwoławczego Sąd Okręgowy orzekł w oparciu o treść art. 634 k.p.k. w zw. z art. 627 k.p.k., przy czym wysokość opłaty za obie instancje została ustalona na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 roku o opłatach w sprawach karnych (tekst jednolity: Dz.U. z 1983 roku, Nr 49, poz. 223 z późn. zmianami).

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

obrońca oskarżonego

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Kwalifikacja prawna przypisanego przestępstwa, wymiar kary

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W części

Co do winy

Co do kary

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

Art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

Zmiana